တစ္ႀကိမ္တစ္ခါ အသိတရား ကင္းလြတ္ သြားတာနဲ႔ သင့္ခႏၶာ ကိုယ္ထဲကို ေရာဂါပုိး ဝင္ေရာက္ သြားႏိုင္ပါတယ္။ တကယ္လို႔ သင္ဟာ အေပ်ာ္အပါး လိုက္စားရင္ အကာအကြယ္ ကြန္ဒံုးကုိ မသံုးဘူး ဆိုရင္ေပါ့။ “တစ္ခါတည္းပါ” ဆုိတဲ့ အမွားေၾကာင့္ ျဖစ္တတ္တဲ့ ေရာဂါပုိးေတြ ကေတာ့ အမ်ားႀကီး ႐ွိပါတယ္။

ကလိုင္မိုင္ဒီးယား ကာလသားေရာဂါ
- ကုသလို႔ ရတဲ့ ဘက္တီးရီးယားပုိး ကူးစက္မႈပါ။ မကုသဘဲ ေနရင္ေတာ့ ဘဝ အေဖာ္ထံ ကူးစက္ ႏိုင္ပါတယ္။

ကာကြယ္မႈ
- ကြန္ဒံုးသံုးပါ
- တစ္လင္ တစ္မယားစနစ္ က်င့္သံုးတာက အေကာင္းဆံုး ကာကြယ္မႈပါ။
- အေပ်ာ္အပါး လိုက္စားမိရင္ ႏွစ္စဥ္ေရာဂါ စစ္ေဆးပါ။

ေရာဂါလကၡဏာ
- ဆီးသြားတဲ့ အခါ ပူစပ္ပူေလာင္ျဖစ္ျခင္း
- ဆီးနဲ႔ သုက္ရည္ မဟုတ္တဲ့ ပံုမမွန္အရည္ထြက္ျခင္း
- မကုသဘဲေနရင္ နာက်င္မႈ၊ ဖ်ားျခင္းစတာေတြ ခံစားရတတ္ပါတယ္။

ကုသမႈ
- ပဋိဇီဝပိုးသတ္ေဆးေသာက္ေဆး

ဂႏိုဆီးပူေညာင္းက်ေရာဂါ
- ဂႏိုပိုးေၾကာင့္ ျဖစ္ၿပီး ေရာဂါကုိ အလြယ္တကူ ကုသ ႏိုင္ပါတယ္။

ကာကြယ္မႈ
- ကြန္ဒံုးသံုးပါ (ဂႏိုပိုးဟာ သုက္ရည္နဲ႔ မိန္းမကုိယ္က ထြက္တဲ့ အရည္က တစ္ဆင့္ အဓိက ကူးစက္ ႏုိင္ပါတယ္)
- ေရာဂါမျဖစ္ေအာင္ တစ္လင္တစ္မယားစနစ္ က်င့္သံုးပါ။

ေရာဂါလကၡဏာ
- ေရာဂါပိုး ကူးစက္ ခံရၿပီး ၁၀ ရက္အတြင္း ေရာဂါ ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။
- ဆီးႁပြန္ေခ်ာင္း တစ္ဝိုက္ နီရဲၿပီး ပံုမမွန္ အရည္ထြက္ တတ္ပါတယ္။
- မၾကာခဏ ဆီးသြားတတ္ပါတယ္။
- ဆီးသြားရင္း နာက်င္မႈနဲ႔ မသက္မသာ ျဖစ္မႈတို႔ ခံစားရ တတ္ပါတယ္။

ကုသမႈ
- ပဋိဇီဝ ပိုးသတ္ေဆး ေသာက္ေဆး

ဆစ္ဖလစ္ကာလသားေရာဂါ
- ဆစ္ဖလစ္ ကာလသား ေရာဂါဟာလည္း ဘက္တီးရီးယား ပိုးေၾကာင့္ ျဖစ္တာပါ။

ကာကြယ္မႈ
- ဆစ္ဖလစ္ ပိုးဟာ ကြန္ဒံုး သံုးရင္ေတာင္ အျပည့္အဝ ကာကြယ္မႈ မေပးႏိုင္ပါ။
- တစ္လင္ တစ္မယား စနစ္ က်င့္သံုးတာက အေကာင္းဆံုး ကာကြယ္မႈပါ။

ေရာဂါလကၡဏာ
- ပိုးဝင္တဲ့ေနရာမွာ အနာျဖစ္ျခင္း
- ျပင္းထန္လာပါက လက္၊ ေျခေထာက္မွာ အေရျပား အနီကြက္ျဖစ္ျခင္း
- ပါးစပ္ထဲအနာအျဖဴကြက္ေပါက္ျခင္း
- လက္ဖဝါး၊ ေျခဖဝါးမွာ အနီစက္ေပၚျခင္း
- ဖ်ားျခင္း၊ ေခါင္းကိုက္ျခင္း၊ အစာစားခ်င္စိတ္ နည္းျခင္း၊ ကိုယ္အေလးခ်ိန္က်ျခင္း

ကုသမႈ
- ပင္နီဆီလင္ လိင္အဂၤါေရယုန္ ေရယုန္ဗိုင္းရပ္စ္ (Herpes Simplex Virus) ေၾကာင့္ ျဖစ္တာပါ။

ကာကြယ္မႈ
- ကြန္ဒံုးသံုးရင္ ကူးစက္မႈ ေလ်ာ့နည္းေပမယ့္ အေရျပားခ်င္း ထိေတြ႕မႈေၾကာင့္လည္း ေရယုန္ ကူးတတ္ပါတယ္။
- တစ္လင္ တစ္မယား စနစ္က်င့္သံုးပါ။

ေရာဂါလကၡဏာ
- ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးဝင္ၿပီး ႏွစ္ပတ္ အတြင္း ျဖစ္ေလ့႐ွိပါတယ္။
- လိင္အဂၤါ တစ္ေလွ်ာက္ ယားယံျခင္း၊ ပူစပ္ျခင္း၊ နာက်င္ျခင္းခံစားရကာ အရည္ၾကည္ဖု အေသးေတြ ေပါက္ေလ့ ႐ွိပါတယ္။
- ေရယုန္ကို ဆီးနဲ႔ထိေတြ႕မိရင္ နာက်င္တတ္ပါတယ္။
- ေခါင္းကိုက္ျခင္း၊ ဖ်ားျခင္း ခံစားရတတ္ပါတယ္။

ကုသမႈ
- ဗိုင္းရပ္တားေဆး

HIV
- Human Immunodeficiency ဗိုင္းရပ္စ္ေၾကာင့္ ျဖစ္ၿပီး လူ႔ခႏၶာကိုယ္ရဲ႕ ခုခံအား စနစ္ကို အားနည္း ေစပါတယ္။

ကာကြယ္မႈ
- လိင္ဆက္ဆံမႈနဲ႔ Oral Sex အတြက္ ကြန္ဒံုးသံုးပါ။
- တစ္လင္ တစ္မယား စနစ္ က်င့္သံုးတာက အထိေရာက္ဆံုး ကာကြယ္မႈပါ။

ေရာဂါလကၡဏာ
- အေစာပိုင္း အဆင့္မွာ တုပ္ေကြးလို ဖ်ားနာမႈ ခံစားရျခင္း
- CD4 ဆဲလ္ပမာဏဟာ ပံုမွန္ေအာက္ က်သြားတဲ့အခါ သားငံရည္က်ိတ္ ေရာင္ရမ္းျခင္း၊ အေရျပား ျပႆနာနဲ႔ ပါးစပ္ အနာေပါက္ျခင္းတို႔ ျဖစ္ေပၚ တတ္ပါတယ္။
- CD4 ဆဲလ္ ထပ္မံ က်သြားတဲ့အခါ ေရယုန္နဲ႔ ခါးပတ္ေရယုန္လို အေရျပားျပႆနာ ျဖစ္လာ တတ္ပါတယ္။
- CD4 ဆဲလ္ အလြန္အမင္း က်သြားတဲ့အခါ AIDS ေရာဂါ ျဖစ္သြားပါတယ္။

ကုသမႈ
- HAART (Highly active antiretroviral therapy)

Ref: Good Health

ျမဝတီ - ကြန္ဒံုးမသံုးဘဲ အေပ်ာ္အပါး လိုက္စားမိလွ်င္