ေတာင္တန္းမ်ားက စိမ္းေမွာင္ေမွာင္၊ ရာသီဥတုကေအးျမျမ၊ တိမ္ေတာင္ကမႈန္ျပျပ၊ လူမ်ားက ျဖဴလႊလႊ... ဒီဇင္ဘာလအတြင္းက ကခ်င္ျပည္နယ္ ဗန္းေမာ္ခ႐ိုင္ မိုးေမာက္ ၿမိဳ႕ကို စျမင္ေတြ႕ရသည့္ ႏွင္းျမဴၾကားက ျမင္ကြင္းမ်ားက ယေန႔အထိ ေမ့မရ။
''ကြၽန္ေတာ္တို႔ ဒီကခ်င္ျပည္ နယ္ဘက္မွာေတာ့ မွတ္မိသေလာက္ ဆ႒မတန္း ေက်ာင္းသားဘဝက တည္းကေဆးေျခာက္႐ွဴတဲ့ ေက်ာင္းသား အခ်င္းခ်င္းလာျမဴဆြယ္ၾက တာပဲ။ ဒါေကာင္းတယ္ မင္း ႐ွဴမလားေျပာတယ္။ ကြၽန္ေတာ္ကေတာ့ အဘုိး ေက်းဇူးေၾကာင့္ ေဆးမ႐ွဴတတ္ခဲ့ပါဘူး။ ဒီလိုပဲ ဒီနယ္ပယ္တစ္ဝုိက္မွာ ေဆးထိုးအပ္ကိုင္တဲ့ မူးယစ္ေဆး သံုးသူေတြကိုေတြ႕ေနရတာ အစဥ္ အလာလို ျဖစ္ေနျပီ'' ဟု ကြယ္လြန္သူ စာေရးဆရာႀကီး ဗန္းေမာ္တင္ ေအာင္၏ ေျမးျဖစ္သူ ေဒါက္တာ ထက္ေအာင္ (မိုးေမာက္ၿမိဳ႕နယ္၊ က်န္းမာေရးဦးစီးဌာနမွဴး) ကေျပာ ျပသည္။ ထိုတစ္ေန႔က ကခ်င္ျပည္နယ္ ဗန္းေမာ္ခ႐ိုင္ မိုးေမာက္ၿမိဳ႕ကို ၂ဝ၁၄ ဒီဇင္ဘာ၂၂ ရက္က ေျခခ်သည္ႏွင့္ လာရင္းမူးယစ္ေဆး အေၾကာေဆး ထိုးသြင္းသူမ်ားႏွင့္ HIV အႏၲရာယ္အေၾကာင္းသတင္း ယူသြားသည့္ခရီး၌ ပထမဆံုးေတြ႕သည့္ အထက္ပါ ဆရာဝန္က ၄င္းတို႔ေဒသ၏ လူငယ္မ်ားႏွင့္ မူးယစ္ေဆးဝါးအေၾကာင္း ေျပာျပျခင္း ျဖစ္သည္။
မိုးေမာက္ျမိဳ႕နယ္တြင္ မူးယစ္ ေဆးအမ်ဳိးအစားေပါင္းစံုကို လူငယ္မ်ား လက္လွမ္းမီကာ ဝယ္ရ လြယ္ေနေၾကာင္း၊ ေဆးထိုးအပ္သံုးသည့္ မူးယစ္ေဆးသံုးစြဲသူမ်ားကို HIV မကူးစက္ရန္ က်န္းမာေရးဘက္က ပညာေပးေနေသာ္လည္း ဥပေဒျဖင့္ အေရးယူမွာစိုးသူမ်ားက အသိ တရားမဲ့စြာ သတိလက္လြတ္ မူးယစ္ေဆး ထိုးသြင္းေနၾကဆဲျဖစ္ေၾကာင္း သူက ဆက္လက္ရွင္းျပသည္။ ကခ်င္ျပည္နယ္ ဗန္းေမာ္ ခ႐ိုင္ မိုးေမာက္ၿမိဳ႕နယ္၌ ၂ဝ၁၁ ခုႏွစ္က ကခ်င္တိုင္းရင္းသား လက္နက္ကိုင္ႏွင့္ တပ္မေတာ္တို႔ ေတာတြင္းတိုက္ပြဲ ပဋိပကၡအနည္းငယ္ ျပန္လည္ျဖစ္ပြားခဲ့သည္။ အညိဳ ေရာင္နယ္ေျမၿမိဳ႕နယ္၌ ျဖစ္သည္။ ကခ်င္လူမ်ဳိး၊ ဗမာလူမ်ဳိးႏွင့္ ရွမ္း လူမ်ဳိးမ်ားေနထိုင္ၾကၿပီး အျခား လူမ်ဳိး ျမန္မာႏိုင္ငံ သားမ်ားလည္း ေနထိုင္သည္။ လယ္ယာေျမအဓိက လုပ္ေဆာင္သည့္ေနရာျဖစ္ေသာ္လည္း ယေန႔ကာလတြင္ နယ္စပ္ အေရာင္းအဝယ္မ်ားသာ စီးပြား ျဖစ္အလုပ္ျဖစ္ေနေၾကာင္း သိရသည္။
''နယ္စပ္ၿမိဳ႕ဆိုေတာ့ တရား မဝင္အေရာင္းအဝယ္နဲ႔ တစ္ဆက္တည္း မူးယစ္ေဆးျပႆနာက ပါလာတာေပါ႔။ တစ္လလုပ္မွရတဲ့ ေငြကို ဆိုင္ကယ္ကယ္ရီ တ႐ုတ္နယ္စပ္က ျပည္နယ္ထဲဆြဲလာရင္ တစ္ေခါက္တည္းရေတာ့ လူငယ္ေတြက တျခားအလုပ္မလုပ္ေတာ့ ဘူး။ ေဆးေျခာက္၊ ေဆးျပား၊ ဘိန္း ျဖဴ၊ ဘိန္းမည္း ေနာက္ဆက္တြဲ ပါလာတာပဲ။ မူးယစ္ေဆးတားျမစ္ ေလွ်ာ့ခ်ဖို႔ရာ ျပည္နယ္အတြင္း ၿငိမ္းခ်မ္းေရးရဖို႔ လိုအပ္ေနၿပီ။ အဓိကက စစ္ေၾကာင့္ နယ္စပ္သြားအလုပ္ လုပ္ေနၾကတာမ်ားတယ္'' ဟု မိုးေမာက္ၿမိဳ႕နယ္ ျပည္သူ႕လႊတ္ေတာ္ ကိုယ္စားလွယ္ ဦးေဇာ္ထြန္းက ရွင္းျပသည္။
မူးယစ္ေဆး သံုးသူမ်ားကို ဖမ္းဆီးအေရးယူသူကို တုတ္၊ ဓားလက္နက္ျဖင့္ ခုခံျပန္ခ်သူမ်ား ရွိကာ တားျမစ္သူကို စီးပြားပ်က္ ေအာင္ စပါးပံုမီး႐ႈိ႕၊ ဖရဲခင္းဖ်က္ ဆီးစသည့္ အျပဳအမူမ်ားရွိခဲ႔ဖူး ေၾကာင္း ဦးေဇာ္ထြန္းက သူ႕ အေတြ႕အၾကံဳကို ေျပာျပသည္။ HIV ဗိုင္းရပ္စ္ပိုး၊ အသည္း ေရာင္အသားဝါ (B)၊ (C) ပိုးမ်ားကို ဗန္းေမာ္ခ႐ိုင္အတြင္း မူးယစ္ေဆး သံုးစြဲသူထက္ဝက္ခန္႔ ေတြ႕ရွိထားျပီး ျဖစ္ေၾကာင္း က်န္းမာေရးဝန္ႀကီး ဌာနဗန္းေမာ္ခ႐ိုင္ အမ်ဳိးသားခုခံအား က်ႏွင့္ ကာလသားေရာဂါ ႏွိမ္နင္းေရး အဖြဲ႕တာဝန္ခံ ဆရာဝန္ ေဒါက္တာ ေဒၚနီလာေမာင္က အတည္ျပဳေျပာ ၾကားသည္။
ေအးျမသည့္ေတာင္ေပၚေဒသႏွင့္ ႐ိုးသားသည့္ ကခ်င္ျပည္နယ္ သားမ်ား၏ အျပဳအမူ၊ ကိုယ္ေန ဟန္ထား၊ မ်က္ႏွာ၊ ပြင့္လင္းေဖာ္ ေရြသည့္ခ်စ္စရာဘဝမ်ားကို မူးယစ္ေဆးဝါးက ၿခိမ္းေျခာက္ အႏိုင္ယူ ေနျခင္းျဖစ္သည္။ မုိးေမာက္ အထက္ဆက္တက္လွ်င္ ကခ်င္ျပည္နယ္၊ ျမစ္ႀကီးနား ၄င္းမွတစ္ဆင့္ တစ္ဖက္အိမ္နီးခ်င္း တ႐ုတ္ႏိုင္ငံ နယ္စပ္ လြယ္ဂ်ယ္ၿမိဳ႕အထိ ကားလမ္းမ်ား ဆက္သြယ္ေနကာ ကခ်င္တိုင္းရင္းသား လက္နက္ကိုင္ (KIA) အဖြဲ႕ရွိေနေၾကာင္း သိရ သည္။ မူးယစ္ေဆးဝါးသယ္ယူ ေရာင္းဝယ္သံုးစြဲမႈကို တပ္မေတာ္ တာဝန္ရွိသူမ်ားသာမက ကခ်င္ တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္ (KIA) အဖြဲ႕၊ သက္ဆိုင္ရာ တာဝန္ရွိသူမ်ားက အေရးယူေဆာင္ရြက္ေနေသာ္လည္း မူးယစ္ေဆးမ်ားက ရွိျမဲရွိ ဆဲသာျဖစ္ေၾကာင္း ဗန္းေမာ္ၿမိဳ႕ ေဆး႐ံုအုပ္ ဆရာဝန္ႀကီးေဒါက္တာ ခင္ေမာင္ျမင္႔က ေျပာၾကားသည္။
HIV ဗိုင္းရပ္စ္ေရာဂါပိုး ကူးစက္ရန္ ဦးတည္အုပ္စုမ်ားျဖစ္သည့္ အမ်ဳိးသမီး လိင္လုပ္သားမ်ား၊ အမ်ဳိးသားခ်င္း လိင္တူဆက္ဆံသူမ်ားႏွင့္ မူးယစ္ေဆး အေၾကာေဆး ထိုးသြင္းသူမ်ား စသည့္အုပ္စုမ်ားတြင္ မူးယစ္ေဆး အေၾကာေဆး ထိုးသြင္း သူမ်ားေပါမ်ားသည့္ ကခ်င္ျပည္နယ္ နယ္စပ္သည္ အႏၲရာယ္ မလြယ္ေပါက္ျဖစ္ေနသည္။ HIV/AIDS သည္ အသက္ (၁၅) ႏွစ္ႏွင့္ အထက္ အရြယ္ေရာက္ၿပီး သူမ်ားအၾကား HIV ပ်ံ႕ႏွံ႕မႈႏႈန္း ဝ ဒသမ ၄၉ ရာခိုင္ႏႈန္း ရွိေနသည္။ HIV ဗိုင္းရပ္စ္ ေရာဂါပိုး ကူးစက္ရန္ ဦးတည္အုပ္စုမ်ားၾကား မူးယစ္ေဆး ထိုးသြင္းသူ မ်ားတြင္ ၁၈ ဒသမ ၇ (ငါးဦးတြင္ တစ္ဦးႏႈန္းခန္႔) ျဖစ္ပြားေနေၾကာင္း ျမန္မာ့ HIV စစ္တမ္းေကာက္ယူ ထားသည့္ Global AIDS မွတ္ တမ္းမွသိရသည္။
တိုင္းျပည္ရတနာ ေက်ာက္စိမ္း ထြက္ရာေျမ၊ ျမစ္မင္းဧရာျမစ္ဖ်ား ခံရာေမခ-မလိခေျမ၊ လွ်ပ္စစ္စြမ္း အားထုတ္ေပးသည့္ တာပိန္ျမစ္ ေရအားလွ်ပ္စစ္ စက္႐ံု ဘူမိနက္သန္ မေနာေျမ၊ သေဘာျဖဴ ကခ်င္ တိုင္းရင္းသားတို႔၏ ေမြးရပ္ေျမတြင္ မူးယစ္ေဆးေၾကာင့္ လူငယ္တခ်ဳိ႕ လမ္းမွားေရာက္ေနၾကေလသည္။ ပညာသင္ အရြယ္ စာသင္ခန္းႏွင့္ ေဝးကြာသည့္ မျငိမ္းခ်မ္းသည့္ လမ္းကို ျပဳျပင္ကာ တာဝန္ရွိသူမ်ား လက္ကမ္းကူညီမွ ျမန္မာျပည္ လွေတာ့မည္။ အဘယ္ေၾကာင့္ ဆိုေသာ္ HIV အသစ္ကူးစက္ခံရ သူ ၁ဝဝ တြင္ မူးယစ္ေဆး ထိုးသြင္းမႈေၾကာင့္ ကူးစက္ခံရသူ ၃၂ ဦး ခန္႔ရွိသည္ဟု UNAIDS (ကုလသမဂၢ AIDS အဖြဲ႕အစည္းမ်ား ပူးေပါင္းအဖြဲ႕)က ထုတ္ျပန္ထားသည္။
မေနာေျမကို ကာကြယ္ကာ ေအးခ်မ္းသည့္ လယ္ယာလုပ္ငန္းႏွင့္ ေဒသဖြံ႕ျဖိဳးေရးေဆာင္ရြက္ေပးမည့္ ကခ်င္တိုင္းရင္းသား လူငယ္ကေလးမ်ားကို ၿငိမ္းခ်မ္းေရးႏွင့္တကြ ေအာင္ျမင္ေသာ အခြင့္အေရးမ်ား လူတိုင္း ေပးခ်င္ၾကေပမည္ မဟုတ္ပါေလာ။ သူတို႔ေလးေတြလည္း ေသနတ္သံကို မုန္းေလျပီ၊ ျမန္ျမန္ေအးခ်မ္းခ်င္ ပါၿပီဟု မိုးေမာက္ၿမိဳ႕မွ ကခ်င္ တိုင္းရင္းသူေဒၚထုက အေဝးက ေတာင္တန္းစိမ္းျမျမကို ေငးၾကည့္ရင္း ညည္းညဴသည္။ ''မူးယစ္ေဆးသံုးစြဲသူကေတာ့ အသက္အရြယ္ အစိတ္အပိုင္းတိုင္း လိုလိုပဲ။ အမ်ားဆံုးကလူငယ္။ မူးယစ္ေဆးအေၾကာထဲထိုးသြင္းသူ ေတြမွာ HIV တြင္ မကဘူး။ အသည္း ေရာင္(B)၊ အသည္းေရာင္ (C) ပိုးေရာပဲ ေတြ႕ေနရတယ္။'' အသည္းေရာင္ (B) ျဖစ္ေန သူပိုမ်ားတယ္။
စစ္ေဘးဒုကၡသည္ စခန္းမွာလဲ ေရာဂါျဖစ္ေနသူ၊ ကူးစက္ခံရသူေတြ ရွိေနတာပဲ။ ဒါကို ART ေဆးရဖို႔ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ က်န္းမာေရးဌာနက သူနာျပဳဆရာမေတြလဲ ဒုကၡသည္စခန္း လိုက္ေနရတာပဲ။ သူတို႔ကိုယ္တိုင္လဲ ရြာေတြ ပ်က္ေတာ့ ေနစရာမရွိေတာ့ ဒုကၡသည္ျဖစ္ေနရတာပဲ'' ဟု ေဒါက္တာထက္ေအာင္ (မိုးေမာက္ ၿမိဳ႕နယ္ က်န္းမာေရး ဦးစီးဌာနမွဴး) က မခ်ိစကားဆိုသည္။ ျမန္မာျပည္ေျမပံုေပၚ ထိပ္ဆံုးမွ ကခ်င္ျပည္နယ္ကား ႏွင္းျဖဴၾကားက လွေနဆဲ။ ျဖဴစင္ေသာ ကခ်င္ တိုင္းရင္းသားမ်ားကို မူးယစ္ေဆး ဝါးအႏၲရာယ္က ၿခိမ္းေျခာက္ဆဲ။ လက္နက္သံက ရံဖန္ရံခါၾကားေနဆဲ။ ယမ္းေငြ႕က ေတာင္ေၾကာ တစ္ေလွ်ာက္သန္းေနဆဲ။ ျပည္တြင္းစစ္၊ ဒုကၡသည္စခန္း၊ နယ္စပ္ဂိတ္၊ ေမွာင္ခို ကုန္မ်ားျဖင့္ ထိုသူတို႔အတြက္ အနာဂတ္က အလွမ္း ေဝးေနဆဲ...။
ျပည္ေထာင္စုေန႔စဥ္ -မူးယစ္ေဆးဝါး၊ HIV ႏွင့္ အနာဂတ္ေပ်ာက္လူငယ္တို႔၏ ေန႔ရက္မ်ား
