HIV ပိုးကူးစက္ခံထားရေသာ္လည္း
သာမာန္လူသားတစ္ေယာက္လို သြားလာေနထိုင္
လုပ္ကိုင္ ႏိုင္ပါတယ္။ အျမင္အားျဖင့္
ထင္ေၾကးေပးလို႔မရပါ။ HIV ရွိမရွိ
အေၾကာင္းေၾကာင္း ေၾကာင့္
ေသြးစစ္ၿပီးလို႔ ရွိမွန္းသိရင္လည္း
က်န္းမာစြာ ရွင္သန္လႈပ္ရွား
ေနႏုိင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္
မိမိမွာ HIV ပိုးကင္းစင္ေၾကာင္း၊
ဒါမွမဟုတ္ ရွိမရွိ မေသခ်ာဘူး
ဆိုရင္ေတာ့ ေသခ်ာသိရွိရေအာင္
ေစာစီးစြာ ေသြးစစ္ေဆးျခင္း၊
ႏွစ္သိမ့္ေဆြးေႏြးျခင္းေတြ
ခံယူသင့္ပါတယ္။ ႀကိဳတင္သိေတာ့
ႀကိဳတင္ကာကြယ္ေရးေတြ၊ ထိန္းသိမ္းရမွာေတြ
လုပ္ႏိုင္တာေပါ့။
PLH
(People Living with HIV) ဆိုတာကေတာ့ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီ
နဲ႔အတူ ရွင္သန္လူသားလို႔
အဓိပၸါယ္ရပါတယ္။ HIV ပိုးရွိေနသူ
တစ္ဦးဟာ AIDS အဆင့္ေရာက္မွ ေဆးကုသရတာထက္
HIV ပိုးရွိေနတဲ့အဆင့္ (PLH အဆင့္)
မွာ ေဆးကုသတာဟာ ေရာဂါဆက္မတိုးေအာင္၊
အသက္ရွည္ေအာင္ ေနထိုင္ဖို႔
အခြင့္အလမ္းေတြရွိပါတယ္။
(PLH)
HIV နဲ႔အတူ ရွင္သန္လူသား အတြက္
က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈ
ဆက္လက္ဂ႐ုစိုက္ အေလးထား ေပးျခင္းအားျဖင့္
အက်ဳိးေက်းဇူး မ်ားစြာရရွိႏိုင္ပါတယ္။
ဂ႐ုစိုက္ၿပီး အေျခအေနမွန္ကို
ဆန္းစစ္ျခင္းအားျဖင့္ မွန္ကန္တဲ့
ထင္ျမင္ယူဆခ်က္ေတြကို ရရွိမွာ
ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါမွသာ အေကာင္းဆံုးျဖစ္ေအာင္
ကုသေပးႏိုင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။
ဒီလိုေဆာင္ရြက္မႈကို Patient Evaluation
လို႔ေခၚပါတယ္။ လူနာတစ္ဦးကို
လက္ရွိက်န္းမာေရး အေျခအေနကို
တိုင္းတာျခင္း၊ စစ္ေဆးျခင္းမ်ား
ျပဳလုပ္ေပးျခင္းျဖင့္ ေရွ႕လုပ္ငန္းမ်ားကို
ပိုမိုေကာင္းမြန္ေအာင္ ေဆာင္ရြက္ႏိုင္မွာ
ျဖစ္ပါတယ္။ HIV လူနာတစ္ဦးကို
ေရာဂါရာဇ၀င္ ယူျခင္း (Medical History)
ကလည္း အေရးႀကီးပါတယ္။ ပထမဆံုး
(HIV Serology) ေသြးစစ္ေဆးျခင္းနဲ႔
ပတ္သက္တာေတြ ေလ့လာရပါတယ္။
ဘယ္ေန႔၊ ဘယ္ရက္၊ ဘယ္ေနရာမွာ
ဘယ္လို စမ္းသပ္မႈ (Test) အေျဖေတြနဲ႔
အေျခအေနေတြ သိထားသင့္တယ္။
အဲဒီ ရရွိတဲ့ အေျဖေတြမွာ ထပ္ဆင့္ေသခ်ာေအာင္
စစ္တာမ်ဳိး (Confirm) လုပ္တာမ်ဳိး
လုိမလို သိဖို႔ပါ။ အရင္က HIV
စစ္ရျခင္းရဲ႕ အေၾကာင္းအရင္းကိုလည္း
သိဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။ ဥပမာ
- အိမ္ေထာင္ျပဳဖို႔ ေသြးစစ္လိုက္ေတာ့မွ
ေတြ႕တာလား။ ႏိုင္ငံျခားသြားဖို႔
ေသြးစစ္တာလား၊ က်န္းမာေရး
မေကာင္းလို႔ ေသြးစစ္တာလား၊
ဒါမွမဟုတ္ စိတ္မခ်လို႔ စစ္ၾကည့္တာ
စသျဖင့္ အေျခအေန အေၾကာင္းအမ်ဳိးမ်ဳိးေတြ
ရွိပါတယ္။
အေနနဲ႔ ေရာဂါကူးစက္မႈ အေျခအေန
ထရန္စမစ္ရွင္း (Transmission Category) ကိုလည္း
သိဖို႔လိုအပ္ပါတယ္။ ဥပမာ
- လိင္တူ (သို႔မဟုတ္) လိင္ကြဲဆက္ဆံမႈေၾကာင့္လား၊
မူးယစ္ေဆး အေၾကာထဲ ထိုးသြင္းသူလား၊
တျခား အေၾကာင္း တစ္ခုခုေၾကာင့္လား၊
ဒါမွ မဟုတ္ အေၾကာင္းရင္း မသိျခင္း
(Unknown Cause) ဆိုတာမ်ဳိးလား ေမးျမန္းရပါတယ္။
HIV နဲ႔ပတ္သက္တဲ့ စစ္ေဆးမႈမ်ား
အေၾကာင္းကိုလည္း စစ္ေဆးရပါတယ္။
CD4 အေရအတြက္ စစ္ေဆးၿပီး ၿပီလား။
AIDS အဆင့္ ေရာဂါ အမည္တပ္ျခင္း
ရွိမရွိ (HIV – Related History) ကိုလည္း
သိထားဖို႔ လိုပါတယ္။ ယခင္က
က်န္းမာေရး အေျခအေနကိုလည္း
သိဖို႔လိုပါတယ္။ ဒါကို ေဆးပညာအလိုအရ
(Past Medical History) လို႔ေခၚပါတယ္။ ဥပမာ
- ႏွလံုးေသြးေၾကာေရာဂါမ်ား
ရွိ မရွိ သိေအာင္လုပ္ဖို႔လိုပါတယ္။ ႏွလံုးေသြးေၾကာေရာဂါမ်ား
ရဖို႔ နီးစပ္တဲ့ အေၾကာင္းရွိသူမ်ား၊
အ၀လြန္ျခင္း၊ ေဆးလိပ္ေသာက္ျခင္း၊
ေသြးတိုးေရာဂါ ရွိျခင္း၊
မိမိမွာ သို႔မဟုတ္ မိမိရဲ႕
မိသားစုထဲမွာ ရွိမရွိ စံုစမ္းဖို႔
လိုပါတယ္။ ေသြးတြင္း အဆီ၊
အဆုတ္၊ အသည္း၊ ဦးေႏွာက္၊
အာ႐ုံေၾကာ၊ ဆီးနဲ႔ ပတ္သက္တာေတြ၊
မ်ဳိးပြားမႈဆိုင္ရာ၊ အစာအိမ္
အူလမ္းေၾကာင္း ဆိုင္ရာ ေရာဂါမ်ား၊
အေရျပားေပၚမွာ ျဖစ္တဲ့ အဖု
အပိမ့္ အနာအဆာမ်ား အစ ေဆး႐ုံတက္ဖူးျခင္း
အထိ စံုစံုလင္လင္ ေျပာျပသင့္ပါတယ္။
ဆရာ၀န္ကုိယ္တိုင္ လည္း ေမးျမန္းစစ္ေဆးဖို႔
လိုအပ္ပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ တီဘီ
ေရာဂါ ျဖစ္ခဲ့ဖူးျခင္း ရွိ
မရွိ၊ အတူေန မေန ကာလသားေရာဂါ
မ်ား ရွိ မရွိ၊ လိင္မႈဆိုင္ရာ
ကူးစက္ေရာဂါမ်ား ရွိ မရွိ၊
ေက်ာက္ေပါက္ျခင္း၊ ေရယုန္ေပါက္ျခင္း၊
အသည္းေရာင္ အသား၀ါ (A, B, C) မ်ား
ရွိ မရွိ၊ သားဖြားမီးယပ္ေရာဂါ
ရာဇ၀င္မ်ားနဲ႔ အရက္ေသာက္ျခင္း၊
သံုးစြဲဖူးေသာ ေဆး၀ါးမ်ား
အေျခအေနကို ဆန္းစစ္ရပါမယ္။
HIV နဲ႔ ပတ္သက္သည္ျဖစ္ေစ၊ မပတ္သက္သည္
ျဖစ္္ေစ အသံုးျပဳဖူးတဲ့ ေဆး၀ါးမ်ား၊
ေဆးၿမီးတိုမ်ား သံုးစြဲခဲ့ဖူးျခင္း
ရွိ မရွိ သိဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။
HIV နဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ဘယ္လို ေဆးေတြကို
ဘယ္ေလာက္အခ်ိန္ၾကာၾကာ ေသာက္ခဲ့သလဲ
ဆိုတာ စစ္ေဆးဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။
ေသာက္သံုးခဲ့တဲ့ ေဆးေတြကိုလည္း
ဘယ္ေလာက္ၾကာၾကာ စြဲစြဲျမဲျမဲ
ေသာက္ခဲ့သလဲ ဆိုတာ စစ္ေဆးရမွာ
ျဖစ္ပါတယ္။ (ဆက္လက္ေဖာ္ျပပါမည္)
(၉) ရက္ေန႔ထုတ္ Family Health ဂ်ာနယ္)
