ေဗဒါႏွင့္ေရႊၾကာ ေဆြးေႏြးခန္း  

ေဗဒါ။ ။ ဒီဇင္ဘာလ ၁ ရက္ဟာ ကမၻာ့ HIV တိုက္ဖ်က္ေန႔ပဲဗ်။ WHO က ထုတ္တဲ့ အစီရင္ခံစာ တစ္ ေစာင္မွာ ကမၻာမွာ လြန္ခဲ့တဲ့ ၁၀ ႏွစ္အထဲ ဆယ္ေက်ာ္သက္ လူငယ္ေတြၾကား HIV ကူးစက္ခံရတဲ့ႏႈန္းက သံုးပံုတစ္ပံု ပိုမ်ားလာတယ္လို႔ေျပာထားတာ ေတြ႕ရတယ္။ ဒီစာရင္းအရဆိုရင္ AIDSေရာဂါဟာ ကမၻာႀကီး ကလူသားအားလံုးရဲ႕ အသက္အႏၲရာယ္ကို မီးေမာင္းထိုး ျပေနတာပဲဗ်။

ေရႊၾကာ။ ။ ဟုတ္တာေပါ့ဗ်ာ...။ ဒါနဲ႔ ခုနကေျပာတဲ့ WHO ရဲ႕ အစီရင္ခံစာ ကဘာေတြမ်ား ဆက္ေျပာ ထားေသးလဲဗ်။

ေဗဒါ။ ။ အစီရင္ခံစာရဲ႕အေျပာအရ ဆိုရင္ေတာ့ ကမၻာေပၚမွာ အသက္ ၁၀ ႏွစ္ကေန ၁၉ ႏွစ္ အရြယ္ ၾကားက လူငယ္ေပါင္း ႏွစ္သန္းေလာက္ဟာ HIV ပိုး ကူးစက္ခံေနရတယ္။ ဒီအထဲမွာ အမ်ားစုက က်န္း မာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈေတြ မရၾကဘူး။ ၂၀၀၅ ခုႏွစ္က ဒီေရာဂါပိုးေၾကာင့္ ေသဆံုးတဲ့ လူငယ္ ၇၀,၀၀၀ ေလာက္သာ ရိွခဲ့ေပမယ့္ ၂၀၁၂ က်ေတာ့ တစ္သိန္းေက်ာ္ေလာက္ အထိ ေသဆံုးခဲ့တယ္။ ကမၻာမွာ ဒီေရာ ဂါ ကူးစက္မႈအမ်ားဆံုးျဖစ္တဲ့ အာဖရိကတိုက္မွာဆိုရင္ အမ်ဳိးသမီးငယ္ေတြရဲ႕ ေရာဂါပိုး ကူးစက္ခံရမႈက အမ်ားဆံုး ျဖစ္ေနတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ အာရွတိုက္မွာဆိုရင္ေတာ့ မူးယစ္ေဆး၀ါး သံုးစဲြမႈေတြေၾကာင့္ ဒီ ေရာဂါပိုး ကူးစက္ခံရတာမ်ားတယ္လို႔ ဆိုထားတယ္ဗ်။

ေရႊၾကာ။ ။ ခက္တာကလည္း ကၽြန္ေတာ္တို႔ႏိုင္ငံရဲ႕ ေန႔စဥ္ထုတ္သတင္းစာေတြကို ၾကည့္လိုက္ရင္ မူးယစ္ ေဆး၀ါး ဖမ္းမမိတဲ့ေန႔ဆိုတာက မရိွသေလာက္ဘဲဗ်။ ဒီႏွစ္အထဲမွာ ဖမ္းမိတဲ့ မူးယစ္ေဆးေတြရဲ႕ ပမာဏ ကလည္း ေၾကာက္စရာေကာင္းေလာက္ေအာင္ မ်ားေနတယ္ဆိုေတာ့ အက်ဳိးဆက္အေနနဲ႔ အခုလို HIV ေရာဂါပိုး ကူးစက္ခံရမႈႏႈန္းေတြ ဘယ္ေလာက္အထိ မ်ားေနမလဲဆိုတာ ေတြးၾကည့္လို႔ရတယ္ေလ။

ေဗဒါ။ ။ ကမၻာမွာ HIV ဗိုင္းရပ္စ္ ကူးစက္ခံေနရတဲ့သူ သန္းေလးငါးဆယ္ ေလာက္ရိွတဲ႔အထဲမွာ တစ္၀က္ ေလာက္က အာဖရိကတိုက္ ဆာဟာရအလယ္ပိုင္း၊ အေရွ႕ ဥေရာပနဲ႔ အာရွတိုက္အလယ္ပိုင္းႏိုင္ငံေတြ ပဲဗ်။ အာရွတိုက္ အလယ္ပိုင္းမွာဆိုရင္လည္း ေရာဂါကူးစက္ခံရမႈႏႈန္းဟာ တစ္ေန႔တျခား တိုးပြားေနတာ ပဲ။

ေရႊၾကာ။ ။ ဒါဆိုရင္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ႏိုင္ငံမွာလည္း HIV ပိုးကူးစက္ခံထားရတဲ႔ အေရအတြက္လည္း အေတာ္ေလး မ်ားေနေလာက္ၿပီေပါ့။

ေဗဒါ။ ။ ဟုတ္တယ္ေလ။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ႏိုင္ငံမွာ အေျခစိုက္ထားတဲ့ Marie Stopes International အဖဲြ႕ က ေျပာတာကေတာ့ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ HIVပိုးကူးစက္ခံထားရတဲ႔သူေပါင္း၂၄၀,၀၀၀ ေလာက္ ရိွတယ္။အဲဒီအထဲက တစ္သိန္းေလာက္ကို ေဆး၀ါး မေထာက္ပ့ံႏိုင္ေသးလို႔ အေရးေပၚေဆးေတြ လိုေနတယ္လို႔ ေျပာထားတယ္ဗ်။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ UNAIDS ဌာေန ကိုယ္စားလွယ္ကလည္း ကၽြန္ေတာ္တို႔ႏိုင္ငံမွာ ေအအာရ္တီ ေဆးမရလို႔ ေအ့စ္ေ၀ဒနာရွင္ ၄၀ ေက်ာ္ ေလာက္ ေန႔တိုင္း ေသဆံုးေနတယ္။၂၀၁၂ က ဆုိရင္ တစ္ေသာင္းငါးေထာင္ေက်ာ္ ေသဆံုးခဲ့တယ္လို႔ ဆိုထားတယ္ဗ်။ ကၽြန္ေတာ့္ အျမင္ေျပာရရင္ေတာ့ အမွန္တကယ္ HIV ပိုး ကူးစက္ခံေနသူေတြရဲ႕စာရင္းက ဒီထက္မက မ်ားႏိုင္တယ္လို႔ ထင္တယ္။

ေရႊၾကာ။ ။ ဘာျဖစ္လို႔လဲ။ ဒီစာရင္းက စနစ္တက် လုပ္ထားတဲ့စာရင္း မဟုတ္လို႔လား။

ေဗဒါ။ ။ စနစ္တက် ေကာက္ယူထားတဲ့စာရင္းေတာ့ ဟုတ္မွာေပါ့ဗ်ာ။ ဒီလို စာရင္းမ်ဳိးဆိုတာကလည္း ေဆး႐ံု၊ ေဆးခန္းမွာ လာေရာက္ကုသမႈခံယူဖို႔ မွတ္ပံုတင္ လုပ္ထားတဲ့သူေတြရဲ႕စာရင္းပဲ ျဖစ္မွာေလ။အခ်ဳိ႕က ေရာဂါကုသမႈခံယူဖို႔ လိုလိုလား လားရိွၿပီး သက္ဆိုင္ရာ ေဆး႐ံု၊ ေဆးခန္းေတြမွာ ကုသမႈခံယူ ၾကတယ္။ အေတာ္မ်ားမ်ားကေတာ့ ေရာဂါ ရိွ၊ မရိွဆိုတာမ်ဳိးကိုေတာင္ အစစ္ေဆး မခံလိုၾကဘူးေလ။ ကိုယ္႔မွာ ဒီေရာဂါမ်ဳိး ရိွမရိွဆိုတာကိုလည္း မသိခ်င္ဘူး။ အဲဒီလိုလူမ်ဳိးက်ေတာ့ လကၡဏာျပေနတာ ေတာင္မွ စစ္ေဆးလို႔ေရာဂါရိွမွန္း သိေနရင္ စိတ္ဆင္းရဲၿပီး အသက္တိုမယ္။ မသိတာက ပိုေကာင္းတယ္ ဆိုၿပီး မ်က္ႏွာလဲႊခဲပစ္ ေနလုိက္ၾကတဲ့ လူမ်ဳိးကလည္း အမ်ားႀကီးပဲေလ။ ဒီေတာ့ တစ္ေယာက္နဲ႔ တစ္ ေယာက္ ကူးစက္ခံရတဲ့ႏႈန္းကလည္း ပိုမ်ားလာေတာ့ တာေပါ့ဗ်ာ။

ေရႊၾကာ။ ။ ႏိုင္ငံတကာက ေဆး၀ါး အကူအညီရတယ္လို႔လည္း ေျပာတယ္။ အစိုးရကလည္း က်န္းမာ ေရးဘတ္ဂ်က္ တိုးေပးထားတယ္။ ဒီၾကားထဲမွာ တျဖဳတ္ျဖဳတ္နဲ႔ ေသဆံုးေနၾကတယ္ဆိုတာက ဘာျဖစ္လို႔ လဲဗ်။ ေဆး၀ါးေတြ အလံုအေလာက္မရၾက လို႔ ေသဆံုးၾကတယ္လို႔ ေျပာႏိုင္မလား။

ေဗဒါ။ ။ ခင္ဗ်ားလည္း သိတဲ့ အတိုင္းပဲေလ။ AIDS ေရာဂါအတြက္သံုးတဲ့ ေဆးေတြဆိုတာက အင္မတန္ ေစ်းႀကီးေတာ့ ေရာဂါျဖစ္ေနတဲ့သူတိုင္း ၀ယ္မေသာက္ႏိုင္ၾကဘူးဗ်။ အမ်ားစုက ႏိုင္ငံတကာက အကန္႔ အသတ္နဲ႔ ေထာက္ပ့ံတဲ့ေဆး၀ါးေတြကိုပဲ အဓိက အားကိုးေနရတယ္။ အစိုးရက ေထာက္ပ့ံတယ္ဆိုတာ ကလည္း ဆင့္ပါးစပ္ကို ႏွမ္းပက္သေလာက္ပဲရိွေတာ့ ေ၀ဒနာသည္ အကုန္လံုးကို မေပးႏိုင္ဘူးေလ။က်န္းမာေရး ၀န္ႀကီးရဲ႕ ၂၀၁၁ ခုႏွစ္၊ ၾသဂုတ္က လႊတ္ ေတာ္မွာေျပာခဲ့တဲ့စကားအရဆိုရင္ က်န္းမာေရး ၀န္ႀကီးဌာနအတြက္ အမွန္တကယ္ လိုအပ္တာက က်ပ္သန္းေပါင္း ၈၀၀၀ ေလာက္ ျဖစ္ေပမယ့္ က်ပ္ သန္းေပါင္း ၃၅၀၀ ပဲရလို႔ ဌာနအတြက္လိုအပ္တဲ့ ဘ႑ာေငြရဲ႕ ၄၃ ရာခိုင္ႏႈန္းပဲရခဲ့တယ္လို႔ ေျပာတယ္ဗ်။ အခု ေလာေလာဆယ္မွာေတာ့ AIDS ေ၀ဒနာရွင္ေတြအတြက္ Global Fund က ေထာက္ပ့ံေနတယ္။ ဒါေပမဲ့ လူနာေတြ အနည္းစုေလာက္ကိုပဲ ေထာက္ပ့ံႏိုင္ေသးတယ္။ အစိုးရအေန နဲ႔ ၂၀၁၂-၂၀၁၃ က်န္းမာ ေရးဘတ္ဂ်က္မွာ ARV ေဆး၀ါး၀ယ္ယူဖို႔ သိန္း ၂၅၀၀ ေပးထားတယ္။ ဒီႏွစ္ဘတ္ဂ်က္မွာ တိုးၿပီးရမယ္ ဆိုေပမယ့္လည္း ခုနကေျပာသလိုပဲ HIV ပိုးကူးစက္ ခံထားရတဲ့သူ ႏွစ္သိန္းခဲြ နီးပါး ေလာက္အထဲက တစ္ သိန္းေလာက္ကို ေဆးမေပးႏိုင္ေသးဘူးေလ။

ေရႊၾကာ။ ။ ေအးဗ်ာ။ ဒီေရာဂါနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ၾကားရတဲ႔သတင္းေတြက စိတ္ေမာ စရာခ်ည္းပါပဲလားဗ်ာ။ ဒီေရာဂါကို ေပ်ာက္ကင္းေအာင္ မလုပ္ႏိုင္ေပမယ့္ ေရာဂါျဖစ္ပြားတဲ့ ဦးေရအခ်ဳိးအစား ေလ်ာ့က်လာဖို႔က အေရးႀကီးတဲ့အခ်က္လို႔ပဲ ထင္တယ္ဗ်။ ခင္ဗ်ား အေနနဲ႔ ဘယ္လိုသေဘာရသလဲ။

ေဗဒါ။ ။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ႏိုင္ငံအေနနဲ႔ ေျပာရရင္ေတာ့ အေရးႀကီးဆံုးအခ်က္က မူးယစ္ေဆး၀ါး အေၾကာထဲ ထိုးသြင္းတဲ့ ကိစၥပဲဗ်။ ဒီေတာ့ မူးယစ္ေဆး၀ါး တိုက္ဖ်က္ေရးကို ထိထိေရာက္ေရာက္ ႏိွမ္နင္းႏိုင္ေလေလ၊ ဒီေရာဂါျဖစ္ပြားမႈႏႈန္း က်ဆင္းေလေလ ျဖစ္မွာပဲလို႔ ျမင္တယ္။ ေနာက္တစ္ခ်က္ကေတာ့ လိင္လုပ္သား ေတြကို ျပင္းျပင္းထန္ထန္ ႏိွပ္ကြပ္ေန႐ံုနဲ႔ ဒီေရာဂါက က်ဆင္းသြားမွာ မဟုတ္ဘူး။ လိင္လုပ္သားေတြရဲ႕ ပူးေပါင္းမႈပါရင္ HIV ကူးစက္ခံရမႈ အခ်ဳိးအစား အမ်ားၾကီး ေလွ်ာ့ခ်ႏိုင္မယ္လို႔ ထင္တယ္။ ဆိုလိုတာက လိင္လုပ္သားေတြအတြက္ အခြင့္အေရးန႔ဲ ထိန္းခ်ဳပ္မႈေတြပါ၀င္တဲ့ လိင္လုပ္သားဆိုင္ရာ ဥပေဒ တစ္ရပ္ ျပင္ဆင္ျပ႒ာန္းေပးဖို႔လို အပ္ေနၿပီလို႔ ယူဆတယ္။ ေနာက္ဆံုးအခ်က္ကေတာ့ ဒီေရာဂါတုိက္ဖ်က္ေရးမွာ အေရးပါဆံုးျဖစ္တဲ့ လူမႈအဖဲြ႕အစည္းေတြ အမ်ားအျပား ေပၚေပါက္လာဖို႔ လိုတယ္။ ဒီကေန႔ကမၻာမွာ AIDS တိုက္ဖ်က္ေရးကို သက္ဆိုင္ရာ အစိုးရေတြခ်ည္းသက္သက္ လုပ္ေဆာင္ဖို႔ဆိုတာ ဘယ္လိုမွ မျဖစ္ ႏိုင္ပါဘူး။ လက္ရိွမွာလည္း ေငြေၾကးပံုေအာသံုးၿပီး တက္တက္ႂကြႂကြ လုပ္ေဆာင္ေနတဲ့ လူမႈအဖဲြ႕အစည္း ႀကီးေတြေၾကာင့္သာ ေအာင္ျမင္မႈရေနတာပါ။

ေလာေလာဆယ္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ႏိုင္ငံမွာလည္း တႏိုင္တပိုင္လုပ္ေနတဲ့ အဖဲြ႕အစည္း အခ်ဳိ႕ရိွေပမယ့္ ၀န္နဲ႔ အားမမွ်ဘူး ျဖစ္ေနတာ ေတြ႕ရတယ္။ လူဦးေရရဲ႕ ၃၃ ရာခိုင္ႏႈန္းေလာက္ ဆင္းရဲမဲြေတမႈေအာက္ ေရာက္ ေနတဲ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔ႏိုင္ငံအေနနဲ႔ AIDS ေ၀ဒနာရွင္ တစ္ေယာက္အတြက္ တစ္လကို ေဆးဖိုးေဒၚလာ ၃၀ အကုန္အက်ခံႏိုင္ဖို႔ဆုိတာ မလြယ္ကူတဲ့ ကိစၥပဲဗ်။ ဒီေတာ့ ဒီလိုေရာဂါသည္ေတြကို ကူ ညီေထာက္ပ့ံေပးမယ့္ လူမႈအဖဲြ႕အစည္းေတြ၊ ေငြေၾကးေထာက္ပ့ံမယ့္ အလွဴရွင္ေတြ တိုးပြားလာဖိ႔ုလိုတယ္လို႔ သံုးသပ္ခ်င္ ပါတယ္ဗ်ာ။

မဇၥ်ိမ - တိုးပြားလာေနတဲ့ HIV ပိုး ကူးစက္ေနမႈျပႆနာကို ဘယ္လို အေျဖရွာၾကမလဲ