“…one year of well-timed and unprotected coitus without conception...”

Rein MS, Barbieri RL 1999

ကြန္ဒံုးစသည္ျဖင့္ အကာအကြယ္မယူ၊  တစ္ႏွစ္ခန္႕႔ၾကာသည္အထိ လိင္ဆက္ဆံေသာ္လည္း သေႏၶမတည္ႏိုင္ျခင္းကိုျမံဳတယ္လို႔ သူက သက္မွတ္လိုက္ပါတယ္။

သည္ အဓိပၸါယ္ သတ္မွတ္ခ်က္ဟာ တကယ္ေတာ့ သိပ္ျပီး ရွင္းလင္းျပီး ျပီးျပည့္စံု လြန္းတယ္လို႔ေတာ့ မဆိုလိုပါဘူး။

သို႔ေသာ္လည္း  ျမံဳျခင္း (Infertility) ကေန သေႏၶတည္ျခင္း (Fertility) ျပန္ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။

သေႏၶမတည္ႏိုင္တဲ့ စံုတြဲတစ္တြဲ  ကို ေလ့လာၾကည့္မယ္ဆိုရင္--

အမ်ိဳးသားဘက္က ခ်ိဳ ႔ယြင္းခ်က္  ၄၀% ႏွင့္ အမ်ိဳးသမီးဘက္က ၄၀% ျဖင့္ ဆတူျဖစ္ေၾကာင္း ေလ့လာခ်က္ တစ္ရပ္က ဆိုပါတယ္။ က်န္တဲ့ အေၾကာင္းအရင္း မသိဘဲ ျမံဳေနျခင္းကေတာ့ ၂၀% ရွိေၾကာင္း ေတြ႕ရွိရပါတယ္။

ကေလးမရၾကတဲ့ စံုတြဲေတြဟာ ကမၻာေပၚမွာ တေန႔တျခား ပိုမ်ားလာပါတယ္။

မွတ္တမ္းေတြအရ  ၁၉၈၈ ခုႏွစ္မွာ ၅.၅ သန္း၊ ၁၉၉၅ ခုႏွစ္မွာ ၆.၇ သန္း နဲ႔ ၂၀၀၂ ခုႏွစ္မွာ ၇.၂ သန္းအထိ တိုးလာေၾကာင္း ေတြ႕ရပါတယ္။ သည္လိုျဖစ္ရတဲ့ အေၾကာင္းအရင္းေတြကေတာ့

(၁) အသက္အရြယ္ၾကီးတဲ့ အမ်ိဳးသမီးအေရအတြက္ ပိုမ်ားလာျခင္းႏွင့္

(၂) ကေလးရယူရန္ အခ်ိန္ဆြဲျခင္းတို႔ေၾကာင့္ ျဖစ္တယ္လို႔ဆိုပါတယ္။

ကိုယ္၀န္ေဆာင္ႏိုင္သည့္ စံႏွုန္း

စံုတြဲမ်ားအတြက္ ကိုယ္၀န္ေဆာင္ၾကသည့္ စံႏုန္းမွာ

(က) စံုတြဲ ၂၅% သည္ ပထမ လတြင္လည္းေကာင္း၊

(ခ) စံုတြဲ ၆၀% သည္ ၆ လအတြင္းတြင္လည္းေကာင္း၊

(ဂ) စံုတြဲ ၇၅% သည္ ၉ လအတြင္းတြင္လည္ေးကာင္း၊

(ဃ) စံုတြဲ ၉၀% သည္ တစ္ႏွစ္ခြဲအတြင္းတြင္လည္းေကာင္း ကိုယ္၀န္ေဆာင္ႏိုင္ၾကေၾကာင္း ေတြ႔ရွိရပါတယ္။

ျမံဳ ျခင္းကို ေယဘုယ်အားျဖင့္

(၁) Primary Infertility ႏွင့္ (၂) Secondary Infertility ဟူ၍ ႏွစ္မ်ိဳး ခြဲျပထားပါတယ္။

(၁) Primary Infertility

အကာကြယ္မဲ့ ဆက္ဆံေသာ္လဲ ယခုအခ်ိန္အထိ ကိုယ္၀န္ တစ္ခါမွ မေဆာင္ႏိုင္ဘူးတဲ့ အမ်ိဳးသမီး ၊ ကိုယ္၀န္ရရွိေစရန္ ဆက္ဆံေသာ္လည္း  ယခုထိ မရႏိုင္ေသးတဲ့ အမ်ိဳးသား ကို (Primary Infertility) လို႔ သတ္မွတ္ပါတယ္။

သည္လိုအေျခအေနက ၇၀ % ရွိတယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။

(၂) Secondary Infertility ဆိုတာက

ယခင္က ရခဲ့ဖူးတယ္ ၊ သို႔ေသာ္လည္း လြန္ခဲ့သည့္ တစ္ႏွစ္ခန္႔က စ၍ ၾကိဳးစားေသာ္လည္း ယခုအထိမရရွိေသးသည့္

အေျခအေနကို ဆိုလိုပါတယ္။ သည္လိုမ်ိဳး က 30% ျဖစ္ပါတယ္။

ကိုယ္၀န္ေဆာင္ႏိုင္ေစရန္ သိထားရမည့္ အခ်က္မ်ား

၁။ ကိုယ္၀န္ေဆာင္ႏိုင္သည့္ ဥပေဒသ

၄င္းတြင္ (၁) ရာသီစက္၀န္း၊ (၂) မ်ိဳးဥေၾကြျခင္း  (၃) ဆက္ဆံခ်ိန္ႏွင့္ ၾကိမ္ႏွုန္း (၄) ဖို/မ မ်ိဳးပြားအဂါၤအဖြဲ့အစည္းစနစ္

စသည္ျဖင့္ ပါ၀င္ပါတယ္။

 

၂။  အမ်ိဳးသားအတြက္ အဓိကလိုအပ္ခ်က္

(၁) ပံုမွန္ သုတ္ပိုးထုတ္လုပ္ႏိုင္မွုႏွင့္ သုတ္ပို႔ျပြန္စနစ္

(၂) မေမြးလမ္းေၾကာင္းထဲသို႔ သုတ္ပိုးထိုးသြင္းေရာက္ရွိႏိုင္မွု

(၃) သင့္တင့္ေလ်ာက္ပတ္ေသာ ကိုယ္စိတ္ဆႏၵအားရွိမွု

(၄) လံုေလာက္ေသာ လိင္အဂၤါေထာင္မတ္ႏိုင္ျခင္း

(၅) သုတ္ရည္ပံုမွန္ ပမ္းထုတ္ႏိုင္စြမ္း

(၆) သုတ္ရည္အား မိန္းမကိုယ္အတြင္း ထိုးသြင္းပမ္းထည့္ရျခင္း တို႔ ျဖစ္ပါတယ္။

၃ ။ အမ်ိဳးသမီးအတြက္ အဓိကလိုအပ္ခ်က္

(၁) သင့္တင့္ေလ်ာက္ပတ္ေသာ ကိုယ္စိတ္ဆႏၵအားရွိမွု

(၂) မ်ိဳးပြားအဂါၤမ်ားပံုမွန္အေနအထား ရွိျခင္းႏွင့္ လုပ္ေဆာင္မွု မွန္ကန္ျခင္း

(၃) သေႏၶသားအသက္ရွင္ရန္အတြက္ သင့္ေလ်ာ္ေသာ မမ်ိဳးပြားအဂါၤႏွင့္ စနစ္

(၄) သေႏၶသားႏွင့္အခ်င္းအတြက္ လိုအပ္ေသာ ေအာက္ဆီဂ်င္ ၊ အဟာရဓါတ္မ်ားထိန္းသိမ္းရန္အတြက္လံုေလာက္ေသာ

က်န္းမာေရးေကာင္းမြန္မွု၊ အဟာရျပည့္၀ျခင္း တို႔ ျဖစ္ပါတယ္။

၄။ ကိုယ္၀န္မရျခင္း ၊ျမံဳျခင္း ႏွင့္ ဆက္ႏြယ္ေနေသာ အခ်က္မ်ား-မွာ

(၁) မ်ိဳးပြားစနစ္အေၾကာင္း အသိပညာနည္းျခင္း

(၂) ဆက္ဆံရမည့္ အခ်ိန္ ႏွင့္ ၾကိမ္ႏွုန္းအား မသိျခင္း

(၃) အသက္အရြယ္ၾကီးလာျခင္း

(၄) လိင္မွတဆင့္ကူစက္တတ္ေသာ ေရာဂါမ်ားရွိေနျခင္း

(၅) အဟာရ

(၆) သံုးစြဲေနေသာ ဓါတုေဆး၀ါးမ်ား

(၇) ဓါတ္ေရာင္ျခည္သင့္မွု

(ဂ) မ်ိဳးပြားစနစ္အား ခြဲစိတ္ခံထားရမွု

(၉) သေႏၶသားတြင္ အလံုးတည္ျခင္း

စသည့္အခ်က္မ်ားျဖစ္သည္။

လိမ္းေဆးမ်ား ၊ေခ်ာဆီမ်ား

အခ်ိဳ႔ေသာ လိမ္းေဆးမ်ား၊ေခ်ာဆီမ်ားသည္ သုတ္ပိုးမ်ားကို ေသေစတတ္ေသာ အာနိသင္ရွိျခင္း ၊ သုတ္ပိုး၏ ရွင္သန္လွုတ္ရွားမွုအားေႏွးေကြးေစတတ္ျခင္းကို ျဖစ္ေစသည္။

အမ်ိဳးသမီးအသက္အရြယ္ႏွင့္ သေႏၶတည္ ႏွုန္း

အသက္ ၄၀ ေက်ာ္ပါက အမ်ိဳးသမီးသည္ သေႏၶတည္ႏွုန္းမွာ သိသိ သာသာ ေလ်ာ့နည္းလာသည္။
သိုေသာ္လည္း ၄၀ ေက်ာ္ေသာ အမ်ိဳးသမီးမ်ား သည္လည္း ကိုယ္၀န္ေဆာင္ျပီး ကေလးေမြးႏိုင္ေသးသည္။

အမ်ိဳးသားအသက္အရြယ္ႏွင့္ သေႏၶတည္ ႏွုန္း

အသက္ၾကီးလာေသာ အမ်ိဳးသားမ်ားသည္ ဆက္ဆံသည့္ၾကိမ္္ႏွုန္းေလ်ာ့နည္းလာတတ္ျပီး လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာ လုပ္ေဆာင္မွုမ်ား က်ဆင္းလာတတ္သည္။

လိင္မွတဆင့္ကူးစက္တတ္ေသာေရာဂါမ်ားႏွင့္ ကိုယ္၀န္ေဆာင္ႏိုင္မွုႏွုန္း

ကိုယ္၀န္မရရွိျခင္း၏ အေၾကာင္းအရင္း  ၁၅ % မွ ၃၀% အထိ   မွာ  လိင္မွ တဆင့္ ကူးစက္ တတ္ေသာေရာဂါမ်ား ရွိေနျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။

ယခင္ကိုယ္၀န္စဥ္က ျဖစ္ခဲ့ေသာ က်န္းမာေရးဆိုင္ရာ ျပႆနာမ်ား

သားေမြးစဥ္အတြင္း ေမြးလမ္းေၾကာင္းဆိုင္ရာ ကူးစက္ေရာဂါမ်ား ရရွိခဲ့ျခင္း၊ စုတ္ျပဲခဲ့ျခင္း၊ ႏွင့္ သားအိမ္ထိခိုက္ခဲ့ျခင္း၊ သားအိမ္ျဖတ္ထားခဲ့ ဖူးျခင္း၊ ၀မ္းဗိုက္ခြဲစိတ္ထားခံရဖူးျခင္း တို႔မွာ ေနာက္ထပ္ တစ္ၾကိမ္ကိုယ္၀န္ေဆာင္ျခင္းကို မ်ားစြာ အဟန္႔အတားျဖစ္ေစသည္။

အမ်ိဳးသမီး၏ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ႏွင့္ ကိုယ္၀န္ရရွိႏိုင္မွု

BMI( Body Mass Index)  17 kg/m2 ေအာက္ ႏွင့္ 30 kg/m2    အထက္  (ပိန္လြန္း၊ ၀လြန္း) အမ်ိဳးသမီးမ်ားသည္ ကေလးရရွိႏိုင္မွုႏွုန္း နည္းပါးလာတတ္သည္။

အဆိပ္ဆင့္ေစတတ္ေသာ ပစၥည္းမ်ား

ခဲ ဆပ္သင့္ျခင္းသည္ အမ်ိဳးသမီးမ်ားတြင္ ကိုယ္၀န္ရွရိမွဳႏွုန္းကို ေလ်ာ့နည္းေစျပီး၊
အမ်ိဳးသားမ်ားတြင္ သုတ္ေကာင္ အေရအတြက္ကို ေလ်ာ့နည္းေစတတ္သည္။

အရက္ေသာက္သံုးျခင္း

အရက္ေသာက္ျခင္းေၾကာင့္ အမ်ိဳးသမီးမ်ားတြင္
(၁) သေႏၶတည္မွု ေလ်ာ့နည္းလာျခင္း
(၂) သားပ်က္သားေလ်ာျဖစ္တတ္ျခင္း
(၃) ေနရာလြဲမွား သေႏၶသာျဖစ္တတ္ျခင္း
(၄) အခ်င္းအေနအထားမမွန္ျခင္းမ်ား ႏွင့္
(၅) သေႏၶသားအတြက္ မလိုလားအပ္ေသာ ဆိုးက်ိဳးမ်ားကို ျဖစ္ေပၚေစတတ္သည္။

အမ်ိဳးသားမ်ားတြင္

(၁) သုတ္ေရထုတ္လုပ္ျခင္း

(၂) သုတ္ေကာင္၏ လွုတ္ရွားႏိုင္မွုစြမ္းအားမ်ား

(၃) သုတ္ေကာင္ပံုသ႑ာန္ပ်က္ယြန္းျခင္းမ်ား

(၄) သေႏၶတည္ႏိုင္မွု စြမ္းအင္ပ်က္စီးျခင္းမ်ား ျဖစ္တတ္သည္။

လိင္ဆက္ဆံရမည့္ ေန႔မ်ား

မ မ်ိဳးဥ စေ ၾကြေသာေန႔ ႏွင့္  မေၾကြမီ ငါးရက္ အခ်ိန္သည္ ကိုယ္၀န္ရရွိရန္ အေကာင္းဆံုးအခ်ိန္ျဖစ္သည္။

ရွင္းလင္းခ်က္။  ။ သုတ္ပိုးသည္ မမ်ိဳးပြားအဖြဲ့အစည္းအတြင္း တြင္ ၅ ရက္အထိသာ အသက္ရွင္ႏိုင္သည္။ အကယ္၍ သေႏၶမေအာင္ျဖစ္ပါက  မမ်ိဳးဥသည္လည္း မ်ိဳးဥေၾကြျပီးနာရီအနည္းငယ္မွ အလြန္ဆံုးတစ္ရက္ခန္႔သာ အသက္ရွင္ႏိုင္သည္။

ထို႔ေၾကာင့္ မမ်ိဳးဥမေၾကြမီ ၅ ရက္ မွစ၍ လိင္ဆက္ဆံျခင္းသည္သာလွ်င္ အေကာင္းဆံုးေသာ အခ်ိန္ျဖစ္သည္။

ဆက္ဆံရမည့္အၾကိမ္အေရအတြက္

ပထမ (၅) ရက္အား သုတ္ရည္စြန္႔ထုတ္ျခင္းမျပဳရန္ ႏွင့္ ၄င္းမွ ေနာက္ဆက္တြဲျဖစ္ေသာ  မမ်ိဳးဥ မေၾကြမီ ငါးရက္တြင္ တစ္ေန႔ တစ္ၾကိမ္ ဆက္ဆံျခင္းသည္ ကိုယ္၀န္ ရွရိွေစႏိုင္ရန္ အခြင့္အေရး ပိုမ်ားေစပါသည္။

စစ္တမ္းတစ္ရပ္အရ လိင္ဆက္ဆံသည့္ ၾကိမ္ႏုန္းသည္ ကိုယ္၀န္ရရွိမွု ႏွင့္ေအာက္ပါအတိုင္း ဆက္ႏြယ္မွု ရွိေၾကာင္း ေတြ႔ရပါသည္။

လိင္ဆက္ဆံသည့္ ၾကိမ္ႏုန္း ႏွင့္ ကိုယ္၀န္ရရွိမွု

တစ္ပတ္လွ်င္တစ္ၾကိမ္ထက္ပိုနည္းပါက ၆ လအတြင္း ကိုယ္၀န္ရႏိုင္သည့္ ႏုန္း ၁၇ %
တစ္ပတ္လွ်င္တစ္ၾကိမ္  ၃၂ %
တစ္ပတ္လွ်င္ ႏွစ္ၾကိမ္  ၄၆%
တစ္ပတ္လွ်င္ သံုးၾကိမ္  ၅၂%  ရွိေၾကာင္း ေတြ႔ရသည္။

ေဒါက္တာခင္ႏိုင္ဦး

• ဆက္လက္ဖတ္ရွုရန္ ( သေႏၶတည္ရန္ အေကာင္းဆံုး အခါေတာ္ေပး (သို႔မဟုတ္)

American Pregnancy Association (APA) ၏ Ovulation Calculator
(ကိုယ္၀န္ရေစျခင္း၏ အဓိက ေသာ့ခ်က္)
http://www.facebook.com/photo.php?fbid=559652390721913&set=a.554962924524193.1073741828.554509527902866&type=1&relevant_count=1

Reproductive Health For All - ကေလး ရေစႏိုင္မည့္ နည္းလမ္းမ်ား