ဆင္ဝင္ေအာက္ကို
ဝင္လိုက္တယ္ ဆိုရင္ပဲ ”ဧည့္သည္ေတာ္ေတြ ေက်းဇူးျပဳ၍ လက္မွတ္ထိုးေပးပါ” ဆိုတဲ့ အသံကို
စတင္ၾကားရပါတယ္။ ကြ်န္ေတာ္ ေရာက္ရွိခဲ့တဲ့ ေနရာကေတာ့ ကမာၻတစ္ဝန္းမွာ ေအအိုင္ဒီအက္စ္
ေရာဂါနဲ႔ ေသဆံုးသြားၾကတဲ့ သူေတြအတြက္ ေအာက္ေမ့ဖြယ္ မီးထြန္းပဲြ က်င္းပျပဳလုပ္တဲ့
ေနရာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

အဲဒီ
အခမ္းအနားကို ေမလ ၂၂ ရက္ေန႔ ညေန ၅ နာရီမွာ ရန္ကုန္ၿမဳိ႕ ျပည္လမ္းရွိ ယုဒႆန္ ခန္းမတြင္
က်င္းပခဲ့ၿပီး တက္ေရာက္လာတဲ့ သူအမ်ားစုကေတာ့ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြ ေရာဂါပိုး ကူးစက္ခံရတဲ့
အမ်ားစု ျဖစ္ပါတယ္။ သူတို႔ရဲ႕ မ်ာႏွာေတြမွာ စိတ္ပ်က္ အားငယ္ျခင္း အရာရာကို အ႐ႈံးေပးေနရတဲ့
ပံုစံေတြ အလွ်င္းမေတြ႕ရဘဲ ရယ္ေမာေပ်ာ္ရႊင္ ေနၾကပါတယ္။

“ဒီမွာရွိတဲ့သူ
အားလံုးနီးပါေလာက္ PLHA (အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြ ေရာဂါပိုး ကူးစက္ခံရသူ) ေတြက မ်ားတယ္။ အားလံုးဆို
ႏွစ္ရာ နီးပါးေလာက္ ရွိတယ္” လို႔ အဲ့ဒီ အခမ္းအနားမွာ Perfomance ျပဳလုပ္ဖို႔ တာဝန္ယူ
ထားတဲ့ ကိုသန္းလြင္က ေျပာပါတယ္။

အားလံုးက
ကိုယ္တာဝန္ယူထားတဲ့ ေနရာေတြမွာ ေပ်ာ္ရႊင္စြာနဲ႔ လုပ္ကိုင္ ေနၾကတာ ေတြ႕ရပါတယ္။ ဧည့္ခံႀကိဳဆိုေရးမွာ
တာဝန္ယူထားတဲ့ သူကလည္း ဧည့္သည္ေတြကို ႀကိဳဆိုေနရာခ်ၾက အမွတ္တရ ပစၥည္းေလးေတြ ေရာင္းတဲ့
ေနရာမွာ ေရာင္းခ်ေပးေနတဲ့ သူေတြ တျခားေနရာ ေတြမွာလည္း တာဝန္ယူထားသူ အမ်ားႀကီးပါပဲ။

“စိတ္ပ်က္
ေနလို႔မျဖစ္ဘူး။ ကြ်န္ေတာ္လည္း ေရာဂါပိုးရွိေပမယ့္ တျခားလူေတြလို လူေတာထဲမွာ တိုးဝင္ႏိုင္တယ္ ဆိုတဲ့သတၱိရွိတယ္” လို႔ ဧည့္ခံ ႀကိဳဆိုေရးမွာ လုပ္ကိုင္ ေဆာင္ရြက္ေနတဲ့
ကိုေအာင္ဝင္း ကဆုိပါတယ္။

ညေန
ငါးနာရီ ေလာက္မွာေတာ့ ဘာသာႀကီး ေလးမ်ဳိး ျဖစ္တဲ့ ဟိႏၵဴဘာသာ၊ ဗုဒၶဘာသာ၊ ခရစ္ယာန္ ဘာသာနဲ႔
အစၥလမ္ ဘာသာက ဆရာေတြ ႂကြေရာက္ လာပါတယ္။ သူတို႔ေတြ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ ေရာဂါနဲ႔ ကြယ္လြန္သြားတဲ့
သူေတြအတြက္ သက္ဆိုင္ရာ ဘာသာ အလိုက္ ဝတ္ျပဳ ဆုေတာင္း ေပးဖို႔အတြက္ ျဖစ္ပါတယ္။ ဘာသာေရးကို
အေျခခံတဲ့ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ ေရာဂါ ကာကြယ္ တိုက္ဖ်က္ေရး လုပ္ငန္းေတြကို လုပ္ကိုင္ေနၾကတဲ့
ရတနာ့ ေမတာၱအဖြဲ႕၊ က်ဳိလီယာ မြတ္စလင္ သာသနာ့ ရန္ပံုေငြ အဖြဲ႕၊ စိုင္းဘာသာ ဟိႏၵဴ ဝတ္ျပဳေရးအဖြဲ႕၊
ျမန္မာႏိုင္ငံ ခရစ္ယာန္ အသင္းေတာ္မ်ား ေကာင္းစီစတဲ့ အဖြဲ႕အစည္း ေတြက ၂၀၀၇ ခုႏွစ္ ေမလ
၂၀ ရက္ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ မီးထြန္း ေအာက္ေမ့ဖြယ္ အခမ္းအနား ကေန စတင္အေျချပဳၿပီး
ပူးေပါင္း ေဆာက္ရြက္ ၾကမယ္လို႔ သေဘာတူ ညီ ခဲ့ပါတယ္။

ဘာသာေရး
ေခါင္းေဆာင္ အခ်င္းခ်င္း ေတြ႕ဆံု ေဆြးေႏြး အျမင္ခ်င္း ဖလွယ္ၿပီး အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြႏွင့္
အသက္ရွင္ ေနထိုင္သူေတြရဲ႕ ဝိညာဥ္ပိုင္း စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ႀကံ႕ခိုင္ေစဖို႔ အိမ္တိုင္ရာေရာက္
အားေပးႏွစ္သိမ့္ျခင္း ဆုေတာင္း ေမတၱာပို႔သျခင္း၊ သူတို႔ရဲ႕ဘဝေတြကို ျမႇင့္တင္ေပးႏုိင္ရန္
ေဆာင္ရြက္ျခင္း တျခားသူေတြရဲ႕ အျမင္မွာ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြႏွင့္ အသက္ရွင္ ေနထိုင္ သူေတြအေပၚ
အဆိုးျမင္ျခင္း ခြဲျခား ဆက္ဆံျခင္း ႏွင့္ လ်စ္လ်ဴ႐ႈျခင္း ေတြကို  စုေပါင္း ကိုင္တြယ္ေျဖရွင္းမယ့္ သေဘာထားေတြကို ထုတ္ျပန္
ခဲ့ပါတယ္။

“တျခား
ေရာဂါေတြကို ေျဖရွင္းတဲ့ ေနရာေတြမွာေတာ့ ဒီလိုစုေပါင္းၿပီး လုပ္တာမေတြ႕ရဘူး။ ကမာၻမွာ
လည္း မရွိဘူး။ ဒါေပမယ့္ ဒီေရာဂါကို တိုက္ဖ်က္တဲ့ ေနရာမွာေတာ့ ေတြ႕ရတယ္” လို႔
Global Health Council ရဲ႕ National Corodinator ျဖစ္တဲ့ ကို႐ႈိင္းက ေျပာတယ္။

ညေန
ငါးနာရီခြဲ ေလာက္မွာေတာ့ မီးထြန္းပြဲ အခမ္းအနားကို စတင္က်င္းပပါတယ္။ ဒီပြဲျပဳလုပ္ရတဲ့
ရည္ရြယ္ခ်က္နဲ႔ ပက္သက္ၿပီး ရတနာ့ ေမတၱာအဖြဲ႕ ဥကၠဌ ဦးျမင့္ေဆြက “အရင္က တျခားအဖြဲ႕ေတြနဲ႔
ပူးေပါင္းမူ မရွိခဲ့ဘူး။ ဒီေရာဂါကို တိုက္ဖ်က္ဖို႔အတြက္ လူအားလံုး အဖြဲ႕အစည္းအားလံုး
ကြန္ရက္သဖြယ္ ခ်ိတ္ဆက္ လုပ္ေဆာင္မွရမယ္။ ဒီပြဲမွာ ေအာက္ေမ့ သတိရ ဝမ္းနည္း ပူေဆြးျခင္းကေန
အင္အာအျဖစ္ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲ ႏုိင္ေအာင္ရယ္ ကူးစက္ခံရတဲ့ သူေတြအေနနဲ႔လည္း အျခားသူေတြလုိပဲ
သြားလာေနထိုင္တဲ့ အင္အား ျဖစ္သြားေအာင္ ျပဳလုပ္တာပါ” လို႔ေျပာပါတယ္။

ယခုလို
အခမ္းအနားကို 3N အဖြဲ႕က ဦးေဆာင္ၿပီး ဒုတိယ အႀကိမ္ေျမာက္ က်င္းပျခင္း ျဖစ္ၿပီး ပထမ အႀကိမ္ကိုေတာ့
ေရႊက်င္ဓမၼ႐ံုမွာ က်င္းပခဲ့တယ္လို႔ သူကဆိုပါတယ္။ ရတနာ့ေမတၱာ အဖြဲ႕နဲ႔ ပူးေပါင္း လုပ္ကို္င္
ေဆာင္ရြက္ ေနတဲ့ အဖြဲ႕အစည္းေပါင္း သံုးဆယ္က စုေပါင္း က်င္းပတာလို႔ ထည့္သြင္း ေျပာဆို
ပါတယ္။

ျမန္မာႏိုင္ငံမွာေတာ့
၂၀၀၅ ခုႏွစ္က စတင္းက်င္းပခဲ့ၿပီး ကမာၻ႔ႏိုင္ငံ အသီးသီးမွာ ႏွစ္စဥ္ ေမလ ၁၆ ရက္ ေနာက္ပိုင္းေတြမွာ
က်င္းပတယ္လို႔ ေဒါက္တာ စစ္ႏိုင္က ေျပာပါတယ္။ ၁၉၈၃ ခုႏွစ္မွာ အေမရိကန္ ႏိုင္ငံရွိ
PLHA ေလးဦးက ဒီလို အမွတ္တရပြဲေလး ျဖစ္ေအာင္ စတင္ျပဳလုပ္ခဲ့ၿပီး အခုဆို ၂၇ ႏွစ္ရွိၿပီလို႔
ေျပာပါတယ္။

ကမာၻ႔
ႏိုင္ငံအသီးသီးက အစိုးရအဖြဲ႕ေတြ ေဆးေလာကမွာ လုပ္ကို္င္ေနတဲ့ သူေတြ ဒီေရာဂါနဲ႔ ပတ္သက္လို႔
တစ္ခုခုေတာ့ လုပ္ၾကဦးလို႔ အၿမဲသတိေပး တဲ့ပြဲလို႔ သူကဆိုပါတယ္။

ေအအိုင္ဒီအက္စ္္
ေရာဂါနဲ႔ ေသဆံုး သြားတဲ့သူေတြ ေရာဂါ ကူးစက္ခံရၿပီး သိတဲ့သူေတြ၊ ကူးစက္ ခံရတာကို မသိတဲ့သူေတြ
လံုးဝကူးစက္ျခင္း မခံရေသးတဲ့ သူေတြအားလံုးက လိုအပ္တဲ့ ေနရာေတြမွာ ဝိုင္းဝန္းကူညီဖို႔နဲ႔
မိမိလုပ္ကိုင္ႏိုင္တဲ့ ေနရာေတြမွာစုေပါင္း လုပ္ေဆာင္ၾကဖို႔ ကိုလည္းသူက ေျပာပါတယ္။ အခုခ်ိန္ထိလည္း
ေရာဂါ ကူးစက္ခံရတဲ့ သူေတြအတြက္ ART ေဆးဝါး လိုအပ္ခ်က္က ႀကီးထြားဆဲပဲ လို႔သူကဆိုပါတယ္။

“အခုခ်ိန္ထိေတာ့
လူေတြၾကားထဲမွာ ဒီေရာဂါနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး အသိကေတာ့ နည္းေသးတာ ေတြ႕ရတယ္။ တခ်ဳိ႕ဆို ဆရာဝန္ေတြ
ကိုင္တိုင္ နာေခါင္း႐ႈံ႕တာ ေတြရွိတယ္။ အဲဒီလိုမ်ဳိးကို ဘာသာေရး စည္းမ်ဥ္း ေတြအရ အသိပညာေတြ
ေပးၿပီး လုပ္ရမယ္” ဟု ဗုဒၶဘာသာ ကိုယ္စားျပဳ ဆုေတာင္းပြဲ တက္ေရာက္သူ သာေကတၿမိဳ႕ဦး ေက်ာင္းတိုက္
ဆရာေတာ္က မိန္႔ၾကားပါတယ္။

“ဒီပြဲကို
တက္ေရာက္လာတဲ့ သူေတြကို ၾကည့္ရတာ တက္ႂကြမႈရွိတာကို ေတြ႕ရတယ္။ အဲဒီတက္ ႂကြမႈကို ခြန္အားအျဖစ္
ေျပာင္းလဲရမယ္” ဟု ဆရာေတာ္က မိန္႔ၾကားပါတယ္။

“ဝမ္းနည္း
ေန႐ံုးနဲ႔ကေတာ့ မၿပီးဘူး က်န္ရွိတဲ့အခ်ိန္မွာ ဘဝကိုဘယ္လို ေနမလဲဆိုတာကို ႀကံ႕ႀကံ႕ခံၿပီး
ရင္ဆိုင္သြားမယ္။ ကြ်န္မရဲ႕ ပတ္ဝန္းက်င္းကိုလည္၊ ကြ်န္မဟာ PLHA တစ္ေယာက္ ဆိုတာကိုလည္း
ေၾကညာထားတယ္။ ကြ်န္မ မေၾကာက္ဘူး” လို႔အဲဒီပြဲကို တက္ေရာက္လာတဲ့ ေတာင္ဒဂံုမွာ ေနထိုင္တဲ့
မခ်ဳိရီမာက ေျပာပါတယ္။

အဲဒီ
အခမ္းအနားကို ရွမ္းျပည္နယ္ လား႐ႈိးၿမိဳ႕မွာ ေနထိုင္တဲ့ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီ ကူးစက္ခံရတဲ့
သူေတြ တက္ေရာက္ ခဲ့ၾကၿပီး ဒီလိုမ်ဳိး လုပ္တာကို မႀကံဳဖူးေၾကာင္း အမ်ားစုက ေျပာၾကပါတယ္။

ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ
ပထမဆံုး က်င္းပခဲ့တဲ့ ၂၀၀၅ ခုႏွစ္က GIPA အဖြဲ႕က ဦးေဆာင္ျပဳလုပ္ၿပီး လူႏွစ္ဆယ္ေလာက္နဲ႔
အက်ဥ္း႐ံုးၿပီး ၂၀၀၆ ခုႏွစ္နဲ႔ ၂၀၀၇ ခုႏွစ္ကစၿပီး က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ လုပ္ႏိုင္ခဲ့
တယ္လို႔ Global Health Council အဖြဲ႕ရဲ႕ National Coordinator ကို႐ႈိင္းက ေျပာပါတယ္။

“စလုပ္တုန္းကေတာ့
အခက္အခဲ ေတြကေတာ့ အမ်ားႀကီးပဲ။ ၂၀၀၇ ခုႏွစ္ ေနာက္ပိုင္းမွာေတာ့ PLHA ေတြအေနနဲ႔ ကိုယ့္ကို
ယံုၾကည္မႈေတြ ရွိလာတာေတြ႕ရတယ္” လို႔ သူက အက်ဳိးရလဒ္ကို ေျပာပါတယ္။

အခမ္းအနား
ပြဲေတြမွာ စင္ေပၚတက္ၿပီး မိမိရဲ႕အေၾကာင္းကို ဖြင့္ဟေျပာၾကားဖို႔ မဆိုထားနဲ႔ အခမ္းအနား
တက္ရမွာေတာင္ ေရွာင္လႊဲ ေနၾကတာေတြ ရွိေပမယ့္ ၂၀၀၇ ေနာက္ပိုင္း မွာေတာ့ သူတို႔ ကိုယ္တိုင္က
စင္ေပၚမွာ မိမိကူးစက္ခံရတဲ့ အေၾကာင္းေတြကို ေျပာျပဖို႔ ဝန္မေလးေတာ့ဘူးလို႔ သူက ေျပာပါတယ္။

3N
အဖြဲ႕ ဦးေဆာင္မူနဲ႔ ၂၀၀၉ ခုႏွစ္ရဲ႕ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ ေရာဂါ မီးထြန္း ေအာက္ေမ့ဖြယ္ အခမ္း
အနားကို ေဒးဒရဲဘက္မွာ စတင္က်င္းပတာ ပထမဆံုးပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

“ေဒးဒရဲမွာတုန္းက
ဌာနဆိုင္ရာ ဝန္ထမ္း ေတြပါလာတယ္။ လြတ္လြတ္လပ္လပ္နဲ႔ လုပ္ခြင့္ရတယ္” လို႔သူ႔အေတြ႕အႀကံဳကို
ဆက္ေျပာပါတယ္။

အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြ
ေအအိုင္ဒီအက္စ္နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး အခုလို႔မ်ဳိး အခမ္းအနားေတြ ျပဳလုပ္ျခင္းေၾကာင့္ လူထုၾကားထဲမွာ
ဒီေရာဂါနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ဗဟုသုတ၊ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ရလာတယ္လို႔ သူက ဆက္ေျပာပါတယ္။

တက္ေရာက္လာတဲ့
သူအားလံုးကေတာ့ ေရာဂါကူးစက္ခံရတဲ့သူ မကူးစက္ေသးတဲ့သူ ဆိုၿပီး ခြဲျခား ဆက္ဆံမႈ မရွိဘဲ
ရင္းရင္းႏွီးႏွီး ေဖာ္ေဖာ္ေရြေရြနဲ႔ ႏႈတ္ဆက္စကား ေျပာေနၾကပါတယ္။

ဘာသာႀကီးေလခုမွ
ဘာသာေရး ေခါင္းေဆာင္ေတြကလည္း ဘာသာအလိုက္ ဝတ္ျပဳဆုေတာင္းျခင္း မ်ားကို ၁၀ မိနစ္ၾကာ ျပဳလုပ္ခဲ့ၾကၿပီး
ေနာက္ပိုင္းမွာေတာ့ HIV/AIDS ေရာဂါကို ဆီမီးထြန္း သ႐ုပ္ေဖာ္ျခင္း၊ ကူးစက္ခံရသူမ်ားက
မိမိရဲ႕ဘဝအေၾကာင္း ေျပာၾကားျခင္း၊ ကဗ်ာရြတ္ဆိုျခင္း၊ ကြယ္လြန္ သူေတြကို ရည္စူးၿပီး
ဖေယာင္းတိုင္ ထြန္းညႇိျခင္းမ်ားကို ျပဳလုပ္ခဲ့ပါတယ္။

PLHA
အမ်ားစုဟာ ခြဲျခားဆက္ဆံ ခံရျခင္းကေန လြတ္ကင္းဖို႔ ဒီပြဲေလးကို စတင္ ဖန္တီးေပးခဲ့သူ
PLHA ေလးဦးထဲက တစ္ဦးျဖစ္တဲ့ ေဘာ္ဘီကင္းဘဲလ္က ေအအိုင္ဒီအက္စ္နဲ႔ ေသဆံုးသူ ေရာဂါပိုးနဲ႔
အသက္ရွင္ ေနထုိင္သူ၊ ေရာဂါပိုးမရွိတဲ့သူ ဘယ္သူပဲျဖစ္ျဖစ္ ငါတို႔အလုပ္ အတူလုပ္ၾကစို႔
အားလံုးက မိသားစု ေတြပဲလို႔ ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

ညခုႏွစ္နာရီ
ေက်ာ္မွ ၿပီးဆံုးသြားတဲ့ ဒီပြဲကေလးကေတာ့ အမွတ္တရ ျဖစ္စရာေတြ အမ်ားႀကီး က်န္ရစ္ခဲ့ပါတယ္။
PLHA အမ်ားစုက ေျပာခဲ့ၾကတာကေတာ့ ကမာၻေပၚမွာ ရွိတဲ့ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြ ေအအိုင္ဒီအက္စ္
ေဝဒနာရွင္ ေတြအတြက္ ART ေဆးဝါးေတြ လံုလံုေလာက္ေလာက္ ရခ်င္ တယ္ဆို တာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

ေဇာ္မင္းႏိုင္(အိုင္အမ္)­

True: News - အတြဲ
၂၊ အမွတ္ ၄၀၊ ၁ ဇြန္ ၂၀၁၀ (စာမ်က္ႏွာ ၂၃)