တီဘီေရာဂါသည္ သာမန္မ်က္စိၿဖင့္ မၿမင္ႏိုင္ေသာ ဘက္တီးရီးယား ပိုးေၾကာင့္ၿဖစ္သည္။
ေလမွတစ္ဆင့္ ကူးစက္ေသာ ေရာဂါၿဖစ္သည္။ ကမၻာ့လူဦးေရ၏ သုံးပုံတစ္ပုံသည္
တီဘီေရာဂါးပိုး ကူးစက္ခံေနရၿပီး ႏွစ္စဥ္ ( ၈ )သန္းခန္႕တီဘီ ေရာဂါၿဖစ္ပြားကာ
လူၾကီးလူငယ္(၂)သန္းခန္႕ ေသဆုံးလ်က္ရွိသည္။ တီဘီေရာဂါ ၿဖစ္ပြားသူသည္ ေဆးကုသမႈ စနစ္တက် မခံယူပါက
မိမိမွတစ္ဆင့္ မိသားစုႏွင့္ ပတ္၀န္းက်င္ရွိ လူမ်ားကို အလြယ္တကူ ကူးစက္ႏိုင္ပါသည္။

 

တီဘီေရာဂါကူးစက္ပုံ

တီဘီပိုးရွိေသာ ေ၀ဒနာရွင္မ်ားမွ ေခ်ာင္းဆိုးၿခင္း၊
ႏွာေခ်းၿခင္း၊ က်ယ္ေလာင္စြာ စကားေၿပာၿခင္း၊ သီခ်င္းဆိုၿခင္း၊
တံေတြးေထြးၿခင္းအားၿဖင့္ တီဘီေရာဂါပိုးမ်ားသည္ ေလထဲသို႕ အလြယ္တကူပ်ံ႕ႏွံ႕သြားၿပီး
ေဘးပတ္၀န္းက်င္ရွိ လူမ်ားရွဴရွိဴက္ရာမွ ေရာဂါပိုး ကူးစက္ခံရႏိုင္ပါသည္။
မ်ားေသာအားၿဖင့္ ေရာဂါရွိသူမ်ားမွ
မိသားစုသို႕ လည္းေကာင္း၊ လူစုလူေ၀းမ်ားၿပားေသာ ေနရာမ်ားၿဖစ္သည့္ စတိုးဆိုင္၊
ေစ်းဆိုင္၊ ရထားဂိတ္၊ ကားဂိတ္၊ ဗီြဒီယုိရုံ၊ ရုပ္ရွင္ရုံ စသည့္ေနရာ မ်ားတြင္ ေ၀ဒနာရွင္မွ
အနီးရွိသူမ်ားသို႕လည္းေကာင္း၊ ဘတ္(စ္)ကား၊
ယာဥ္ရထား၊ သေဘာၤ၊ ေလယာဥ္စီးၿပီး ခရီးသြားလာရင္းေ၀ဒနာရွင္မွ ပတ္၀န္းက်င္ရွိ
လူမ်ားသို႕လည္းေကာင္း ကူးစက္ႏိုင္သည္။ ရုံးခန္း၊ စာသင္ခန္း စသည္ၿဖင့္ ေနရာမ်ားတြင္ ေ၀ဒနာရွင္မွ လုပ္ေဖာ္ကိုင္ဖက္
လူမ်ားသို႕လည္းေကာင္း ေရာဂါပိုးအလြယ္တကူ ကူးစက္ႏိုင္ပါသည္ ။တီဘီေရာဂါပိုး ကူးစက္ခံရသူတိုင္း တီဘီေရာဂါ
ၿဖစ္ပြားေလ့မရွိပါ ။

 

ေအာက္ပါအေၿခအေနရွိသူမ်ား ကူးစက္ခံရပါက တီဘီေရာဂါပိုမို
ၿဖစ္ပြားႏိုင္ပါသည္။

(၁) အာဟာရခ်ဳိ႕တဲ့ၿခင္း၊

(၂) ခုခံအားက်ဆင္းေနၿခင္း၊

(၃) ေဆးလိပ္၊ အရက္ အလြန္အကြ်ံေသာက္သုံးၿခင္း၊

(၄) အသက္အရြယ္ၾကီးသူမ်ားႏွင့္ ငါးႏွစ္ေအာက္ကေလးငယ္မ်ား၊

(၅) ဆီးခ်ိဳေရာဂါႏွင့္ အစာအိမ္ ၿဖတ္ေတာက္ခံထားရသူမ်ားတို႕သည္
တီဘီေရာဂါ ပိုမိုၿဖစ္ပြားႏုိင္ပါသည္။

 

ထို႕ၿပင္- အိမ္ႏွင့္ ေနထိုင္သူဦးေရ မမွ်တ (မ်ားၿပား ) ေနၿခင္း၊

- အိမ္ႏွင့္ အလုပ္ေနရာမ်ား အလင္းေရာင္ႏွင့္ ေလ၀င္ေလထြက္ေကာင္းစြာ
မရရွိၿခင္း၊

- လူမႈစီးပြားေရးနိမ့္က်ၿခင္းတို႕သည္လည္း ေရာဂါၿဖစ္ပြားေစရန္
အားေပးသည့္ အေၿခအေနမ်ားၿဖစ္သည္။

 

ေရာဂါၿဖစ္ပြားမႈ

အသက္အရြယ္မေရြး၊ က်ား/မ မေရြး ေရာဂါပိုး ကူးစက္ခံရသူတိုင္း
ၿဖစ္ပြားႏိုင္ပါသည္။ တီဘီေရာဂါသည္ အဆုတ္တြင္ အမ်ားဆုံးၿဖစ္ၿပီး၊ ကိုယ္ခႏၵာ၏
အၿခားေနရာမ်ားၿဖစ္ေသာ ဦးေႏွာက္၊ အၾကိတ္မ်ား၊ အစာအိမ္၊ အူလမ္းေၾကာင္း၊ ေက်ာက္ကပ္၊
အရိုးအဆစ္မ်ား စသည့္ေနရာ အႏွံံ႕အၿပားတြင္လည္း ၿဖစ္ပြားႏိုင္ပါသည္။

 

တီဘီေရာဂါလကၡဏာမ်ား

-ေယဘူယ်လကၡဏာမ်ား - အဖ်ားတက္ၿခင္း(မ်ားေသာအားၿဖင့္ ညေနပိုင္း)၊
အဖ်ားတာရွည္ၿခင္း ၊အစားအေသာက္ ပ်က္ၿခင္း ၊ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ ေလ်ာ့ၿခင္း၊

- (၃)ပတ္ေက်ာ္ ေခ်ာင္းဆိုးၿခင္း၊

- သလိပ္ထြက္ၿခင္း၊ ေသြးပါၿခင္း၊

- ေက်ာ၊ ရင္ ေအာင့္ၿခင္း၊

ရက္သတၱပတ္ (၃) ပတ္ေက်ာ္၍ေခ်ာင္းဆိုးလွ်င္
နီးစပ္ရာက်န္းမာေရးဌာနသို႕ သြားေရာက္ စစ္ေဆးကုသမႈ ခံယူပါ။ က်န္းမာေရးဌာနက
သင့္ကို သလိပ္နမူနာ (၃)ၾကိမ္ စစ္ေဆးပါမည္။

 

မိမိတြင္ ေရာဂါပိုးေတြ႕ရွိပါက -

မိမိ၏ မိသားစု၀င္အားလုံးတြင္ပါ ေရာဂါ ရွိ၊ မရွိစစ္ေဆးပါ။

 

ေဆးကုသမႈခံယူၿခင္း

- က်န္းမာေရး၀န္ထမ္းမ်ားမွ ညႊန္ၾကားထားသည့္အတိုင္း ကုသမႈကို
တိတိက်က်ခံယူပါ။

- ေဆးမ်ားကို ေရာဂါအမ်ိဳးအစားအလိုက္ (၆) လမွ (၈) လအထိ
မပ်က္မကြက္ပုံမွန္ ေသာက္ရမည္ ၿဖစ္ပါသည္။

- ေဆးမ်ားကို တစ္ေပါင္းတည္း အစားမစားမီ (၁)နာရီ
ခြာ၍လည္းေကာင္း၊ အစာစားၿပီးပါကလည္း (၃)နာရီခြါ၍ ေသာ္လည္းေကာင္း ေသာက္ရန္ ၿဖစ္ပါသည္။
ေဆးေသာက္ၿပီးပါကလည္း (၁)နာရီ ၾကာမွ အစာစားရန္ၿဖစ္ပါသည္။

- ေဆးေၾကာင့္ ဆီး၊ ၀မ္းအေရာင္မ်ား နီလာႏိုင္ပါသည္။
စိုးရိမ္စရာမရွိပါ။ သတ္မွတ္ထားေသာ ေဆးတြဲမ်ားကို အၿပည့္အ၀မေသာက္ၿခင္း၊ ၿပတ္ေတာင္းၿပတ္ေတာင္း ေသာက္ၿခင္းေၾကာင့္
ေဆးယဥ္ပါးသည့္ အႏၲရာယ္ ၿဖစ္လာႏိုင္ပါသည္။

- ေဆးမွန္မွန္မေသာက္ပါက ေဆးယဥ္ပါးၿပီး ကုသ၍မရႏိုင္ေသာ
အေၿခအေနမ်ားၿဖစ္လာႏိုင္သည္။

- ေဆးကုသေနစဥ္တခ်ိဳ႕သည္ မူးေ၀ၿခင္း၊ နားေလထြက္ၿခင္း၊
နားအၾကားႏွင့္ မ်က္စိအၿမင္အာရုံမ်ား ေလ်ာ့ပါးၿခင္း၊ အေရးၿပားတြင္ အဖုအပိန္႕၊
အနီစက္မ်ား ေပၚလာၿခင္း ၿဖစ္လာပါက ေဆးေသာက္ၿခင္းအား ရပ္ဆိုင္းၿပီး နီးစပ္ရာ ေဆးရုံ၊
ေဆးခန္းမ်ားသို႕ အၿမန္ဆုံး သြားေရာက္ၿပသရန္ ၿဖစ္ပါသည္။

- ေဆးကုသေနစဥ္အတြင္း သလိပ္ၿပန္စစ္ရန္ ညႊန္ၾကားထားေသာ အခ်ိန္တြင္
သလိပ္ၿပန္စစ္ရပါမည္။

 

တိုက္ရုိက္ၾကည့္ရႈအခ်ိန္တိုကုထုံးနည္းဗ်ဴဟာ
ဆိုသည္မွာ -

က်န္းမားေရး၀န္ထမ္း (သို႕) ေစတနာ့၀န္ထမ္း
က်န္းမားေရးလုပ္သား (သို႕) ေစတနာ့၀န္ထမ္း တစ္ဦးဦးမွ တီဘီလူနာအား တီဘီေဆး၀ါးမ်ားကို
အခ်ိန္မွန္မွန္ ေသာက္သုံးရန္ ဂရုတစိုက္ တိုက္ရိုက္ေစာင့္ၾကပ္ ၾကည့္ရႈ၍
ေရာဂါေပ်ာက္ကင္းသည္အထိ ေဆးတိုက္ေကြ်းၿခင္းပင္ၿဖစ္သည္။

 

တီဘီေရာဂါရွိသူမ်ား

- ႏွာေခ်လ်င္၊ ေခ်ာင္းဆိုးလ်င္ အ၀တ္ (သို႕)လက္ကိုင္ပု၀ါၿဖင့္
လုံေအာင္အုပ္ပါ။

- သလိပ္တေတြးမ်ားေတြ႕ရာမေထြးဘဲ အဖုံးပါေသာ ခြက္အတြင္း ေထြးပါ။
၄င္းခြက္ထဲသို႕ဖီနီးပိုး သတ္ေဆးရည္ (သို႕) ကာေဘာ္လစ္ ဆပ္ၿပာရည္ (သို႕) ေရထည့္ထားပါ။

- သလိပ္မ်ားကို ေရအိမ္အတြင္း(သို႕) ေၿမၾကီးနက္နက္တူးၿပီးစြန္႕ပစ္ပါ။

- အာဟာရၿပည့္၀စြာ စားသုံးပါ။ အစားေရွာင္ရန္မလိုပါ။

- သင့္တင့္ေသာ ကိုယ္လက္လႈပ္ရွားမႈၿပဳပါ ။

- ေလ၀င္ေလထြက္ေကာင္းၿပီး ေနေရာင္ၿခည္တိုက္ရိုက္ရႏိုင္သည့္
ေနရာ၊ အခန္းမ်ားတြင္ေနထိုင္ပါ။

- လူနာအသုံးၿပဳၿပီးေသာ လက္ကိုင္ပု၀ါ၊ အ၀တ္အထည္မ်ားကို
ေလွ်ာ္ဖြပ္၍ ေနပူလွမ္းၿပီးမွ ၿပန္အသုံးၿပဳပါ။

- ေဆးလိပ္အရက္မေသာက္ပါႏွင့္။

- တီဘီေရာဂါမၿဖစ္ေအာင္ ၾကိဳတင္ကာကြယ္ပါ ။

- ရင္ေသြးငယ္မ်ားအား၊ ဘီစီဂ်ီ တီဘီကာကြယ္ေဆး မပ်က္မကြက္ထိုးပါ။

- ေရာဂါလကၡဏာ တစ္ခုခုၿဖစ္လာပါက က်န္းမားေရးဌာနသို႕
သြားေရာက္ကာ ေရာဂါပုိးရွိ။ မရွိစစ္ေဆးၿပီး စနစ္တက် ကုသမႈခံပါ။

- ကုသမႈခံယူၿခင္းသည္ အၿခားသူမ်ားသို႕ ကူးစက္ေစၿခင္းမွ
အေကာင္းဆုံးကာကြယ္ၿခင္းၿဖစ္သည္။

-တီဘီေရာဂါသည္ ကုသ၍
ေပ်ာက္ကင္းေသာ ေရာဂါၿဖစ္သည္ ။ က်န္းမားေရးဌာနမ်ားက တိုက္ရိုက္ၾကည့္ရႈ အခ်ိန္တို ကုထုံး
(DOTS) နည္းဗ်ဴဟာၿဖင့္
ေပ်ာက္ကင္းသည္ အထိ အခမဲ့
ကုသေပးလ်က္ရွိပါသည္ ။

(တီဘီေရာဂါအေၾကာင္း သိေကာင္းစရာစာအုပ္မွ)