ဖူးငံု မဂၢဇင္းက
အယ္ဒီတာ့ အာေဘာ္ အေဟာင္းေလး ျဖစ္ေပးမယ့္ လူငယ္ေတြ အတြက္ ေတြးစရာ၊ ေဆြးေႏြးစရာ ေတြ
ျဖစ္လာလို႔ ျပန္တင္ေပး လိုက္ပါတယ္။
ေလးစားလ်က္-
ေမာ္ဒေရတာ
Xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx
(Dec-09) Message
to Teen
၁၉၈၀ ေႏွာင္းပိုင္းကစၿပီး က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ ကူးစက္ျပန္႔ပြားလာခဲ့တဲ့ အိပ္ခ်္အိုင္ဗြီHIVဟာ အခုဆိုရင္ ကမၻာတစ္ပတ္ ပတ္ၿပီး ေအာင္လံ လႊင့္ေနဆဲ ျဖစ္ပါတယ္။
၁၉၈၁ ကေန ခုထိ ႏွစ္ေပါင္း ၂၈ ႏွစ္ အတြင္းမွာ ကမၻာတစ္လႊား အိပ္ခ်္အိုင္ဗြီေၾကာင့္
ေသဆံုး ရသူေပါင္း ၂၅ သန္း၀န္းက်င္ေတာင္ ရွိသြားၿပီ ျဖစ္ပါ တယ္။ အာဖရိကမွာေတာ့ အိပ္ခ်္အိုင္ဗီြ
ေၾကာင့္ ကေလးသူငယ္ ၁၁.၆ သန္းခန္႔ဟာ မိဘမဲ့ ျဖစ္ခဲ့ရပါၿပီ။ ၂၀၀၇ ႏွစ္ကုန္မွာ ကမၻာ့ အမ်ိဳးသမီးဦးေရရဲ႕
ထက္၀က္ဟာ အိပ္ခ်္အိုင္ဗီြနဲ႔ ေနထိုင္ ေနတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ အသက္ ဆယ့္ငါးႏွစ္ေအာက္ လူငယ္ဦးေရ
ႏွစ္သန္းဟာလည္း အိပ္ခ်္အိုင္ဗြီ ကူးစက္ခံ ေနရၿပီး အသက္ ၂၀ နဲ႔ ၂၄ႏွစ္ၾကား လူငယ္ေတြ
ေသဆံုးရျခင္း အေၾကာင္းရင္းထဲမွာ ဒုတိယ အျဖစ္မ်ားဆံုး အေၾကာင္းရင္းဟာ ေအအိုင္ဒီအက္စ္
ျဖစ္ေနပါတယ္။ သည္ေတာ့ အိပ္ခ်္အိုင္ဗီြဟာ ကမၻာကို အမွန္တကယ္ ၿခိမ္းေျခာက္ေနတဲ့ ျပႆနာ
တစ္ခု ျဖစ္လာပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ ဖြံ႕ၿဖိဳးဆဲ ႏိုင္ငံေတြမွာ ေရာဂါျဖစ္သူ သံုးသန္းနီးပါးသာ
လိုအပ္တဲ့ARV ေဆး၀ါးကို သံုးစြဲခြင့္ ရေနၿပီး ေရာဂါျဖစ္သူ ဆယ္သန္းကေတာ့ ေဆး၀ါး
သံုးစြဲခြင့္ လံုး၀ မရဘဲ ျဖစ္ေနပါတယ္။
လက္ရွိမွာလည္း ကမၻာတစ္လႊား အိပ္ခ်္အိုင္ဗြီရွိေနသူဟာ သံုးဆယ့္သံုးသန္း ေတာင္ရွိေနၿပီး
ေရာဂါ ကူးစက္ခံရသူ အသစ္ အေရအတြက္ဟာလည္း ႏွစ္သန္းခုနစ္ သိန္းေလာက္ ရွိပါတယ္။ ကမၻာ့အိပ္ခ်္အိုင္ဗြီ
ကူးစက္ခံ ေနရသူေတြ ထဲမွာ ေတာင္အာဖရိကက အမ်ားဆံုး (၂၂ သန္းခန္႔)ျဖစ္ၿပီး ဒုတိယ အမ်ားဆံုးကေတာ့
အာရွ (၅ သန္းခန္႔) ျဖစ္ပါတယ္။ စိတ္၀င္စားဖို႔ ေကာင္းတာကေတာ့ ေျမာက္အာဖရိကနဲ႔ အာရွ အေရွ႕အလယ္ပိုင္း
ေဒသမွာ အိပ္ခ်္အိုင္ဗြီ ျဖစ္သူ (သံုးသိန္းရွစ္ေသာင္းခန္႔) အင္မတန္ နည္းတာပါပဲ။ အာဖရိကတိုက္
တစ္ခုတည္း၊ အာရွတိုက္ တစ္ခုတည္း မွာတင္ အိပ္ခ်္အိုင္ဗြီဟာ အသြင္ ႏွစ္မ်ဳိး ျဖစ္ေနတာပါ။
အဲဒီ ကြဲျပား မႈကို ေသခ်ာ ဆန္းစစ္ၾကည့္မယ္ ဆိုရင္ေတာ့ အိပ္ခ်္အိုင္ဗြီ ျဖစ္ပြားမႈ နည္းပါးတဲ့
ေျမာက္ အာဖရိကနဲ႔ အာရွအေရွ႕ အလယ္ပိုင္း ေဒသေတြမွာ အၾကမ္းဖက္ တိုက္ခိုက္မႈေတြ ႀကီးစိုးေလ့
ရွိတဲ့ ေနရာ ျဖစ္ပါတယ္။ တစ္ နည္းအားျဖင့္ေတာ့ အဲဒီ ေဒသေတြမွာ လူေတြဟာ အိပ္ခ်္အိုင္ဗီြ
ေၾကာင့္ထက္ စစ္၊ အေသခံ ဗံုးခြဲမႈစတဲ့ အေၾကာင္းေတြေၾကာင့္ ေသဆံုးတတ္ၾကတာပါ။ ဘယ္လိုပဲ ျဖစ္ျဖစ္
အာဖရိကနဲ႔ အာရွဟာ ကပ္သံုး ပါးလံုးနဲ႔ မကင္းတဲ့ေနရာ ျဖစ္ၿမဲျဖစ္ ေနခဲ့ ပါတယ္။
အိပ္ခ်္အိုင္ဗြီနဲ႔ ပတ္သက္ရင္ ႏိုင္ငံ အသီးသီး၊ အဖြဲ႕အစည္း အသီးသီးက နည္းအသြယ္သြယ္နဲ႔
ရင္ဆိုင္ ေနၾကေပမယ့္ အၿပီးတိုင္ ေပ်ာက္ကင္းေအာင္ စြမ္းေဆာင္ ေပးႏိုင္တဲ့ ေဆး၀ါးမ်ဳိး
မရွိေသးတဲ့ အတြက္ ျပႆနာအဖံုဖံုဟာ ကမၻာ အႏွံ႔မွာ ရွိေနဆဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္တဲ့
ႏိုင္ငံေတြမွာေတာ့ အိပ္ခ်္အိုင္ဗီြေၾကာင့္ ျဖစ္လာမယ့္ ေအအိုင္ဒီ အက္စ္ ေ၀ဒနာေတြကို သက္သာေအာင္
စြမ္းႏိုင္တဲ့ ေဆး၀ါးေတြနဲ႔ တျခား လိုအပ္တဲ့ အာဟာရလိုမ်ိဳး ေဆာင္ရန္၊ ေရွာင္ရန္ေတြကို
ပ့ံပိုးၫႊန္ ၾကားဖို႔ အေတာ့္ကိုလြယ္ကူလွပါတယ္။ ေငြေၾကး ခ်ဳိ႕ငဲ့သလို Infrastructure လို႔ေခၚရမယ့္ အေျခခံ လူမႈ အေဆာက္အအံု ခိုင္မာ ေတာင့္တင္းမႈမရွိတဲ့
ဖြံ႕ၿဖိဳးဆဲနဲ႔ ဖြ႔ံၿဖိဳးမႈ အနည္းဆံုး ႏိုင္ငံေတြမွာေတာ့ARV ေဆးအလံုအေလာက္ ရဖို႔နဲ႔ တျခား လိုအပ္တဲ့ ေရွာင္ရန္၊ ေဆာင္ရန္၊
အာဟာရ စတာေတြ ရႏိုင္ဖို႔ဟာ အခုအခ်ိန္ထိ အေတာ့္ကို ခဲယဥ္းေနေသးတာပါ။ ဒါေၾကာင့္လည္း အိပ္ခ်္အိုင္ဗြီ
ျဖစ္တာ ခ်င္းတူဦးေတာ့ အိပ္ခ်္အိုင္ဗြီ ေၾကာင့္ ေသရတဲ့ အေရအတြက္ဟာ ႏိုင္ငံရဲ႕ ဖြံ႔ၿဖိဳးမႈေပၚမွာ
မူတည္ၿပီး ကြာျခားေနၿမဲ ျဖစ္ပါတယ္။
အိပ္ခ်္အိုင္ဗီြ ရွိသူေတြကို ခြဲျခားႏွိမ္ခ် မဆက္ဆံၾကဖို႔ ေျပာေနၾကေပမယ့္ ဒီလို
ျပႆနာေတြ ကေတာ့ ရွိေနၿမဲျဖစ္ ပါတယ္။ ပိုးမရွိသူေတြက ရွိသူေတြ အေပၚ ခြဲျခားႏွိမ္ခ် ဆက္ဆံတဲ့
ျပႆနာကို ေဇာင္းေပး ေနၾကခ်ိန္မွာ ပိုးရိွသူ တစ္ဦးက ပိုးမရွိသူ အမ်ဳိးသမီးတစ္ဦးကို သူ႔မွာ
ပိုးရွိေၾကာင္း ထုတ္မေျပာဘဲ အဓမၼက်င့္မႈ တစ္ခုလည္း မၾကာေသး ခင္က ၾသစေၾတးလ်မွာ ျဖစ္ပြားခဲ့ပါတယ္။
ႏွစ္ဦးလံုးက အာဖရိကသားေတြ ျဖစ္ၿပီး အခုေတာ့ တရား႐ံုးမွာ တရား ရင္ဆိုင္ ေနပါၿပီ။ ဒီေတာ့
အိပ္ခ်္အိုင္ဗြီနဲ႔ ပတ္သက္ရင္ လူတိုင္းမွာ အသိ ကိုယ္စီရွိၾကဖို႔ လိုတာ ထင္ရွားပါတယ္။
ပုိးမရွိသူေတြ အေနနဲ႔ ပိုးရွိသူေတြ အေပၚ ခြဲျခားႏွိမ္ခ် ဆက္ဆံမႈမဲ့စြာ ေဖးမဖို႔လိုမွာ
ျဖစ္သလို ပိုးရွိသူေတြ အေနနဲ႔ လည္း မရွိသူေတြ အေပၚ စာနာမႈနဲ႔ အတူ ေစတနာ ထားကာ ကိုယ့္လို
မျဖစ္ေစ ရဆိုတဲ့ အသိနဲ႔ ဆက္ဆံေပးဖို႔ လိုမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ အာရွတိုက္ဟာ အိပ္ခ်္အိုင္ဗြီ
အျဖစ္မ်ားတဲ့ ေနရာလည္းျဖစ္၊ ဖြံ႕ၿဖိဳးမႈနည္းတဲ့ ေနရာ လည္း ျဖစ္တာမို႔ အာရွတိုက္သားေတြ
ျဖစ္တဲ့ ဖူးငံုတို႔ အေနနဲ႔ ျမန္မာ့ ယဥ္ေက်းမႈ စံတစ္ခုျဖစ္တဲ့ ကိုယ္ခ်င္းစာ တရားကို
လက္ကိုင္ထားကာ အိပ္ခ်္အိုင္ဗြီကို ခုခံေရးမွာ အသိတရားကိုယ္စီ ထားရွိၾကေစ လိုေၾကာင္း
အသိေပး လိုက္ရပါတယ္။
အယ္ဒီတာ (၇-၁၂-၂၀၀၉)
Teen Magazine: (Dec-09)
Message to Teen
