ကာလသားေရာဂါဆိုတာ လိင္ဆက္ဆံတာကေန ကူးစက္တက္တဲ့ ေရာဂါေတြထဲက
ေရာဂါတစ္ခုပါ။Sexually Active ၿဖစ္တ႔ဲအရြယ္၊ စမ္းသပ္ခ်င္ၾကတ႔ဲ ကာလသားေလးေတြမွာ ၿဖစ္တက္တဲ့
ေရာဂါတစ္ခုမို႔လို႔ ကာလသားေရာဂါလို႔မ်ား နာမည္ေပးခဲ႔လားမသိ ။ ေဆးပညာ ေခၚအေ၀ၚကေတာ့
(Syphilis ) လို႔ေခၚပါတယ္ ။
ကာလသားေရာဂါဆိုတာ
ကာလသားေရာဂါကိုေတာ့ ၾကားဖူးေပမယ့္ ဘာလဲဆိုတာ ေသေသခ်ာခ်ာမသိၾကပါဘူး။
ကာလသား ေရာဂါကို ကုသလို႔ ရပါတယ္ ။ AIDS လိုေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး ေဆးရွိပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ မကုပဲန႔ဲ
ေပ်ာက္သြားလို႔ ေၾကာက္စရာေကာင္းပါတယ္။ ေရာဂါေပ်ာက္သြားတာေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။ ေရာဂါလကၡဏာေတြ
ေပ်ာက္သြားတာပါ။
ကဲတုန္းက ကဲၿပီး ၿဖစ္လာေတာ့ သူမ်ားကိုလဲ မသိေစခ်င္
၊ ဘယ္သူ႔ကိုၿပရမလဲ စဥ္းစား ေနတုန္းမွာပဲ ေပ်ာက္သြားတာမို႔လို႔ မသိလိုက္ မသိဘာသာေနရင္း
ေရာဂါဆိုးတဲ့ အေၿခအေနကို ေရာက္သြားတာ၊ ေနာက္ထပ္ မိမိန႔ဲ လိင္ဆက္ဆံတဲ့ သူေတြဆီကို ကူးစက္ေစတာေတြ
ၿဖစ္တက္ပါတယ္ ။
ဆစ္ဖလစ္ကို ၿဖစ္ေစတာက Treponema pallidum ဆိုတ႔ဲ ဘက္တီးရီးယားေၾကာင့္
ၿဖစ္တာပါ။ ကူးစက္တာကေတာ့ လိင္ဆက္ဆံတာကေနတဆင့္ ကူးစက္တာပါ။ ေရာဂါပိုး ရွိတဲ့သူနဲ႔ဲ လိင္ဆက္ဆံၿပီး
၁၀ ရက္ကေန ရက္ ၉၀ ၊ အမ်ားအားၿဖင့္ ၃ ပတ္ေလာက္မွာ ပထမဆုံး ေရာဂါလကၡဏာၿပတက္ပါတယ္။
ဒါကို Primary Syphilis လို႔ေခၚပါတယ္ ။ ေရာဂါပိုးစ၀င္တဲ့
ေနရာမွာအနာၿဖစ္တာပါ။ အထူးသၿဖင့္ လိင္အဂၤါေတြမွာၿဖစ္တာပါ။ လိင္ဆက္ဆံမွဳ ၿပဳလုပ္တဲ့ ေနရာေပၚမူတည္ၿပီး
အမ်ိဳးသားလိင္တံ၊ အမ်ိဳးသမီး အဂၤါ၊ စအို ၊ ပါးစပ္ အစရွိတဲ့ ေနရာေတြမွာ အနာၿဖစ္တာပါ။
ေပါင္က လင့္အက်ိတ္ေတြလဲ ေရာင္တက္ပါတယ္။ chancre လို႔ ေခၚတဲ့ ဒီအနာေတြဟာ နာက်င္ၿခင္းမရွိပါဘူး။
ေဆးမကုဘဲန႔ဲ မၾကာခင္မွာအနာက်တ္သြား၊ ေပ်ာက္သြားတက္ပါတယ္။
Secondary
syphilis
ေနာက္ထပ္ ၆ ပတ္ကေန ၈ ပတ္ေလာက္ၾကာတဲ့အခါမွာ ေရာဂါလကၡဏာၿပန္ေပၚလာပါတယ္။
• ဖ်ားနာတာ
• ပင္ပန္းႏြမ္းနယ္တာ
• ကိုယ္ခႏၶာမွာ အနီေရာင္ အညိဳေရာင္ အကြက္ေတြ ေပၚလာတာ
• လက္ဖ၀ါး ၊ ေၿခဖ၀ါးေတြမွာ အနာေပါက္လာတာ ေတြၿဖစ္တက္ပါတယ္။
ဒီတခါလည္းေဆးမကုပဲ မၾကာခင္ၿပန္ေပ်ာက္သြားတက္ပါတယ္ ။
Latent
syphilis
ဒီကာလက Secondary syphilis ၿဖစ္ၿပီးတ႔ဲ ေနာက္ပိုင္း
ေသြးစစ္ၾကည့္ရင္ ေရာဂါေတြ႔ရၿပီး ေရာဂါလကၡဏာမၿပတဲ့ ကာလၿဖစ္ပါတယ္ ။
Tertiary
syphilis
ဒီတခါေတာ့ ပထမဆုံးအနာၿဖစ္ၿပီး ၁ ႏွစ္ကေန ၁၀ ၾကာတဲ့အခါ
ၿပန္ၿဖစ္တာပါ။ တခါတေလႏွစ္ ၅၀ ေလာက္အထိၾကာႏိုင္ပါတယ္။ ေရာဂါပိုးက ကိုယ္ခႏၶာေနရာအႏွံ႔ၿပန္႔ကုန္ၿပီး
အက်ိတ္လို granulomas လို႔ေခၚတဲ့ အလုံးအဖုေတြန႔ဲ ရုပ္ပ်က္ဆင္းပ်က္ၿဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ ႏွလုံးန႔ဲ
ေသြးေၾကာေတြကို ထိခိုက္ၿပီး ႏွလုံးေရာင္တာ ၊ ႏွလုံးက အဆို႔ရွင္ေတြ ေရာင္ရမ္းတာ၊ ေသြးေၾကာေတြကို
ထိခိုက္တာေတြ ၿဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ ဦးေႏွာက္န႔ဲ အာရုံေၾကာကိုထိခုိက္ၿပီး ထုံတာက်င္တာ၊ အေၾကာဆြဲတာ
၊ မွတ္ဥဏ္ခ်ိဳ႕ယြင္းတာ ၊ တစ္ပိုင္းေသတာ အစရွိသၿဖင့္ ၿဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။
ေဆးစစ္ၿခင္း
ကိုယ့္အေၾကာင္းကို အသိဆုံးမို႔လို႔ မသကၤာဘူးဆိုရင္
ေဆးစစ္ၾကည့္ပါ ။ ကာလသား ေရာဂါအတြက္ Venereal Disease Research Laboratory (VDRL
test) စစ္ေဆးၾကည့္လို႔ရပါတယ္။ တၿခားစစ္ေဆးမွဳေတြထက္ ေစ်းႏွဳန္းသက္သာေပမယ့္ တိက်မွဳ
နည္းပါတယ္။ တိတိက်က် အေၿဖသိခ်င္ရင္ေတာ့ Treponema pallidum hemagglutination assay
(TPHA) နဲ႔ စစ္ေဆးဖို႔လိုအပ္ပါတယ္။
ကာကြယ္ၿခင္း
ကာကြယ္ဖို႔အတြက္ကေတာ့ လိင္ဆက္ဆံတာကေနတဆင့္ ကူးစက္တဲ့ေရာဂါၿဖစ္တာမို႔
ဘာလုပ္ရမယ္ဆိုတာကို အထူးေၿပာစရာမလိုပါဘူး။ အကယ္လို႔မ်ား မေရွာင္ႏိုင္ဘူးဆိုရင္ အကာအကြယ္ပစၥည္း
( Condom )ကို စနစ္တက် နည္းလမ္းမွန္မွန္န႔ဲ အသုံးၿပဳဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။
ကုသၿခင္း
ဆစ္ဖလစ္ကို ပင္နယ္စလင္ ( Penicillin) န႔ဲ ကုသဖို႔လိုအပ္ပါတယ္။
ပင္နင္စလင္ထိုးေဆးဟာ မတည့္တဲ့ဲသူေတြရွိတာမို႔ ေသခ်ာစမ္းသပ္ၿပီးမွ ထိုးဖို႔လိုအပ္ပါတယ္။
ပင္နင္စလင္န႔ဲ မတည့္သူေတြ ( Penicillin Allergy ) အတြက္ အၿခားပဋိဇီ၀ေဆးေတြန႔ဲ ကုသလို႔ရပါတယ္။
ဆရာ၀န္ရဲ႕ ညႊန္ၾကားခ်က္အတိုင္း အခ်ိန္မွန္မွန္ ေဆးေသာက္၊ ေဆးထိုးခံဖို႔ အေရးၾကီးပါတယ္။
ေဆးကုေနစဥ္ လိင္ဆက္ဆံၿခင္းကို ေရွာင္ဖို႔လိုအပ္သလို၊ မိမိရဲ႕ လိင္ဆက္ဆံဖက္ ဇနီးမယား
ခင္ပြန္းကိုလည္း တၿပိဳင္နက္ေဆးကုခံဖို႔ အေရးၾကီးပါတယ္။ ေဆးကုသမွဳကာလ ၾကာၿမင္႔ခ်ိန္ကေတာ့
ေရာဂါအႏုအရင့္ေပၚ မူတည္ပါတယ္။ ကိုယ္၀န္ေဆာင္မိခင္မွာ ေရာဂါၿဖစ္ပြားေနရင္ေတာ့ ကိုယ္၀န္ေဆာင္ခ်ိန္
အတြင္းမွာကို ကုသမွဳ ခံယူရပါမယ္။ ေမြးကင္းစ ကေလးအတြက္လည္း ( Congenital Syphilis )
ကုသဖို႔ လိုအပ္ပါမယ္။
ကာလသားေရာဂါန႔ဲ ပတ္သတ္ၿပီး အႏွစ္ခ်ဳပ္ေၿပာရရင္ေတာ့့
၁)လိင္ဆက္ဆံတာကေနတဆင့္ကူးစက္တက္တာပါ။
၂)လိင္ဆက္ဆံၿပီး ၃ ပတ္ေလာက္မွာ လိင္အဂၤါမွာ မနာမက်င္
အနာေလးေတြေပၚၿပီး ေဆးမကုဘဲ ေပ်ာက္သြားခဲ့ ဘူးတယ္ဆိုရင္ ေဆးစစ္ၾကည့္လိုက္ပါ။
၃)VDRL test ဒါမွမဟုတ္ TPHA test စစ္ေဆးၾကည့္လိုက္ပါ။
၄)လိုအပ္တယ္ဆိုရင္ ေဆးကုသမွဳခံယူလိုက္ပါ။
၅)အခု လိင္ကတဆင့္ ကူးစက္တက္တဲ့ ကာလသားေရာဂါအေၾကာင္း
သိသြားၿပီဆိုေတာ့ ဆႏၵကိုဦးစားမေပးပဲ အသိတရားန႔ဲ ေရွာင္ၾကဥ္ဖို႔၊ မေရွာင္ႏိုင္ခဲ့ရင္
မိမိဘ၀အတြက္ အကာအကြယ္ ပစၥည္းသုံးဖို႔ တိုက္တြန္းလိုက္ရပါတယ္။
