ျမန္မာႏုိင္ငံသည္
ကမၻာ့တီဘီေရာဂါအျဖစ္အမ်ားဆံုး (၂၂)ႏိုင္ငံတြင္ ပါဝင္လ်က္ရွိေနသည့္အတြက္
တီဘီေရာဂါအား ျမန္မာႏုိင္ငံ၏ ဦးစားေပးေျဖ ရွင္းရမည့္ တာဝန္သည္
အမ်ိဳးသားတာဝန္တစ္ရပ္ျဖစ္သည္။

တီဘီေရာဂါသည္ တီဘီေရာဂါပိုး
ကူစက္ခံရျခင္းေၾကာင့္ျဖစ္ေသာ ကူးစက္ေရာဂါတစ္မ်ိဳးျဖစ္သည္။ မ်ိဳးရိုးလိုက္ေသာ
ေရာဂါမ်ိဳးမဟုတ္ေပ။ လူတြင္ တီဘီေရာဂါျဖစ္ေစေသာ တီဘီပိုးအုပ္စု(၂)ခု အဓိကရွိသည္ကို
ေလ့လာသိရွိရသည္။ ပထမအုပ္စုအေနျဖင့္ (Mycobact-erium Tuberc ulosis Complex
(M.tuberculosis, M.bovis, m.Africanum) သည္
ပံုမွန္အားျဖင့္ လူတြင္တီဘီေရာဂါျဖစ္ေစေသာ တီဘီပိုးအုပ္စုျဖစ္သည္။

ဒုတိယ အုပ္စုအေနျဖင့္ (Mott,
Mycobacterium other Than Tuberculosis ie . . .Opportunistic Mycobactera) သည္ ပံုမွန္အားျဖင့္ လူတြင္တီဘီေရာဂါ မျဖစ္ေစႏုိင္ဘဲ
လူ၏ကိုယ္တြင္းခုခံအား သိသိသာသာ က်ဆင္း ေစႏုိင္သည့္ အေျခအေနတစ္ခုခုရွိမွသာ
တီဘီေရာဂါျဖစ္ေစႏုိင္ေသာ တီဘီပိုး အုပ္စုျဖစ္သည္။ တီဘီ ေရာဂါ အမ်ိဳးအစားမ်ားတြင္
အဆုတ္တီဘီေရာဂါသည္ အမ်ား ဆံုးေတြ႕ရွိရၿပီး ျပည္သူလူထုအတြင္း ေရာဂါကူးစက္မႈ
အမ်ားဆံုးေပးသည့္ ေရာဂါျဖစ္သည္။ HIV ေရာဂါပိုးရွိသူမ်ားတြင္ အဆုတ္တီဘီသာမက ျပင္ပတီဘီ ေရာဂါပါ
အျဖစ္မ်ားသည္။ တီဘီကူးစက္ခံရေသာသူမ်ားတြင္ HIV ပိုးဝင္ ေရာက္လာပါက တီဘီေရာဂါ ေဝဒနာရွင္မ်ား အျဖစ္သို႔
အလြယ္တကူ ကူးေျပာင္း သြားႏုိင္ေစသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ျပည္သူလူထုအတြင္း HIV ပိုး ဝင္ေရာက္ သူမ်ားျပားလာပါက တီဘီလူနာမ်ား ပိုမိုမ်ားျပားလာမည္
ျဖစ္ေၾကာင္းသိရွိ ရသည္။

တီဘီေရာဂါတိုက္ဖ်က္ေရးလုပ္ငန္းမ်ားကို
အေကာင္အထည္ေဖာ္ ေဆာင္ရြက္ရာတြင္ ျပည္သူလူထုအား တီဘီ ေရာဂါႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး
က်န္းမာေရးပညာေပးျခင္း၊ တီဘီေရာဂါျဖစ္ပြားလာပါက ေရာဂါေပ်ာက္ကင္း သည္အထိ
"တိုက္ရိုက္ၾကည့္ရႈ အခ်ိန္တိုႏွင့္ကု"နည္းဗ်ဴဟာျဖင့္ ကုသေပးျခင္း၊ ႀကီးၾကပ္ေပးျခင္း၊
မွန္ကန္တိက်ေသာ စာရင္းဇယားမ်ား ထားရွိျခင္း၊ အစီရင္ခံစာျပဳစုျခင္း၊
မိမိေဆာင္ရြက္မႈ၏ အားနည္းခ်က္၊ အားသာခ်က္မ်ားကို သိရွိ တတ္ကြၽမ္း ေစရန္ႏွင့္
အထူးသျဖင့္ ေက်းလက္ေဒသအတြင္း က်န္းမာေရး အဆင့္အတန္း ျမင့္မားလာေစရန္
ေက်းရြာမ်ားသို႔ သြားေရာက္၍ ပညာေပးမႈ၊ ေရာဂါေပ်ာက္ကင္းေအာင္
ကုသေပးျခင္းစသည္မ်ားကို ေဆာင္ရြက္ရေပ သည္။ ဖြံ႕ၿဖိဳးဆဲႏုိင္ငံမ်ားတြင္
တီဘီေရာဂါသည္ ျဖစ္ပြားမႈအမ်ားဆံုး ကူးစက္ ေရာဂါျဖစ္သည္။

တီဘီေရာဂါ ျဖစ္ပြားမႈမ်ားေသာ
ႏိုင္ငံမ်ားတြင္ လူအမ်ားစု သည္ မူလကိုယ္ခံအား က်ဆင္းမႈျဖစ္ေစေသာ ေရာဂါမ်ား
မရွိေသာ္လည္း တီဘီေရာဂါကူးစက္ ခံၾကရၿပီး ၎တို႔အနက္ ၁၀% ခန္႔သာ ဘ၀တစ္သက္တာ
အတြင္း တီဘီေရာဂါကို ခံစားၾကရသည္။ က်န္လူမ်ားမွာ တီဘီေရာဂါပိုး ကူးစက္ခံၾကရေသာ္လည္း
ေရာဂါျဖစ္ပြားျခင္းမရွိေပ။ သို႔ေသာ္ HIV ပိုး ကူးစက္ခံရၿပီး မူလကိုယ္ခံစြမ္းအား က်ဆင္းေနေသာ
လူနာမ်ားသည္ တီဘီေရာဂါပိုး ကူးစက္ ခံရၿပီးေနာက္ အလြယ္တကူ တီဘီေရာဂါေဝဒနာရွင္ အျဖစ္
ေရာက္ရွိခံစားၾကရသည္။ HIV ႏွင့္
တီဘီေရာဂါ ဒြန္တြဲ ကူးစက္ခံစား ေနရေသာ လူနာမ်ားသည္ ကိုယ္ခႏၶာ ခုခံမႈစြမ္းအား
က်ဆင္းမႈေၾကာင့္ ကိုယ္ ခႏၶာထဲသို႔ ေရာက္ရွိ ေနၿပီး ျဖစ္သည့္ တီဘီပိုးမ်ားထ႔ကလာၿပီး
ဘ၀တစ္ သက္တာအတြင္း တီဘီေရာဂါ အဆင့္သို႔ ေရာက္ရွိရန္ အခြင့္အေရးမွာ ၅၀%
ခန္႔ရွိလာႏုိင္သည္။ အကယ္၍ HIV ေရာဂါပိုး ကူးစက္ျခင္းမရွိေသးဘဲ တီဘီ ပိုးသာ
ကူးစက္ခံထားရသူမ်ားသည္ အသက္ေသဆံုးခ်ိန္အထိ ဘ၀တစ္ သက္တာအတြင္းတြင္
တီဘီေရာဂါျဖစ္ပြားရန္ အခြင့္အေရးမွာ ၁၀% ခန္႔သာရွိ သည္။ HIV ေခၚ AIDS ေရာဂါေဝဒနာရွင္မ်ား မ်ားျပားလာျခင္းေၾကာင့္
ျပည္သူလူထုအတြင္း၌ တီဘီေရာဂါ လူနာအသစ္မ်ား ပိုမိုမ်ားျပားလာႏုိင္သည္။

လတ္တေလာ တီဘီေရာဂါပိုး
ကူးစက္ခံရေသာ HIV ပိုးရွိလူနာမ်ားသည္
တီဘီေရာဂါအဆင့္သို႔ လွ်င္ျမန္စြာ ေရာက္ရွိႏိုင္ၿပီး အျခားသူမ်ားသို႔လည္း
လွ်င္ျမန္စြာ ကူးစက္ျပန္႔ပြားႏုိင္ေစသည္။ တီဘီ ေရာဂါသည္ AIDS လူနာမ်ား၏ ၆၀-၈၀% ခန္႔တြင္ ျဖစ္ပြား လ်က္ရွိသည္။ HIV ေရာဂါပိုးရွိသူမ်ား၏ ၅၀% ခန္႔သည္ တီဘီေရာဂါ
ကူးစက္လ်က္ရွိၿပီး ၎တို႔အနက္ ၈% ခန္႔သည္ ႏွစ္စဥ္တီဘီေရာဂါ ျဖစ္ပြား လ်က္ရွိသည္ကို
ေတြ႕ရွိရသည္။ ၎လူနာမ်ား၏ HIV ပိုးေၾကာင့္ ႏွစ္စဥ္ပိုမို ျဖစ္ပြားလာေသာ
တီဘီေရာဂါလူနာသစ္မ်ားျဖစ္ၾကသည္ကို က်န္းမာေရး လက္စြဲစာအုပ္ မွတ္တမ္းအရသိရွိရသည္။
(၂၀၀၄)ခုႏွစ္ မွတ္တမ္းမ်ားအရ သိရွိရသည္မွာ တီဘီေရာဂါသည္ ေသဆံုးေစသည့္ေရာဂါမ်ားအနက္
ဆ႒မ အမ်ားဆံုးေနရာတြင္ရွိၿပီး အျဖစ္အမ်ားဆံုးေရာဂါမ်ားအနက္ သတၲမေနရာ တြင္ ရွိသည္။

၂၀၀၈ခုႏွစ္တြင္ တီဘီေရာဂါေဝဒနာရွင္
(၁၀၇၉၉၁)ဦးကို ရွာေဖြ ေဖာ္ထုတ္ၿပီး ေဆးဝါးမ်ားကုသေပးႏုိင္ခဲ့ေၾကာင္း သိရွိရသည္။
(၂၄၊၃၊၂၀၀၈)ေန႔က ေနျပည္ေတာ္ရွိ က်န္းမာေရးဝန္ႀကီးဌာနရုံးတြင္ က်င္းပၿပီးစီးခဲ့ေသာ
(၂၀၀၈)ခုႏွစ္ ကမၻာ့တီဘီေရာဂါတိုက္ဖ်က္ေရးေန႔ World TB Day 2008, ေန႔အခမ္းအနားကို ဂုဏ္ျပဳသည့္အေနျဖင့္ (၂၀၀၈) ခုႏွစ္ အတြက္
တီဘီေရာဂါေဝဒနာရွင္မ်ားအား ရန္ကုန္တိုင္းတြင္ (၅)ၿမိဳ႕နယ္ႏွင့္ မႏၲေလးတိုင္းတြင္
(၅)ၿမိဳ႕နယ္တို႔အတြက္ ေဆးဝါးမ်ားကုသေပးခဲ့ၿပီး ျမန္မာႏုိင္ငံ တစ္ဝန္းရွိ
ၿမိဳ႕နယ္တုိင္းတြင္ (၂၉၊၃၊၂၀၀၈)ရက္မွ (၃၀၊၃၊၂၀၀၈) ေန႔အထိ တီဘီတိုက္ဖ်က္ေရးအသိပညာေပးျခင္း
ေရာဂါေဖာ္ထုတ္ျခင္း လူနာမ်ားႏွင့္ အတူ မိသားစုမ်ားအား စစ္ေဆးေပးျခင္းမ်ား
ေဆာင္ရြက္ေပးခဲ့သည္ကို သိရွိရသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ယေန႔ကမၻာသာမက ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္
က်န္းမာေရး က႑၌ အဘက္ဘက္မွ တိုးတက္ေကာင္းမြန္လာေအာင္ ေဆာင္ရြက္လ်က္ရွိရာ
တီဘီေရာဂါတိုက္ဖ်က္ေရးက႑ကို အမ်ိဳးသားေရး တာဝန္တစ္ရပ္အေနျဖင့္ ထိေရာက္စြာ
ကိုင္တြယ္ေဆာင္ရြက္ လ်က္ရွိသည္။

က်န္းမာေရးေကာင္းမြန္ပါမွ ပညာေရး၊ လူမႈေရး၊
ဘာသာေရး၊ စီးပြားေရး တိုးတက္ေအာင္ျမင္ေကာင္းမြန္ လာမည္ျဖစ္ပါသည္။ ""I am
stopping TB""တီဘီကင္းစင္
လူတုိင္းတာဝန္တစ္ရပ္အေနျဖင့္ ျပည္သူတစ္ရပ္လံုးမွ တီဘီေရာဂါတိုက္ဖ်က္ေရးလုပ္ငန္း
စဥ္မ်ားတြင္ ပါဝင္သြားၾကရမည္ျဖစ္ေၾကာင္း တင္ျပလိုက္ပါသည္။

တီဘီေရာဂါကင္းစင္ေရးသည္ လူတိုင္းတာဝန္