Genital warts ကိုဖယ္ရွားႏိုင္မဲ့ လိမ္းေဆးရွိပါသလားခင္ဗ်ား။ Trade name သို႔မဟုတ္ Generic name သိခ်င္ပါတယ္။
 
လိင္လမ္း ၾကြက္ႏို႔ကို HPV 6 နဲ႔ 11 ဗိုင္းရပ္စ္ေတြေၾကာင့္ျဖစ္ရတာ ၉ဝ% ရွိတယ္။ မ်က္စိ၊ ႏွာေခါင္း၊ ပါးစပ္နဲ႔ လည္ေခ်ာင္းေတြမွာလဲ ဒီပိုးေတြကေန ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။ ေယာက္်ား လိင္အဂၤါ ထိပ္ပိုင္းအေရျပားနဲ႔ မိန္းမ (ဗဂ်ိဳင္းနား) ေပါက္ အနီးအနား၊ စအိုလမ္းသံုးသူ ေယာက္်ား-မိန္မဆိုရင္ စအိုေနရာေတြမွာ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ဒီေနရာ ေဘးတဝိႈက္ေတြမွာလဲ ျဖစ္တယ္။  
 
ေဆးကုနည္းေတြ ရွိတယ္။ အျမင္အရ သက္သာ၊ ေသးငယ္သြားတာနဲ႔ ေပ်ာက္သြားတာ ျဖစ္ႏိုင္ေပမဲ့ ပိုးကိုေတာ့ ရွင္းသြားေစေအာင္ မတတ္ႏိုင္ပါ။ Regimens ေဆးနည္းအမ်ိဳးမ်ိဳးမွာ ဘယ္ဟာအေကာင္းဆံုး လို႔ ေျပာမရပါ။ Algorithms ကို အမ်ားဆံုးသံုးတယ္။ ျဖစ္ေနတဲ့ေနရာ၊ အရြယ္အစား၊ အေရအတြက္၊ ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳး၊ ကုန္က်စရိတ္၊ လူနာ့အၾကိဳက္ စတဲ့ အခ်က္ေတြကို ၾကည့္ရတယ္။ ေဆးနည္းေျပာင္း ခ်င္ေျပာင္းရတယ္။ တြဲလုပ္ခ်င္လုပ္ရတယ္။ ခပ္စိုစိုေနရာမွာျဖစ္တာက ရလဒ္ပိုေကာင္းတယ္။ အမ်ားအားျဖင့္ ၃ လၾကာတယ္။  
 
ေဆးေၾကာင့္ အေရျပား အေရာင္ေျပာင္းသြားႏိုင္တယ္။ အေရာင္ေပ်ာ့၊ အေရာင္ရင့္သြားႏိုင္တယ္။ အေရျပား ပိုုပါးႏိုင္တယ္၊ ပိုေဖါင္းႏိုင္တယ္။ ရွားရွားပါးပါး နာတာရွည္နာတဲ့ေရာဂါ၊ စအိုမွာျဖစ္တာကိုေဆးကုရင့္ ဂရင္ဂ်ီနာျဖစ္တာ ျဖစ္တတ္တယ္။ လူနာကိုယ္တိုင္ ေဆးထည့္တာနဲ႔ ဆရာဝန္ကထည့္ေပးရတာ ရွိတယ္။
 
Patient-Applied လူနာကိုယ္တိုင္ လုပ္ႏိုင္တဲ့နည္း
1. Podofilox 0.5% solution or gel ဒါမွမဟုတ္
2. Imiquimod 5% cream ဒါမွမဟုတ္
3. Sinecatechins 15% ointment ျဖစ္တယ္။  
 
Provider–Administered ဆရာဝန္ကေန ေဆာင္ရြက္ေပးနည္း
1. Cryotherapy with liquid nitrogen or cryoprobe. Repeat applications every 1–2 weeks ဒါမွမဟုတ္
2. Podophyllin resin 10%–25% in a compound tincture of benzoin ဒါမွမဟုတ္
3. Trichloroacetic acid (TCA) or Bichloroacetic acid (BCA) 80%–90% ဒါမွမဟုတ္
4. Surgical removal either by tangential scissor excision, tangential shave excision, curettage, or electrosurgery ခြဲစိတ္နည္းေတြ။
 
Podofilox ေဆးကို Antimitotic drug ေခၚတယ္။ ေစ်းမၾကီးဘူး။ ဂြမ္းနဲ႔ျဖစ္ျဖစ္ လက္နဲ႔ျဖစ္ျဖစ္ လိမ္းႏိုင္တယ္။ တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ ၃ ရက္ လိမ္း၊ ၄ ရက္နား။ ေပါင္း ၄ ခါအထိ လုပ္ႏိုင္တယ္။ ေဆးလိမ္းတဲ့ေနရာက 10 cm2 ထက္ ပိုမက်ယ္သင့္ဘူး။ တေန႔မွာ ေဆးကလဲ 0.5 mL per day ထက္ပိုမသံုးသင့္ဘူး။ အစရက္မွာ ဆရာဝန္ကျပေပးသင့္တယ္။ နဲနဲ နာတာနဲ႔ အေနရခက္တာ ရွိႏိုင္တယ္။  
 
Imiquimod ေဆးကို Active immune enhancer ေခၚတယ္။ သူကေန Interferon နဲ႔ တျခား Cytokines ေတြ ထြက္ေအာင္ ႏိႈးဆြေပးတယ္။ Imiquimod cream ကို တညတခါလိမ္းပါ။ တပါတ္ ၃ ရက္၊ ေပါင္း ၁၆ ပါတ္။ ေဆးလိမ္းျပီး ၆-၁ဝ နာရီၾကာရင္ ေရနဲ႔ဆပ္ျပာသံုးေဆးပါ။ ေဆးလိမ္ရာေနရာမွာ နီလာႏိုင္တယ္၊ အေနရခက္မယ္၊ မာလာမယ္။ အနာလို ျဖစ္မယ္။ အပူဖူးေပါက္ႏိုင္တယ္။ အေရျပားက အေရာင္ေပ်ာ့လာမယ္။
 
Sinecatechin ointment ေဆးကို တေန႔ ၃ ၾကိမ္၊ ၾကြက္ႏို႔တခုကို 0.5-cm ေဆးပါးပါးလိမ္းပါ။ ၁၆ ပါတ္ထက္ပိုမၾကာေစနဲ႔။ ေဆးလိမ္းတာကို ေဆးမျပစ္ရပါ။ ေဆးရွိေနတံုး လိင္ဆက္ဆံမႈမျပဳရဘူး။ လိမ္းတဲ့ေနရာ နီရဲေဖါင္းလာမယ္။ အနာလဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ အပူဖူးလဲေပါက္ႏိုင္တယ္။  
 
Cryotherapy ေဆးကို thermal-induced cytolysis ေခၚတယ္။ အေသအျခာလိမ္းရမယ္။ နာမယ္။ အနာျဖစ္မယ္။ အပူဖူးေပါက္မယ္။ နာတာသက္သာေအာင္ ထံုေဆးသံုးႏိုင္တယ္။  
 
Pedophyllin resin 10%–25% ေဆးကိုလိမ္းျပီး ေလသလပ္ခံ ေျခာက္သြားပါ။ တပါတ္တခါလိမ္းပါ။ ေဆးကျပင္းတယ္ မ်ားသြားရင္ ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးေတြရွိမယ္။ <0.5 mL သာလိမ္းပါ။ <10 cm2 ထက္ေနရာမက်ယ္ေစနဲ႔။ တျခားအနာ ရွိေနရင္ မဝင္ေစနဲ႔။ ၁-၄ နာရီၾကာရင္ ေသေသျခာျခာေဆးျပစ္ပါ။  
 
Trichloroacetic acid (TCA) နဲ႔ bichloroacetic acid (BCA) အက္စစ္ေတြက ေလာင္ေစတဲ့ေဆးမ်ိဳးျဖစ္တယ္။ TCA ေဆးရည္က ေဘးကို အျမန္ျပန္႔လို႔ သတိထားပါ။ နာမယ္။ ပူေလာင္မယ္။ မခံႏိုင္ရင္ ဆပ္ျပာနဲ႔ေရေဆးပါ။ Sodium bicarbonate (Baking soda) ေဆာ္ဒါ နဲ႔ အက္စစ္ဓါတ္ပ်ယ္ေစပါ။  
 
Surgical therapy ခြဲစိတ္ကုသနည္း
ၾကြက္ႏို႔ ၾကီးတာမ်ိဳး မ်ားတာမ်ိဳးအတြက္ လုပ္သင့္တယ္။ ထံုေဆးေပးျပီး Electrocautery လွ်ပ္စစ္နဲ႔လုပ္ႏိုင္တယ္။ Excision ခြဲစိတ္ဒါးနဲျဖတ္ထုတ္ႏိုင္တယ္။ Laser ျဖစ္ျဖစ္ Curettage ျဖစ္ျဖစ္ လုပ္ႏိုင္ တယ္။ ေသြးထြက္တာကို Chemical styptic (Aluminum chloride solution) သံုးႏိုင္တယ္။ အမ်ားအားျဖင့္ ျပန္မခ်ဳပ္ဘဲထားတယ္။ Intraurethral warts ဆီးသြားျပြန္ထဲျဖစ္တာမွာ တျခားေဆးမတိုးရင္ Carbon dioxide laser နဲ႔ Surgery နည္းလုပ္တယ္။
 
Alternative Regimens တျခားကုသနည္းေတြက ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးမ်ားႏိုင္သလို ထိေရာက္မႈ မေသျခာဘူး။ Intralesional interferon, Photodynamic therapy နဲ႔ Topical cidofovir ေတြျဖစ္တယ္။
 
Vaginal Warts (ဗဂ်ိဳင္းနား) ၾကြက္ႏို႔ကို Liquid nitrogen နဲ႔ Cryotherapy လုပ္ရတယ္။ Cryoprobe မသံုးသင့္ပါ။ ေနာက္တနည္း TCA or BCA 80%–90% ပါးပါးေလး လိမ္းႏိုင္တယ္။ ေျခာက္ေသြ႔ ပါေစ။ ေဆးမ်ားသြားရင္ Sodium bicarbonate, Liquid soap နဲ႔ေဆးပါ။ တပါတ္ တခါ။  
 
Urethral Meatus Warts ဆီးသြားေပါက္ၾကြက္ႏို႔ကို Cryotherapy with liquid nitrogen နည္း၊ ဒါမွမဟုတ္ Podophyllin 10%–25% in compound tincture of Benzoin သံုးပါ။ ေဆးမလိမ္ခင္ ေနရာ ကို ေျခာက္ေသြ႔ေနပါေစ။ တပါတ္ခါ။  
 
Anal Warts စအိုၾကြက္ႏို႔ကို Cryotherapy with liquid nitrogen သံုးပါ။ ဒါမွမဟုတ္ TCA or BCA 80%–90% ပါးပါးေလး သံုးပါ။ ေျခာက္သြားပါေစ။ မ်ားတာကို talc, sodium bicarbonate, or liquid soap နဲ႔ ဓါတ္ပ်ယ္ေစႏိုင္တယ္။ ဒါမွမဟုတ္ Surgical removal ခြဲစိတ္ကုသပါ။ Intra-anal warts စအိုထဲၾကြက္ႏို႔ အထူးကုနဲ႔ကုသပါ။  
 
• Genital HPV infection ဆိုတာ အျဖစ္မ်ားတယ္။ လိင္ကတဆင့္ ကူးစက္တယ္။ (ဗဂ်ိဳင္းနား)၊ စအုိ နဲ႔ ပါးစပ္ သံုးတာကေန ကူးစက္ႏိုင္တယ္။  
• သူ႔ဖါသူလဲ ေပ်ာက္သြားႏိုင္တယ္။ အသက္ကုိရန္မရွာဘူး။ ေဆးကုျပီးလဲ ျပန္ျဖစ္ႏိုင္တယ္။
• ကူးစက္ေနေပမဲ့ ဘာမွမျဖစ္ေသးသူေတြ အမ်ားၾကီးရွိတယ္။  
• အမ်ားစုက ၾကြက္ႏို႔သက္သက္သာျဖစ္ျပီး အနည္းအပါးက ကင္ဆာ၊ ကင္ဆာမတိုင္ခင္အဆင့္ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။  
• လိင္လမ္း-ကင္ဆာကိုျဖစ္ေစတဲ့ပိုးနဲ႔ လိင္လမ္း-ၾကြက္ႏို႔ျဖစ္ေစတဲ့ပိုခ်င္း အတူတူ မဟုတ္ဘူး။  
• Squamous Cell Carcinoma in Situ ကင္ဆာကနဦးျဖစ္ေနသူ အထူးကုနဲ႔ကုသပါ။
• Cervical Warts သားအိမ္ဝ ၾကြက္ႏို႔ကို Biopsy evaluation လုပ္ရမယ္။ အထူးကုသမႈ လုပ္ရမယ္။
• အမ်ိဳးသမီးမွာ လိင္လမ္း-ၾကြက္ႏို႔ရွိေနေပမဲ့ ကေလးမရတာမျဖစ္ေစပါ။ ကိုယ္ဝန္ကိုလဲ မထိခိုက္ပါ။  
• ေယာက္်ား (ကြန္ဒြမ္) ကို စနစ္တက်သံုးရင္ ကူးခဲပါတယ္။ ခက္တာက ၾကြက္ႏို႔ေပါက္တဲ့ေနရာက္ မဖံုးႏိုင္ပါ။  
• လိင္ဆက္ဆံဘက္အေဖၚနည္းရင္ ကူးလာဘို႔လမ္းနည္းတယ္။
• Tests for HPV စမ္းနည္းနဲ႔ အမ်ိဳးသမီးေတြ သားအိမ္-ကင္ဆာ ရွိေန-မေန စစ္ေဆးႏိုင္တယ္။ လူတိုင္းကိုေတာ့ မဟုတ္ဘူး။  
• Human papillomaviruses (HPVs) vaccines ကာကြယ္ေဆး Gardasil နဲ႔ Cervarix ၂ မ်ိဳးရွိေနျပီ။ တမ်ိဳးက 70% of cervical cancers ျဖစ္ေစတဲ့ (types 16 and 18) ကို ကာကြယ္မယ္။ Gardasil ကာကြယ္ေဆးက 90% of genital warts ျဖစ္ေစတဲ့ (types 6 and 11) ကို ကာကြယ္မယ္။
• HIV ရွိေနသူ လိင္လမ္းၾကြက္ႏို႔ အျဖစ္မ်ားတယ္။ ေဆးကုရလဲ ခက္တယ္။
• ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ေနတံုး ျဖစ္တဲ့လိင္လမ္းၾကြက္ႏို႔အတြက္ Imiquimod, Sinecatechins, Podophyllin နဲ႔ Podofilox ေတြကို မသံုးပါနဲ႔။ ခြဲစိတ္တာ လုပ္ခ်င္လုပ္ႏိုင္တယ္။
• အတြဲတခုမွာ တေယာက္မယ္ ေရာဂါရေန၊ ျပေနရင္ က်န္တေယာက္မွာလဲ ဘာမွ မျပေပမဲ့ပိုးရွိေနျပီ။ ဒါေပမဲ့ တေယာက္မွာ အဲလိုေတြ႔တိုင္း ေဖါက္ျပန္သူဆိုျပီး စြပ္စြဲလို႔လဲ မရျပန္ပါ။
 
Genital Warts (1) လိင္အဂၤါၾကြက္ႏို႔ http://health-adult-reading.blogspot.in/2011/04/genital-warts.html
 
ေဒါက္တာတင့္ေဆြ (၂၇-၂-၂ဝ၁၂)
 
ေဒါက္တာတင့္ေဆြ - လိင္လမ္း ၾကြက္ႏို႔