HIV/AIDS
ေရာဂါဟာ တစ္ကမာၻလံုးကို ၿခိမ္းေျခာက္အႏၲရာယ္ ျပဳေနဆဲ ကပ္ေရာဂါ (Pandemic diseases)
မ်ားထဲမွ တစ္မ်ဳိးအပါအ၀င္ ျဖစ္ပါတယ္။ HIV ပိုးကို စတင္ ေတြ႕႐ွိခဲ့တဲ့ ၁၉၈၁ ခုႏွစ္မွသည္
၂၀၀၆ ခုႏွစ္ ထိ လူ႔အသက္ေပါင္း ၂၅ သန္းေက်ာ္ ဆံုး႐ံႈး ေစခဲ့တဲ့ ကူးစက္ ေရာဂါလည္း ျဖစ္ပါတယ္။
၂၀၀၅ ခုႏွစ္ တစ္ႏွစ္ထဲ မွာပင္ လူဦးေရ ၂.၄ မွ ၃.၃ သန္းထိ ေသဆံုးခဲ့ပါတယ္။ ၎ထဲတြင္ ကေလး
၅၇၀,၀၀၀ ေက်ာ္ ပါ၀င္ၿပီး ေသဆံုးသူမ်ားရဲ႕ သံုးပံုတစ္ပံုဟာ ဆာဟာရ ေတာင္ပိုင္း အာဖရိက
ႏိုင္ငံမ်ားမွ ျဖစ္ၾကပါတယ္ HIV ကူးစက္ ခံရသူေပါင္းသည္ ကမၻာ့လူဦးေရရဲ႕ ၀.၆% ရွိႏိုင္ေၾကာင္း
ခန္႔မွန္း ထုတ္ျပန္ ထားပါတယ္။

HIV
ဆိုသည္မွာ Human Immunodeficiency Virus ကို အတိုေကာက္ ေခၚဆိုတာ ျဖစ္ၿပီး AIDS ဆိုသည္မွာ
HIV ဗိုင္းရပ္စ္ေၾကာင့္ ျဖစ္ပြားေသာ ေရာဂါလကၡဏာ စု (Acquired Immuno-Deficiency
Syndrome) ကို ေခၚဆိုတာ ျဖစ္ပါတယ္။ HIV ဗိုင္းရပ္စ္ဟာ Retroviridae အုပ္စု၀င္ ျဖစ္ၿပီး
HIV-1 နဲ႔ HIV-2 ဆိုၿပီး မ်ဳိးကဲြႏွစ္မ်ဳိး ရွိပါတယ္။ HIV-1 ဟာ ပိုမို ျပင္းထန္ ကူးစက္လြယ္ၿပီး
တစ္ကမာၻလံုး ပ်ံ႕ႏွံ႔ ကူးစက္ေနတဲ့ အမ်ဳိးအစား ျဖစ္ပါတယ္။. HIV-2 ကေတာ့ ကူးစက္မႈႏႈန္း
နည္းပါးၿပီး အဓိကအားျဖင့္ အေနာက္ အာဖရိကမွာ အေတြ႕ မ်ားပါတယ္...

HIV
ဗိုင္းရပ္စ္ ကူးစက္ ခံရၿပီဆိုလွ်င္ လူ႔ခႏၶာကိုယ္တြင္း ခုခံမႈစနစ္ (Immune System) တြင္ရွိ
CD4 Cell (Helper T Cells) ကို အဓိက ကူးစက္ ဖ်က္ဆီး ပါတယ္။. ပံုမွန္ က်န္းမာေသာ လူတြင္
CD4 Cell အေရ အတြက္ဟာ ေသြးတစ္မိုက္ ခ႐ိုလီတာမွာ ၁၂၀၀ (1200 cells/μl) ရွိပါတယ္။.
HIV ဗိုင္းရပ္စ္က CD4 Cell မ်ားကို နည္းလမ္း (၃) သြယ္ျဖင့္ တိုက္ခိုက္ ေလ်ာ့နည္းေစၿပီး
ခႏၶာကိုယ္ ခုခံမႈစနစ္ကို က်ဆင္း ေစပါတယ္။

1။
HIV ဗိုင္းရပ္စ္က CD4 Cell ကို တိုက္႐ိုက္ ကူးစက္ ဖ်က္ဆီး ျခင္း (Direct Viral
Killing)

2။
HIV ဗိုင္းရပ္စ္ ကူးစက္ခံရေသာ CD4 Cell မ်ား၏ သက္တမ္းကုန္ဆံုးမႈ ျမန္လာျခင္း
(Increased rates of apoptosis in infected cells)

3။
HIV ကူးစက္ခံရေသာ CD4 Cell မ်ားကို CD8 Cell မ်ားက ရန္သူပိုးမႊား ထင္မွတ္ၿပီး မွားယြင္း
တိုက္ခိုက္ျခင္း (Killing of infected CD4 T Cells by CD8 cytotoxic cells that
recognize infected cells)

တုိ႔ေၾကာင့္
CD4 Cell မ်ား ေလ်ာ့နည္း က်ဆင္း လာေစ ပါတယ္။

HIV
ကူးစက္မႈ ရွိ၊ မရွိ စစ္ေဆးရန္ HIV antibody ကို လွ်င္ျမန္စြာ စစ္ေဆးေပးေသာ ကိရိယာ
(Rapid HIV test) မ်ားဟာ ေနရာအႏွံ႔ အလြယ္တကူ ရရွိ ႏိုင္ပါတယ္။. အျခား စစ္ေဆးႏိုင္ေသာ
စမ္းသပ္ နည္းမ်ားကေတာ့ ELISA , Western Blot နည္းမ်ား ျဖစ္ပါတယ္။. HIV ပိုး ၀င္ေရာက္ၿပီးခ်ိန္မွ
HIV antibody စတင္ စစ္ေဆး ေတြ႕ရွိခ်ိန္ထိ ကာလကို Window period ဟု ေခၚပါတယ္။ ဒီကာလမွာ
ဆိုရင္ HIV ကူးစက္ ခံရမွန္း မသိႏိုင္တဲ့အခ်ိန္ ျဖစ္ၿပီး ထပ္မံ၍ အျခားသူသို႔လည္း ကူးစက္
ႏိုင္စြမ္း ရွိပါတယ္။. ၉၉% ေသာ HIV ကူးစက္ခံရသူ မ်ားသည္ ကူးစက္ ခံရၿပီး ၃ လ အၾကာတြင္
HIV antibody (HIV test) စစ္ေဆး ေတြ႕ရွိ ႏိုင္ပါတယ္။

ေရာဂါ
လကၡဏာမ်ားကို အဓိက (၄) ပိုင္း ခြဲျခား ထားပါတယ္။

1။.
ေရာဂါပ်ဳိးျခင္း (Incubation Period)

*
ဒီကာလဟာ ခႏၶာကိုယ္တြင္း ေရာဂါပိုး ၀င္ေရာက္ၿပီး ေနာက္ ၂ ပတ္မွ ၄ ပတ္အတြင္း ေရာဂါပ်ဳိးခ်ိန္
(Incubation Period) ျဖစ္ပါတယ္။. ဒီအခ်ိန္မွာဆိုရင္ ဘာလကၡဏာမွ မျပတတ္ပါဘူး။.

2။.
လတ္တေလာ HIV ပိုး ၀င္ေရာက္ၿပီး လကၡဏာမ်ား (Acute HIV Infection)

*
HIV ဗိုင္းရပ္စ္ပိုး ကူးစက္ ခံရၿပီး ၂ ပတ္မွ ၄ ပတ္အတြင္း ျဖစ္ပြား တတ္ပါတယ္။. ကူးစက္ခံရ
သူမ်ား ၏ ၈၀% မွ ၉၀% သည္ ဖ်ားျခင္း၊ အက်ိတ္မ်ား ေပၚလာျခင္း၊ လည္ပင္း နာလာျခင္း၊ ႂကြက္သား
နာက်င္ ကိုက္ခဲျခင္း၊ ႏံုးေခြတတ္ျခင္း၊ ပါးစပ္ႏွင့္ လည္ေခ်ာင္းတစ္၀ိုက္ နာက်င္တတ္ျခင္း
စသည့္ တုပ္ေကြး လကၡဏာကဲ့သို႔ ျဖစ္ပြားတတ္ၿပီး အနည္းဆံုး တစ္ပတ္မွ ၄ ပတ္ထိ ၾကာတတ္ပါတယ္။.
ဒီလို လကၡဏာေတြဟာ တုပ္ေကြးနဲ႔ အျခားေရာဂါပိုး၀င္ လကၡဏာေတြနဲ႔ တူတာေၾကာင့္ HIV ပိုး
ကူးစက္ ခံရ မွန္း ကဲြကဲြ ျပားျပား မသိႏိုင္ပါဘူး။

3။.
HIV ပိုး ရွိၿပီး လကၡဏာ မျပသေသာ ကာလ (Latency Stage)

*
ဒီကာလမွာ ဆိုရင္ ခႏၶာကိုယ္ ကိုယ္ခံအား ေကာင္းမြန္လာလို႔ ဗိုင္းရပ္စ္ အေကာင္ေရ ေလ်ာ့နည္း
ေနေသာအခ်ိန္ ျဖစ္ၿပီး ကူးစက္ခံရသူ၏ ကိုယ္ခံအား အေျခအေန အရပ္ရပ္ေပၚ မူတည္ၿပီး ၂ ပတ္မွ
ႏွစ္ ၂၀ ထိ ၾကာျမင့္ ႏိုင္ပါတယ္။

4။.
ခုခံအား က်ဆင္းျခင္းေၾကာင့္ ေရာဂါ လကၡဏာစု ေပၚလာျခင္း (AIDS)

*
ဒီအခ်ိန္မွာ ဆိုရင္ CD4 Cell အေရအတြက္ဟာ ေသြးတစ္မိုက္ ခ႐ိုလီတာမွာ ၂၀၀ ေအာက္ ေရာက္လာၿပီး
ခႏၶာကိုယ္ ခုခံအားလည္း က်ဆင္း လာပါတယ္။. အခုလို ခုခံအား က်ဆင္းလာခ်ိန္မွာ အျခားေသာ
အခြင့္အခါသင့္ ေရာဂါမ်ား (Opportunistic Infections) ေပၚေပါက္လာၿပီး အသက္ အႏၲရာယ္ ကို
ၿခိမ္းေျခာက္ လာပါတယ္။. တီဘီ (TB)၊ ခုခံအား က်ဆင္းခ်ိန္ ျဖစ္ပြားေသာ နမိုးနီးယား
(PCP)၊ ေရယုန္ (Herpes simplex)၊ မွကၡ႐ု (Oral Candidiasis)၊ အူလမ္းေၾကာင္း ပိုး၀င္ျခင္း
(Bacterial Enteric Infection)၊ အက်ိတ္ ကင္ဆာမ်ား (Non-Hodgkin Lymphoma &
Kaposi's sarcoma) အစ ရွိသျဖင့္ အခြင့္အခါသင့္ ေရာဂါမ်ား ျဖစ္ပြား လာပါတယ္။. ခုခံအား
က်ဆင္းခ်ိန္တြင္ အမ်ားစု ခံစားရေသာ ေရာဂါ လကၡဏာမ်ားမွာ

ကိုယ္အေလးခ်ိန္
မူလထက္ ၁၀% ေက်ာ္ က်ဆင္းျခင္း၊

တစ္လ
ထက္ေက်ာ္၍ ၀မ္းေလွ်ာျခင္း၊

တစ္လထက္ေက်ာ္၍
ဖ်ားျခင္း၊ (တစ္သမတ္တည္း (သို႔) အတက္အက်အားျဖင့္ ဖ်ားတတ္ပါတယ္)

မွကၡ႐ု
ေပါက္လာျခင္း၊

ၾကာရွည္စြာ
ေခ်ာင္းဆိုးျခင္း၊ ေမာလာျခင္း၊

အက်ိတ္မ်ား
ထြက္လာျခင္း၊

အစရွိသျဖင့္
ျဖစ္တတ္ ပါတယ္၊

HIV
ဗိုင္းရပ္စ္ ကူးစက္ႏိုင္ေသာ နည္းလမ္းမ်ားမွာ အမ်ားသိရွိၿပီး ျဖစ္တဲ့အတိုင္း ေရာဂါပိုး
ရွိသူႏွင့္ လိင္တူလိင္ကဲြ ဆက္ဆံျခင္း၊ ေရာဂါပိုးပါေသာ ေသြးသြင္းမိျခင္း၊ ေရာဂါပိုး
ရွိသူႏွင့္ ေဆးထိုးအပ္ ေဆးထိုးႁပြန္ မွ်ေ၀သံုးစြဲျခင္း၊ ေဆးမင္ေၾကာင္ထိုးျခင္း၊ ဓါတ္အပ္စိုက္ျခင္း၊
ေရာဂါ ပိုးရွိေသာ ေသြး၊ ခႏၶာကိုယ္ အရည္မ်ားမွ ထိခိုက္ဒဏ္ရာ (သို႔) ထိမိ၍ ကူးစက္ျခင္း
(ဥပမာ - ေဆးထိုးအပ္ စူးမိျခင္း၊ ခႏၶာကိုယ္ရွိ ျပတ္ရွဒဏ္ရာ၊ အျခားဒဏ္ရာမ်ားကို ေသြးထိမိျခင္း၊
မုတ္ဆိတ္ရိပ္ဓားမွ တစ္ဆင့္ ထိရွ ကူးစက္ျခင္း)၊ ကိုယ္၀န္ေဆာင္ မိခင္မွ ကေလးသို႔ ကူးစက္ျခင္း၊
စသည္တို႔ ျဖစ္ပါတယ္။

HIV
ကူးစက္ ခံရျခင္းကို လံုး၀ ေပ်ာက္ကင္း ေစႏိုင္ေသာ ေဆး၀ါးမ်ား ယခုအခ်ိန္ထိ မေပၚေသးပါ။
ဗိုင္းရပ္စ္ ေပါက္ပြားမႈကို ထိန္းခ်ဳပ္ေပးၿပီး CD4 Cell အေရ အတြက္ ဆက္မေလ်ာ့ က်ေစျခင္းျဖင့္
ေရာဂါ ေရွ႕ဆက္တိုးမႈကို ဟန္႔တားေသာ ေဆးမ်ားသာ ရွိပါတယ္။ ေဆးကုသ ေပးရျခင္းရဲ႕ ရည္႐ြယ္ခ်က္
ကေတာ့

*
HIV ပိုးေၾကာင့္ ခံစားရေသာ ေရာဂါေ၀ဒနာမ်ားကို သက္သာေစရန္ႏွင့္ ေရာဂါပိုး အေရအတြက္ကို
ေလွ်ာ့ခ်ေပးရန္၊

*
လူနာ၏ သက္တမ္းကို ဆြဲဆန္႔ေပးရန္၊

*
လူနာ၏ က်န္းမာေရး ေကာင္းမြန္ေစၿပီး အလုပ္ ျပန္လုပ္ ႏိုင္ေစရန္ တို႔ ျဖစ္ပါတယ္။

ေဒါက္တာဝင္းသိန္း

Oct
30, 2009

Drwinthein
- ခုခံအား က်ဆင္းေသာ ေရာဂါ (HIV/AIDS)