ဆရာ ကြၽန္ေတာ္ေသြးလႉေနက်ပါ။ ဟိုတေန႔ကေသြးလႉဘဏ္ကေခၚလို႔သြားေတာ့ HIV positive ႐ွိတယ္လို႔ေျပာပါတယ္။ အဲဒီေရာဂါအေၾကာင္းနဲ႔ ႐ွ႕ဆက္ ဘာေတြ လုပ္သင့္တယ္ ဆိုတာေလး ေျပာျပခင္ဗ်ာ။

သုက္ရည္အေရာင္ဝါေရာင္ (လိမ္ေမာ္ေရာင္) ျဖစ္ေနတာဆိုရင္ အထဲမွာ ဘီလီရူဘင္ေခၚ အသားဝါေရာဂါရွိေနသလား၊ ေသြးနည္းနည္း ပါေနသလား၊ ဆီးနဲ႔ေရာေနသလား စစ္ရမယ္။ အစားအေသာက္နဲ႔ သက္အေပၚမွာလည္း မူတည္တယ္။ ပံုမွန္ဆိုရင္ အျဖဴေရာင္နဲ႔ မီးခိုးေရာင္ျဖစ္တယ္။ ေနာက္ေနတယ္။ နည္းနည္းေလးေတာ့ဝါႏိုင္တယ္။ တခါတေလမွာ အေရာင္ေျပာင္းတာ စိုးရိမ္စရာမရွိပါ။

ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးေတြ။ ဝမ္းပ်က္၊ ေမြးလမ္း-စအို-အေရျပားယား၊ ပါးစပ္နာ၊ ေခါင္းကိုက္၊ မ်က္စိၾကည့္မေကာင္း၊ အေရျပား အနီထြက္၊ အပိန္႔ထြက္၊ အသက္ရွဴခက္။ ေနေလာင္၊ မ်က္စိ-အေရျပားဝါ၊ ဆီးနီ၊ ဝမ္းအေရာင္ေပ်ာ့၊ အစားပ်က္၊ အန္ခ်င္၊ အစာမေက်၊ ဗိုက္နာ၊ အားယုတ္၊ စိတ္မၾကည္၊ ဆီးနဲ။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္နဲ႔ ႏို႔တိုက္မိခင္ေတြကို မေပးပါ။ အထဲက ကေလးကို ထိခိုက္ေစႏိုင္တယ္။

ကိုယ္ဝန္ေဆာင္၊ ေသြးဆံုး၊ ဆီးခ်ိဳနဲ႔လဲ တြဲတတ္တယ္။ ဆီးပိုက္စတာမ်ိဳး တပ္ထားရသူေတြမွာ မိႈေရာဂါ ဝင္လာတတ္တယ္။ Fluconazole 100 mg/d ဒါမွမဟုတ္ Itraconazole 200 mg/d ေဆး ၁ဝ-၁၄ ရက္ ေပးတယ္။ AIDS နဲ႔ လူကီးမီးယားနဲ႔လဲ တြဲျဖစ္တတ္တယ္။ အစာျမိဳျပြန္မွာ လာျဖစ္မယ္။ အစာျမိဳရင္-ေရျမိဳရင္ နာမယ္။

မိႈနဲ႔ ဆက္စပ္ေနတာက ေပြးေရာဂါေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ သူနဲ႔ဆင္တဲ့ Yeasts တို႔ Molds တို႔ကေနလဲ ေရာဂါ ျဖစ္ပါတယ္။ ေခြ်း ထြက္မ်ားသူ၊ ေယာက္်ား၊ အသက္မငယ္သူ၊ စိုထိုင္းတဲ့ အလုပ္လုပ္ရသူ၊ ေျခအိတ္လက္အိတ္ အျမဲ ဝတ္ထားရသူ၊ ဘာမွမစီးဘဲ လမ္းသြားရသူ၊ ဆီးခ်ိဳ ရွိသူေတြမွာ အျဖစ္မ်ားတယ္။ Leukemia, AIDS နဲ႔ အဂၤါအစားထိုး ထားရသူေတြမွာလဲ ပိုျဖစ္တတ္တယ္။

မိန္းကေလးတိုင္း ကိုယ္နံ႔ မတူတတ္တာထဲမွာ ဒီေနရာက အနံ႔လဲပါတယ္။ သဘာဝပါ။ ရာသီဆင္းခ်ိန္မွာလဲ အနံ႔မတူ ျဖစ္လာႏိုင္တယ္။ ဆင္းတဲ့ရာသီေသြးက ေဟာင္းေနတာဆိုရင္ တမ်ိဳးျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ေမ့ေလွ်ာ့ျပီး ရာသီလာတံုးသံုးတဲ့ Tampon ကို မထုတ္ဘဲ ထားမိရင္လဲ ျဖစ္တတ္တယ္။

Anti-retroviral therapy (ART) ေဆးကေန ပိုးေတြကို ေသေစႏိုင္တယ္။ ဒါေပမယ့္ ေဆးနဲ႔ မေတြ႔ႏိုင္တဲ့ ပိုးေတြကိုေတာ့ ဘာမွ မတတ္ႏိုင္ပါ။ Mississippi baby မစ္စစ္စပီ ကေလးမေလးကုိ ၾကည့္ရင္ ပိုးအား ခိုေအာင္းေနႏိုင္စြမ္း ရွိတာ သိသာတယ္။

လိင္ဆက္ဆံရာ အသံုးျပဳတဲ့ေနရာမွန္သမွ်မွာ ေရာဂါရတယ္။ လိင္အဂၤါ၊ ပါးစပ္၊ စအို။ ေနာက္ၿပီး မေအကေနကေလး။ မူးယစ္ေဆး ေသြးျပန္ေၾကာ ထိုးနည္းေတြကေနလဲ ကူးႏိုင္တယ္။ လိင္အဂၤါေတြမွာသာ မဟုတ္ပါ တျခားေနရာေတြမွာပါ ေရာဂါ ရတတ္တယ္။ အဲလိုျဖစ္တာေတြက ပိုဆိုးတယ္။ တကိုယ္လံုးကို ျပန္႔တဲ့အဆင့္လို႔ ေခၚတာေတြက အသည္းေရာင္ (ဘီ) ပိုး၊ လိင္လမ္းေရယံုနဲ႔ HIV ေတြ ျဖစ္တယ္။

ေဆးစေသာက္ဘူးသူေတြ တလ၊ ႏွစ္လမွာ ရာသီရက္ မမွန္ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ပ်ိဳ႕-အန္၊ ေခါင္းကိုက္၊ ရင္သားတင္း-နာ၊ လိင္စိတ္နည္း၊ ေခါင္းမူး၊ ရုတ္ရက္ ကိုယ္တျခမ္းထံု၊ ရင္ပတ္နာ၊ ေခ်ာင္းဆိုး၊ ေျခေထာက္ေရာင္၊ ဗိုက္ေအာင့္၊ ဆီးဝါ၊ စိတ္က်တာေတြလည္း တခ်ိဳ႕မွာျဖစ္တယ္။ ရွားရွား ပါးပါး ျဖစ္ႏိုင္တာေတြကေတာ့ ေသြးဖိအားတက္၊ ႏွလံုးေသြးေၾကာပိတ္၊ အသဲကင္ဆာ၊ သည္းေျခအိတ္ေက်ာက္ေတြ။

လြန္ခဲ့တဲ့ ၂ ႏွစ္တံုးက အေမရိကမွာ အဲလိုပိုးရွာမေတြ႔တဲ့ ကေလးမကို Mississippi baby လို႔ေခၚပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ၂၇ လ အၾကာ ၂ဝ၁၄ ဇူလိုင္လထဲမွာ HIV ျပန္ေပၚေနပါတယ္။ အခုထိ လူနာ တဒါဇင္ေလာက္မွာ ပိုးရွာမေတြ႔တဲ့ကာလ ၁ဝ ႏွစ္ အထိ ရွိဖူးထားပါျပီ။ အခု ျပင္သစ္သူကေတာ့ ပိုထူးေနတာပါ။

HIV ပိုးဟာ (အယ္လ္ကာလီ) နဲ႔ အက္စစ္ဓါတ္ေခၚ pH level မတူရင္လည္း ခံႏိုင္မတူပါ။ pH 7 ထက္နည္းတာေရာ pH 8 ထက္မ်ားတာမွာပါ ေကာင္းေကာင္းမရွင္ႏိုင္ပါ။ က်န္းမာေနတဲ့အမ်ိဳးသမီးရဲ႕ ဗဂ်ိဳင္းနာထဲမွာ အက္စစ္ဓါတ္အေျခအေနရွိလို႔ HIV ပိုးဟာ ၾကာၾကာမရွင္ႏိုင္တာျဖစ္တယ္။

လစဥ္ မ်ိဳးဥထြက္-မထြက္ စမ္းသပ္တဲ့ကရိယာကို Ovulation test ေခၚတယ္။ Ovulation Predictor Kits လို႔လည္း ေခၚတယ္။ မ်ိဳးဥဟာ မ်ိဳးဥအိမ္ကေနထြက္ျပီး ၂၄ နာရီအထိခံတယ္။ လအလယ္မွာ မ်ိဳးဥထြက္ဘို႔ (LH) ေဟာ္မုန္းနည္းနည္း ပိုထြက္လာရတယ္။ ၃ဝ% ေသာ အမ်ိဳးသမီးေတြက အဲဒီ လလယ္ရက္ အတိအက်မွာ မ်ိဳးဥထြက္တယ္။ ၆ဝ% က လလယ္ရက္ထက္ ၁ ရက္ေစာထြက္တယ္။ အားလံုးကို ျခံဳလိုက္ရင္ ၇၈% က လလယ္ရက္ထက္ ၂ ရက္ေစာထြက္တယ္။