လူနာ တစ္ေယာက္ ေဝဒနာတစ္ ခုခုခံစားရလို႔ ေဆးခန္းကို သြားေရာက္ ျပသရတဲ့ အခါမ်ိဳးမွာ ဆရာဝန္က ေဝဒနာျဖစ္စဥ္ကို အရင္ဆံုး ေမးျမန္းစံု စမ္းေလ့ ရွိပါတယ္။ ေဝဒနာကို သိရွိၿပီး သြားရင္ လူနာရဲ႕ ေရာဂါ လကၡဏာ ေတြကို ရွာေဖြႏိုင္ဖို႔အတြက္ ကိုယ္ကာယ စမ္းသပ္ စစ္ေဆး မႈေတြကို ေျခဆံုး ေခါင္းဆံုး ျပဳလုပ္ၾကရ ပါတယ္။ အဖ်ားတိုင္းတာ၊ နားၾကပ္နဲ႔ေထာက္ နားေထာင္တာ၊ ေသြးေပါင္ ခ်ိန္တိုင္း တာနဲ႔တခ်ိဳ႕လူနာေတြ မွာ ဒြါရေပါက္ ေတြထဲကို လက္နဲ႔ ႏိႈက္ ၍ေသာ္ လည္းေကာင္း၊ ပစၥည္းကိရိယာ ေတြ ထိုးသြင္း၍ ေသာ္လည္း ေကာင္း စစ္ေဆးၾကည့္႐ႈ ရတာ ေတြ လည္း ပါဝင္ တတ္ ပါတယ္။

ေဝဒနာျဖစ္စဥ္နဲ႔ ကိုယ္ ကာယစမ္းသပ္ခ်က္ႏွစ္ခုကို ေပါင္းစပ္ လိုက္ရင္ ခံစားေနရတဲ့ ေဝဒနာရဲ႕ ၈၀ ရာခိုင္ႏႈန္းကို ေတာ့ဆရာဝန္ ေတြက ေရာဂါ နာမည္တပ္ေပး ႏိုင္ၿပီး ေဆး ကုသခ်က္ကို စ တင္လို႔ရ ပါတယ္။ တခ်ိဳ႕ ေဝဒနာ ေတြမွာေတာ့ ေရာဂါနာမည္ တပ္ေပးႏိုင္ဖို႔ရာ လူနာရဲ႕ ဆီး၊ ဝမ္း၊ ေသြး၊ သလိပ္၊ ျပည္၊ အသား စ၊ ခႏၶာကိုယ္စစ္ထုတ္ရည္စတာ ေတြကို ထုတ္ယူၿပီး ဓာတ္ခြဲခန္းသို႔ ပို႔လႊတ္ စစ္ေဆးရ တာမ်ိဳးေတြ ရွိလာ တတ္ပါတယ္။ အဏုဇီဝေရာဂါ ပိုးမႊား ေတြကို ရွာေဖြဖို႔၊ ကိုယ္တြင္းဓာတု ပစၥည္းေတြကို တိုင္းထြာဖို႔နဲ႔ ဓာတ္ မတည့္တာေတြကို စစ္ေဆးေဖာ္ထုတ္ ႏိုင္ဖို႔အတြက္ ဓာတ္ခြဲခန္းမွာ စစ္ ေဆးစမ္းသပ္ၾကရပါတယ္။ ဓာတ္ခြဲ ခန္းေဆးပညာဆိုတဲ့ ဘာသာရပ္ဟာ ေဆးေလာကမွာ သီးျခားအထူးျပဳ ဘာသာရပ္တစ္ခု ျဖစ္ပါတယ္။

ဓာတ္ခြဲခန္း စပါယ္ရွယ္လစ္

အထူးျပဳဘာသာရပ္ကို ေလ့လာ ထားတဲ့ ပညာရွင္ကို စပါယ္ရွယ္လစ္ လို႔ ေခၚၾကမယ္ဆိုရင္ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ  ဓာတ္ခြဲခန္းႀကီးေတြကို ၾကပ္မတ္လုပ္ ေဆာင္ေနၾကတဲ့ ေရာဂါေဗဒဆရာဝန္ ႀကီးေတြကို ဓာတ္ခြဲခန္းစပါယ္ရွယ္လစ္ ေတြလို႔ ေျပာလို႔ရႏိုင္ပါတယ္။ ဓာတ္ခြဲ ခန္းငယ္ေလးေတြမွာေတာ့ လက္ ေထာက္ဓာတ္ခြဲခန္းမွဴးနဲ႔ အဏုၾကည့္ မွန္ဘီလူး ကိုင္တြယ္ အသံုးျပဳ တတ္တဲ့ သူေတြက ဦးစီးေနၾကပါတယ္။ သူတို႔ ကိုေတာ့ စပါယ္ရွယ္လစ္ရဲ႕ လက္ ေထာက္ေတြလို႔ ေျပာလို႔ရႏိုင္ပါတယ္။

ကမၻာ့က်န္းမာေရးအဖြဲ႕ အေရွ႕ေတာင္ အာရွေဒသ ဆိုင္ရာ ႐ံုးခြဲရဲ႕ ၂၀ဝ၃ ခုႏွစ္က ထုတ္ျပန္တဲ့ အစီရင္ခံစာအရ ျမန္မာႏိုင္ငံ က်န္းမာေရး ဝန္ႀကီးဌာနမွာေရာဂါ ေဗဒ ဆရာဝန္ ႀကီးၾကပ္တဲ့ ဓာတ္ခြဲခန္းက ၃၈ခုရွိၿပီး၊က်န္ တဲ့ေဆး႐ံုဓာတ္ ခြဲခန္း ေပါင္း ၃၀ဝေက်ာ္မွာဓာတ္ ခြဲခန္းကြ်မ္းက်င္သူနဲ႔ အဏုၾကည့္ မွန္ဘီလူးၾကည့္ သူေတြက သာ ဦးစီးထားၾကရတယ္ လို႔ ေဖာ္ျပထားတာကို ေတြ႕ရွိရပါ တယ္။ ဒီစာရင္းမွာ မပါဝင္တဲ့ ပုဂၢလိ က ဓာတ္ခြဲခန္းကေတာ့ ၿမိဳ႕နယ္တိုင္း မွာ ရွိေနၾကပါတယ္။

ဆီး၊ ဝမ္း၊ ေသြး၊ သလိပ္  စစ္ေဆးေပးသည္

ဓာတ္ခြဲခန္းေတြမွာ ဆီး၊ဝမ္း၊ေသြး သလိပ္စစ္သည္ဆိုတဲ့ စာတန္းနဲ႔ ႏိုင္ငံ ျခားက တင္သြင္းလာပါတယ္ဆိုတဲ့ စက္ကိရိယာဓာတ္ပံုေတြနဲ႔၊ ဓာတ္ခြဲ ေဝါဟာရစကားလံုး အဆန္းေတြသံုး ၿပီး ဘယ္လိုဓာတ္ ခြဲမႈမ်ိဳးေတြကို လုပ္ ေဆာင္ေပးေနပါတယ္လို႔ ေရးသား ထားတာေတြကို ေတြ႕ျမင္ေနရတတ္ပါ တယ္။ ဓာတ္ခြဲခန္းစပါယ္ရွယ္လစ္ ဘယ္သူ ဦးေဆာင္ေန တယ္ဆိုတာ ကိုေတာ့ မေတြ႕ျမင္မိပါဘူး။ ေဆး႐ံု၊ ေဆး ခန္းေတြမွာ ကိုယ္ပိုင္ဓာတ္ခြဲခန္းေတြ ထားရွိၾကသလို ဓာတ္ခြဲခန္း မထား ႏိုင္တဲ့ ေဆးခန္းေတြအတြက္ သီးသန္႔ ဝန္ေဆာင္မႈ ေပးတဲ့ ျပင္ပဓာတ္ခြဲခန္း ေတြလည္း ရွိေနပါတယ္။ ဓာတ္ခြဲ ခန္းတိုင္းမွာ ဘယ္လို အရည္အခ်င္းရွိသူေတြက ဦးေဆာင္ ေနပါတယ္ဆို တာကို ေဖာ္ျပထားဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။

ဓာတ္ခြဲခန္းမသြားခ်င္ၾကတဲ့  လူနာမ်ား

ဓာတ္ခြဲစစ္ေဆးဖို႔ လူနာကို ဓာတ္ခြဲခန္းကို ပို႔လြႊတ္လိုက္တဲ့အခါမွာ တခ်ိဳ႕လူနာေတြဟာ ဓာတ္ခြဲစမ္းသပ္ တာေတြကို မလုပ္ေဆာင္ခ်င္ၾကပါဘူး။ ဓာတ္ခြဲစမ္းသပ္ခ ေတြက ေဆးကုသခ ေငြထက္ ပိုမိုေဈးႀကီးျမင့္ေနတာနဲ႔၊ ဓာတ္ခြဲၿပီး ထြက္ရွိလာမယ့္ အေျဖကို ႀကိဳတင္စိုးရိမ္ပူပန္ေနတာေတြေၾကာင့္ ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။

ဓာတ္ခြဲခန္း အေျဖအမ်ိဳးမ်ိဳး

လူနာအခ်ိဳ႕က ဓာတ္ခြဲခန္းအေျဖ မွားယြင္းထြက္ရွိလာတာမ်ိဳးကို ႀကံဳဖူး ၾကပါတယ္။ ဓာတ္ခြဲခန္းတစ္ခုစီက ကြဲ ျပားတဲ့ အေျဖေတြ ထြက္ရွိလာတတ္ တာကိုလည္း ေတြ႕ရွိေနၾကရ တဲ့အတြက္ ဘယ္ဓာတ္ခြဲခန္းက စိတ္အခ်ရဆံုးလဲ လို႔ ေမးလာသူေတြရွိတတ္ပါ ေသး တယ္။ ဓာတ္ခြဲခန္းအေျဖေတြ အမ်ိဳးမ်ိဳး ထြက္ရွိေနရတာဟာ ဓာတ္ ခြဲစမ္းသပ္မယ့္ နမူနာ ပစၥည္းကို မထုတ္ယူခင္ ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္မႈ ခြ်တ္ ေခ်ာ္တာနဲ႔ ထုပ္ပိုးသယ္ေဆာင္သိမ္း ဆည္းမႈေတြမွာ နည္းလမ္းမမွန္ခဲ့လို႔  ျဖစ္ႏိုင္ ပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ဓာတ္ခြဲ ခန္းမွာ အသံုးျပဳ ေနတဲ့ ကြန္ပ်ဴ တာ၊ စက္ကိရိယာနဲ႔ ဓာတုပစၥည္းေတြ အဆင့္အတန္း မမီရင္လည္း ျဖစ္ႏိုင္ ေျခရွိပါတယ္။  ဓာတ္ခြဲ စစ္ေဆးသူ ကိုယ္တိုင္က မကြ်မ္းက်င္လို႔ မွားယြင္း ရတာေတြလည္း ရွိႏိုင္ ပါတယ္။

လက္ရွိျဖစ္ပ်က္ေနတဲ့ သာဓကမ်ား

လူနာတစ္ေယာက္ရဲ႕ ေသြးကို HIV ပိုး ရွိ၊ မရွိ ဓာတ္ခြဲခန္း ၂ခုကိုတစ္ ၿပိဳင္တည္းပို႔ၿပီး စစ္ေဆးၾကည့္တဲ့ အခါမွာ ဓာတ္ခြဲခန္းတစ္ခုက ပိုးမရွိဘူးလို႔ အေျဖထြက္လာၿပီး ေနာက္တစ္ခု ကေတာ့ ပိုးရွိေနပါတယ္လို႔ အေျဖ ထုတ္ေပးတာမ်ိဳးေတြကို ႀကံဳခဲ့ၾကဖူးပါ တယ္။ ရင္သားအက်ိတ္ကို ခြဲထုတ္ ယူၿပီး အသားစကို ၂ပိုင္းပိုင္း၊ ဓာတ္ ခြဲခန္း ၂ခုကို တစ္ၿပိဳင္တည္း ေပးပို႔ စစ္ေဆးရာမွာ ဆန္႔က်င္ဘက္အေျဖ ၂ခုထြက္ေပၚလာတဲ့အတြက္ ခြဲစိတ္ ဆရာဝန္ခမ်ာ လူနာကိုေရာဂါနာမည္တပ္ မေပးႏိုင္ဘဲ ေဝခြဲမရျဖစ္သြားတာေတြ လည္း ရွိခဲ့ဖူးပါတယ္။

ေနာက္ဓာတ္ခြဲ ခန္းတစ္ခုမွာေတာ့ ဓာတ္ခြဲ စမ္းသပ္တဲ့ အေျဖကို လူနာရွင္က လာေရြးတဲ့အခါ က်မွ အေျဖကို ကမန္းကတန္း လက္ ေရးနဲ႔ ျဖည့္စြက္ၿပီး ေရးေပး ေနတာကို လည္း ေတြ႕ျမင္ခဲ့ရဖူးပါတယ္။ အလုပ္ အကိုင္ ရွာေဖြတဲ့ ကုမၸဏီနဲ႔ ပူးေပါင္းၿပီး ကုမၸဏီ စိ္တ္ႀကိဳက္အေျဖလႊာေတြကို အခေၾကးေငြယူၿပီး ထုတ္ေပး ေနတယ္ ဆိုတဲ့ ဓာတ္ခြဲခန္းမ်ိဳးကိုလည္း ၾကား သိေနရပါေသးတယ္။ တစ္ခါတေလ ပို႔လႊတ္လိုက္တဲ့ ဆရာဝန္ ကိုယ္တိုင္ က ဓာတ္ခြဲခန္းေတြကို စိတ္မခ်ႏိုင္တဲ့ အတြက္ ဓာတ္ခြဲခန္း ၂ခု၊ ၃ခုကို တစ္ၿပိဳင္နက္တည္း စစ္ေဆးၾကည့္႐ႈဖို႔ အႀကံေပး တိုက္တြန္းေနတာေတြ လည္း ရွိေနပါတယ္။

တခ်ိဳ႕ ဆရာဝန္ ႀကီးေတြ ကိုယ္တိုင္ ကိုယ္ပိုင္ဓာတ္ခြဲ ခန္းႀကီးေတြ ထူေထာင္ၿပီး ဒါမွမဟုတ္ အစုရွယ္ယာ ဝင္ထားၿပီး ကိုယ္နဲ႔ ပတ္သက္ေနတဲ့ ဓာတ္ခြဲခန္းေတြမွာ လူနာေတြကို လိုလို၊ မလိုလို ထပ္ခါ တလဲလဲ ဓာတ္ခြဲစမ္းသပ္ခိုင္းေနတာ ေတြကိုလည္း ေတြ႕ျမင္ေနရပါတယ္။ ဓာတ္ခြဲခန္းပိုင္ရွင္ေတြဟာ သူတို႔ဆီကို လူနာေတြ မ်ားမ်ားပို႔လႊတ္လာရေအာင္ ေဆးခန္းဆရာဝန္ေတြဆီကို ေကာ္မ ရွင္ခေငြေတြ လစဥ္လိုက္ပို႔ေပးေနတာ ေတြလည္း ရွိေနပါတယ္။

ယံုၾကည္စိတ္ခ်ရတဲ့ ဓာတ္ခြဲခန္းေတြ ျဖစ္လာရေအာင္

လူနာနဲ႔ ဆရာဝန္ေတြ ယံုၾကည္ အားထားရတဲ့ ဓာတ္ခြဲခန္းေတြ ျဖစ္လာ ရေအာင္ အဏုၾကည့္မွန္ဘီလူး အပါ အဝင္ အသံုးျပဳတဲ့ စက္ကိရိယာေတြ အကုန္လံုးကို မူလထုတ္လုပ္လိုက္တဲ့ ကုမၸဏီရဲ႕ စံတိုက္စစ္ေဆးမႈေတြကို ျပဳလုပ္ၿပီး ပံုမွန္စစ္ေဆးခံဖို႔ လိုအပ္ ပါတယ္။ တစ္ခါဝယ္ယူၿပီးတာနဲ႔ တစ္ သက္တာလံုး မပ်က္မျခင္း သံုးစြဲေန လို႔ မရပါဘူး။ ဓာတ္ခြဲခန္းရဲ႕ အရည္ အေသြးကို ျပင္ပကြ်မ္းက်င္သူ၊ ဒါမွ မဟုတ္ ႏိုင္ငံတကာစံႏႈန္းသတ္မွတ္တဲ့ အဖြဲ႕အစည္းေတြရဲ႔ အကဲျဖတ္ခံယူဖို႔ လိုပါေသးတယ္။

ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ဘယ္ ဓာတ္ခြဲခန္းမွ ႏိုင္ငံတကာ ဓာတ္ခြဲခန္း စံခ်ိန္စံၫႊန္း သတ္မွတ္ခ်က္ျဖစ္တဲ့ ISO ၁၅၁၈၉ နဲ႔ ခ်ိတ္ဆက္မထားပါဘူး လို႔ ကမၻာ့က်န္းမာေရးအဖြဲ႕ရဲ႕ ၂၀ဝ၃ ခုႏွစ္ အစီရင္ခံစာမွာ ေထာက္ျပထား တာကို ဖတ္႐ႈခဲ့ရဖူးပါတယ္။ ISO တစ္ ငါးတစ္ရွစ္ကိုးဆိုတာကေတာ့ ႏိုင္ငံရပ္ ျခား ျပင္ပအဖြဲ႕အစည္းကေန ဓာတ္ခြဲ ခန္းတစ္ခုရဲ႕ စံခ်ိန္စံၫႊန္းကို အကဲ ျဖတ္ေပးရတာ ျဖစ္ပါတယ္။

ဆရာဝန္ေတြကို အရည္အေသြးမီ ေဆးကုသလာႏိုင္ေအာင္ အကဲျဖတ္ စစ္ေဆးဖို႔ စီစဥ္ေနတဲ့ အခ်ိန္မွာ ဓာတ္ခြဲ ခန္းစပါယ္ရွယ္လစ္ေတြနဲ႔ ဓာတ္ခြဲကြ်မ္းက်င္သူ ပညာရွင္ေတြကိုလည္း စဥ္ဆက္ မျပတ္ ဓာတ္ခြဲခန္းေဆးပညာနဲ႔ ဓာတ္ ခြဲခန္းက်င့္ဝတ္ေတြကို ပို႔ခ်ေပးဖို႔ လို အပ္ေနၿပီး၊ ဓာတ္ခြဲခန္းစံႏႈန္းသတ္မွတ္ ေပးဖို႔နဲ႔ အကဲျဖတ္စစ္ေဆးမႈေတြ ျပဳ လုပ္ေပးဖို႔ လိုအပ္ေနပါေၾကာင္း ေဆြး ေႏြး တင္ဆက္ေပးလိုက္ပါတယ္ ခင္ဗ်ား။

(23 June 2011)

ရိုးရာေလး - ဓာတ္ခြဲခန္း အေျဖ အမ်ဳိးမ်ဳိး