11
Jun

ခုခံအားက်ဆင္းမူ ကူးစက္ေရာဂါ AIDS ဆိုသည္မွာ (၂၄)







ခုခံအားက်ဆင္းမႈ ကူးစက္ေရာဂါကု ေဆးဝါးအမ်ဳိးအစားမ်ား

Antiretroviral Drugs

HIV ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးမ်ား၏ ပြားမ်ားမႈကို ထိေရာက္စြာ တားဆီးေပးႏိုင္ၿပီး
ေရာဂါတိုးတက္မႈကို ဟန္႔တားႏိုင္ေသာ Antiretroviral drugs ေဆးဝါးမ်ားကို ဓာတုေဗဒ ဖြဲ႕စည္းပံုႏွင့္
အာနိသင္အေပၚ မူတည္၍ ငါးမ်ဳိး ခြဲျခားထား ပါသည္။ ၎တို႔မွာ -

၁။ Nucleoside reverse transcriptase inhibitor
(NsRTI)

 (a)  Azidothymidine (AZT)

 (b)
Lamivudine (3TC)

 (c)  Stavudine (d4T)

 (d) Didanoine
(ddl)

 (e)  Abacavir (ABC)

၂။ Nculeotide reverse transcriptase inhibitor
(NtRTI)

  (a)  Tenofovir (TFV)

၃။ Non-nucleoside reverse transcriptase inhibitor
(NNRTI)

 (a)  Nevirapine (NVP)

 (b) Efavirenz
(EFV)

၄။ Protease inhibitor

 (a)  Indinavir

 (b) Ritonavir

 (c)  Squinavir

 (d)
Amprenavir

 (e)  Lopinavir

 (f)   Nelfinavir

၅။ Fusion inhibitor

 Enfurvitide
(T20)

၁။ Zidovudine (Azidothymidine) AZT ဇီဒိုဗ်ဴဒင္း (ေအဇက္တီ)

(က)
ေဆးဝါး အမ်ဳိးအစား

Nucleoside
reverse transcriptase inhibitors (NRTI)။  HIV ပိုး၏ reverse transcriptase
အင္ဇိုင္း၏ လုပ္ငန္းတာဝန္မ်ားကို ဟန္႔တားထားျခင္းျဖင့္ ဆက္လက္ ပိုး မပြားေအာင္
တားဆီးေသာေဆး။

(ခ)
ေဆးဝါး၏ ဓာတုေဗဒအမည္

Azidothymidine
(AZT)။

ေအဇီဒိုသိုင္မဒင္း
(ေအဇက္တီ)

(ဂ)
ေဆးဝါးကို ေဆးကုမၸဏီမွ ေရာင္းခ်ေသာအမည္

 1. Retrovir – (Glaxo Smith Kline)

 2. Zidovir – (Cipla)

 3. Viro Z 300 – (Ranhaxy)

 4. Zydowin 300 – (Zydus Cadila)

 5. Zidotec 300 – (Zifam)

(ဃ)
ေဆးဝါးပံုစံ

 ၁။ ေဆးေတာင့္ - ၁၀၀ မီလီဂရမ္

 ၂။ ေဆးျပား - ၃၀၀ မီလီဂရမ္

 ၃။ ထိုးေဆးအရည္ - တစ္မီလီတာတြင္ (၁၀ မီလီဂရမ္ပါ)

(င)
သံုးစြဲရမည့္ ေဆးဝါးအခ်ိန္အဆ

 ၁။ လူႀကီး။ ၃၀၀ မီလီဂရမ္ကို
ႏွစ္ႀကိမ္ေသာက္ရသည္။

 ၂။ ကေလး။ တစ္လေအာက္၌ တစ္ကီလိုဂရမ္
ကိုယ္အေလးခ်ိန္တြင္ ၄ မီလီဂရမ္ေဆးကို ႏွစ္ႀကိမ္တိုက္ရသည္။ တစ္လအထက္ႏွင့္ ၁၃
ႏွစ္ေအာက္တြင္ ခႏၶာကိုယ္ မ်က္ႏွာျပင္ ဧရိယာအေပၚ မူတည္၍ တိုက္ရမည္။

(စ)
ေသာက္သံုးပံု။ ေဆးေသာက္ခ်ိန္ ႏွစ္ႀကိမ္အၾကားတြင္ ၁၂ နာရီခြာရမည္။ ဆိုလိုသည္မွာ
နံနက္ (၇) နာရီေသာက္လွ်င္ ညေဆးကို ည(၇) နာရီတြင္ ေသာက္ရမည္။ နံနက္ေဆးကို နံနက္
(၁၀) နာရီတြင္ ေသာက္လွ်င္ ညေဆးကို ည (၁၀) နာရီတြင္ ေသာက္ရမည္။ ေဆးေသာက္ခ်ိန္ကို
တစ္နာရီထက္ ပို၍ ေစာျခင္း၊ ေနာက္က်ျခင္း မျဖစ္သင့္ပါ။ အစာျဖင့္ေသာ္လည္းေကာင္း၊
အစာမစားဘဲ ေသာ္လည္းေကာင္း ေဆးကိုေသာက္သံုးႏိုင္သည္။ ထိုးေဆးအရည္ကို HIV(+)
ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ မိခင္မ်ားတြင္ ကေလးသို႔ မကူးစက္ေစရန္ အတြက္သာ မီးဖြားရာတြင္
အသံုးျပဳသည္။

(ဆ)
ေဘးထြက္ဆိုးက်ဳိးမ်ား

 ၁။ မူးေဝေအာ့အန္ျခင္း။

 ၂။ အိပ္မရျခင္း။

 ၃။ လွ်ာအရသာ ခံစားမႈ ေျပာင္းလဲျခင္း။

 ၄။ ၾကြက္သားမ်ား နာက်င္ျခင္း။

 ၅။ ေခါင္းကိုက္ျခင္း။

 ၆။ ထိုင္းမႈိင္းေလးလံ၍ အားမရွိသလို ခံစားရျခင္း။

 ၇။ ႐ိုးတြင္းျခင္ဆီ အားနည္းျခင္း

(က)
စေသာက္၍ ေလးပတ္မွ ေျခာက္ပတ္အတြင္း ေသြးအားနည္းတတ္သည္။

(ခ)
၁၂ ပတ္မွ ၁၄ ပတ္အတြင္း ေသြးျဖဴဥမ်ား က်ဆင္းတတ္သည္။ အေျခအေန ဆိုးရြားပါက AZT ေဆး
ကိုရပ္ရမည္ ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ တတ္ကြ်မ္းနားလည္သူ ဆရာဝန္မ်ား၏ ႀကီးၾကပ္မႈ ေအာက္တြင္သာ
ေသာက္သံုး သင့္ပါသည္။

 ၈။ ေျခေထာက္ႏွင့္ တင္းပါး ၾကြက္သားမ်ား
အားနည္းျခင္း။

 ၉။ အသည္းေရာင္ျခင္း၊ ေဆးလိပ္ေသာက္သံုးသူ
တစ္ရာတြင္ တစ္ေယာက္ခန္႔ ျဖစ္ပြားတတ္သည္။

 ၁၀။ ေသြးထဲတြင္ Lactic Acid မ်ားလာျခင္း၊
ေသြးထဲတြင္ Lactic Acid မ်ားလာပါက လူနာသည္ မူးေဝေအာ့အန္ျခင္း၊ ႐ုတ္တရက္
ေမာလာျခင္းတို႔ ျဖစ္ပြားၿပီး အခ်ိန္မီ မကုသပါက အသက္အႏၱရာယ္ ရွိႏိုင္ပါသည္။ ေဆး
ေသာက္သူ တစ္ရာတြင္ တစ္ေယာက္ခန္႔ ျဖစ္ပြားတတ္ပါသည္။

 ၁၁။ လက္သည္မ်ား အျပာေရာင္ေျပာင္းျခင္း။

(ဇ)
တြဲဖက္ မစားသံုးသင့္သည့္ ေဆးဝါး။ အာနိသင္ဆန္႔က်င္ဘက္ ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ARV
တစ္မ်ဳိးျဖစ္သည့္ Stavudine ႏွင့္ တြဲဖက္ မစားသံုးသင့္ပါ။

(စ်)
သတိထား၍ တြဲဖက္စားသံုးရမည့္ ေဆးဝါးမ်ား၊ ႐ိုးတြင္းျခင္ဆီ အားနည္းေစတတ္သည့္ ေအာက္ပါ
ေဆးဝါးမ်ားႏွင့္ တြဲဖက္စားသံုးပါက သတိႀကီးစြာ ထားရပါမည္။

 ၁။ ဆက္ထရင္ (Septrin)

 ၂။ ဒက္ဆံုး (Dapsone)

 ၃။ ဆာလဖာပါဝင္သည့္ ေဆးမ်ား

 ၄။ ပယ္ရီမီတာမင္း (Pyimethamine)

 ၅။ ပ႐ိုင္မကြင္း (Primaquine)

 ၆။ အမ္ဖိုတီရင္စင္ ေခၚ မႈိသတ္ေဆး (Amphotericin)

 ၇။ interferon

၂။ LAMIVUDINE (3TC) လမီဗ်ဴဒင္း (သရီးတီစီ)

(က)
ေဆးဝါးအမ်ဳိးအစား

Nucleoside
reverse transcriptase inhibitor (NRTI)။ HIV ပိုး၏ reverse transcriptase
အင္ဇုိင္းတို႔၏ လုပ္ငန္း တာဝန္မ်ားကို တားဆီးျခင္းျဖင့္ ဆက္လက္ ပိုး မပြားေအာင္
ဟန္႔တားထားေသာ ေဆးျဖစ္သည္။

(ခ)
ေဆးဝါး၏ ဓာတုေဗဒအမည္

Lamivudine
(3TC)။ လမီဗ်ဴဒင္း (သရီးတီစီ)

(ဂ)
ေဆးဝါးကို ေဆးကုမၸဏီမွ ေရာင္းခ်ေသာအမည္

 ၁။ Lamivir – 150 – (Cipla)

 ၂။ Virolam – 150 – (Ranbanxy)

 ၃။ Ladiwin – 150 – (Zydus Cadila)

 ၄။ Lamitec – 150 – (Zifam)

 ၅။ Epivir – (Galxosmithline)

(ဃ)
ေဆးဝါးပံုစံ

ေဆးျပား
- ၁၅၀ မီလီဂရမ္

(င)
သံုးစြဲရမည့္ ေဆးဝါးအခ်ိန္အဆ

 ၁။ လူႀကီး။ ၁၅၀ မီလီဂရမ္ကို
နံနက္တစ္ႀကိမ္၊ ညတစ္ႀကိမ္ ေသာက္သံုးရမည္။

 ၂။ ကေလး။ ခႏၶာကိုယ္ မ်က္ႏွာျပင္
ဧရိယာအေပၚ မူတည္၍ တိုက္ရမည္။

(စ)
ေသာက္သံုးပံု

 ၁။ ေဆးေသာက္ခ်ိန္ ႏွစ္ခ်ိန္အၾကား ၁၂ နာရီ
ကြာရမည္။

 ၂။ အစာျဖင့္ ေသာ္လည္းေကာင္း၊
အစာမရွိဘဲေသာ္လည္းေကာင္း ေသာက္သံုးႏိုင္သည္။

(ဆ)
ေဘးထြက္ဆိုးက်ဳိးမ်ား

 ၁။ ေခါင္းကိုက္ျခင္း

 ၂။ ပ်ဳိ႕အန္ျခင္း။

 ၃။ ေသြးျဖဴဥ နည္းျခင္း။

 ၄။ အသည္း ထိခိုက္ျခင္း။

 ၅။ ဗိုက္နာျခင္း။

 ၆။ ကေလးမ်ားတြင္ Pancreas ေရာင္ျခင္း။

၃။ STAVUDINE (d4T) စတာဗ်ဴဒင္း (ဒီဖိုးတီ)

(က)
ေဆးဝါးအမ်ိဳးအစား

Nucleoside
reverse transcriptase inhibitor (NRTI)

HIV
ပိုး၏ reverse transcriptase အင္ဇိုင္းတို႔၏ လုပ္ငန္းကို တားဆီးျခင္းျဖင့္ ဆက္လက္
ပိုး မပြားေအာင္ ဟန္႔တားေသာ ေဆး။

(ခ)
ေဆးဝါး၏ ဓာတုေဗဒအမည္

Stavudine
(d4T)

(ဂ)
ေဆးဝါးကို ေဆးကုမၸဏီမွ ေရာင္းခ်ေသာအမည္

 ၁။ STAVIR 30/40 – (Cipla)

 ၂။ ZERIT – (Bristol Myers Squibb)

(ဃ)
ေဆးဝါးပံုစံ

ေဆးေတာင့္
- ၃၀/၄၀ မီလီဂရမ္

(င)
ေသာက္သံုးရမည့္ ေဆးဝါးအခ်ိန္အဆ

 ၁။ လူႀကီး။ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ ၆၀
ကီလိုဂရမ္ထက္ မ်ားပါက ၄၀ မီလီဂရမ္ ႏွစ္ႀကိမ္ေသာက္ရမည္။ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ ၆၀
ကီလိုဂရမ္ထက္ နည္းပါက ၃၀ ကီလိုဂရမ္ ႏွစ္ႀကိမ္ေသာက္ရမည္။

 ၂။ ကေလး။ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ တစ္ကီလိုဂရမ္ကို
ေဆးတစ္မီလီဂရမ္ ၁၂ နာရီျခား တစ္ႀကိမ္တိုက္ရမည္။

(စ)
ေဆးေသာက္သံုးပံု

 ၁။ ေဆးေသာက္ခ်ိန္ ႏွစ္ခ်ိန္အၾကားတြင္ ၁၂
နာရီကြာရမည္။

 ၂။ အစာ စားၿပီးေသာ္လည္းေကာင္း၊ အစာမရွိဘဲ
ေသာ္လည္းေကာင္း စားသံုးႏိုင္သည္။

(ဆ)
ေဘးထြက္ဆိုးက်ဳိးမ်ား

 ၁။ အာ႐ံုေၾကာ ေရာင္ရမ္းျခင္း (5-15%)

 ၂။ အသည္း ထိခိုက္ျခင္း။

 ၃။ ပန္ကရိယ ေရာင္းျခင္း။

 ၄။ ေခါင္းကိုက္ျခင္း။

 ၅။ ေသြးထဲတြင္ အဆီဓာတ္မ်ားျခင္း။

 ၆။ မ်က္ႏွာႏွင့္ ေျခလက္မ်ားတြင္ အဆီမ်ား
ေလ်ာ့နည္းျခင္း။

 ၇။ ဝမ္းဗိုက္တြင္ အဆီမ်ားကာ ဗိုက္ပူလာျခင္း။

 ၈။ ေသြးထဲတြင္ လက္တစ္အက္စစ္ မ်ားျခင္း။

 ၉။ ႂကြက္သား အားနည္းျခင္း။

(ဇ)
တြဲဖက္ မစားသံုးသင့္သည္ ေဆးဝါးမ်ား

 ၁။ ARV တစ္မ်ဳိးျဖစ္သည့္ AZT ႏွင့္
တြဲဖက္မစားသင့္ပါ။ ဆန္႔က်င္ေသာ အာနိသင္ရွိ၍ ျဖစ္ပါသည္။

 ၂။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္လူနာတြင္ d4T ႏွင့္ ddl ကို
တြဲဖက္ မစားသင့္ပါ။ ေသြးထဲတြင္ လက္တစ္အက္စစ္ ပိုမ်ား တတ္ေသာေၾကာင့္ ျဖစ္ပါသည္။

(စ်)
သတိထား၍ တြဲဖက္စားသံုးရမည့္ ေဆးဝါးမ်ား။

အာ႐ံုေၾကာ
အားနည္းေစသည့္ ေအာက္ပါေဆးဝါးမ်ား ႏွင့္ တြဲဖက္ ေသာက္သံုးပါက သတိထားရပါမည္။

 ၁။ အိုင္ဆိုႏိုင္ရဇစ္ (isoniazid) ေခၚ တီဘီေဆး

 ၂။ အီသီယိုနမိုက္ (ethionamide) ေခၚ တီဘီေဆး

 ၃။ မက္ထ႐ိုႏိုင္ဒေဇာ (metronidazole) ေခၚ
ဝမ္းကိုက္ေပ်ာက္ေဆး

 ၄။ ဖီနန္တိြဳင္ (phenytoin) ေခၚ အတက္က်ေပ်ာက္ေဆး

၄။ DIDANOCINE (ddl) ဒီဒါႏိုဆင္း (ဒီဒီအိုင္)

(က)
ေဆးဝါးအမ်ဳိးအစား

Nucleoside
reverse transcriptase inhibitor (NRTI)။ HIV ပိုး၏ reverse transcriptase
အင္ဇိုင္းတို႔၏ လုပ္ငန္းမ်ားကို တားဆီးျခင္းျဖင့္ ဆက္လက္၍ HIV ပိုး မပြားေအာင္
ဟန္႔တားေသာေဆး။

(ခ)
ေဆးဝါး၏ ဓာတုေဗဒအမည္

DIDANOCINE
(ddl) ဒီဒါႏိုဆင္း (ဒီဒီအိုင္)

(ဂ)
ေဆးဝါးကို ေဆးကုမၸဏီမွ ေရာင္းခ်ေသာ အမည္

 ၁။ Dinex 100/200 – (Cipla)

 ၂။ Videx – (Bristol Myers Squibb)

(ဃ)
ေဆးဝါးပံုစံ

 ၁။ ေဆးေတာင့္ ၁၀၀ မီလီဂရမ္

 ၂။ ေဆးျပား ၂၅ မီလီဂရမ္

 ၃။ ေဆးမႈန္႔

(င)
ေသာက္သံုးရမည့္ အခ်ိန္အဆ

၁။
လူႀကီး။ ၆၀ ကီလိုဂရမ္အထက္ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ ရွိပါက ၂၀၀ မီလီဂရမ္ေဆးကို ႏွစ္ႀကိမ္
ေသာက္သံုးရပါမည္။

၆၀
ကီလိုဂရမ္ေအာက္ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ ရွိပါက ၂၅၀ မီလီဂရမ္ေဆးကို တစ္ႀကိမ္၊ သို႔မဟုတ္ ၁၂၅
မီလီဂရမ္ ေဆးကို ႏွစ္ႀကိမ္ ေသာက္သံုးရပါမည္။

ကေလး။ ခႏၶာကိုယ္မ်က္ႏွာျပင္
ဧရိယာအေပၚ မူတည္၍ တိုက္ရမည္။

(စ)
ေသာက္သံုးပံု

 ၁။ အစာႏွင့္ ေဝးေဝး စားသံုးရပါမည္။

 ၂။ အစာမစားမီ နာရီဝက္၊ သို႔မဟုတ္ အစာစားၿပီး
ႏွစ္နာရီၾကာမွ ေဆးကို စားသံုးရပါမည္။

 ၃။ ေဆးႏွစ္ႀကိမ္ ေသာက္ပါက ၁၂ နာရီျခား
ေသာက္သင့္ပါသည္။

(ဆ)
ေဘးထြက္ဆိုးက်ဳိးမ်ား

 ၁။ ပန္ကရိယ ေရာင္ရမ္းျခင္း။ (1-9%)

 ၂။ အာ႐ံုေၾကာ အားနည္းျခင္း။ (5-12%)

 ၃။ အသည္း ထိခိုက္ျခင္း။

 ၄။ ဝမ္းေလွ်ာဝမ္းပ်က္ျခင္း။

 ၅။ ပ်ဳိ႕အန္ျခင္း။

 ၆။ ေခါင္းကိုက္ျခင္း။

 ၇။ ေသြးထဲတြင္ လက္တစ္အက္စစ္ မ်ားျခင္း။

(ဇ)
တြဲဖက္ မစားသံုးသင့္သည့္ ေဆးဝါးမ်ား

 ၁။ ပန္ကရိယကို ေရာင္ရမ္းေစသည့္ ေဆးဝါးမ်ား။

ဥပမာ
- d4T၊ အရက္

 ၂။ အာ႐ံုေၾကာ ေရာင္ရမ္းေစသည့္ ေဆးဝါးမ်ား။

ဥပမာ
- အိုင္ဆိုႏိုင္ရဇစ္ (INH) ေခၚ တီဘီေဆး ႏွင့္ အီသမ္ပ်ဴေတာ့ (Etibi) ေခၚ တီဘီေဆး။

 ၃။ Allopurinol ေခၚ ေဂါက္အဆစ္ေရာင္ ေရာဂါကုေဆး။

(စ်)
သတိထား သံုးစြဲသင့္သည့္ ေဆးဝါးမ်ား

 ၁။ Tenofovir ေခၚ ARV ေဆး တစ္မ်ဳိးႏွင့္တြဲဖက္
သံုးပါက ddl ၏ ေသြးထဲရွိပမာဏ ပိုမို ျမင့္တက္ လာေသာေၾကာင့္ သတိထား
သံုးစြဲသင့္ပါသည္။

 ၂။ ddl။ ၎သည္ Ketoconazole Itraconazole ရွိသည့္
ပိုးသတ္ေဆးမ်ား၊ Quinolone ေခၚ ပိုး သတ္ေဆးမ်ားႏွင့္ Indinavir, Ritonavir ေခၚ ARV
ေဆးမ်ားကို အူမွစုပ္ယူမႈအား ဟန္႔တားေသာေၾကာင့္ အဆိုပါ ေဆးမ်ားႏွင့္ အနည္းဆံုး
ႏွစ္နာရီခြာ၍ စားသင့္ပါသည္။

၅။ ABACAVIR (ABC) အဘာကာဗီရာ (ေအဘီစီ)

(က)
ေဆးဝါး အမ်ဳိးအစား

Nucleoside
reverse transcriptase inhibitor (NRTI) HIV ပိုး၏ reverse transcriptase
အင္ဇိုင္းတို႔၏ လုပ္ငန္းမ်ားကို တားဆီးျခင္းျဖင့္ HIV ပိုးမ်ား ဆက္လက္ မပြားေအာင္
ဟန္႔တားေသာေဆး။

(ခ)
ေဆးဝါး၏ ဓာတုေဗဒအမည္

ABACAVIR
(ABC) - အဘာကာဗီရာ (ေအဘီစီ)

(ဂ)
ေဆးဝါးကို ေဆးကုမၸဏီမွ ေရာင္းခ်ေသာအမည္

Ziagen
– (Galxosmithkline)

(ဃ)
ေဆးဝါးပံုစံ

ေဆးျပား
- ၃၀၀ မီလီဂရမ္

(င)
ေသာက္သံုးရမည့္ အခ်ိန္အဆ

 ၁။ လူႀကီး။ ၃၀၀ မီလီဂရမ္ နံနက္တစ္ႀကိမ္၊
ညတစ္ႀကိမ္

 ၂။ ကေလး။ တစ္ကီလိုဂရမ္
ကိုယ္အေလးခ်ိန္အတြက္ ေဆး ၈ မီလီဂရမ္ တုိက္ေကြ်းရပါမည္။ ၁၂ နာရီၾကား
ႏွစ္ႀကိမ္တိုက္ရပါမည္။

(စ)
ေသာက္သံုးပံု

 ၁။ ေဆးေသာက္ခ်ိန္ ႏွစ္ႀကိမ္အၾကား ၁၂
နာရီကြာရမည္။

 ၂။ အစာမစားမီ၊ သို႔မဟုတ္ အစာစားၿပီး
စားသံုးႏိုင္သည္။

(ဆ)
ေဆး၏ ေဘးထြက္ဆိုးက်ဳိးမ်ား

 ၁။ ေဆးမတည့္ျခင္း၊ ေဆးေသာက္သူတစ္ရာတြင္
သံုးေယာက္မွ ကိုးေယာက္အထိ ေဆးမတည့္ျဖစ္တတ္ျခင္း၊ ေဆးမတည့္လွ်င္ ဖ်ားျခင္း၊
အေရျပားအတြင္း အနီစက္မ်ား ထြက္ျခင္း၊ အင္ပ်ဥ္မ်ားထြက္ျခင္း၊ အဆစ္နာျခင္း၊
ပ်ဳိ႕အန္ျခင္း၊ ဗိုက္နာျခင္း၊ ဝမ္းသြားျခင္းတို႔ ျဖစ္ပြားတတ္ပါသည္။
ဆိုးရြားျပင္းထန္ပါက အသက္ကိုပါ ရန္ရွာတက္ေသာေၾကာင့္ သတိထားရပါမည္။

 ၂။ ေသြးထဲတြင္ လက္တစ္အက္စစ္ မ်ားျခင္း။

 ၃။ ပ်ဳိ႕အန္ျခင္း။

 ၄။ ဗိုက္နာျခင္း၊ ဝမ္းသြားျခင္း။

 ၅။ ေခါင္းကိုက္ျခင္း။

၆။ TENOFOVIR (TFV) တီႏိုဖိုဗီရာ (တီအက္ဖ္ဗီ)

(က)
ေဆးဝါးအမ်ဳိးအစား

Nucleoside
reverse transcriptase inhibitor (NRTI)။ HIV ပိုး၏ reverse transcriptase
အင္ဇိုင္းတို႔၏ လုပ္ငန္းမ်ားကို တားဆီးျခင္းျဖင့္ HIV ပိုး ဆက္မပြားေအာင္
ဟန္႔တားေသာေဆး။

(ခ)
ေဆးဝါး၏ ဓာတုေဗဒအမည္

Tenofovir
disoproxil Fumarate (TDF)

တီႏိုဖိုဗီရာ
ဒိုင္ဆိုပ႐ိုေဇ ဖ်ဴမရိတ္ (တီဒီအက္ဖ္)

(ဂ)
ေဆးဝါးကို ေဆးကုမၸဏီမွ ေရာင္းခ်ေသာ အမည္

Viread
– (Gilead Sciences)

(ဃ)
ေဆးဝါးပံုစံ

ေဆးျပား
- ၃၀၀ မီလီဂရမ္

(င)
ေသာက္သံုးရမည့္ အခ်ိန္အဆ

၁။
လူႀကီး။ ၃၀၀ မီလီဂရမ္ တစ္ေန႔တစ္ႀကိမ္ ေသာက္သံုးရန္။

(စ)
ေသာက္သံုးပံု။

အစာစားၿပီးမွ
ေသာက္သံုးပါ။

(ဆ)
ေဆး၏ ေဘးထြက္ဆိုးက်ဳိးမ်ား

 ၁။ ပ်ဳိ႕အန္ျခင္း၊ ဝမ္းေလွ်ာျခင္း။

 ၂။ေသြးျဖဴဥ နည္းျခင္း။

 ၃။ အသည္း ထိခိုက္ျခင္း။

 ၄။ ေက်ာက္ကပ္ ထိခိုက္ျခင္း။

(ဇ)
သတိထား တြဲဖက္သံုးစြဲရမည့္ ေဆးဝါး။

ddl
ႏွင့္ တြဲဖက္သံုးပါက ပန္ကရိယ ေရာင္ျခင္း၊ အာ႐ံုေၾကာ အားနည္းျခင္းမ်ား ပိုမို
ျဖစ္ပြားတတ္ေသာေၾကာင့္ သတိထားရပါမည္။

၇။ NEVIRAPINE (NVP) နဗီရပင္း (အန္ပီဗီ)

(က)
ေဆးဝါးအမ်ဳိးအစား

Non-nucleoside
reverse transcriptase inhibitor (NNRTI)။

HIV
ပိုး၏ reverse transcriptase အင္ဇိုင္းတို႔၏ လုပ္ငန္းကို တားဆီးျခင္းျဖင့္ HIV
ပုိးထပ္မံ မျပန္႔ပြားေအာင္ ဟန္႔တားေသာေဆး။

(ခ)
ေဆးဝါး၏ ဓာတုေဗဒအမည္

NEVIRAPINE
(NVP) နဗီရပင္း (အန္ပီဗီ)

(ဂ)
ေဆးဝါးကို ေဆးကုမၸဏီမွ ေရာင္းခ်ေသာအမည္

 ၁။ NEVIMUNE – (CLIPA)

 ၂။ NEVIPAN – (RANBANXY)

 ၃။ NEVIPIN – (ZIFAM)

 ၄။ VIRAMUNE – (Boehringer ingellheim)

(ဃ)
ေဆးဝါးပံုစံ

 ၁။ ေဆးျပား ၂၀၀ မီလီဂရမ္

 ၂။ ေသာက္ေဆးအရည္

(င)
ေသာက္သံုးရမည့္ ေဆးပမာဏ

 ၁။ လူႀကီး။
ပထမႏွစ္ပတ္တြင္ ၂၀၀ မီလီဂရမ္ တစ္ေန႔တစ္ႀကိမ္ ႏွစ္ပတ္ျပည့္ၿပီး ေဆးမတည့္သည့္
လကၡဏာမ်ား မရွိပါက ၂၀၀ မီလီဂရမ္ နံနက္ တစ္ႀကိမ္၊ ညတစ္ႀကိမ္ တိုးေသာက္ရမည္။

 ၂။ ကေလး။ ပထမႏွစ္ပတ္တြင္ တစ္ကီလိုဂရမ္
အေလးခ်ိန္ အတြက္ ၄ မီလီဂရမ္ေဆးကို  တစ္ေန႔တစ္ႀကိမ္ တိုက္ရမည္။ ႏွစ္ပတ္ေက်ာ္က
ႏွစ္ႀကိမ္တိုက္ရပါမည္။ Nevirapine ကို တစ္ေန႔တစ္ႀကိမ္၊ ႏွစ္ပက္ စမတိုက္ဘဲ
တစ္ေန႔ႏွစ္ႀကိမ္ႏွင့္ စတိုက္ပါက ေဆးမတည့္မႈ ပိုမ်ားၿပီး အသက္အႏၱရာယ္ ရွိသည့္အတြက္
အထူး သတိထား သင့္ပါသည္။

(စ)
ေသာက္သံုးပံု။

အစာစားၿပီးေသာ္လည္းေကာင္း၊
အစာ မရွိဘဲေသာ္လည္းေကာင္း စားသံုးႏိုင္သည္။

(ဆ)
ေဆး၏ ေဘးထြက္ဆိုးက်ဳိးမ်ား

 ၁။ ေဆးမတည့္ျခင္း။

ေဆးေသာက္သူ
၁၀၀ တြင္ ၁၇ ေယာက္ ေဆးမတည့္ဘဲ အင္ပ်ဥ္ထြက္ျခင္း၊ ဖ်ားျခင္း၊ အေရျပားတြင္
အဖုမ်ားထြက္ျခင္းႏွင့္ ျပင္းထန္ပါက အသက္ကို ရန္ရွာတတ္သည့္အတြက္
ေဆးႏွစ္ပတ္စမ္းၿပီးမွသာ ေဆးပမာဏ အျပည့္ကို ေသာက္သင့္ပါသည္။

 ၂။ ပ်ဳိ႕အန္ျခင္း။

 ၃။ ေခါင္းကိုက္ျခင္း။

 ၄။ ခြန္အား ဆုတ္ယုတ္သလို ခံစားရျခင္း။

 ၅။ အသည္းေရာင္ျခင္း။

(ဇ)
တြဲဖက္မစားသံုးသင့္သည့္ ေဆးဝါးမ်ား

Rifampicin
ေခၚ တီဘီေဆး၊ Ketoconazole ေခၚ မႈိေသေဆး၊ St.john’s wort ေခၚ စိတ္ဓာတ္က် ေပ်ာက္ေဆးပင္၊
ႂကြက္သြန္ျဖဴမ်ားႏွင့္ တြဲဖက္မစားသင့္ပါ။

(စ်)
သတိထား၍ တြဲဖက္စားသံုးသင့္သည့္ ေဆးဝါးမ်ား

 ၁။ အတက္က်ေဆးမ်ား။

 ၂။ အဆီက်ေဆးမ်ား။

 ၃။ ပဋိသေႏၶတားေဆးမ်ား။

 ၄။ ေသြးက်ဲေဆးမ်ား။

 ၅။ စိတ္ဓာတ္က် ေပ်ာက္ေဆးမ်ား။

၈။ EFAVIRENZ (EFV) အီဖာဗီရန္႔စ္

(က)
ေဆးဝါးအမ်ဳိးအစား

Non-nuceloside
reverse transcriptase inhibitor (NNRTI)။

HIV
ပိုး၏ reverse transcriptase အင္ဇိုင္း၏ လုပ္ငန္းမ်ားကို တားဆီးျခင္းျဖင့္ HIV
ပိုး ထပ္မံ မပြားေအာင္ ဟန္႔တားေသာေဆး။

(ခ)
ေဆးဝါး၏ ဓာတုေဗဒအမည္

EFAVIRENZ
(EFV) အီဖာဗီရန္႔ (အီးအက္ဖ္ဗီ)

(ဂ)
ေဆးကုမၸဏီမွ ေရာင္းခ်ေသာအမည္

 ၁။ SUSTIVA – (BRISTOL MYERS SQUIBB)

 ၂။ EFAVIR – (CIPLA)

 ၃။ EFATEC – (ZIFAM)

(ဃ)
ေဆးဝါးပံုစံ

ေဆးေတာင့္
- ၂၀၀ မီလီဂရမ္ ၆၀၀ မီလီဂရမ္

(င)
ေသာက္သံုးရမည့္ ေဆးပမာဏ

၁။
လူႀကီး။ ၆၀၀ မီလီဂရမ္ တစ္ေန႔တစ္ႀကိမ္သာ ေသာက္သံုးရန္

၂။
ကေလး။ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ အေပၚမူတည္၍ တိုက္ေကြ်းရန္

10
-<15 ကီလိုဂရမ္ 200 mg

15
-<20 ကီလိုဂရမ္ 250 mg

20
-<25 ကီလိုဂရမ္ 300 mg

25
-<32.5 ကီလိုဂရမ္ 350 mg

32.5-
<40 ကီလိုဂရမ္ 400 mg

>40
600 mg

(စ)
ေသာက္သံုးပံု

အစာႏွင့္
ေသာ္လည္းေကာင္း၊ အစာမရွိဘဲ ေသာ္လည္းေကာင္း စားသံုးႏုိင္ပါသည္။ အဆီမ်ားေသာ အစာႏွင့္
တြဲဖက္ စားသံုးျခင္းမွ ေရွာင္ၾကဥ္ပါ။ ညအိပ္ခါနီးတြင္ ေသာက္သံုးပါ။

(ဆ)
ေဘးထြက္ဆိုးက်ဳိးမ်ား

၁။
ေဆးမတည့္၍ အေရျပားယားယံျခင္း၊ အင္ပ်ဥ္ထြက္ျခင္း၊ ေဆးေသာက္သူ ၂၅
ရာခိုင္ႏႈန္းခန္႔တြင္ ျဖစ္တတ္ပါသည္။

၂။
ဦးေႏွာက္အာ႐ံုေၾကာႏွင့္ ဆိုင္ေသာ ေရာဂါလကၡဏာမ်ားျဖစ္သည့္ ေခါင္းမူးျခင္း၊
အိပ္မေပ်ာ္ျခင္း၊ အိပ္မက္ဆိုးမ်ားမက္ျခင္း၊ အာ႐ံုစူးစိုက္၍ မရျခင္း၊ စိတ္တို
ေဒါသထြက္လြယ္ျခင္း၊ ထင္ေယာင္ထင္မွား ျဖစ္ျခင္း။

အထက္ပါ
လကၡဏာမ်ားမွာ ႏွစ္ပတ္မွေလးပတ္ အတြင္း အလိုလို ေပ်ာက္သြားတတ္ပါသည္။ ေသာက္သံုးသူ ၂၅
ရာခိုင္ႏႈန္းတြင္ အထက္ပါလကၡဏာ မ်ားေၾကာင့္ ေဆးဝါး ရပ္ထားရတတ္သည္။ စိတ္
ေရာဂါရွိသူမ်ား မေသာက္သံုးသင့္ပါ။

 ၃။ ဝမ္းပ်က္ျခင္း။

 ၄။ အသည္း အားနည္းျခင္း။

 ၅။ ေသြးထဲတြင္ အဆီဓာတ္မ်ားျခင္း။

(ဇ)
တြဲဖက္မစားသံုးသင့္သည့္ ေဆးဝါးမ်ား

 ၁။ Asterizole

 ၂။ Ergot Alkaloid

 ၃။ Terfernadine

 ၄။ Cisapride

 ၅။ Clarithromycin

 ၆။ Garlic Supplement

 ၇။ St.John’s wort

(ဈ)
သတိထား၍ တြဲဖက္မစားသံုးသင့္သည့္ ေဆးဝါးမ်ား

 ၁။ ပဋိသေႏၶ တားေဆးမ်ား။

 ၂။ စိတ္ဓာတ္က် ေပ်ာက္ေဆးမ်ား။

 ၃။ အဆီက် ေဆးမ်ား။

 ၄။ အတက္က် ေပ်ာက္ေဆးမ်ား။

 ၅။ ေသြးက်ဲေဆးမ်ား။

၉။ AMPRENAVIR (APV) အန္ပရီနဗီရာ (ေအပီဗီ)

(က)
ေဆးဝါးအမ်ဳိးအစား

Protease
inhibiton

HIV
ပိုး၏ protease အင္ဇိုင္း၏ လုပ္ငန္းမ်ားကို တားဆီး ျခင္းျဖင့္ HIV ပိုး ထပ္မံ
မပြာေအာင္ ဟန္႔တားေသာ ေဆး။

(ခ)
ေဆးဝါး၏ ဓာတုေဗဒ အမည္

Amprenavir
(APV) အန္ပရီနဗီရာ (ေအပီဗီ)

(ဂ)
ေဆးဝါးကို ေဆးကုမၸဏီမွ ေရာင္းခ်ေသာ အမည္

Agenerase
– (Glaxosmithkline)

(ဃ)
ေဆးဝါးပံုစံ

ေဆးေတာင့္
၅၀ မီလီဂရမ္ ၁၅၀ မီလီဂရမ္

(င)
ေသာက္သံုးရမည့္ ေဆးပမာဏ

 ၁။ လူႀကီး။ ၁၂၀၀ မီလီဂရမ္ တစ္ေန႔တစ္ႀကိမ္
ေသာက္သံုးရန္

 ၂။ ကေလး။ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ တစ္ကီလို
ဂရမ္အတြက္ ေဆး ၂၀ မီလီဂရမ္ကုိ ႏွစ္ႀကိမ္ တိုက္ေကြ်း ရပါမည္။

(စ)
ေသာက္သံုးပံု

အစာရွိ၍
ေသာ္လည္းေကာင္း၊ အစာမစားဘဲ ေသာ္လည္းေကာင္း စားသံုးႏိုင္ပါသည္။ အဆီမ်ားေသာ အစာမ်ား
ကို ေရွာင္သင့္ပါသည္။

(ဆ)
ေဘးထြက္ဆိုးက်ဳိးမ်ား

 ၁။ ေဆးမတည့္၍ ယားယံျခင္း၊
အင္ပ်ဥ္ထြက္ျခင္း၊  (၂၅%)။

 ၂။ ပ်ဳိ႕အန္ျခင္း၊ ဝမ္းေလွ်ာျခင္း။

 ၃။ ပါးစပ္ ပတ္ဝန္းက်င္ႏွင့္ ေျခလက္မ်ား
ထံုက်ဥ္ျခင္း။

 ၄။ စိတ္ဓာတ္က်ျခင္း၊ ေခါင္းကိုက္ျခင္း။

 ၅။ အသည္း အားနည္းျခင္း။

(ဇ)
တြဲဖက္ မေသာက္သံုး သင့္သည့္ ေဆးဝါးမ်ား

 ၁။ Asterizole

 ၂။ Cisapride

 ၃။ Engotamine

 ၄။ Terfernadine

 ၅။ Rifampicin

 ၆။ Simvastatin, Lovastatin

 ၇။ St.John’s wort

 ၈။ Garlic

(စ်)
သတိထား၍ တြဲဖက္စားသံုးရမည့္ ေဆးဝါးမ်ား

 ၁။ အတက္က် ေပ်ာက္ေဆးမ်ား။

 ၂။ ပဋိသေႏၶတားေဆးမ်ား။

 ၃။ စိတ္ဓာတ္က် ေပ်ာက္ေဆးမ်ား။

၁၀။ INDINAVIR (IDV) အင္ဒီနဗီရာ (အိုင္ဒီဗီ)

(က)
ေဆးဝါးအမ်ဳိးအစား

Protease
inhibitom

HIV
ပိုး၏ protease အင္ဇိုင္း၏ လုပ္ငန္းမ်ားကုိ တားဆီးျခင္းျဖင့္ HIV ပိုး ထပ္မံ
မပြားေအာင္ ဟန္႔တား ေသာေဆး။

(ခ)
ေဆးဝါး၏ ဓာတုေဗဒအမည္

INDINAVIR
(IDV)

အင္ဒီနဗီရာ
(အိုင္ဒီဗီ)

(ဂ)
ေဆးကုမၸဏီမွ ေရာင္းခ်ေသာအမည္

 (၁) CRIXIVAN – (MERCK)

 (၂) INDIVAN – (CIPLA)

 (၃) VIROTEC – (ZIFAM)

(ဃ)
ေဆးဝါးပံုစံ

ေဆးေတာင္
၄၀၀ မီလီဂရမ္

(င)
ေသာက္သံုးရမည့္ ေဆးပမာဏ

 ၁။ လူႀကီး။ ၈၀၀ မီလီဂရမ္ ၈
နာရီၾကားတစ္ခါ၊ တစ္ေန႔သံုးႀကိမ္

(စ)
ေသာက္သံုးပံု

အစားမရွိဘဲ
စားသံုးရပါသည္။ အစာ မစားမီ နာရီဝက္၊ သို႔မဟုတ္ အစာစားၿပီး ႏွစ္နာရီၾကာမွ ေဆးကို
ေသာက္သံုးရပါမည္။ ဆီးေက်ာက္တည္ တတ္ေသာေၾကာင့္ ေရမ်ားမ်ား ေသာက္ေပးရန္ လိုပါသည္။
အနည္းဆံုး ေရ (၁ ဒသမ ၅) လီတာကို ေန႔စဥ္ ေသာက္ေပး ရပါမည္။

(ဆ)
ေဘးထြက္ဆိုးက်ဳိးမ်ား

 ၁။ ဆီးေက်ာက္တည္ျခင္း၊ ဆီးတြင္ေသြးပါျခင္း။

 ၂။ ေက်ာက္ကပ္ ေရာင္ျခင္း။

 ၃။ ဆံပင္ကြ်တ္ျခင္း။

 ၄။ ပ်ဳိ႕အန္ျခင္း။

 ၅။ ေသြးတြင္း အဆီဓာတ္မ်ားျခင္း။

 ၆။ ေသြးတြင္း သၾကားဓာတ္မ်ားျခင္း။

 ၇။ မ်က္ႏွာႏွင့္ ေျခလက္တြင္
အဆီမ်ားေလ်ာ့နည္းျခင္း။

 ၈။ ဝမ္းဗိုက္တြင္ အဆီမ်ားစုျခင္း။

 ၉။ အမ်ဳိးသားမ်ားတြင္ ရင္သားႀကီးထြားျခင္း။

 ၁၀။ အသည္း အားနည္းျခင္း။

(ဇ)
တြဲဖက္ မေသာက္သံုးသင့္သည့္ ေဆးဝါးမ်ား

 ၁။ Asterizole, terfernadine

 ၂။ Cisapride

 ၃။ Ergotamine

 ၄။ Simvastatin, Lovastatin

 ၅။ St.John’s wort

 ၆။ Rifampicin

 ၇။ Garlic

(စ်)
တြဲဖက္စားသံုးလွ်င္ သတိထားရမည့္ ေဆးဝါးမ်ား

 ၁။ Ketoconazole – Itraconazole

 ၂။ Grape fruit juice

 ၃။ Carbamazepine

 ၄။ Sildenafil (Viagra)

 ၅။ Tricyclic antidepressant

 ၆။ Oral anticoagulant

၁၁။ LOPINAVIR လိုပီနဗီရာ

(က)
ေဆးဝါးအမ်ဳိးအစား

Protease
inhibitom

HIV
ပိုး၏ Protease အင္ဇိုင္း၏ လုပ္ငန္းမ်ားကို တားဆီးျခင္းျဖင့္ HIV ပိုး ထပ္မံမပြားေအာင္
ဟန္႔တားေသာ ေဆး။

(ခ)
ေဆးဝါး၏ ဓာတုေဗဒအမည္

LOPINAVIR
- လိုပီနဗီရာ

(ဂ)
ေဆးကုမၸဏီမွ ေရာင္းခ်ေသာအမည္

KALETRA
(ABBOTLAB)

(ဃ)
ေဆးဝါးပံုစံ

 ၁။ ေဆးေတာင့္ ၁၃၃ မီလီဂရမ္ လိုပီနဗီရာ

၃၃
မီလီဂရမ္ ရီတုိနဗီရာ

 ၂။ ေသာက္ေဆးအရည္

(င)
ေသာက္သံုးရမည့္ ေဆးပမာဏ

 ၁။ လူႀကီး။ တစ္ခါေသာက္ ေဆးေတာင့္ သံုးေတာင့္
တစ္ေန႔ႏွစ္ႀကိမ္ ေသာက္ရမည္။

 ၂။ ကေလး။ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ အေပၚ မူတည္၍
ေသာက္ရမည္။

7-15
kg – 12mg/kg

15-40kg
– 10mg/kg

>40kg
– 400mg လိုပီနဗီရာ

(စ)
ေသာက္သံုးပံု

အစာစားၿပီးမွ
စားသံုးရမ  ည္။

(ဆ)
ေဘးထြက္ ဆိုးက်ဳိးမ်ား

 ၁။ ဝမ္းပ်က္ျခင္း။

 ၂။ ပ်ဳိ႕အန္ျခင္း၊ ဗိုက္နာျခင္း။

 ၃။ ေခါင္းကိုက္ျခင္း။

 ၄။ အိပ္မရျခင္း။

 ၅။ အင္ပ်ဥ္ထြက္ျခင္း။

 ၆။ အသည္း ထိခိုက္ျခင္း။

 ၇။ ေသြးထဲတြင္ အဆီမ်ားျခင္း။

 ၈။ သၾကားဓာတ္ မ်ားျခင္း။

 ၉။ မ်က္ႏွာႏွင့္ ေျခလက္တြင္ အဆီမ်ား
ေလ်ာ့နည္းျခင္း။

 ၁၀။ ဗိုက္တြင္ အဆီမ်ားစုျခင္း။

(ဇ)
တြဲဖက္ မေသာက္သံုး သင့္သည္ ေဆးဝါးမ်ား

 ၁။ Asterizole, terfernadine

 ၂။ Rifampicin

 ၃။ Simvastatin, Lovastatin

 ၄။ Cisapride

 ၅။ Ergotamine

 ၆။ St.John’s Wart

 ၇။ Garlic

(ဈ)
တြဲဖက္စားသံုးလွ်င္ သတိထားရမည့္ ေဆးဝါးမ်ား

 ၁။ ketoconazole

 ၂။ Oral contraceptive

 ၃။ Sildenafil (Viagra)

 ၄။ Anticovulsants

 ၅။ Atorvastain

၁၂။ NELFINAVIR (NFV) နယ္ဖီနဗီရာ (အန္အက္ဖ္ဗီ)

(က)
ေဆးဝါးအမ်ဳိးအစား

Protease
inhibitom

HIV
ပုိး၏ Protease အင္ဇို္င္း၏ လုပ္ငန္းမ်ားကို တားဆီးျခင္းျဖင့္ HIV ပိုး
ထပ္မံမပြားေအာင္ ဟန္႔တားေသာ ေဆး။

(ခ)
ေဆးဝါး၏ ဓာတုေဗဒအမည္

NELFINAVIR
(NFV) နယ္ဖီနဗီရာ (အန္အက္ဖ္ဗီ)

(ဂ)
ေဆးဝါးကို ေဆးကုမၸဏီမွ ေရာင္းခ်ေသာအမည္

 ၁။ VIRACEPT – (PFIZER)

 ၂။ NELVIR 250 – (CIPLA)

(ဃ)
ေဆးဝါးပံုစံ

ေဆးျပား
- ၂၅၀ မီလီဂရမ္

(င)
ေသာက္သံုးရမည့္ ေဆးပမာဏ

 ၁။ လူႀကီး။ တစ္ခါေသာက္ ၁၂၅၀ မီလီဂရမ္

 ၂။ ကေလး။ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ တစ္ကီလိုဂရမ္ကို
ေဆး ၃၀ မီလီဂရမ္ တိုက္ရပါမည္။ တစ္ေန႔ သံုးႀကိမ္ေသာက္ ရပါမည္။

(စ)
ေသာက္သံုးပံု

အစာစားၿပီးမွ
စားသံုးရမည္။

(ဆ)
ေဘးထြက္ ဆိုးက်ဳိးမ်ား

 ၁။ ဝမ္းပ်က္၊ ဝမ္းေလွ်ာျခင္း။

 ၂။ အင္ပ်ဥ္ ထြက္ျခင္း။

 ၃။ ပ်ဳိ႕အန္ျခင္း၊ ဗိုက္နာျခင္း။

 ၄။ ထိုင္းမႈိင္း ေလးလံျခင္း။

 ၅။ ေသြးထဲတြင္ အဆီဓာတ္မ်ားျခင္း၊
သၾကားဓာတ္မ်ားျခင္း။

 ၆။ မ်က္ႏွာ၊ ေျခလက္တြင္ အဆီေလ်ာ့နည္းျခင္း၊
ဗိုက္တြင္ အဆီစုျခင္း။

 ၇။ အသည္း ထိခုိက္ျခင္း။

(ဇ)
တြဲဖက္ မစားသံုးသင့္သည္ ေဆးဝါးမ်ား

 ၁။ Simvastatin, Lovastatin

 ၂။ Rifampicin

 ၃။ Asterizole, terfenadine

 ၄။ Ergot

 ၅။ St.John’s wort

 ၆။ Cisapride

 ၇။ Midazalam, triazolam

 ၈။ Amiodarone

 ၉။ Garlic

 ၁၀။ Quinidine

(စ်)
တြဲဖက္စားသံုးလွ်င္ သတိထားရမည့္ ေဆးဝါးမ်ား

 ၁။ Oral Contraceptive

 ၂။ Anticonvulsants

 ၃။ Atorvastatin

 ၄။ Sildenafil (Viagra)

၁၃။ RITONAVIR (RTV) ရီတိုနဗီရာ (အာတီဗီ)

(က)
ေဆးဝါးအမ်ဳိးအစား

Protease
inhibitom

HIV
ပိုး၏ Protease အင္ဇိုင္း၏ လုပ္ငန္းမ်ားကို တားဆီးျခင္းျဖင့္ HIV ပိုး
ထပ္မံမပြားေအာင္ ဟန္႔တား ေသာေဆး။

(ခ)
ေဆးဝါး၏ ဓာတုေဗဒ အမည္

RITONAVIR
(RTV) - ရီတိုနဗီရာ (အာတီဗီ)

(ဂ)
ေဆးကုမၸဏီမွ ေရာင္းခ်ေသာအမည္

NORVIR
– (ABBOTLAB)

(ဃ)
ေဆးဝါးပံုစံ

ေဆးေတာင့္
၁၀၀ မီလီဂရမ္

(င)
ေသာက္သံုးရမည့္ ေဆးပမာဏ

 ၁။ လူႀကီး။ တစ္ခါေသာက္ ၆၀၀ မီလီဂရမ္
တစ္ေန႔ ႏွစ္ႀကိမ္ ေသာက္ရမည္။

 ၂။ ကေလး။ ခႏၶာကိုယ္ မ်က္ႏွာျပင္
ဧရိယာအေပၚ မူတည္၍ တိုက္ရမည္။

(စ)
ေသာက္သံုးပံု

အစာႏွင့္
ေသာ္လည္းေကာင္း၊ အစာမစားဘဲ ေသာ္လည္းေကာင္း ေသာက္သံုးႏိုင္ပါသည္။

(ဆ)
ေဘးထြက္ဆိုးက်ဳိးမ်ား

 ၁။ ဝမ္းပ်က္၊ ဝမ္းေလွ်ာျခင္း။

 ၂။ ဗိုက္နာ၊ ပ်ဳိ႕အန္ျခင္း။

 ၃။ ပါးစပ္တစ္ဝိုက္ ထံုက်ဥ္ျခင္း။

 ၄။ ေခါင္းကိုက္ျခင္း။

 ၅။ အသည္း အားနည္းျခင္း။

(ဇ)
တြဲဖက္ မစားသံုးသင့္သည္ ေဆးဝါးမ်ား

 ၁။ Amiodarone, Qunidine

 ၂။ Asterizole, terfenadine

 ၃။ Simvastatin, Lovastatin

 ၄။ Cisapride

 ၅။ Midazalam, triazolam

 ၆။ Ergot

 ၇။ St.John’s Wort

(စ်)
တြဲဖက္စားသံုးလွ်င္ သတိထားရမည့္ ေဆးဝါးမ်ား

 ၁။ Sildenafil (Viagra)

 ၂။ Anticonvulsants

 ၃။ Theophylline

 ၄။ Oral Contraceptive

 ၅။ Rifampicin

 ၆။ Ketoconazole

 ၇။ Anti depressant

၁၄။ SAQUINAVIR (SQV) အက္ကီြနဗီရာ (အက္စ္က်ဴဗီ)

(က)
ေဆးဝါးအမ်ဳိးအစား

Protease
inhibitom

HIV
ပိုး၏ Protease အင္ဇိုင္း၏ လုပ္ငန္းမ်ားကို တားဆီးျခင္းျဖင့္ HIV ပိုး
ထပ္မံမပြားေအာင္ ဟန္႔တားေဆး။

(ခ)
ေဆးဝါး၏ ဓာတုေဗဒအမည္

SAQUINAVIR
(SQV) - အက္ကီြနဗီရာ (အက္စ္က်ဴဗီ)

(ဂ)
ေဆးဝါးကို ေဆးကုမၸဏီမွ ေရာင္းခ်ေသာအမည္

 ၁။ INVIRASE – ROCHE (HARDGEL CAPSULE)

 ၂။ FORTOVASE – ROCHE (SOFTGEL CAPSULE)

(ဃ)
ေဆးဝါးပံုစံ

ေဆးေတာင့္
၂၀၀ မီလီဂရမ္

(င)
ေသာက္သံုးရမည့္ ေဆးပမာဏ

 ၁။ လူႀကီး။ တစ္ခါေသာက္ ၁၂၀၀ မီလီဂရမ္
(Fortavase)၊ တစ္ေန႔သံုးႀကိမ္ ေသာက္ရမည္။

တခါေသာက္
၄၀၀ မီလီဂရမ္ (invirase) Ritonavir ၄၀၀ မီလီဂရမ္ တစ္ေန႔ႏွစ္ႀကိမ္။

(စ)
ေသာက္သံုးပံု

Fortavase
ကို အစာႏွင့္ေသာ္ လည္းေကာင္း၊ အစာမစားဘဲ ေသာ္လည္းေကာင္း ေသာက္သံုးႏုိင္သည္။
Invirase ကို အစာျဖင့္ စားသံုးရမည္။

(ဆ)
ေဘးထြက္ဆိုးက်ဳိးမ်ား

 ၁။ ဝမ္းပ်က္၊ ဝမ္းေလွ်ာျခင္း။

 ၂။ ဗိုက္နာ၊ ပ်ဳိ႕အန္ျခင္း။

 ၃။ ေခါင္းကိုက္ျခင္း။

 ၄။ အင္ပ်ဥ္ ထြက္ျခင္း။

 ၅။ အသည္း အားနည္းျခင္း။

 ၆။ Thrombocytopenia

 ၇။ ေသြးထဲတြင္ သၾကားဓာတ္မ်ားျခင္း၊
အဆီဓာတ္မ်ားျခင္း။

 ၈။ မ်က္ႏွာႏွင့္ ေျခလက္တြင္ အဆီနည္းျခင္း။

 ၉။ ဗိုက္တြင္ အဆီစုျခင္း။

 ၁၀။ အ႐ိုး အားနည္းျခင္း။

(ဇ)
တြဲဖက္ မစားသံုးသင့္သည့္ ေဆးဝါးမ်ား

 ၁။ Asterizole, terfenadine

 ၂။ Rifampicin

 ၃။ Ergot

 ၄။ Simvastatin, Lovastatin

 ၅။ St.John’s Wort

 ၆။ Cisapride

 ၇။ Triazolan, Midazolan

 ၈။ Garlic

(စ်)
တြဲဖက္စားသံုးလွ်င္ သတိထားရမည့္ ေဆးဝါးမ်ား

 ၁။ Grape Fruit Juice

 ၂။ Anticonvulsant

 ၃။ Dexamethasone

၁၅။ ENFUVIRTIDE (T-20) အန္ဖူဗီတိုက္ (တီ-၂၀)

(က)
ေဆးဝါးအမ်ဳိးအစား

Fusion
inhibiton

HIV
ပိုးကို ဆဲလ္မ်ားအတြင္းသို႔ မဝင္ႏိုင္ေအာင္ တားဆီးျခင္းျဖင့္ HIV
ပိုးထပ္မံမပြားေအာင္ ဟန္႔တားေသာ ေဆးျဖစ္သည္။

(ခ)
ေဆးဝါး၏ ဓာတုေဗဒအမည္

ENFUVIRTIDE
(T-20) - အန္ဖူဗီတိုက္ (တီ-၂၀)

(ဂ)
ေဆးဝါးကို ေဆးကုမၸဏီမွ ေရာင္းခ်ေသာ အမည္

Fuzoen
– (Roche – Trimaris)

(ဃ)
ေဆးဝါးပံုစံ

ထုိးေဆး
(Vial)

(င)
ထိုးရမည့္ ေဆးပမာဏ

လူႀကီး။
၉၀ မီလီဂရမ္ ေဆးပမာဏကို အေရျပားေအာက္သို႔ ထိုးရမည္။

(စ)
ေဆးထိုးနည္း

တစ္ေန႔ႏွစ္ႀကိမ္
ထိုးရမည္။ လက္ေမာင္း၊ ေပါင္၊ ဝမ္းဗိုက္ အေရျပား ေအာက္သို႔ ထိုးရမည္။

(ဆ)
ေဘးထြက္ဆိုးက်ဳိးမ်ား

  ၁။
ေဆးထိုးသည့္ ေနရာတြင္ နာက်င္ျခင္း၊ နီရဲျခင္း၊ ယာယံျခင္း၊ အသားမာတက္ျခင္း။

 ၂။ အဆုတ္ေရာင္ျခင္း။

 ၃။ ေက်ာက္ကပ္ ေရာင္ျခင္း။

 ၄။ အင္ျပင္ထြက္ျခင္း။

 ၅။ Guillian Barre Syndrome

 ၆။ Thrombocytopenia

 ၇။ ေသြးထဲတြင္ သၾကားဓာတ္မ်ားျခင္း။

ခုခံအားက်ဆင္းမႈ
ကူးစက္ေရာဂါ ကာကြယ္ကုသနည္းႏွင့္
ေဆးဝါးမ်ား -

ေဒါက္တာေအာင္စန္း (ပထမအႀကိမ္- ၂၀၀၉ ခုႏွစ္၊
ႏိုဝင္ဘာ / ရွင္မေတာင္စာေပ)

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Captcha *

Follow me on:

Back to Top