ARV
ေဆးဝါးမ်ား မွီဝဲရာတြင္ ေတြ႕ႀကံဳရသည့္ ေဘးထြက္ဆိုးက်ဳိးမ်ားႏွင့္ ကုသနည္းမ်ား
၁။ ပ်ဳိ႕အန္ျခင္း။
(က)
ေဆးကို အစာျဖင့္စားပါ။ (DDI ႏွင့္ Indinavir ကို အစာႏွင့္ ေဝးေဝးသာ စားသံုးရပါမည္။)
(ခ)
AZT ေဆးကို ေသာက္စတြင္ ပ်ဳိ႕အန္ျခင္း ျဖစ္ေလ့ရွိၿပီး သူ႕အလိုလို ေပ်ာက္ကင္းသြားေလ့
ရွိပါသည္။ စိုရိမ္စရာမလိုပါ။
(ဂ)
ေဆးမေသာက္မီ နာရီဝက္ခန္႔ ႀကိဳတင္ကာ အအန္ေပ်ာက္ေဆးမ်ားကို ေသာက္သံုးႏိုင္ပါသည္။
၂။ ေခါင္းကုိက္ျခင္း။
(က)
ပါရာစီတေမာကို ေသာက္သံုးႏုိင္ပါသည္။
(ခ)
AZT ႏွင့္ Efavirenz ေဆးဝါးမ်ား ေသာက္စတြင္ ေခါင္းကုိက္ျခင္း ျဖစ္ေလ့ရွိၿပီး သူ႔အလိုလို
ေပ်ာက္ကင္း သြားေလ့ ရွိပါသည္။ စိုးရိမ္စရာမလိုပါ။
(ဂ)
ႏွစ္ပတ္ေက်ာ္အထိ ေခါင္းဆက္လက္ ကိုက္ေနပါက ဆရာဝန္ ႏွင့္ျပသပါ။
၃။ ဝမ္းပ်က္ျခင္း။
(က)
ဓာတ္ဆားရည္ ေသာက္ပါ။
(ခ)
ဝမ္းပိတ္ေဆးမ်ားကို ေသာက္သံုးႏိုင္ပါသည္။
(ဂ)
ARV ေဆးေၾကာင့္ ဝမ္းပ်က္ျခင္းျဖစ္ပါက ရက္အနည္းငယ္ အတြင္း သက္သာ ေပ်ာက္ကင္း တတ္ပါသည္။
(ဃ)
ႏွစ္ပတ္ေက်ာ္အထိ ဆက္လက္ ဝမ္းသြားေနပါက ဆရာဝန္ႏွင့္ ျပသပါ။
၄။ ပင္ပန္းႏြယ္နယ္ အားမရွိသလို ခံစားရျခင္း။
(က)
ေဆးစေသာက္စ ၄ ပတ္မွ ၆ ပတ္အတြင္း ခံစားရေလ့ရွိသည္။ အထူးသျဖင့္ AZT ေသာက္သံုးလွ်င္ ျဖစ္တတ္သည္။
(ခ)
သူ႔အလိုလို ေပ်ာက္ကင္းသြားေလ့ ရွိပါသည္။ စိုးရိမ္စရာမလိုပါ။
(ဂ)
ေရာဂါလကၡဏာ ဆုိးရြားလွ်င္ ေသာ္လည္းေကာင္း၊ ၆ ပတ္ထက္ေက်ာ္လွ်င္ ေသာ္လည္းေကာင္း ဆရာဝန္ႏွင့္
ျပသပါ။
၅။ လက္သည္မ်ား အျပာေရာင္ ေျပာင္းျခင္း။
(က)
စိုးရိမ္စရာ မရွိပါ။
(ခ)
AZT ေဆးေၾကာင့္ ျဖစ္ပြားေလ့ ရွိပါသည္။
၆။ အင္ပ်ဥ္ထြက္ျခင္း။
(က)
Nevirapine၊ abacavir ေဆးဝါးမ်ား ဓာတ္မတည့္ မႈေၾကာင့္ ျဖစ္ပြားေလ့ ရွိသည္။
(ခ)
ေရာဂါလကၡဏာ မဆိုးရြားပါက burmeton ေဆးသာ ေသာက္သံုးရန္လိုသည္။
(ဂ)
ေရာဂါလကၡဏာ ျပင္းထန္ဆိုးရြားပါက (ဥပမာ - တစ္ကိုယ္လံုး အင္ပ်ဥ္ထြက္ျခင္း၊ အရည္ၾကည္ဖုမ်ား
ေပါက္ျခင္း၊ ဖ်ားနာျခင္း) ေဆးကို ရပ္ပစ္ရန္လိုသည္။ အသက္အႏၱရာယ္ ရွိႏိုင္ေသာေၾကာင့္
တတ္ကြ်မ္းေသာ သမားေတာ္မ်ားႏွင့္ ကုသရန္ လိုပါသည္။
၇။ မ်က္လံုးဝါျခင္း
(က)
အသည္းေရာင္ျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။
(ခ)
ေဆးမ်ားကို ရပ္ပစ္ရန္ လိုသည္။
(ဂ)
တက္ကြ်မ္းေသာ သမားေတာ္မ်ားႏွင့္ တိုင္ပင္ကုသရန္ လိုပါသည္။
၈။ ဗိုက္နာျခင္း။
(က)
ပန္ကရိယ ေရာင္ျခင္း၊ အသည္း ေရာင္ျခင္း၊ အစာအိမ္ေရာင္ျခင္းတို႔ေၾကာင့္ ျဖစ္တတ္သည္။
(ခ)
တတ္ကြ်မ္းေသာ သမားေတာ္မ်ားႏွင့္ တိုင္ပင္ကုသရန္ လိုပါသည္။
၉။ အသားအေရ ျဖဴေဖြးသြားၿပီး ေမာပန္းျခင္း။
(က)
ေသြးအားနည္းျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္တတ္သည္။
(ခ)
AZT ေဆးေၾကာင့္ ျဖစ္ပြားေလ့ရွိသည္။
(ဂ)
တတ္ကြ်မ္းေသာ သမားေတာ္မ်ားႏွင့္ တိုင္ပင္ကုသရန္ လိုပါသည္။
၁၀ အိပ္မရျခင္း၊ အိမ္မက္ဆိုးမ်ားမက္ျခင္း၊
စိတ္ ကေယာင္ေခ်ာက္ခ်ား ျဖစ္ျခင္း။
(က)
Efavirenz ေဆးေၾကာင့္ ျဖစ္တတ္သည္။
(ခ)
သံုးပတ္ေက်ာ္လွ်င္ သူ႔အလိုလို ေပ်က္ကင္းသြားေလ့ ရွိသည္။
(ဂ)
Amitriptyline ေဆးကို အစပိုင္းတြင္ တိုက္ႏုိင္သည္။
(ဃ)
ေရာဂါလကၡဏာ ျပင္းထန္ဆိုးရြားပါက တတ္ကြ်မ္းေသာ သမားေတာ္မ်ားႏွင့္ ကုသရန္ လိုပါသည္။
၁၁။ ေျခလက္မ်ား ထံုက်ဥ္ျခင္း၊ ပူေလာင္ကိုက္ခဲျခင္း။
(က)
Stavudine ေဆးေၾကာင့္ ျဖစ္တတ္သည္။
(ခ)
ေဆးေျပာင္းတိုက္ရန္ လိုသည္။
(ဂ)
တတ္ကြ်မ္းေသာ သမားေတာ္မ်ားႏွင့္ တိုင္ပင္ကုသပါ။
၁၂။ ေခ်ာင္းဆိုးျခင္း၊ အသက္႐ွဴမဝျခင္း။
(က)
ေဆးမတည့္ျခင္း၊ ကိုယ္ခံအား တက္လာျခင္းတို႔ေၾကာင့္ ျဖစ္ပြားတတ္သည္။
(ခ)
တတ္ကြ်မ္းေသာ သမားေတာ္မ်ားႏွင့္ တိုင္ပင္ကုသပါ။
၁၃။ မ်က္ႏွာႏွင့္ ေျခလက္တို႔ရွိ အဆီမ်ား
ေလ်ာ့နည္းလာျခင္း။
(က)
လူမွာ ေနထိုင္ေကာင္းေသာ္လည္း ပါး၊ နားထင္မ်ား ခ်ဳိင့္ၿပီး ပိန္သြားသလို ျဖစ္သည္။
(ခ)
Stavudine, Protease inhibitor ေဆးမ်ားေၾကာင့္ ျဖစ္တတ္သည္။
(ဂ)
အေျခအေနမဆိုးမီ ေဆး အေျပာင္းအလဲလုပ္ရန္ လိုသည္။
(ဃ)
တတ္ကြ်မ္းေသာ သမားေတာ္မ်ားႏွင့္ တိုင္ပင္ကုသပါ။
၁၄။ ေသြးထဲတြင္ အဆီဓာတ္၊ သၾကားဓာတ္ မ်ားလားျခင္း။
(က)
ဆီးခ်ဳိေရာဂါရွိသူမ်ား၊ ႏွလံုးေရာဂါရွိသူမ်ား သတိထား သံုးစြဲသင့္သည္။
(ခ)
ေသြးအဆီဓာတ္မ်ား၊ သၾကားဓာတ္မ်ားကို သံုးလတစ္ခါ စစ္ေဆးသင့္သည္။
(ဂ)
ေသြးအဆီဓာတ္မ်ား၊ သၾကားဓာတ္မ်ား မ်ားလာပါက တတ္ကြ်မ္းေသာ သမားေတာ္မ်ားႏွင့္ တိုင္ပင္ကုသပါ။
ခုခံအားက်ဆင္းမႈ
ကူးစက္ေရာဂါ ကာကြယ္ကုသနည္းႏွင့္
ေဆးဝါးမ်ား -
ေဒါက္တာေအာင္စန္း (ပထမအႀကိမ္- ၂၀၀၉ ခုႏွစ္၊
ႏိုဝင္ဘာ / ရွင္မေတာင္စာေပ)
