AIDS
ေရာဂါႏွင့္ AIDS ေရာဂါကု ေဆးဝါးမ်ား၏ သမိုင္းအက်ဥ္းခ်ဳပ္

၁၉၈၁
ခုႏွစ္။ ပထမဦးဆံုးေသာ AIDS
ေရာဂါလကၡဏာ ခံစားေနရသူ လိင္တူဆက္ဆံသူ ငါးဦးကို အေမရိကန္ ႏိုင္ငံ၊ ေလာ့စ္အိန္ဂ်လိစ္ၿမိဳ႕တြင္စတင္ေတြ႕ရွိသည္။

၁၉၈၂
ခုႏွစ္။ AIDS ေရာဂါဟု တညီတညြတ္တည္း
ေခၚဆိုရန္ သေဘာတူညီသည္။

၁၉၈၃
ခုႏွစ္။ AIDS ေရာဂါကို ျဖစ္ပြားေစသည့္
HIV ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးကို စတင္ေတြ႕ရွိသည္။

၁၉၈၅
ခုႏွစ္။ AIDS ေရာဂါကူးစက္ခံရျခင္း
ရွိ မရွိ ကို ေသြးစစ္ျခင္းျဖင့္ သိရွိေစႏို္င္ေသာ နည္းစနစ္ကို စတင္အတည္ျပဳ ၿပီး အသံုးျပဳသည္။

၁၉၈၆
ခုႏွစ္။ HIV ဗိုင္းရပ္စ္ ပြားမ်ားမႈကို
ထိေရာက္စြာ တားဆီးႏိုင္သည့္ AZT ေဆးကို စတင္ေတြ႕ရွိၿပီး HIV/AIDS ေရာဂါကုသရာတြင္ စတင္အသံုးျပဳသည္။

၁၉၈၈
ခုႏွစ္။ AIDS ေရာဂါ ခံစားေနရေသာ
သူမ်ားတြင္ ေစ်းေပါသည့္ ပိုးသတ္ေဆး တစ္မ်ဳိးျဖစ္သည့္ Trimethoprim+
Sulphamethoxazole ကို တိုက္ေကြ်းျခင္းျဖင့္ အဆုတ္ေရာင္ေရာဂါ ျဖစ္ပြားမႈ၊ ဦးေႏွာက္ထဲ
ပိုးဝင္မႈ၊ ဝမ္းေလွ်ာဝမ္းပ်က္မႈကို ကာကြယ္ေပးျခင္းျဖင့္ ေဝဒနာရွင္မ်ား၏ သက္တမ္းကို
ဆြဲဆန္႔ႏိုင္ေၾကာင္း ေတြ႕ရွိၿပီး ေရာဂါကုသရာတြင္ အေျခခံကုထံုး တစ္ခုအျဖစ္ လက္ခံအသံုးျပဳသည္။

၁၉၉၁
ခုႏွစ္။ HIV ဗိုင္းရပ္စ္ပြားမ်ားမႈကို
ထိေရာက္စြာ တားဆီးႏိုင္သည့္ ddl (ေခၚ) NRTI အုပ္စုဝင္ေဆးကို စတင္ ေတြ႕ရွိၿပီး
HIV/AIDS ေရာဂါကုသရာတြင္ စတင္အသံုးျပဳသည္။

၁၉၉၂
ခုႏွစ္။ HIV ဗုိင္းရပ္စ္ပြားမ်ားမႈကို
ထိေရာက္စြာ တားဆီးႏိုင္သည့္ ddC (ေခၚ) NRTI အုပ္စုဝင္ေဆးကို စတင္ေတြ႕ရွိၿပီး
HIV/AIDS ေရာဂါကုသရာတြင္ စတင္အသံုးျပဳသည္။

၁၉၉၄
ခုႏွစ္။ HIV ဗိုင္းရပ္စ္ ပြားမ်ားမႈကို
ထိေရာက္စြာ တားဆီးႏိုင္သည့္ d4T (ေခၚ) NRTI အုပ္စုဝင္ ေဆးကို စတင္ေတြ႕ရွိၿပီး အသံုးျပဳသည္။

၁၉၉၅
ခုႏွစ္။ Lamivudine (3TC) ေခၚ
ARV ေဆးဝါးအသစ္ တစ္မ်ဳိးကို ေတြ႕ရွိအသံုးျပဳသည္။ Saquinavir ေခၚ ပထမဆံုးေသာ HIV ဗိုင္းရပ္စ္ပြားမ်ားမႈကို
ထိေရာက္စြာ တားဆီးႏိုင္ေသာ Protease inhibitor အုပ္စုဝင္ေဆးကို စတင္ေတြ႕ရွိအသံုးျပဳသည္။
၎ေဆးအုပ္စုဝင္ ေဆးမ်ားသည္ အာနိသင္ ေကာင္းလြန္းးေသာေၾကာင့္ ေသြးထဲတြင္ ပိုးပမာဏမ်ားေသာ
လူနာမ်ားအတြက္ ပို၍ သင့္ေတာ္သည္။

၁၉၉၆
ခုႏွစ္။ Indinavir,
ritonavir ေခၚ HIV ဗိုင္းရပ္စ္ပြားမ်ားမႈကို ထိေရာက္စြာ တားဆီးႏိုင္ေသာ Protease
inhibitor အုပ္စုဝင္ေဆးကို စတင္ေတြ႕ရွိ အသံုးျပဳသည္။

၁၉၉၆
ခုႏွစ္။ ေသြးထဲတြင္ ပိုးပမာဏ
တိုင္းတာစစ္ေဆးမႈသည္ HIV/AIDS ေရာဂါခံစားေနရေသာ လူနာမ်ားအား ကုသရာတြင္ အလြန္အသံုးဝင္ေသာ
စစ္ေဆးမႈတစ္ ခုျဖစ္ေၾကာင္း ေတြ႕ရွိၿပီး အသံုးျပဳသည္။ HIV ပိုးရွိေနေသာ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္မ်ားတြင္
AZT ေဆးကို တုိက္ေကြ်းျခင္းျဖင့္ ကေလးသို႔ ေရာဂါမကူးစက္ေအာင္ ကာကြယ္ႏိုင္ေၾကာင္း ေတြ႕ရွိသည္။
Nevirapine ေခၚ NNRTI အုပ္စုဝင္ ARV ေဆးဝါးတစ္မ်ဳိးကို စတင္အသံုးျပဳသည္။ ARV ေဆးဝါးသံုးမ်ဳိး
ေပါင္းစပ္တိုက္ေကြ်းျခင္းျဖင့္ AIDS ေရာဂါကို မတိုးေအာင္ ထိထိေရာက္ေရာက္ တားဆီးႏိုင္ၿပီး
ေသဆံုးမႈကို ၈၀ ရာခိုင္ႏႈန္းမွ ၉၀ ရာခိုင္ႏႈန္းအထိ ေလွ်ာ့ခ်ႏိုင္ေၾကာင္း သုေတသနျပဳခ်က္
မ်ားအရ သိရွိရေသာေၾကာင့္ AIDS ေရာဂါသည္ ကုသ၍ ရေသာ ေရာဂါတစ္ခုအျဖစ္သို႔ ေျပာင္းလဲ သြားခဲ့သည္။

၁၉၉၇
ခုႏွစ္။ Nelfinavir ေခၚ HIV ဗိုင္းရပ္စ္ပြားမ်ားမႈကို
ထိေရာက္စြာ တားဆီးႏို္င္ေသာ Protease inhibitor အုပ္စုဝင္ ARV ေဆးကို စတင္ေတြ႕ရွိ အသံုးျပဳသည္။

၁၉၉၇
ခုႏွစ္။ ARV ေဆးဝါးသံုးမ်ဳိး
ေပါင္းစပ္တိုက္ေကြ်းျခင္းျဖင့္ HIV ပိုး ရွိသူမ်ားတြင္ AIDS ေရာဂါျဖစ္ပြားမႈကို ၆၀
ရာခိုင္ႏႈန္းမွ ၈၀ ရာခိုင္ႏႈန္းအထိ ေလွ်ာ့ခ်ႏိုင္ေၾကာင္း ေတြ႕ရွိရသျဖင့္ ေဆးပညာရွင္မ်ားအတြက္
ဝမ္းေျမာက္စရာ ႏွစ္တစ္ႏွစ္ ျဖစ္ခဲ့သည္။

၁၉၉၇။
ကူးစက္ ေရာဂါပိုးမ်ားကို ထိေရာက္စြာ ႏွိမ္နင္းႏိုင္ေသာ
ေဆးဝါးမ်ားကို ရွာေဖြေတြ႕ရွိ၍ အားတက္ေနဆဲတြင္ ၎ေဆးဝါးမ်ားကို ခံႏိုင္ရည္ရွိေသာ
(Drug resistance) ခုခံအားက်ဆင္းမႈ ကူးစက္ေရာဂါ ပိုးမ်ားလည္း ရွိေၾကာင္း သိရွိလာရ၍
စိုးရိမ္မႈမ်ား ေပၚေပါက္လာရသည္။

ေလ့လာမႈမ်ား အရ ခုခံအားက်ဆင္းမႈ ကူးစက္ေရာဂါပိုးကို
ေသြးအတြင္း၌ မရွိသေလာက္နီးပါး ႏွိမ္နင္းထားႏိုင္ရန္ ခုခံအားက်ဆင္းမႈ ေရာဂါကုေဆးမ်ားကို
မပ်က္မကြက္ ရာႏႈန္းျပည့္ နီးပါး ပံုမွန္ေသာက္သံုးရန္ လိုေၾကာင္း သိရွိလာရသည္။ ARV ေဆးဝါးမ်ားကို
ပံုမွန္မေသာက္ဘဲ ေသာက္လိုက္၊ မေသာက္လိုက္ လုပ္ျခင္းျဖင့္ ၎ေဆးဝါးမ်ားကို ခံႏုိင္ရည္ရွိေသာ
(Drug resistance) ခုခံအား က်ဆင္းမႈ ကူးစက္ေရာဂါ ပိုး မ်ားကို ျဖစ္ေပၚေစႏုိင္ေၾကာင္း
ေတြ႕ရွိသည္။

၁၉၉၈ ခုႏွစ္။ Efavirenz ေခၚ NNRTI အုပ္စုဝင္
ARV ေဆး တစ္မ်ဳိးႏွင့္ Abacavir ေခၚ NRTI အုပ္စုဝင္ ARV ေဆးတစ္မ်ဳိးကို စတင္အသံုးျပဳသည္။

၁၉၉၉
ခုႏွစ္။ ခုခံအား က်ဆင္းမႈ ကူးစက္ေရာဂါပိုး
ကူးစက္ခံေနရေသာ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ မိခင္မ်ားကို Nevirapine တိုက္ေကြ်းျခင္းျဖင့္ ကေလးသို႔
ေရာဂါကူးစက္မႈကို ေလ်ာ့ခ်ႏိုင္ေၾကာင္း ေတြ႕ရွိရသည္။

၂၀၀၀
ျပည့္ႏွစ္။ ARV ေဆးဝါးမ်ားကို ခုခံအားက်ဆင္းမႈ ကူးစက္ေရာဂါ
ပိုး ကူးစက္ခံေနရေသာ လူနာမ်ားကို မည္သည့္အခ်ိန္တြင္ စတင္တိုက္ေကြ်းသင့္ေၾကာင္း ႏွင့္
ပတ္သက္၍ အယူအဆမ်ား ေျပာင္းလဲလာသည္။

ယခင္က Hit hard, Hit early, (ေစာေစာစီးစီး၊ ထိထိေရာက္ေရာက္
ေဆးဝါးေသာက္) ဆိုေသာမူကို က်င့္သံုးခဲ့ၾကေသာ္လည္း သုေတသနျပဳခ်က္မ်ား အရ Hit hard,
Hit only when necessary (ထိထိေရာက္ေရာက္ လိုမွေသာက္) ဆိုေသာ မူကသာ လူနာမ်ား အတြက္
ပိုမိုအက်ဳိး ရွိေၾကာင္း ေတြ႕ရွိလက္ခံ လာၾကသည္။

၂၀၀၁
ခုႏွစ္။ Lopinavir/
ritonavir (Kaletra) ေခၚ HIV ဗိုင္းရပ္စ္ပြား မ်ားမႈကို ထိေရာက္စြာ တားဆီးႏိုင္ေသာ
Protease inhibitor အုပ္စုဝင္ေဆးကို စတင္ေတြ႕ရွိ အသံုးျပဳသည္။

၂၀၀၃
ခုႏွစ္။ Enfuvirtide ေခၚ HIV
ေရာဂါပိုးကို ခႏၶာကိုယ္ရွိ ဆဲလ္ထဲမဝင္ေအာင္ တားဆီးေပးႏိုင္သည့္ Fusion inhibitor အုပ္စုဝင္
ေဆးတစ္မ်ဳိးကို စတင္သံုးစြဲသည္။

ခုခံအားက်ဆင္းမႈ
ကူးစက္ေရာဂါ ကာကြယ္ကုသနည္းႏွင့္
ေဆးဝါးမ်ား -
ေဒါက္တာေအာင္စန္း (ပထမအႀကိမ္- ၂၀၀၉ ခုႏွစ္၊
ႏိုဝင္ဘာ / ရွင္မေတာင္စာေပ)