၁၉၈၁ ခုႏွစ္က
ေလာ့စ္အင္းဂ်လိစ္တြင္ (ေဂး) တေယာက္တြင္ ျဖစ္ေလ့ျဖစ္ထမရွိေသာ ႏူမိုးနီးယားေရာဂါႏွင့္ AIDS ေရာဂါကို စတင္ေတြ႕ရွိခဲ့သည္။ မၾကာမီ အေမရိကား၊ အေနာက္ဥေရာပ၊
အာဖရိကတို႔တြင္ ဆက္လက္ ေတြ႕ရွိလာသည္။ ၁၉၈၃ ခုႏွစ္ေရာက္မွ အေမရိကန္ႏွင့္ ျပင္သစ္ဆရာ၀န္တို႕က HIV ပိုးကို ေဖာ္ထုတ္ ႏိုင္ခဲ့သည္။ ၁၉၈၅ ခုႏွစ္တြင္ ေသြးစစ္ႏိုင္လာသည္။
ယင္းစစ္ေဆးနည္းကို ယေန႕အထိ သံုးေနသည္။ မိနစ္ (၂၀)အၾကာ အေျဖရသည္။

 

(HIV)
ဆိုသည္မွာ လူတို႕တြင္ျဖစ္ေစေသာ ခုခံႏိုင္စြမ္းအားနည္းေစသည့္ Retrovirus
(ရီထ႐ို-ဗိုင္းရပ္စ္) ပိုးကို ေခၚသည္။ ၄င္းပိုး၀င္လာလွ်င္ AIDS ေရာဂါကို ရေစႏိုင္သည္။ ယင္းပိုးသည္ လူ၏ ကလပ္စည္း (ဆဲလ္) မ်ားအတြင္း၀င္လွ်က္
အစာအာဟာရႏွင့္ စြမ္းအားတို႕ကို သံုးစြဲကာ ႀကီးထြား၊ ပြားမ်ားလာၾကသည္။
ေဆးထိုးအပ္မွ်သံုးျခင္း၊ လိင္ဆက္ဆံျခင္းတို႕ေၾကာင့္ ကူးစက္သည္။ မိခင္မွ ေမြးလာသည့္ကေလးအားလဲ
ကူးႏိုင္သည္။ ကိုယ္ပူမည္၊ အန္မည္၊ ၀မ္းပ်က္မည္၊ ႂကြက္သား-အဆစ္ နာမည္၊ ေခါင္းကိုက္မည္၊ တက္ေစ့မ်ား နာ-ေရာင္မည္၊ လည္ပင္းနာမည္၊ ကိုယ္အေလးခ်ိန္က်မည္၊ (အင္ဖက္ရွင္) မ်ား ၀င္လာမည္၊
dementia ဥာဏ္ရည္က်မည္။

 

AIDS ဆိုသည္မွာ
ေမြးရာပါ မဟုတ္ဘဲ အဆင့္ခံရရွိလာသည့္ ခုခံႏိုင္စြမ္းအား နည္းျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္လာသည့္
ေရာဂါလကၡဏာမ်ား ျဖစ္သည္။ ထိုသို႔ျဖစ္ျခင္းမွာ လူသည္ ခုခံစြမ္းအားစနစ္ ပ်က္စီးၿပီး၊
ေရာဂါပိုးမႊားမ်ား ကူးစက္လာျခင္းမွန္သမွ်အား ခံႏိုင္ရည္ မရွိေတာ့ျခင္းပင္ ျဖစ္သည္။
၀င္လာသည့္ HIV (ဗိုင္းရပ္စ္) ပိုးသည္ လူ၏
ေသြးျဖဴဥမ်ားအတြင္း ၀င္ေရာက္ကာ ႀကီးထြား၊ ပြားမ်ား လာၾကသည္။ ေသြးျဖဴဥမ်ားက လူ၏
ခုခံစြမ္းအတြက္ ေရာဂါပိုးမ်ား၊ ေရာဂါဘယမ်ားကို တိုက္ဖ်က္ေပးသည္။

 

၂၀၀၂ ခုႏွစ္က
တကမၻာလံုးတြင္ ကူးစက္ေရာဂါမ်ားေၾကာင့္ ေသရသူ စုစုေပါင္း ၂၇.၇၆ သန္းအနက္ AIDS ေၾကာင့္ ၂.၈ သန္း ေသခဲ့ရာ
၄.၉ % ရွိေပသည္။ ၉၅ % မွာ
ဖြံ႕ၿဖိဳးဆဲတိုင္းျပည္မ်ားက ျဖစ္သည္။ အမ်ဳိးသမီးမ်ားႏွင့္ လူငယ္တို႔၌ ပို၍
အျဖစ္ မ်ားေနသည္။ ယေန႔အထိ ထိေရာက္ေသာ ကုသႏိုင္သည့္ေဆး မေပၚေသး။ ေပၚသမွ် ေဆးမ်ားသည္
ျပင္း၍ မေကာင္းက်ဳိးမ်ား ျဖစ္ေစသည္။

 

Statistics
Worldwide Last updated November 2007

• A
total of 33.2 million people now live with HIV/AIDS (40 million in 2008)

• 2.1
million of them are under the age of 15

•
Every day 6,800 people contract HIV = 283/hour

• 2.1
million people died from AIDS

• 290,000
of them were under the age of 15

 

HIV ကူးစက္နည္း

HIV (ဗိုင္းရပ္စ္) ပိုးသည္ ကူးစက္ခံထားရသူ၏ ေသြး၊ က်ား-မ တို႕၏ လိင္လမ္းေၾကာင္းမွထြက္ေသာ အရည္မ်ား၊ မ်က္ရည္၊
တံေတြး၊ ဆီး၊ သလိပ္ႏွင့္ မိခင္ႏို႕ရည္မ်ားအထဲတြင္ ပါ၀င္ေနသည္။ ယင္းပိုးသည္
အျခားလူတေယာက္၏ ေသြးထဲသို႕ တနည္းနည္းႏွင့္ ၀င္ေရာက္လာျခင္းျဖင့္ ကူးစက္ရသည္။ ေမြးလမ္းေၾကာင္း၊
ပါးစပ္၊ လိင္အဂၤါ၊ စအို၊ ေဆးထိုးအပ္၊ ႏို႕တိုက္ျခင္း၊ အနာ-ဒဏ္ရာမ်ားမွတဆင့္ ၀င္ေရာက္ ကူးစက္သည္။

 

ထို႕ေၾကာင့္

• ကာကြယ္မႈ
မလုပ္သည့္နည္းအမ်ဳိးမ်ဳိးေသာ လိင္ဆက္ဆံျခင္းမ်ား

• လိင္မွတဆင့္
ကူးစက္တတ္သည့္ေရာဂါ STD တခုခုရွိေနျခင္းေၾကာင့္ ပို၍ ျဖစ္ေစ ႏိုင္သည္။

• ေဆးထိုးအပ္ကို လူတေယာက္မက အသံုးျပဳလွ်င္၄င္း၊

• ထိုးကြင္းမင္ေၾကာင္း
ထိုးျခင္းေၾကာင့္၄င္း၊

• ကိုယ္၀န္ေဆာင္ေနစဥ္ႏွင့္
ႏို႕တိုက္စဥ္ မိခင္မွ ကေလးအား၄င္း ကူးစက္ေစသည္။

• သို႕ရာတြင္
အစားအစာ၊ ေလ၊ သာမန္ထိေတြ႕မႈတို႕ေၾကာင့္ ကူးစက္ျခင္း မျဖစ္ႏိုင္။

 

ေရာဂါလကၡဏာမ်ား

• ပထမအဆင့္။
တုပ္ေကြးကဲ့သို႕ ျဖစ္လာသည္။ ကိုယ္ပူ၊ ညေခၽြးထြက္၊ တက္စိေရာင္၊ ခ်မ္း၊ အားယုတ္၊
အေလးခ်ိန္က်။

• ရက္သတၱပတ္အနည္းငယ္အတြင္း
ၿပီးသြားမည္။

• ဒုတိယအဆင့္။
ေရာဂါလကၡဏာမရွိေသာ နာတာရွည္အဆင့္၊ ေရာဂါပိုး၀င္ေနေစကာမူ ေရာဂါလကၡဏာ မေပၚေသး၍
လူေကာင္းႏွင့္ တူေနမည္။
ေသြးကိုစစ္ေဆးမွ သိႏိုင္သည္။

• တတိယအဆင့္။ AIDS ျဖစ္ၿပီဟု ေခၚသည္။

 

Opportunistic
infections အေျခအေနကို အခြင့္ေကာင္းယူျပီး ၀င္လာသည့္ အျခားေရာဂါမ်ား၊
ႏူမိုးနီးယား၊ တီဘီ၊ အစာၿမိဳႃပြန္ေရာင္၊ မႈိပိုး၀င္၊ ေရယံုပိုး၀င္၊ ကင္ဆာ။

 

ကာကြယ္ရန္

• လိင္ဆက္ဆံသည့္အခါတိုင္း
အရည္အေသြးမွီသည့္ (ကြန္ဒုန္း) သံုးပါ။

• ေဆးထိုးအပ္ကို တဦးထက္ ပိုမသံုးရ၊

• ပိုးရွိသူ
မိခင္၌ ပိုးရွိေနလွ်င္ မီးဖြားစဥ္ အထူးဂ႐ုစိုက္ရမည္။ မိခင္က ကေလးအား ႏို႕မတိုက္ရ။

• သံသယရွိလွ်င္
စစ္ေဆးပါ။

• STD
တခုခုရွိေနလွ်င္ ထိေရာက္စြာ ကုသပါ။

• က်ား-မ အတူေနဖက္အေရအတြက္ မမ်ားသင့္၊

• ငယ္ရြယ္စဥ္
လိင္ဆက္ဆံျခင္း၊ အိမ္ေထာင္ျပဳျခင္း ေရွာင္ရန္၊

• အေပ်ာ္လိုက္ျခင္း
ေရွာင္ရန္။

• Treatment
ကုသရန္

• ကာကြယ္ေဆး
မရွိေသး၊ ကုသရန္ ထိေရာက္သည့္ေဆး မရွိေသး၊

• လက္ရွိသံုးေနေသာနည္းမွာ
Highly Active Antiretroviral Therapy (HAART) ျဖစ္သည္။

• ဗီတာမင္အမ်ဳိးမ်ဳိးေပးျခင္းသည္
သက္သာေစသည္။

ေဆာင္းပါး

ခုခံႏိုင္စြမ္းအားက်ေရာဂါေစေသာ
ဗိုင္းရပ္စ္ ႏွင့္ ေရာဂါ၊