အသက္ ၃၂၊ အိမ္ေထာင္ မရွိ၊ ဆရာညြန္ၾကားထားသလို ရာသီမွန္ေအာင္လို႔ တားေဆး ၂၈ လံုးပါ ေဆးကဒ္ကို ေသာက္ေနတာ ၁၉ ရက္ရွိပါျပီ။ ရာသီစဆင္းျပီး ၅ ရက္ေျမာက္မွာ စေသာက္တာပါ။ အဲဒီကတည္းက ရာသီလာေနတာ ခုထိပါပဲ။ ဒါေပမဲ့ စလာကတည္းက နည္းနည္းစီလာေနတာပါ။ Daily use သံုးရံုေလာက္ပါ။ ဒီေန႔နဲ႔ဆိုရင္ ၂၄ ရက္ရွိေနပါျပီ။ လူလည္းေနလို႔ မေကာင္းဘူး။ ေခါင္း အျမဲေနာက္က်ိေနတယ္။ အန္လည္း အန္ခ်င္ေနတယ္။ အားကုန္ေနသလို ခံစားေနရတယ္။ ဒီလမတိုင္ခင္ ရာသီ အေျခအေန ၁ဝ-၁၁ ရက္ၾကာေအာင္လာေနသည္မွာ ၇ လ ေလာက္ရွိပါတယ္။ အစ ၅ ရက္ေလာက္က နည္းနည္းစီဆင္းျပီး အန႔ံလည္းဆိုးပါတယ္။ ျပီးရင္ ဗိုက္အရမ္းနာျပီး ၁ ရက္ ေလာက္ တအားဆင္းျပီးရင္ က်န္ ၄-၅ ရက္ ပံုမွန္ ျပန္ဆင္းပါတယ္။ အနံ႔လည္းမရွိေတာ့ဘူး။ ေဆးအမည္ Marvelon 28 (Desogestrel 0.15 mg + Ethinylestradiol 0.03 mg)

အခုေမးတဲ့သူလိုမ်ိဳး အိမ္ေထာင္မရွိေပမဲ့ ရာသီရက္မွန္ေအာင္၊ ရာသီမလာခင္ျဖစ္ခ်င္တာေတြ သက္သာေအာင္ ကိုယ္ဝန္တားေဆး ေပးေလ့ရွိပါတယ္။ ခက္တာက ေဆးေသာက္ျပီး ေဆးဒဏ္ကို ခံစားေနရရွာတယ္။ (ေဆာရီး)။ ေဆးတုိင္းမွာ ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးေတြရွိတယ္။ ဒီေဆးမ်ိဳးက ေဟာ္မုန္းျဖစ္လို႔ တမ်ိဳးထူးတယ္။ ဆိုးက်ိဳးေတြဟာ တခဏ-အျမဲတန္း၊ ခပ္ေပါ့ေပါ့-ခပ္ဆိုးဆိုး အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိမယ္။ တေယာက္မွာ ျဖစ္ေပမဲ့ ကိုယ့္မွာ မျဖစ္တာလဲရွိမယ္။ အခု ေရးျပတာေတြကို ဒီေဆးေသာက္သူ ၁% မွာသာ ခံစားရတယ္။ တခ်ိဳ႕က အလိုလို သက္သာသြားတယ္။ တခ်ိဳ႕ကို ျပဳျပင္ယူလို႔ရႏိုင္တယ္။

အျဖစ္မနည္းတာေတြ -
• ဗိုက္နာ၊ ေလပြ၊ ပ်ိဳ႕၊ အန္၊
• ဝက္ျခံထြက္၊ (ေဆးေသာက္စ ပဌမ ၃ လမွာသာ အျဖစ္မ်ား)၊
• ရင္သား နာ-တင္း-ေရာင္၊
• ေနေရာင္နဲ႔ထိတဲ့ အေရျပားမွာ အညိဳစက္ေလးေတြျဖစ္၊
• ေခါင္းမူး၊
• ကိုယ္ေမႊး နည္း-မ်ား၊
• လိင္စိတ္ ေျပာင္းလဲ (နည္း-မ်ား)၊
• ေျခေထာက္ေရာင္၊
• ခါတိုင္းနဲ႔မတူ ေမာပန္း၊
• ကိုယ္အေလးခ်ိန္ တက္-က်၊

ရွားပါးေပမဲ့ ျဖစ္လာရင္ ဆရာဝန္ျပရမဲ့ ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးေတြ -
• ရင္သား အက်ိတ္၊
• ရာသီလံုးဝမလာ၊ ရာသီ တခါတေလမွသာလာ၊
• ၾကားရက္ေသြးဆင္း၊ ရာသီေသြး နည္း၊ ရာသီဆင္းေနတာ ရက္ပိုၾကာ၊
• စိတ္ဓါတ္က်၊
• ေဆးလိပ္ေသာက္တဲ့ အမ်ိဳးသမီးေတြ အသဲေနရာနာ၊ အသားဝါ၊
• ဆီးခ်ိဳရွိတဲ့ အမ်ိဳးသမီးေတြ ဆီးခ်ိဳ နည္းနည္းတက္၊
• ေခါင္းကိုက္၊ (မိုင္ဂရင္း) ျဖစ္၊
• ေသြးဖိအား နည္းနည္းတက္၊
• ဗိုက္အေပၚပိုင္း နာ-တင္း၊
• ေမြးလမ္းကေန အျဖဴဆင္း၊ ယား၊ ပ်စ္၊ အဖတ္လိုက္ဆင္း၊

ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးမွာ ဘယ္ဟာကို ခံႏိုင္ရည္ မရွိသလဲ -
Marvelon လို ေဟာ္မုန္း ၂ မ်ိဳးတြဲ တားေဆးတိုင္းကေန ေဆးေသာက္ကာစ လေတြမွာ ရာသီဆင္းတာ ပံုမွန္ထက္ မ်ားေနတာ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ေဆးဆက္ေသာက္ပါ။ ကိုယ္ခႏၶာ အေျခအေနနဲ႔ အသားက်လာရင္ ပံုမွန္ျဖစ္လာမယ္။ တခ်ိဳ႕ ၃ လၾကာရင္ ေကာင္းလာတတ္တယ္။

တကယ္လို႔ ေဟာ္မုန္း ၂ မ်ိဳးပါ စားေဆးက အဆင္မေျပေတာ့ဘူးလို႔ ဆံုးျဖတ္ရင္ -
(၁) Combination pills ေဟာ္မုန္း ႏွစ္မ်ိဳးတြဲေဆး အမ်ိဳးအစား ေနာက္တခုကို ေျပာင္းသံုးႏိုင္တယ္။
(၂) တျခား အလားတူနည္း တခုခုကို ေျပာင္းသံုးႏိုင္တယ္။

(၁) ေဟာ္မုန္း ႏွစ္မ်ိဳးတြဲေဆး အမ်ိဳးအစား ေနာက္တခုကို ေျပာင္းသံုးျခင္း
(က) Ultra low dose birth control pills ေဟာ္မုန္း အနည္းဆံုးပါတားေဆးမ်ား
- Alesse (Aviane, Lessina, Lutera, Sronyx) = ethinyl estradiol 0.02 mg + levonorgestrel 0.1 mg
- Mircette = ethinyl estradiol 0.02 mg + desogestrel 0.15 mg

(ခ) Low dose birth control pills ေဟာ္မုန္း နည္းနည္းသာပါတဲ့ တာေဆးမ်ား
- LoOvral = ethinyl estradiol 0.03 mg + norgestrel 0.3 mg မွတ္ခ်က္။ ၃၁-၁-၂ဝ၁၂ မွာ ဒီေဆးက ကိုယ္ဝန္ကိုတားဆီးမႈ စိတ္မခ်ရလို႔ ေဆးကို ျပန္သိမ္းခဲ့တယ္။
- Nordette = ethinyl estradiol 0.03 mg + levognorgestrel 0.15 mg
- Ortho-Cept (Reclipsen, Solia) = ethinyl estradiol 0.03 mg + desogestrel 0.15 mg
- Desogen = ethinyl estradiol 0.03 mg + desogestrel 0.15 mg
- Levlen21 = ethinyl estradiol 0.03 mg + levonorgestrel 0.15 mg
- Seasonale/Seasonique = ethinyl estradiol 0.03mg + levonorgestrel 0.15 mg

(၂) တျခား အလားတူနည္း တခုခုကို ေျပာင္းသံုးျခင္း
Combined Pills (Estrogen + Progestin) ေခၚတဲ့ ေဟာ္မုန္း ၂ မ်ိဳးပါ ကိုယ္ဝန္တားနည္းေတြကေတာ့ -
1. Birth control pills (ေဟာ္မုန္း၂ မ်ိဳးတြဲပါ) စားေဆး၊
2. Patch အေရျပားမွာ ကပ္ထားရတဲ့ ေဆးကပ္ခြါ နဲ႔
3. NuvaRing (ဗဂ်ိဳင္းနား) ထဲ ထည့္ရတဲ့ ေဆး (ကြင္း) ေတြ ျဖစ္ၾကတယ္။

• Ortho Evra ေခၚတဲ့ Patch ေဟာ္မုန္း ၂ မ်ိဳးပါ ေဆးကပ္ခြါ၊ တလမွာ ပဌမ (၃) ပါတ္ ကပ္ထားျပီး ေနာက္ဆံုးပါတ္မွာ မကပ္ဘဲ ေနရတယ္။
• NuvaRing ေခၚတဲ့ ဗဂ်ိဳင္းနားထဲ ထည့္ရတဲ့ (ကြင္း) မွာလဲ ေဟာ္မုန္း ၂ မ်ိဳးပါတယ္။ ရာသီရက္ ၁ နဲ႔ ၅ ရက္ အတြင္းမွာ ေမြးလမ္းေၾကာင္းထဲ ထည့္ထားရမယ္။ ရာသီဆင္းေနတာ မရပ္ေသးလဲ ထည့္ပါ။
• Birth control pills စားေဆးကေန NuvaRing ေျပာင္းသံုးရင္ အျဖဴျပား (ပဌမ ၂၁ လံုး) ေသာက္အျပီး ၇ ရက္ အတြင္းမွာ ထည့္ရမယ္။ တနည္းေျပာရရင္ ေဆးျပားကပ္အသစ္ စေသာက္ရမဲ့ေန႔မွာ ထည့္ပါ။ ေသြးဆင္း ေနေသးလဲ ထည့္ပါ။
• Patch ကေန NuvaRing ကိုေျပာင္းသံုးတာဆိုရင္ ေဆးကပ္ခြါ ခြါအျပီး ၇ ရက္အတြင္း NuvaRing ထည့္ပါ။ ေသြးဆင္းေနလဲ ထည့္ပါ။
• Progestin-only pill (Minipill) ေဟာ္မုန္းတမ်ိဳးထဲေဆး ကေန NuvaRing ေျပာင္းထည့္တာဆိုရင္ ဘယ္ရက္မွာမဆို ေဆးေသာက္ျပီးေနာက္ ရက္မျခားဘဲ ထည့္ပါ။
• DepoProvera ထိုးေဆးကေန NuvaRing ေျပာင္းသံုးရင္ ေနာက္တၾကိမ္ ေဆးထိုးရမဲ့ေနမွာ ထည့္ပါ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ (၈-၅-၂ဝ၁၂)

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ - တားေဆးရဲ႕ ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳး ေရွာင္နည္း