ကၽြန္မမွာ ကိုယ္ဝန္ႏွစ္လ ရွိေနပါျပီ။ အန္ပါတယ္။ ေခါင္းလဲ တအားမူးျပီး ေခါင္းကိုက္လာပါတယ္။ စာလဲဖတ္လုိ႔ မရေတာ့ပါဘူး။ အဆုိးဆုံးကေတာ့ အစာစားလုိ႔ မဝင္တာပါ။ အန္ခ်င္ျပီး ကိုယ္လက္ မအီမသာနဲ႔ အန္မွာကို တအားဆိုးတာနဲ႔ အစာက မဝင္ေတာ့တာပါ။ အန္ရင္လဲ လမ္းလယ္ေခါင္မွာ ထိုးအန္ပါတယ္။ အေနရတအား ခက္ပါတယ္။ လည္ေခ်ာင္းမွာ ဆုိ႔ေနသလုိခံစားရျပီး အစာစားျပီးရင္လဲ ဗိုက္က ကယ္ေနပါတယ္။ ႏိုင္ငံရပ္ျခားမွာဆိုေတာ့ ေဆးခန္း သြားဖို႔ ခက္ခဲပါတယ္ဆရာ။

ကိုယ္ဝန္ေဆာင္စ အေစာပိုင္းလေတြမွာ ပ်ိဳ႕တာ၊ အန္တာကို Morning sickness "ကိုယ္ဝန္ရွိစ အိပ္ရာထေရာဂါ" လို႔ ေခၚျပီး ေဆးစာနဲ႔ Nausea gravidarum လို႔ ေခၚပါတယ္။ မနက္ခင္းမွာ အျဖစ္မ်ားလို႔ ဒီနာမည္ ေပးတာျဖစ္မယ္။ ေန႔ခင္းေရာ ညပိုင္းမွာပါ ျဖစ္တတ္တာပါဘဲ။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္တိုင္းလိုလို ျဖစ္တယ္။ တဝက္ေလာက္က ေဆးကုသမႈ ခံယူၾကရတယ္။ အမ်ားအားျဖင့္ ကို္ယ္ဝန္ ၆ ပါတ္မွာ စတတ္ျပီး၊ ၁၂ ပါတ္ေရာက္ရင္ သက္သာသြားၾကတယ္။

မိခင္ေလာင္းမွာ ေမးတဲ့သူေျပာသလို အေတာ္အေနရခက္တယ္။ အန္တာက အေတာ္အသင့္ ဆိုးတာနဲ႔ လက္ထိုးအန္တာ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ တျခား အန္တဲ့ေရာဂါေတြလို ေဆးကုစရာ မလိုပါ။ ကေလးကိုလဲ မထိခိုက္ေစပါ။ ဆိုးရင္ေတာ့ ေရဓါတ္-ဆားဓါတ္ ခန္းေျခာက္တာျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ က်မယ္။ Alkalosis (အယ္လ္ကာလီ) ဓါတ္မ်ားတာ နဲ႔ Hypokalemia (ပိုဆက္ဆီယမ္) နည္းတာေတြ ျဖစ္မယ္။

ဘာလို႔ျဖစ္သလဲ-
• အနံ႔အသက္တခ်ိဳ႕ကို မၾကိဳက္ျဖစ္တာေၾကာင့္လား ထင္ရတယ္။
• Estrogen (အီစထိုဂ်င္) ေဟာ္မုန္း မ်ားလာလို႔ထင္ၾကတယ္။ အရင္ကထက္ အဆ ၁ဝဝ အထိမ်ားလာတယ္လို႔ တခ်ိဳ႕ကဆိုတယ္။ အေသအျခာ ဒါေၾကာင့္လို႔ မေျပာႏိုင္ပါ။
• သၾကားဓါတ္နည္းလို႔လဲ ထင္တယ္။ ကေလးဆီ အခ်င္းကတဆင့္ပို႔ေပးရလို႔ နည္းတာ။
• Progesterone (ပရိုဂ်က္စတီရုန္း) မ်ားလာလို႔ သားအိမ္ၾကြက္သားေတြ ေလွ်ာ့လာေစသလို အစာအိမ္ ၾကြက္သားကိုလဲ အဲလိုေလွ်ာ့ေစမလား ထင္ရတယ္။
• Human chorionic gonadotropin ေဟာ္မုန္း မ်ားတာလဲ စဥ္းစားတယ္။
• Bilirubin levels အသဲ (အင္ဇိုင္းမ္) မ်ားလာေၾကာင့္လားလဲ စဥ္းစားတယ္။
• ကာကြယ္စနစ္အေနနဲ႔လဲ စဥ္းစားတယ္။ အထဲကကေလးကို မေအစားတဲ့ထဲပါတဲ့ အဆိပ္အေတာက္ေတြရန္ကေန အကာကြယ္ေပတာလား စဥ္းစားလာတယ္။ ပ်ိဳ႕တာ-အန္တာမျဖစ္တဲ့ ကိုယ္ဝန္က ပိုပ်က္က်တတ္တယ္လို႔ ထင္တယ္။ မိခင္ကိုလဲ တနည္းတလမ္းနဲ႔ ကာကြယ္တာလဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ရင္ ခုခံစနစ္အား နည္းလာတယ္။ မသင့္တာကို အန္ျပစ္တဲ့သေဘာျဖစ္မလား ယူဆတယ္။

ဘယ္လိုကုသမလဲ-
ျဖစ္ေစတာ မေသျခာလို႔ ကုသနည္းဟာလဲ မေရရာလွပါ။ ခံစားရတာကို သက္သာေအာင္သာ လုပ္ရတာမ်ားတယ္။
• အစာေခ်ရည္ဆန္တာနဲ႔ တြဲေနတာဆိုရင္ ညမအိပ္ခင္ Antacid ေလေဆး ေသာက္အိပ္ပါ။
• အစားအေသာက္မွာ (ဖိုင္ဘာ) မ်ားတာ စားေပးပါ။ အဆီလဲ စားဘို႔ လိုတယ္။ ေပါင္မံု႔ျဖဴက အညိဳထက္ ဒီေနရာမွာ သင့္တယ္။ အသီးအႏွံ၊ အသီးအရြက္ေတြလဲ အစိမ္းမစားသင့္ပါ။ အဆီမ်ားတဲ့အသား ေရွာင္ထားပါ။
• စားျပီးရင္ လဲေလ်ာင္းမေနပါနဲ႔၊ အစာစားျပီး လမ္းေလွ်ာက္ေပးပါ။
• သၾကားဓါတ္နည္းတာျဖစ္ရင္ သြားရည္စာ ခဏခဏစားေပးပါ။
• သံပရာ၊ ေရွာက္သီး၊ လိမ္ေမာ္သီးေတြက အက်ိဳးမ်ားေစတယ္။
• Ginger capsules, Ginger tea ခ်င္း (ဂ်င္း) ေဆးေတာင့္၊ ခ်င္းလဖက္ရည္ ေကာင္းတယ္။
• အန္ရင္ ေရခဲငံုပါ။
• တခါစားရင္ နဲနဲခ်င္းစားပါ။
• တမင္းမစားျပီးျပီးခ်င္း ေရမေသာက္ေသးဘဲ နာရီဝက္ေနမွ ေသာက္ပါ။ မစားခင္ ေရကို နာရီဝက္ၾကိဳ ေသာက္ထားပါ။
• မနက္ မထခင္ Soda crackers စားႏိုင္တယ္။ အိပ္ရာထရင္ Crackers စားပါ။
• အနံ႔၊ အရသာ မၾကိဳက္တာမစားပါနဲ႔၊ အစာစားခ်ိန္မွာ မစားဘဲမေနပါနဲ႔၊
• ေကာင္းေကာင္း အနားယူပါ၊ ကိုယ္လက္လႈတ္ရွားမႈ လုပ္ေပးပါ။

• Acupressure wristbands လက္မွာပတ္ထားပါ။ Sea Bands နဲ႔ Relief Band Device ေတြလဲသံုးႏိုင္တယ္။
• Salty potato chips စားႏိုင္တယ္။
• Preggie Pops lollipops ငံုထားပါ။

• သံဓါတ္အားေဆးေၾကာင့္ထင္ရင္ Slower-release ျဖစ္ျဖစ္ Lower-dose iron pills ျဖစ္ျဖစ္ ေျပာင္းေသာက္ပါ။
• Vitamin B6 50 mg (ဗီတာမင္ ဘီ ၆) ေသာက္ပါ။
• ဆားဓါတ္ ခန္းေျခာက္တာျဖစ္ရင္ ORS ဓါတ္ဆားထုပ္ ေသာက္ပါ။ ေသာက္တာလဲ အန္ရင္ Ringer Lactate drip သြင္းပါ။ Alkalosis (အယ္လ္ကာလီ) ဓါတ္မ်ားတာ၊ Hypokalemia (ပိုဆက္ဆီယမ္) နည္းတာေတြက တျခား အေၾကာင္းေတြကေနျဖစ္သလို ကုသမႈမ်ိဳး မလိုတတ္ပါ။

သိပ္ဆိုးရင္ေတာ့ Hyperemesis gravidarum ဆိုတာ ၁% မွာ ျဖစ္တယ္။ ျဖစ္ရင္ Thalidomide ေဆးဟာ အေနာက္ ဂ်ာမဏီမွာ အရင္သံုးခဲ့တယ္။ အခုမသံုးေတာ့ပါ။ Zofran (Ondansetron) ေဆးကို အေမရိကားမွာ အမ်ားဆံုးသံုးတယ္။ မရေသးရင္ Methylprednisolone IV ေဆးေပးမယ္။ ကိုယ္ဝန္ ၁ဝ ပါတ္ ထက္ေစာရင္ေတာ့ မေပးဘူး။ အဂၤလန္မွာ Promethazine နဲ႔ Metoclopramide, Prochlorperazine ေတြသံုးတယ္။

Pregnancy and Vomiting ကိုယ္ဝန္ႏွင့္ အန္ျခင္း http://dts-medicaleducation-adult.blogspot.in/2012/05/pregnancy-and-vomiting.html

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ (၂၅-၆-၂ဝ၁၂)

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ - ကိုယ္ဝန္ရွိစ  အိပ္ရာထေရာဂါ