ဇန္နဝါရီလကုန္မွာ
က်ေနာ္တို႔ လူ႔အခြင့္အေရးေလ့လာေစာင့္ၾကည့္ေရးအဖဲြ႕က ကေမာၻဒီယားႏိုင္ငံ
မူးယစ္ေဆးစြဲ သူမ်ား ျပန္လည္ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္ေရးဌာနေတြမွာ ႏွိပ္စက္ညႇဥ္းပန္းမႈေတြ
ရွိေၾကာင္း အစီရင္ခံစာတစ္ေစာင္ ထုတ္ျပန္ ခဲ့ပါတယ္။ က်ေနာ္တို႔ အစီရင္ခံစာမွာ
ဆိုးဝါးတဲ့ ႏွိပ္စက္ညႇဥ္းပန္းမႈေတြ ရွိေၾကာင္း၊ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာ အၾကမ္းဖက္ မႈေတြ
ရွိေၾကာင္းကို အေသးစိပ္ ေရးသားတင္ျပ ထားပါတယ္။ က်ေနာ္တို႔ အင္တာဗ်ဴးလုပ္ခဲ့တဲ့
ကေလးေတြ၊  အရြယ္ေရာက္ၿပီးသား ကေလးငယ္ေတြက သူတို႔ဟာ ကန္ေက်ာက္ခံရတယ္၊ ၾကာပြတ္နဲ႔ အ႐ိုက္ခံရတယ္၊ လွ်ပ္စစ္ က်င္စက္နဲ႔
တို႔ခံရေၾကာင္းကို ဖြင့္ဟ ေျပာဆိုခဲ့ပါတယ္္။

အဲဒီ
ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္ေရးစခန္းေတြ ထဲက တစ္ခုကို ယူနီဆပ္ဖ္ (ကမာၻကေလးငယ္မ်ားရန္ပံုေငြ
အဖဲြ႕) က အေထာက္ အပံ့နဲ႔ ဖြင့္လွစ္ထားၿပီး၊ ယင္းစခန္းေတြမွာ မူးယစ္ေဆးစြဲသူေတြ၊ ကေလးငယ္ေတြ၊ အခ်ဳိ႕ လမ္းေပၚမွ ေခၚယူ ေမြးျမဴ ထားတဲ့ ကေလးငယ္ေတြဆို အသက္ ၄ ႏွစ္ ေလာက္အထိ
ပါဝင္ပါတယ္။ အခုအစီရင္ခံစာ မထုတ္ျပန္ခင္ ေလးလကတည္းက ယူနီဆပ္ဖ္ အဖဲြ႕နဲ႔ က်ေနာ္တို႔
ေတြ႕ဆံုၿပီး ေတြ႕ရွိခ်က္ေတြကို တင္ျပေဆြးေႏြးခဲ့ရာမွာ သူတို႔ကို အားလံုး
အံ့အားသင့္ တုန္လႈပ္သြားေစခဲ့တယ္။ ဒီကိစၥေတြကို စံုစမ္းေဖာ္ထုတ္မယ္လို႔
ဆိုခဲ့ပါတယ္။ ယင္း ယူနီဆပ္ဖ္ အေထာက္အပံ့ခံ ဌာနက ထိန္းသိမ္းခံထားရတဲ့ ကေလးငယ္ေတြကပဲ
သူတို႔ အခုလို ႏွိပ္စက္ခံရေၾကာင္း က်ေနာ္ တု႔ိကို ေျပာခဲ့တာပါ။ သူတို႔ေတြကို
စစ္ေရးေလ့က်င့္ခန္း ေတြကို ေျခကုန္ လက္ပန္းမက်တဲ့ လုပ္ခိုင္းေၾကာင္း၊ ေဆာက္လုပ္ေရး
အလုပ္ေတြမွာ ခိုင္းေစ ခဲ့ေၾကာင္း၊ လံုၿခံဳေရးအေစာင့္ေတြက သူတို႔ကို ကိုယ္လံုးတီးခၽြတ္ၿပီး
အကခိုင္းေၾကာင္း ေျပာဆို ခဲ့ပါတယ္။

ယူနီဆပ္ဖ္
အေနနဲ႔ အခုလို မေတာ္မတရား ျပဳမႈေတြကို လြတ္လပ္တဲ့ စံုစမ္းစစ္ေဆးမႈေတြ
လုပ္ေဆာင္ႏိုင္ေအာင္၊ ျပဳက်င့္ခဲ့သူေတြကိုလည္း ေဖာ္ထုတ္အေရးယူႏိုင္ေအာင္ ဖိအားေပး လုပ္ေဆာင္ႏိုင္မယ္လို႔
က်ေနာ္တို႔ ယူဆခဲ့ၾက ပါတယ္။ အဲဒီလုိပဲ သူတို႔ ရန္ပံုေငြေပးေနတာေတြ၊ လုပ္ေဆာင္ေနတဲ့
စီမံခ်က္ေတြ၊ လုပ္ေဆာင္ခ်က္ေတြကို ျပန္လည္ သံုးသပ္ၾကလိမ့္မယ္လို႔ လည္း ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္
ထားခဲ့တယ္။ ကေမာၻဒီးယား အစိုးရကိုလည္း ကေလးေတြကို အရြယ္ ေရာက္ၿပီးသား သူေတြနဲ႔
ေရာေႏွာထားမႈကို ဒီထက္ပိုၿပီး ဖိအားေပးႏိုင္လိမ့္မယ္လို႔ ထင္ျမင္ခဲ့တယ္။

တကယ္တမ္း
ဘာေတြ ထပ္ျဖစ္ခဲ့ပါသလဲ။ ဘာမွ မေျပာင္းလဲခဲ့ပါ။ က်ေနာ္တို႔ အစီရင္ခံစာ ထုတ္ျပန္တဲ့
အခ်ိန္မွာ ယူနီဆပ္ဖ္က အခု ဌာနေတြကို ကိုင္တြယ္ရတဲ့ လူမႈေရးရာဝန္ႀကီး ဌာနရဲ႕ ယခင္
စစ္ေဆးသံုးသပ္ခ်က္ေတြ အရ "ႀကီးႀကီးမားမား ခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြ"
မရွိခဲ့ေၾကာင္း ဆိုတဲ့အခ်က္ ပါဝင္တဲ့ ထုတ္ျပန္ခ်က္ တစ္ေစာင္နဲ႔ ျပန္လည္
တုန္႔ျပန္ခဲ့တာပါ။ ေနာက္ သံုးေလးပတ္ ၾကာတဲ့ အခ်ိန္မွာ သူတို႔ ေထာက္ပံ့ေနတဲ့ ဌာနကို
အကာအကြယ္ေပးဖို႔ ယင္း ဌာနမွာ ျဖစ္ပ်က္ေနတဲ့ အေျခအေန အားလံုးကို
"အခ်ိန္တိုင္းလိုလို" ေစာင့္ၾကပ္ၾကည့္႐ႈ ေနေၾကာင္း ယူနီဆပ္ဖ္ အရာရွိေတြက
ေျပာဆိုခဲ့ပါတယ္။ ကေမာၻဒီးယားႏိုင္ငံဆိုင္ရာ ယူနီဆပ္ဖ္ ဒါ႐ိုက္တာ
ရစ္ခ်က္ဘရစ္ဒယ္ကလည္း "သူတို႔အေနနဲ႔ အေကာင္းဖက္ကိုသာ ေရွ႕႐ႈေနေၾကာင္း"
ေျပာဆိုခဲ့တယ္။ အကယ္၍ အခု သူတို႔ ေထာက္ပံ့ေပးေနတဲ့ ဌာနမွာ ႏိုင္ထက္စီးနင္း
လုပ္ေဆာင္မႈေတြ တကယ္ ျဖစ္ပ်က္ခဲ့ရင္ေတာင္ သူ႔အေနနဲ႔ "တအံ့တၾသ မျဖစ္မိေၾကာင္း၊"
အခုလို ေနရာဌာနေတြမွာ ယင္းကဲ့သို႔ အျဖစ္ေတြဟာ "ျဖစ္႐ိုးျဖစ္စဥ္ပင္
ျဖစ္ေၾကာင္း" ဘရစ္ဒယ္က ဆိုခဲ့ပါတယ္။

လြန္ခဲ့တဲ့အပတ္က ယူနီဆပ္ဖ္ အရာရွိေတြ ဖႏြမ္ပင္ အျပင္ဖက္မွာ ရွိတဲ့ ခ်ဳန္ေခ်ာင္ လူငယ္
ျပဳျပင္ထိန္းသိမ္းေရး စင္တာကို သြားေရာက္ ၾကည့္႐ႈခဲ့ၿပီး၊
လူ႔အခြင့္အေရးေလ့လာေစာင့္ၾကည့္ေရးအဖြဲ႕က အမွားအယြင္း တစ္ရပ္ လုပ္ေဆာင္ခဲ့ေၾကာင္း
သတင္းေထာက္ေတြကို ေျပာဆိုခဲ့ ပါတယ္။ မစၥတာဘရစ္ဒယ္က အဲဒီခရီးမွာ သူတို႔ ယူနီ ဆပ္ဖ္
ဝန္ထမ္းဟာ ကေလးေတြနဲ႔ အတူ ေနာက္ေနာက္ေျပာင္ေျပာင္ ရွိေနၾကၿပီး၊ ေႏြးေႏြးေထြးေထြး
ပံုစံပါပဲလို႔ ေျပာဆိုတယ္။ ဘရစ္ဒယ္က "အဲဒီစခန္းမွာ ဘယ္လို အၾကမ္းဖက္မႈ
ျဖစ္စဥ္မွ မရွိဘူး" လို႔ ဖႏြမ္ပင္ပို႔စ္ သတင္းစာကို ေျပာဆိုခဲ့ပါတယ္။ လူမႈေရးရာဝန္ႀကီးဌာနဲ႔ရဲ႕
တရားဝင္ ထုတ္ျပန္ျခင္း မရွိေသး တဲ့ လုပ္ငန္း စစ္ေဆးသံုးသပ္ခ်က္နဲ႔ ယင္းစခန္းမွာ
တာဝန္ယူ ဝန္ေဆာင္မႈ လုပ္ငန္းေတြ လုပ္ေဆာင္ေနတဲ့ (ယူနီဆပ္ဖ္မွ
ေငြေၾကးေထာက္ပံ့ထားသည့္) အန္ဂ်ီအိုအဖဲြ႔ တစ္ဖဲြ႕ရဲ႕ ထုတ္ျပန္ခ်က္ေတြေပၚ အေျခခံၿပီး
က်ေနာ္တို႔ဟာ အခ်က္အလက္ အမွားေတြကို ထုတ္ျပန္ တယ္လို႔ ဘရစ္ဒယ္က စြပ္စြဲပါတယ္။

နာရီပိုင္းေလာက္
ခဏတျဖဳတ္ သြားေရာက္ စစ္ေဆးမႈ၊ ဌာနတြင္း စစ္ေဆးစံုစမ္းမႈေတြေပၚ အေျခခံတဲ့ အမွား မက်ဴးလြန္ေၾကာင္း
ထုတ္ျပန္ခ်က္က ဖိႏွိပ္ခ်ဳပ္ခ်ယ္တဲ့ အစိုးရေတြထက္ကို ယူနီဆပ္ဖ္ အရာရွိေတြဆီမွာ
ပိုပိုကဲကဲ ေတြ႕လိုက္ရတယ္ဆိုတဲ့ အခ်က္ပါပဲ။

ယူနီဆပ္ဖ္ရဲ႕
ၿပီးစလြယ္ သံုးသပ္ခ်က္နဲ႔ က်ေနာ္တို႔ရဲ႕ လြတ္လပ္ၿပီး၊ အေသအခ်ာ စစ္ေဆးေတြ႕ရွိခ်က္ကို
ႏႈိင္းယွဥ္ မယ္ဆိုရင္ လံုးလံုး ဆန္႔က်င္ေနပါတယ္။ က်ေနာ္တို႔ဟာ လြန္ခဲ့တဲ့ ၃ ႏွစ္
အတြင္း ယင္းစခန္းေတြမွာ ေနထိုင္ခဲ့တဲ့ သူ ၅၃ ဦးကို အေသးစိပ္နဲ႔ တိတိက်က်
အခ်က္ေတြကို အင္တာဗ်ဴးျပဳလုပ္ခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီထဲက ၁၇ ဦးဟာ ယူနီဆပ္ဖ္ အေထာက္ အပံ့ခံ
စခန္းမွ သူေတြပါ။ အဲဒီကေလးေတြကို အင္တာဗ်ဴးလုပ္ေဆာင္ရာမွာ သူတို႔ကို အေႏွာက္အယွက္
တစံုတရာမရွိပဲ၊ လံုလံုၿခံဳၿခံဳ ေျပာျပႏိုင္ဖို႔ စခန္းေတြရဲ႕ အျပင္မွာ လုပ္ေဆာင္ ခဲ့ပါတယ္။

ယူနီဆပ္ဖ္က
ခ်ဳန္ေခ်ာင္စင္တာဟာ "ပိတ္ေလွာင္ထားမႈ မရွိ" "ကိုယ္တိုင္ရဲ႕ သေဘာတူညီခ်က္
ရွိမွ" လို႔ ဆိုခဲ့ ပါတယ္။ အခု အဲဒီ စင္တာမွာ ထိန္းသိမ္းခံထားရတဲ့
ကေလးတခ်ဳိ႕ရဲ႕ ေျပာဆိုခ်က္ေတြက-

"က်ေနာ္
အဲဒီကေန လြတ္ေအာင္ ေျပးတာမွာ က်ေနာ့္ ေျခေထာက္က သံဆူးႀကိဳးနဲ႔ ၿငိၿပီး
ျပန္အဖမ္းခံရပါတယ္။ သူတို႔ က်ေနာ့္ကို ႀကိမ္လံုးနဲ႔ ေမ့ေမ်ာသြားေအာင္ ႐ိုက္တယ္၊
ေမ့ေမ်ာ သြားေတာ့ မ်က္ႏွာေပၚကို ေရနဲ႔ ေလာင္းခ် တယ္။ အဲဒီလို သူတို႔ လုပ္တိုင္း
ေနာက္တစ္ခါ မင္း ေျပးရဲေျပးၾကည့္ လို႔ က်ေနာ္ကို ဆိုပါတယ္။" တိ (၁၄ ႏွစ္)

"က်ေနာ္
အဲဒီကို ေရာက္တာနဲ႔ လူမူေရးရာဝန္ထမ္းက က်ေနာ့္ကို ကန္လည္းကန္၊ ႐ိုက္လည္း ႐ိုက္တယ္။
သူအဲဒီလို လုပ္တာကို က်ေနာ္ နားမလည္ႏိုင္ဘူး။ အဲဒီသူက မင္း ဒီမွာေနရမယ္။ ဒီမွာ
ၿခံစည္း႐ိုး အျမင့္ႀကီးပဲ မင္း ေျပးလို႔ မရဘူး။ မင္း ေနာက္တစ္ေခါက္
ထပ္အဖမ္းခံရလို႔ ေျခေထာက္ခ်ဳိးပစ္မယ္။ အဲဒီအခါမွ ငါ့အဆိုးလို႔ မဆိုနဲ႔။"
ခ်န္ဘြတ္ (၁၇ ႏွစ္)

"ထြက္ေျပးဖို႔
ႀကိဳးစားတဲ့ လူေကာင္ႀကီးႀကီး သူေတြကို လွ်ပ္စစ္က်င္စက္နဲ႔ တို႔တယ္။ သူတို႔
ထြက္ေျပးတာကို က်ေနာ္ျမင္တယ္၊ ေနာက္ သူတို႔ကို က်င္စက္နဲ႔ တို႔တာကိုလည္း ေတြ႕ဖူး တယ္။
သူတို႔ က်င္စက္နဲ႔ အႀကိမ္ႀကိမ္ အတို႔ခံရတယ္။" ခ်မ္ႏု (၁၅ ႏွစ္)

"ထြက္ေျပးဖို႔
ႀကိဳးစားတဲ့သူတိုင္း အပစ္ေပးခံရတယ္။ တခ်ဳိ႕ေတြ လြတ္သြားတယ္။ တခ်ဳိ႕ေတြ မလြတ္ဘူး။
အဲဒီလုိ ထြက္ေျပးတဲ့သူ မွန္သမွ် ေသလုေျမာပါး အ႐ိုက္ခံၾကရတယ္။ အ႐ိုက္ခံ ရတဲ့သူေတြ
ေန႔တိုင္းလိုလို ရွိတယ္။" အမ္ႏို (၁၆ ႏွစ္)

အဲဒီ
ကေလးအားလံုးဟာ ယူနီဆပ္ဖ္မွ ယင္းစင္တာကို စတင္ ေထာက္ပံ့မႈရၿပီး ေနာက္ပိုင္းမွ ထိန္းသိမ္းခံထားၾကရ သူမ်ား
ျဖစ္ပါတယ္။

အခုလို
အဓမၼ အျဖစ္အပ်က္ေတြကို က်ေနာ္တို႔ တစ္ဦးတည္းကတင္ တင္ျပခဲ့တာ မဟုတ္ပါဘူး။
ရစ္ခ်က္ ဘရစ္ဒယ္က "ဒီကေလးေတြ ၾကမ္းၾကမ္းတမ္းတမ္း အဆက္ဆံ မခံၾကရပါဘူး" လို႔
ဆိုထားတဲ့ ဖႏြမ္ပင္ပို႔စ္က သတင္း ေထာက္ရဲ႕ ေဆာင္းပါးမွာပဲ အဲဒီ ယူနီဆပ္ဖ္စင္တာမွာ
လြန္ခဲ့တဲ့ တစ္ႏွစ္က ေနခဲ့ရဘူးတဲ့ မူးယစ္ေဆးစြဲေနသူ တစ္ဦးက "သူတို႔ တုတ္ေတြ
ကိုင္လာတယ္။ သူတို႔ တံခါးဖြင့္ ဝင္လာၾကၿပီး က်ေနာ္ကို စၿပီး႐ိုက္ေတာ့တာပဲ။
က်ေနာ့္မ်က္ႏွာကို လက္သီးေတြနဲ႔ ထိုးတယ္။ ေခါင္းကို ဆြဲၿပီး နံရံနဲ႔ ႐ိုက္တယ္။
သူတို႔ ဝါယာႀကိဳးနဲ႔ တေနရာ တည္းကို သံုးခ်က္တိတိ ဆက္႐ိုက္တယ္။ အဲဒီလို ႐ိုက္တာ
အသားေတြ အစိမ္းလိုက္ လန္လန္ ထြက္ကုန္တယ္။ အဲဒီ ေနရာက ငါးကို မႊမ္းထားသလိုပဲ။"
သူ႔အမာရြတ္ေတြကို သတင္းေထာက္ ကို ျပပါတယ္။

အစီရင္ခံစာ
မထြက္ခင္ေကာ၊ ထြက္ၿပီးေနာက္ေကာ က်ေနာ္တို႔ ေလးႀကိမ္တိုင္တိုင္ ယူနီဆပ္ဖ္ ကို
တင္ျပေဆြးေႏြး ခဲ့ပါတယ္။ ၂ ႀကိမ္က ကေမာၻဒီးယားမွာ ၂ ႀကိမ္က နယူးေယာက္ မွာပါ။
က်ေနာ္တို႔ရဲ႕ ေတြ႕ရွိခ်က္ေတြ၊ နည္းလမ္း ေတြ၊ လုပ္ေဆာင္သင့္တဲ့ အၾကံျပဳခ်က္ေတြကို
တင္ျပခဲ့တာ အခုဆို ၆ လၾကာၿပီ ျဖစ္ပါတယ္။ ယူနီဆပ္ဖ္ အရာရွိႀကီး ေတြက လူမႈေရးရာ ဝန္ႀကီးဌာနက
သူတို႔ အေပါင္းအသင္းေတြကို ကာကြယ္ေပးေနတဲ့ အခ်ိန္မွာ၊ ယူနီဆပ္ဖ္ အေထာက္အပံ့နဲ႔
ဖြင့္လွစ္ထားတဲ့ စင္တာက ကေလးေတြနဲ႔၊ ႏိုင္ငံတဝွမ္းက မူးယစ္ေဆးစြဲ သူမ်ား ျပန္လည္ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္ေရးစခန္းက
ကေလးေတြကို ဘယ္သူေတြက အကာအကြယ္ ေပးေပးၾကမွာတုန္း။ ယူနီဆပ္ဖ္ အဖဲြ႕ႀကီးက
အ႐ိုက္အႏွက္၊ အညႇဥ္းပန္းခံေနၾကရတဲ့ ကေလး ေတြရဲ႕ အသံကို ဘယ္အခ်ိန္ၾကမွ နားေထာင္ဖို႔
ဆံုးျဖတ္ၾကမွလဲ။ က်ေနာ္တို႔ ေတာင္းဆိုတဲ့ လြတ္လပ္ပြင့္လင္းၿပီး၊ ဘက္လိုက္မႈကင္းတဲ့
စံုစမ္းစစ္ေဆးခ်က္ေတြကို သူတို႔ ဘယ္ေတာ့ လုပ္ေဆာင္ၾကမွာပါလဲ။

ဘာသာျပန္
- မိုးယံ

March 31, 2010

လူအခြင့္အေရးေလ့လာေစာင့္ၾကည့္ေရးအဖဲြ႕မွ
က်န္းမာေရးႏွင့္ လူ႔အခြင့္အေရးဆိုင္ရာ ဒါ႐ိုက္တာ ဂ်ဳိအမြန္၏ (ကေမာၻဒီးယား
မူးယစ္ေဆးစြဲျပဳစုပ်ဳိးေထာင္ေရးစခန္းမွ ကေလးငယ္မ်ားကို မည္သို႔ ကာကြယ္ပါမည္နည္း)
ကို ဆီေလ်ာ္ေအာင္ ဘာသာျပန္ဆိုသည္။

Human Rights Watch: Who Will Defend the
Children in Cambodian Drug Rehab Centres?