အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီ/ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ႏွွင့္ စပ္လ်ဥ္း၍ သတင္းအစီရင္ခံျခင္း အခန္းမွ သတင္းမီဒီယာ၏ အခန္း က႑ကို ယခု စာမ်က္ႏွာတြင္ ေဖာ္ျပသြားမည္။ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီြ၊ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ သတင္းေရးသား
ေပးပို႔ျခင္း လမ္းညႊန္ စာမ်က္ႏွွာ (၁၁) မွ (၁၄) အထိ တင္ျပထားသည္။
သတင္းမီဒီယာမွတဆင့္ ေဆာင္ရြက္ႏုိင္သည္မ်ား
- လူထုအတြက္ အသိပညာေပးေဆြြးေႏြြြးပြဲဲြ သတင္းက႑မ်ားျဖင့္ စုေဆာင္း တင္ျပျခင္း၊
- အိတ္ခ်္အုိင္ဗြီြ၊ ေအအုိင္ဒီအက္စ္ႏွွွင့္စပ္လ်ဥ္း၍ လူအမ်ား၏ လြဲမွွွားေနေသာအျမင္ႏွွင့္ ယူဆခ်က္မ်ားအေပၚ ၾသဇာသက္ေရာက္ေစရန္ ေဆာင္ရြက္ျခင္း၊ လြဲမွွားေသာ ထင္ျမင္ယူဆခ်က္မ်ားကို ေျပာင္းလဲေပးႏုိင္ျခင္းျဖင့္ အိတ္ခ်္္အုိင္ဗြီြ၊ ေအအုိင္ဒီအက္စ္ႏွွွင့္ ေနထိုင္ေနသူမ်ားအေပၚ မည္သို႔ ဂ႐ုတစုိက္ ဆက္ဆံရမည္ကို လူထု အၾကား နားလည္ လာေစသည္။
- အေကာင္းျမင္ အက်ဳိးျပဳသည့္ဖက္မွ သတင္းကို တင္ျပျခင္းျဖင့္ အိတ္ခ်္အုိင္ဗြီႏွင့္ အားငယ္စြာေနထုိင္ေနသူ မ်ားကုိ စိတ္ခြန္အားသတိၱေပးရာေရာက္သည္။ ထိုသူတို႔အား အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီ ကပ္ဆိုးႀကီး၏ ဒုကၡသည္ သားေကာင္မ်ား အျဖစ္ မီးေမာင္းထိုး တင္ျပျခင္းကို ေရွာင္ရွားပါ။
- ဤေရာဂါႏွင့္ပတ္သက္ႈ လူလူခ်င္းခြဲျခားျခင္း၊ ဘ၀တြင္ အမည္းစက္ႀကီးကဲ့သို႔ျဖစ္ေနရျခင္းအစရိွသည့္ လူထု အၾကား၊ အာဏာပုိင္မ်ားအၾကား၊ အထူးသျဖင့္ ဘာသာေရးအဖြဲ႔အစည္းမ်ားအၾကား ရိွေနသည့္ အယူအဆ မ်ားကို ေခ်ဖ်က္ႏုိင္ရန္အတြက္ ရဲရဲတင္းတင္း တင္ျပပါ။
- အိတ္ခ်္အုိင္ဗြီ၊ ေအအုိင္ဒီအက္စ္ပ်ံ႔ႏွံ႔လာသည့္ျပႆနာသည္ က်န္းမာေရးကိစၥသက္သက္သာမဟုတ္ပဲ ႏုိင္ငံတခု၏ ဖြံ႔ၿဖိဳးတိုးတက္မႈ၊ စီးပြားေရး၊ ႏုိင္ငံေရးႏွင့္ အျခားေသာလူမႈဆုိင္ရာ အေရးအရာမ်ားကိုလည္း ႐ိုက္ခတ္ အက်ဳိး သက္ေရာက္ေနေၾကာင္း ပိုမိုႏိုးၾကားသိျမင္လာေစရန္ သတင္းျဖင့္ ဖန္တီးတင္ျပပါ။
- အိတ္ခ်္အုိင္ဗြီ၊ ေအအုိင္ဒီအက္စ္ျပႆနာကို တုိက္ဖ်က္ရန္အတြက္ အမွန္တကယ္ရိွရမည့္ ဗဟုသုတႏွင့္ သတင္း အခ်က္အလက္မ်ား သက္ဆုိင္ရာလူထုဆီသို႔ ေသေသခ်ာခ်ာေရာက္ရိွေစရန္အတြက္ ထိုသက္ဆုိင္ ရာႏုိင္ငံမ်ားကို ကူညီရမည္။
- လူထုအား ပညာေပးပါ။ သတင္းမ်ား ေကာင္းမြန္စနစ္က်စြာ တင္ျပျခင္းျဖင့္ သူတို႔ကိုယ္တုိင္ႏွင့္ အျခားသူ မ်ားကို ဘယ္လိုကူညီရမည္ဆိုသည္ကို လူထုကိုယ္တုိင္ သိရိွလာေစရမည္။
သတင္းသမားေကာင္း တဦးျဖစ္ရန္ ႀကိဳးစားမႈအင္အား ထုႏွင့္ထည္ႏွင့္ လိုအပ္သည္။ အမွန္တရားကို ရွာေဖြရန္၊ မိမိ လိုအပ္သည့္အေျဖမ်ား ရရိွရန္အတြက္ သတၱိေကာင္းေကာင္း သႏိၷဌာန္ အျပည့္ျဖင့္ ေဆာင္ရြက္ဖို႔ လုိသည္။
သတင္းေထာက္တေယာက္ျဖစ္ျခင္းႏွင့္ အိတ္ခ်္အုိင္ဗီြ၊ ေအအုိင္ဒီအက္စ္အေပၚ သိနားလည္ျခင္း
သတင္းေထာက္တေယာက္အေနျဖင့္ သင္အသံုးျပဳသည့္ အရာမွန္သမွ်သည္ ေအအုိင္ဒီအက္စ္သတင္း တင္ျပျခင္းအတြြက္ အက်ဳိးရွိွပါေစ။
အိတ္ခ်္အုိင္ဗြီ၊ ေအအုိင္ဒီအက္စ္သတင္းမ်ားအား တင္ျပရာတြင္ သတင္းမာ hard news ႏွွင့္ soft news သတင္းေပ်ာ့ ဟူ၍ သတင္းႏွစ္မ်ဳိးႏွွစ္စား ရိွေနသည္။
သတင္းမာ ဆိုသည္မွာ...
သတင္းမာဆုိသည့္ အထဲတြင္ ကိစၥရပ္ အသစ္မ်ား၊ သိပၸံဆုိင္ရာ အခ်က္အလက္မ်ား၊ ေပၚလစီမူ၀ါဒ ဆံုးျဖတ္ ခ်က္မ်ား၊ ေဆး၀ါးဆုိင္ရာ ျဖစ္ေပၚတုိးတက္မႈမ်ား၊ အေသးစိတ္ သတင္းအခ်က္အလက္မ်ား စသည္တို႔ ပါ၀င္ေနသည္။ သတင္းမာထဲတြင္ သတင္းသမား၏ သြယ္၀ုိက္၍ျဖစ္ေစ၊ တုိက္႐ိုက္ပြင့္လင္းစြာျဖစ္ေစ ေျပာဆိုထားေသာ အျမင္မ်ား မပါ၀င္ပါ။ သတင္းသမားသည္ သတင္းအခ်က္အလက္ကိုသာ တင္ျပျခင္း ျဖစ္သည္။ သတင္းမာကို တင္ျပရာတြင္ ‘ဘယ္သူ၊ ဘာ၊ ဘယ္အခ်ိန္၊ ဘယ္မွာ၊ ဘာ့ေၾကာင့္ႏွင့္ ဘယ္လို’ ဆိုသည့္ စည္းမ်ဥ္းမ်ားကိုသာ အေျချပဳ၍ အသံုးျပဳ တင္ျပရမည္။ သတင္းမာ တင္ျပအစီရင္ခံျခင္းတြင္ သတင္းသည္ သစ္လြင္ေသာ သတင္းျဖစ္ရမည္ (သို႔) သတင္း႐ႈေထာင့္သည္ အသစ္ျဖစ္ေနရမည္။
သတင္းေပ်ာ့ ဆိုသည္မွာ...
သတင္းေပ်ာ့အထဲတြင္ လူသားအက်ဳိးစီးပြားဆုိင္ရာ ဇာတ္လမ္းမ်ားကို စာဖတ္သူတို႔အတြက္ တင္ျပသည္။ သတင္းေပ်ာ့သည္ အျဖစ္အပ်က္ထက္ လူတို႔အေၾကာင္းကို အေလးေပးေဖာ္ျပသည္။ သို႔ေသာ္ မလို အပ္ေသာ အခ်က္မ်ား မပါရိွရသည္ကိုလည္း သတိျပဳပါ။ အဖ်ားေရာဂါတို႔အေပၚ ေအာင္ျမင္စြာ ေက်ာ္လႊား ႏုိင္ခဲ့သည့္သူမ်ားအေၾကာင္း၊ ေသေကာင္ေပါင္းလဲျဖစ္ေနသည့္ လူနာမ်ားထံသို႔ သြားေရာက္ျပဳစုသည့္ သူနာျပဳ ဆရာမတေယာက္အေၾကာင္း၊ အိတ္ခ်္အုိင္ဗြီ၊ ေအအုိင္ဒီအက္စ္ေရာဂါကို တုိက္ဖ်က္ရန္အတြက္ ေဆး၀ါးအသစ္ တမ်ဳိးကို ဇြဲနပဲျဖင့္ႀကိဳးစားရွာေဖြေနသည့္ သိပၸံပညာရွင္ တေယာက္အေၾကာင္း၊ လူ႔အဖြဲ႔ အစည္းအတြင္း အိတ္ခ်္အုိင္ဗီြႏွင့္ ေနထုိင္ေနသူတို႔၏ အခြင့္အေရးအတြက္ တုိက္ပြဲ၀င္ေနသည့္ လူမႈလုပ္သား တဦးအေၾကာင္း။ ေစ်းႏႈန္း သက္သာ စြာျဖင့္ ေအအာရ္ဗြီေဆး၀ါးရရိွရန္ ႀကိဳးစားေနသူမ်ားအေၾကာင္းအစ ရိွသည္တို႔သည္ သတင္းေပ်ာ့တြင္ ပါ၀င္ သည္။
အိတ္ခ်္အုိင္ဗြီ၊ ေအအုိင္ဒီအက္စ္ သတင္းဇာတ္လမ္းမ်ား၏
သတင္းအရတန္ဖိုးရိွမႈ (သို႔) စံသတ္မွတ္ခ်က္မ်ား
သင့္အေနျဖင့္ အိတ္ခ်္အုိင္ဗီြ၊ ေအအိုင္ဒီအက္စ္အေၾကာင္း သတင္းမ်ားေပးပို႔ရာတြင္ အဆိုပါ သတင္း ဇာတ္လမ္းသည္ တင္ျပေျပာဆိုရန္ သတင္းတန္ဖိုးရိွမရိွ တေျပးညီျဖစ္ေသာ စံသတ္မွတ္ခ်က္မ်ားႏွင့္ တုိင္းထြာ ေဆာင္ရြက္ ရန္လိုသည္။ အေတြ႔အႀကံဳရင့္က်က္ေသာ သတင္းေထာက္တေယာက္အေနျဖင့္ အဆိုပါ ဇာတ္လမ္းသည္
သတင္းအရတန္ဖိုးရိွမရိွဆိုသည္ကို အလိုအေလ်ာက္ ဆန္းစစ္ၿပီးျဖစ္သည္။
သင့္အေနျဖင့္ ေအာက္ေဖာ္ျပပါ အခ်က္အလက္မ်ား အရ သတင္းသည္ မည္မွ်တန္ဖိုး ရိွမရိွဆိုသည္ကို စဥ္းစား ဆံုးျဖတ္ရမည္။
- လူတို႔၏ ဘ၀မ်ားကို ထိခိုက္ျခင္းရိွမရိွ။ ဘယ္သူေတြဤအခ်က္ကိုဂ႐ုစုိက္သလဲ။ ထိုသတင္းေၾကာင့္ လူဘယ္ ႏွစ္ဦးအေပၚ အက်ဳိးသက္ေရာက္ႏိုင္သနည္း။ ထိုသူေတြဟာ ဘယ္သူေတြျဖစ္ပါသလဲ။ ထိုသတင္း သည္ အဆိုပါလူမ်ားအတြက္ ဘယ္လိုထိခုိက္ႏုိင္ပါသလဲ။
- ဤသတင္းသည္ ျဖစ္ေလ့ျဖစ္ထမရိွသည့္ အျဖစ္အပ်က္မ်ဳိးလား။ အရင့္အရင္ကလည္း ဤသို႔ျဖစ္ခဲ့ဖူးတာရိွ သလား။ ဤသတင္းသည္ လူအမ်ားေျပာဆိုေနသည့္ သတင္းမ်ဳိးလား။ ဤသတင္းသည္ လူေတြ သိရိွ သင့္သည့္
သတင္းမ်ဳိး ျဖစ္ပါသလား။
- ဤသတင္းျဖစ္စဥ္တြင္ လူသိမ်ားထင္ရွားသူတဦးဦး ပါ၀င္ပတ္သက္ေနပါသလား။ စိတ္၀င္စားဖြယ္ လူ တဦးဦး ပါ၀င္ပတ္သက္ေနပါသလား။ အျခားနာမည္ႀကီးသူမ်ား ပါ၀င္ပတ္သက္ေနပါသလား။ သို႔မဟုတ္ ဤ သတင္းတြင္ နာမည္ႀကီး အဖြဲ႔အစည္းတခုခု ပါ၀င္ပတ္သက္ေနပါသလား။
- ဤသတင္းႏွွင့္ပတ္သက္၍ ကပ္လ်က္ဆက္စပ္ေနသည့္ အျခားကိစၥရပ္မ်ားရိွေနပါသလား။
ဤေနရာမွာ သင္ဟာ ဘယ္သူ႔အတြက္ ဤသတင္းကိုေရးေနသည္ဆုိျခင္းကုိ စဥ္းစားရမွာျဖစ္ပါတယ္။ ဤအျဖစ္အပ်က္ မ်ားသည္ သင့္ပရိသတ္ရိွေနေသာ ၿမိဳ႔စြန္၊ ၿမိဳ႕ထဲ တေနရာရာမွာျဖစ္ခဲ့ပါသလား။ သို႔မဟုတ္ ဤကိစၥသည္ ျမန္မာျပည္၏ အေရးႀကီးေသာ (သို႔) စိတ္၀င္စားဖြယ္ေကာင္းေသာ ေနရာတခုခုတြင္ ျဖစ္ပြားခဲ့ျခင္းလား။
- ဤျဖစ္ရပ္သည္ သင္သတင္းလုပ္မည့္အခ်ိန္ႏွင့္ မေရွးမေႏွာင္းျဖစ္ပြားခဲ့တာလား။ အခ်ိန္အကန္႔ အသတ္က ဘယ္ေလာက္ရိွပါသလဲ။ ကေန႔ျဖစ္ခဲ့တာလား၊ နက္ဖန္ျဖစ္ႏုိင္မဲ့အေျခအေနရိွသလား၊ ယခင္အပတ္က ျဖစ္ခဲ့ တာလား။
- ဤအျဖစ္အပ်က္သည္ သတင္းလုပ္ရန္ အားေကာင္းမႈရွိရဲ႕လား၊ ဤသတင္းႏွင့္ပတ္သက္၍ လႈပ္ရွားမႈမ်ား၊ တင္းမာေနမႈမ်ား၊ သေဘာထားကြဲျပားမႈ၊ အျငင္းပြားေနမႈမ်ား ရိွေနပါသလား၊ သို႔ေလာသို႔ေလာ ျဖစ္ႏိုင္သည့္ အေျခအေနမ်ဳိး ရိွေနပါသလား (သို႔) ဘာအေျဖမွမထြက္ႏုိင္တဲ့ အေျခအေနမ်ဳိးလား။
- ဤသတင္းသည္ လူအမ်ားအတြက္ ေဖ်ာ္ေျဖေရးသေဘာေဆာင္ေနပါသလား။ ပရိသတ္အတြက္စိတ္၀င္ စားဖြယ္ (သို႔) စိတ္၌ သေဘာက်ဖြယ္အေျခအေနမ်ဳိး ရိွေနပါသလား။
ဇာတ္လမ္းတုိင္းသည္ အထက္တြင္ေဖာ္ျပထားသည့္အေျခအေနမ်ဳိး အားလံုးမပါႏုိင္ပါ။ သို႔ေသာ္သင့္ ဇာတ္လမ္းသည္ အနည္းဆံုးအားျဖင့္ အထက္တြင္ေဖာ္ျပထားသည့္ စံသတ္မွတ္ထားမႈတခုခုႏွင့္ အက်ဴံး ၀င္ဖို႔ေတာ့ လိုသည္။ ဥပမာအားျဖင့္ ေနာက္အပတ္တြင္ျပဳလုပ္မည့္ ႏုိင္ငံတကာညီလာခံတခုတြင္ အိတ္ခ်္ အုိင္ဗြီ၊ ေအအုိင္ဒီအက္စ္ႏွင့္ ေနထုိင္ေနသူတဦးက သြားေရာက္မိန္႔ခြန္းေျပာၾကားမည့္အေၾကာင္းကို သင့္ အေနျဖင့္ သတင္းျပဳလုပ္လိုပါက -
ထိုကဲ့သို႔သတင္းဇာတ္လမ္းမ်ဳိးတြင္ သတင္းတန္ဖိုးရိွမႈသည္ အထက္တြင္ေဖာ္ျပထားသည့္ စံသတ္မွတ္မႈ မ်ားအတြင္း မည္သည့္စံမ်ဳိးႏွင့္ အက်ဴံး၀င္သနည္း။
သတင္းေထာက္တဦးအေနျဖင့္ အေရးႀကီးေသာ၊ သက္၀င္လႈပ္ရွားမႈရိွေသာ သတင္းမ်ားရယူရန္ အခြင့္ အလမ္း အမ်ားအျပား ရိွသည္။ အခ်ဳိ႕ေသာသတင္းမ်ားမွာ အေၾကာင္းအမ်ဳိးမ်ဳိးေၾကာင့္ သတင္းေရးသားရန္ ခက္ခဲႏုိင္သည္။ ျမန္မာလူထုအေနျဖင့္ ပြင့္ပြင့္လင္းလင္းေရးထားေသာ လိင္ကိစၥဆုိင္ရာ သတင္းမ်ားကို ဖတ္႐ႈဖို႔ ဆႏၵရိွေကာင္းမွ ရိွေပလိမ့္မည္။ ထို႔ေၾကာင့္ သင္နားလည္ထားၿပီးျဖစ္ေသာ သင့္ပရိသတ္အတြက္ဘာ ေရးရမည္ဆို သည္ကို စဥ္းစားဖို႔လိုသည္။ သတင္းသမားတဦးအတြက္ သတင္းမ်ားရရိွဖို႔ အေျခအေန အရပ္ရပ္ သင့္ထံတြင္ရိွသည္။ သင့္ႏုိင္ငံအေၾကာင္း သင္သိထားသည့္ အတြက္ ဤသည္ကို အေျချပဳ၍ သတင္းကို ေရးသားပါ။ အားေကာင္းသည့္သတင္း ျဖစ္လာပါလိမ့္မည္။
အိတ္ခ်္အုိင္ဗြီ/ေအအုိင္ဒီအက္စ္သတင္းမ်ားေရးသားရာတြင္ လိုက္နာရမည့္
သတင္းေထာက္က်င့္၀တ္မ်ား
သတင္းေထာက္ေကာင္းတဦးျဖစ္ရန္ လိုအပ္ေသာလကၡဏာ အမ်ားအျပားရိွရာတြင္ ထားရိွရေသာက်င့္ ၀တ္မ်ားကို ေစာင့္စည္းလိုက္နာရျခင္းသည္ အေရးအႀကီးဆံုးေသာ အစိတ္အပိုင္းျဖစ္သည္။ ဆိုလိုသည္မွာ သင္သည္ တာ၀န္ယူမႈရိွေသာ သတင္းေထာက္တဦးျဖစ္သလုိ သတင္းတင္ျပရာတြင္ မွ်တမႈရိွေစရန္အတြက္ သုေတသန လုပ္ျခင္း၊ ေမးျမန္းစံုစမ္းျခင္း၊ ဘက္ေပါင္းစံုႏွင့္ေတြ႔ဆုံေမးျမန္းျခင္းမ်ားကို ေဆာင္ရြက္ရမည္ ျဖစ္ သည္။ ေနရာမ်ားစြာတြင္ လိုက္နာေစာင့္စည္းရမည့္က်င့္၀တ္မ်ား ရိွေနသည္။ အျဖစ္မွန္အတုိင္း သတင္းကို ေရးသားဖို႔ လိုသည္။ ဥပမာ အိမ္ေျမအေရာင္းအ၀ယ္အေၾကာင္း ေရးသည္ျဖစ္ေစ (သို႔) ေက်ာင္းေဘာလံုး ၿပိဳင္ပြဲျဖစ္ေစ (သို႔) အိတ္ခ်္အုိင္ဗြီ/ေအအုိင္ဒီအက္စ္အေၾကာင္း ေရးသည္ျဖစ္ေစ၊ က်င့္၀တ္မ်ားကိုလုိက္နာျခင္း အားျဖင့္ ျပည္သူမ်ား၏ ဘ၀ထဲတြင္ သတင္းေထာက္မ်ားသည္ အေရးႀကီးေသာ၊ အေကာင္းျမင္အျဖစ္ ရႈျမင္ႏုိင္ေသာသူမ်ား ျဖစ္လာႏုိင္သည္။ အထူးသျဖင့္ အိတ္ခ်္အုိင္ဗြီ/ေအအုိင္ဒီအက္စ္အေၾကာင္း သတင္း ပို႔ရာတြင္ အႏၱရာယ္ျဖစ္ေစျခင္း၊ အဆိုးျမင္ျခင္း၊ မရိုးသားျခင္း (သို႔) ျဖစ္သလို ေပါ့ေပါ့တန္တန္ ေရးသားျခင္း သည္ အလြန္ဆိုး၀ါးေသာ ေနာက္ဆက္တြဲ ျပႆနာမ်ားကို ျဖစ္ေပၚေစႏုိင္သည္။ ထို႔အတြက္ သတင္းကို ေရးသားရာတြင္ ႏွစ္ႀကိမ္အထိ အနည္းဆံုး ျပန္စစ္ေဆးရန္လိုသည္။
အထူးသျဖင့္ အိတ္ခ်္အုိင္ဗြီႏွင့္ ပတ္သက္၍ သတင္းမ်ားကို ေရးသားရာတြင္ အခ်က္အလက္မ်ား၊ ကိန္း ဂဏန္းမ်ားႏွင့္ သိပၸံပညာဆုိင္ရာ အေထာက္အထားမ်ားသည္ စာဖတ္သူပရိသတ္ အတြက္ မွန္ကန္တိက်ေသာ သတင္းအခ်က္အလက္မ်ား၊ ဗဟုသုတမ်ား ျဖစ္ေနရမည္။ ေစာင့္ထိန္းရမည့္ က်င့္၀တ္မ်ားကို မလုိက္နာျခင္းသည္ လူမ်ားအတြက္ ခြဲျခား ခံရျခင္း၊ နာက်င္စြာ ခံစားရျခင္းႏွင့္ သြားပုပ္ေလလြင့္ အေျပာခံရျခင္းစသည့္ ခံစားမႈမ်ားကို ျဖစ္ေပၚေစသည္။ ထို႔ထက္ပို၍ ဆိုရပါက လူထုအၾကားတြင္ ရုန္းရင္းဆန္ခတ္ပင္ ျဖစ္ေစႏုိင္သည္။ မေတာ္တဆျဖစ္ေစ၊ တမင္ျဖစ္ေစ မွားယြင္းစြာ ဦးတည္ေရးထားသည့္ သတင္းေၾကာင့္ ထိုသတင္းႏွင့္ ပတ္သက္သူမ်ားသည္ အလုပ္ျပဳတ္ျခင္း၊ မိသားစုအတြင္း ျပႆနာတက္ျခင္းႏွင့္ ရင္ဆုိင္ ရႏုိင္သည္။ တခါတရံ အသက္ဆံုး႐ႈံး ရသည္ အထိ ျဖစ္ပြားခဲ့ရသည္လည္းရိွသည္။ အထက္ပါကဲ့သို႔ သတင္းဇာတ္လမ္းမ်ဳိးအတြက္ ဥပမာေပး ရမည္ ဆိုပါက ေရာဂါအားလံုးကို ေပ်ာက္ကင္းေအာင္ ကုသေပးႏိုင္သည္ဟူေသာ ဘယေဆးမ်ား အေၾကာင္း ပင္ ျဖစ္သည္။ အခ်ဳိ႕က ထိုဘယေဆးမ်ားသည္ အိတ္ခ်္အုိင္ဗြီ/ ေအအုိင္ဒီအက္စ္ကို ေပ်ာက္ကင္းေအာင္ ကုသႏုိင္သည္ (သို႔) ေရာဂါလကၡဏာမ်ား ေပ်ာက္ကင္းေအာင္ စြမ္းေဆာင္ႏုိင္သည္ဟု ဆိုသည္။ ထိုကဲ့ သို႔ေသာ သတင္းဇာတ္လမ္းမ်ားသည္ ဘက္မွ်တမႈကင္းေသာ သတင္းမ်ား ျဖစ္သလို ထိုဘယေဆးမ်ားသည္ သက္ဆုိင္ရာလူနာမ်ားအတြက္ သိပၸံနည္းက်က် ဓာတ္ခြဲခန္း အတြင္းမွာ စနစ္တက် စမ္းသပ္ ထုတ္လုပ္ေသာ
အေသးစိတ္ အေထာက္အထားမ်ားလည္း မရိွေပ။ လူအမ်ားအေနျဖင့္ ဘယေဆးမ်ားသည္ လူကို အႏၱရာယ္ မျပဳႏုိင္ဟူေသာ အေတြး ရိွေနတတ္သည္။ အဘယ္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ ဘယေဆးမ်ားသည္ သဘာ၀အရ ေဖာ္စပ္ထားေသာေဆးမ်ား ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ဟု အယူရွိ၍ ျဖစ္သည္။ ထိုဘယေဆးပင္မ်ားသည္ အျခား ေဆးမ်ားႏွင့္ ေပါင္းစပ္၍ ကာလတခုအထိ အတုိင္းအတာအခု အရ မီွ၀ဲလာေသာအခါတြင္ မီွ၀ဲသူအား ဘယ္လို အဆိပ္အေတာက္ (ေသဆံုးသည္အထိ) ျဖစ္သည္ကို မသိရိွၾက၍လည္း ျဖစ္သည္။ က်င့္၀တ္မ်ားကို လုိက္နာသည့္ သတင္းေထာက္မ်ားျဖစ္လာရန္ စဥ္းစားေသာအခါတြင္ အေရးႀကီးဆံုးေသာ စကားလုံးမ်ား ထဲမွ တလံုးသည္ ‘မွ်တမႈ’ ဆိုသည့္ စကားလံုးျဖစ္သည္။ မွ်တေသာ သတင္းေထာက္ တေယာက္အေနျဖင့္ သင္သည္ သင္၏ ႏုိင္ငံအတြက္ လိုအပ္ေသာ ဗဟုသုတ သိေကာင္းစရာမ်ားကို ျဖန္႔ေ၀ေပးဖို႔လိုသည္။ ထိခုိက္ နစ္နာလြယ္ေသာ လူထုအတြက္ က်န္းမာေရးဆုိင္ရာ သတင္းအခ်က္အလက္မ်ား တိုးတက္လာ ေစရန္ ေဆာင္ရြက္ဖို႔ လိုသည္။
ေအအုိင္ဒီအက္စ္သတင္းမ်ားႏွင့္ စပ္လ်ဥ္း၍ သတင္းေထာက္မ်ား၏
အခြင့္အေရးႏွင့္ တာ၀န္ရိွမႈ
၁၊ သတင္းသမားမ်ားသည္ လူ႔အသုိင္းအ၀ုိင္းအတြင္းရိွ အျခားေသာသူမ်ားႏွင့္ ႏႈိင္းစာပါက အိတ္ခ်္အုိင္ဗြီ /ေအအုိင္ဒီအက္စ္ သတင္းမ်ားရရိွရန္ ပိုမိုႀကီးမားေသာ အခြင့္အလမ္း ရရိွသူမ်ားျဖစ္သည္။ သင္ရရိွေသာ ထိုအခြင့္အေရးကို အသံုးျပဳပါ။ သင္သည္ သင့္လူ႔အဖြဲ႔အစည္း အတြက္ အျပဳသေဘာေဆာင္ေသာ အေျပာင္း အလဲမ်ားကို ဖန္တီးရန္ အေျခအေနတခုကို ပုိင္ဆုိင္သူ ျဖစ္သည္။
၂၊ သတင္းေထာက္မ်ားသည္ သူတို႔လုပ္ငန္းမ်ားကို လြတ္လပ္စြာ ေဆာင္ရြက္သင့္သည္။ မိမိသည္ သူတပါးၾသဇာမပါပဲ လြတ္လြတ္လပ္လပ္ ေဆာင္ရြက္ေၾကာင္း ထင္ရွားေစရန္အတြက္ ေဆး၀ါးထုတ္လုပ္ေရး ကုမၸဏီမ်ား၊ ဘာသာေရးဆုိင္ရာ အဖြဲ႕အစည္းမ်ား၊ အစုိးရမဟုတ္ေသာအဖဲြ႕အစည္းမ်ား၊ ပညာေပးေရး ေဆာင္ရြက္ေနသူမ်ားႏွင့္ ကင္းကင္းရွင္းရွင္း ျဖစ္ေအာင္ ေနထိုင္သင့္သည္။
၃။ အခ်ိန္တုိင္းတြင္ သတင္းေထာက္တေယာက္သည္ သတင္းတိက်မွန္ကန္ေစရန္ ေဆာင္ရြက္သင့္သည္။ ဤအခ်က္သည္ အသက္တမွ် အေရးႀကီးသည္။ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းအတြင္းႏွင့္ သိပၸံပညာတို႔၏ အဆင့္ဆင့္ တုိးတက္ ေျပာင္းလဲေနမႈကို လူထုအား အျမဲသတင္းေပးေနရမည္။ သို႔ေသာ္ ရရိွလာေသာ အခ်က္အလက္မ်ားကို စစ္ေဆးပါ။ တခ်ိန္တည္းတြင္လည္း ဒုတိယအဆင့္ သတင္းအရင္းအျမစ္မ်ားကို အေျချပဳ၍ ထပ္မံစစ္ေဆးပါ။ စာအေရးအသားကိုလည္း စစ္ေဆးဖို႔လိုသည္။ သက္ေသ အေထာက္အထား ျပရန္ လိုအပ္ပါက ထို႔အတြက္ေမးျမန္း စံုစမ္းပါ။ အိတ္ခ်္အုိင္ဗြီ/ ေအအုိင္ဒီအက္စ္ သတင္းနယ္ပယ္တြင္ မွားယြင္းေသာ သတင္းမ်ား၊ လမ္းလြဲေခ်ာ္ေနသည့္ သတင္းမ်ားျဖင့္ ျပည့္ႏွက္ေနႏိုင္ေသာေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။
၄။ သတ္မွတ္ထားေသာ အေၾကာင္းအရာ အေျခအေနမ်ား ကိုအေျချပဳ၍ ကိန္းဂဏန္းဇယားမ်ားကို ပါးနပ္စြာ အသံုးျပဳပါ။ သင္ကိုယ္တုိင္လည္း ထိုအခ်က္အလက္ အေၾကာင္းအရာမ်ားကို နားလည္ဖို႔ လိုသည္၊ ကိန္းဂဏန္း ဇယားမ်ား၏ ေဘာသဘာ၀ကို သင္ကုိယ္တုိင္ အမွန္တကယ္ နားလည္ေၾကာင္း ေသခ်ာပါေစ၊
ကိန္းဂဏန္း ဇယားမ်ားသည္ လိမ္မေျပာဟူေသာ စကားပံုတခု ရိွသည္။ သို႔ေသာ္ တခါတရံတြင္ ထိုကိန္း ဂဏန္းဇယား မ်ားအတြက္လည္း ရွင္းျပဖို႔ေတာ့ လိုအပ္သည္။ သမုိင္းေနာက္ခံဆုိင္ရာ
အခ်က္အလက္မ်ား၊ လူမ်ဳိး အမ်ဳိးအစား၊ လိင္ကြဲျပားျခင္း၊ ယဥ္ေက်းမႈႏွင့္ လူမႈစီးပြားေရးဆုိင္ရာ အခ်က္မ်ားကို ကိန္းဂဏန္း ဇယားမ်ားမွ တဆင့္ရွင္းလင္း ေျပာျပႏုိင္သည္။ မၾကာခဏ ဆိုသလို ကိန္းဂဏန္းဇယားမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္ ေသာ အရင္းအျမစ္မ်ားသည္ တခုထက္ပို၍ ရိွေနတတ္သည္။ ဥပမာအားျဖင့္ အစိုးရမွ ထုတ္ေသာ
ကိန္းဂဏန္းဇယားမ်ားႏွင့္ တသီးပုဂၢလမ်ားမွ ထုတ္ေ၀ေသာ ကိန္းဂဏန္းဇယားမ်ားဟူ၍ ျဖစ္သည္။ ထို႔အျပင္ လြတ္လပ္ေသာ အဖြဲ႔အစည္းမ်ားမွ ထုတ္ေ၀ေသာ ကိန္းဂဏန္းဇယားမ်ားလည္း ရိွေနတတ္ေသးသည္။ ပညာရပ္ဆုိင္ရာ အဖြဲ႔အစည္းမ်ားႏွင့္ ေအဂ်င္စီမ်ားမွ ထုတ္ေ၀ေသာ ကိန္းဂဏန္း ဇယားမ်ားသည္ ထိုအဖြဲ႔ အစည္းမ်ား၏ ရည္ရြယ္သတ္မွတ္ ခ်က္အတုိင္း ျဖစ္ေပၚတည္ရိွ လာသည္ကိုလည္း မေမ့ပါႏွင့္၊ ထို႔ေၾကာင့္ ထိုကိန္းဂဏန္း ဇယားအသီးသီး တို႔အတြက္ တခုႏွင့္တခု ႏိႈင္းယွဥ္ခ်ိန္ ထိုးၾကည့္ျခင္း၊ ခြဲျခမ္းစိတ္ျဖာ ၾကည့္ျခင္းတို႔လုပ္ရန္ လိုအပ္သည္။ သို႔မွသာ မည္သည့္ ကိန္းဂဏန္းဇယားသည္
ပိုမိုေကာင္းမြန္ခုိင္ခံ့သည္ကို ေတြ႔ရိွရမည္ျဖစ္ၿပီး အေျခေနမွန္ကို သိရိွရမည္ျဖစ္သည္။
၅၊ စိတ္ခံစားခ်က္ေပၚ အေျခခံျခင္းကို ေရွာင္ရွားပါ၊ သတင္းမ်ားေပးပုိ႔ရာတြင္ စိတ္ခံစားခ်က္ေပၚအေျခခံ၍ ေရးသားျခင္းသည္ လူအမ်ားအတြက္ အုတ္ေသာ္ေအာင္းနင္း ျဖစ္ပြားေစတတ္သည္။ သင္၏သတင္းသည္ တည္ၿငိမ္ရမည္။ အခ်က္အလက္မ်ားျဖင့္ တည့္တည့္မတ္မတ္ရိွရမည္။ သုိ႔မွသာ မလိုအပ္ပဲတပ္လွန္႔ ခံရသလိုျဖစ္ေန သည့္ပရိသတ္ကို ထိန္းသိမ္းႏုိင္မည္။ ပရိသတ္ကို ပညာဗဟုသုတေပးျခင္း၊ သတင္းမွန္ ေပးျခင္းမ်ဳိးသာ ျပဳလုပ္ပါ။
၆၊ သတင္းအရင္းအျမစ္မ်ား - အေျခခံအားျဖင့္ သတင္းအရင္းအျမစ္ ႏွစ္မ်ဳိးသာရိွသည္ကို သတိျပဳပါ။ ဆရာ၀န္ တေယာက္က သင့္ကို ဤကိစၥမွန္သည္ဟု သူ႔အေနျဖင့္မဆိုလိုေၾကာင္း ေျပာလုိက္သည္ဆိုပါစို႔၊ လူတို႔ ဘ၀မ်ားကို ေတြ႔ဆုံေမးျမန္းသည့္အခါမ်ား၊ မွတ္ခ်က္မ်ား၊ အျခားမိတ္ေဆြမ်ား၊ မိသားစုမ်ား၊ အိမ္နီးခ်င္းမ်ား၊ သတင္း ဇာတ္လမ္း ထဲတြင္ အဓိကပါ၀င္ေနသူမ်ား အသီးသီးထံမွ ထင္ျမင္ခ်က္မ်ားကို စုေဆာင္းသည့္အခါတြင္ ထိုဆ ရာ၀န္၏ မွတ္ခ်က္တခုတည္းကိုသာ အတည္ျပဳ၍ အျမဲကုိးကားအသံုးျပဳရန္ မလိုေပ။ အားလံုးအျမင္မ်ားကို စုေပါင္းသုံးသပ္ေကာက္ႏုတ္ခ်က္ခ်ၾကည့္မွသာ သတင္းဇာတ္လမ္း၏ အဓိက က်ေသာ ရွင္းလင္းသည့္ရုပ္ပံုကား ခ်ပ္ကို ျမင္ႏုိင္မည္ျဖစ္သည္။
၇၊ သင့္သတင္းဇာတ္လမ္းထဲတြင္ အျမင္မတူကြဲျပားေနမႈမ်ား ပါ၀င္ေနရမည္။ အိတ္ခ်္အုိင္ဗြီ/ေအအုိင္ ဒီအက္စ္ ကိစၥႏွင့္ပတ္သက္၍ အျမင္အယူအဆ တခုတည္းသက္သက္အေပၚအေျခတည္၍ ေဆာင္ရြက္ ျခင္းမ်ဳိး မျဖစ္ေစ ရန္ဂရုစုိက္ပါ။ မတူကြဲျပားေသာ႐ႈေထာင့္မ်ားမွ တင္ဆက္ျခင္းျဖင့္ စာဖတ္ပရိသတ္ ပို၍ စိတ္၀င္စားလာေစရန္ ဖန္ တီးပါ။
၈၊ သံသယျဖင့္ အျမဲေစာင့္ၾကည့္ပါ။ အိတ္ခ်္အုိင္ဗြီ/ေအအုိင္ဒီအက္စ္ကိစၥေရးသားရာတြင္ ဤအခ်က္ သည္ အလြန္အေရးႀကီးသည္။ ဒါေတြကို လူေတြက ဘာေၾကာင့္ေျပာေနၾကသလဲ၊ အကယ္၍ သင့္အေနျဖင့္ ထိုသူတို႔ ေမးျမန္းရန္ အခြင့္သင့္သည္ဆုိပါက ူတို႔ကိုမဆုိင္းမတြ ေမးလုိက္ပါ။ အေကာင္းျမင္ဖက္မွ သံသယျဖင့္ အျမဲ ေစာင့္ၾကည့္ျခင္းသည္ သင့္ဇာတ္လမ္းအတြက္ ဘက္မလုိက္ႈ မွ်တမႈကိုရရိွေစသည္။ ထို႔အျပင္ သင့္အတြက္လည္း စိတ္ခံစားခ်က္မ်ားႏွင့္ ဦးစားေပးစဥ္းစားသူတဦး ျဖစ္မသြားေစရန္အတြက္ လည္း ကာကြယ္ရာေရာက္သည္။
၉၊ သံုးစြဲသည့္ ဘာသာရပ္စကားလံုးမ်ားကို သတိထားပါ။ သတ္မွတ္ထားရိွေသာ ေရးသားပံုစနစ္ႏွင့္ အသံုး အႏႈန္းမ်ားကို ေလ့လာပါ။
သိပၸံဆုိင္ရာအသံုးအႏႈန္းမ်ားႏွင့္အကၽြမ္း၀င္ပါေစ။ အိတ္ခ်္အုိင္ဗြီ/ေအအုိင္ ဒီအက္စ္ႏွင့္ ေနထုိင္ေနသူမ်ားကို သင္ဘယ္လို သရုပ္ေဖာ္ေရးသားမည္ဆိုသည္ကုိ စဥ္းစားထားပါ။ မိမိပံုေဖာ္ေရးသားမႈသည္ ႏွိမ့္ခ်ျခင္း၊ ခြဲျခားျခင္းတို႔ကိုျဖစ္ေပၚေစၿပီး တဖက္သားအတြက္ အခံရ ခက္ေလာက္ေအာင္မျဖစ္ေစရန္ ေသခ်ာပါေစ။ အိတ္ခ်္အုိင္ဗြီ၊ ေအအုိင္ဒီအက္စ္ႏွင့္ ေနထုိင္ေနသူမ်ား ႏွင့္အတူ အလုပ္လုပ္ကုိင္ျခင္း အိတ္ခ်္အုိင္ဗြီ/ေအအုိင္ဒီအက္စ္ႏွင့္ ေနထုိင္ေနသူမ်ားသည္ သူတို႔တြင္ အဆုိပါ ေရာဂါျဖစ္ေနေၾကာင္း လူအမ်ားသိသြား မည္ကို ေၾကာက္ရြံ႕စိုးရိမ္တတ္သည္။ အေတာ္မ်ားမ်ားေသာ သူမ်ားသည္ အိတ္ခ်္အုိင္ဗြီ/ ေအအုိင္ဒီအက္စ္ ႏွင့္ေနထုိင္ေန သူမ်ားႏွင့္ နီးနီးကပ္ကပ္ေျပာဆိုေနထုိင္ျခင္းျဖင့္ သူတို႔အား ေရာဂါကူးစက္ လိမ့္မည္ဟု အထင္ေရာက္ကာ အ လြန္စိုးရိမ္တတ္ၾကသည္။ အကယ္၍သာ သတင္းဌာနမ်ားက အိတ္ခ်္အုိင္ဗြီ/ေအ အုိင္ဒီအက္စ္ႏွင့္ ေနထုိင္ေနသူ မ်ားအေပၚ သူတို႔ရ ရိွသင့္သည့္ ဂုဏ္သိကၡာ၊ ေလးစားသမႈျဖင့္ဆက္ဆံပါက အထက္တြင္တင္ျပခဲ့ သည့္စိုး ရိမ္ေနမႈမ်ား တျဖည္းျဖည္းျဖင့္ ေပ်ာက္ကြယ္သြားမည္ျဖစ္သည္။ ဤသို႔ေဆာင္ရြက္ရန္မွာ ရွည္လ်ားခက္ ခဲသည့္ လမ္းေၾကာင္းျဖစ္ ေသာ္လည္း ကြ်ႏု္ပ္တို႔အားလံုး လုပ္ႏုိင္သည့္အခ်က္ ျဖစ္ပါသည္။ အိတ္ခ်္အုိင္ဗြီ/ေအအုိင္ဒီအက္စ္ႏွင့္ ေနထုိင္ေနသူမ်ားသည္ သတင္းေထာက္မ်ားျဖင့္ စကားမေျပာလိုေပ။ အဘယ္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ သူတို႔ ကုိယ္ေရး ကုိယ္တာကိစၥကို ဖြင့္ဟ ေျပာၾကားလိုသည့္ဆႏၵမရိွ၍ ျဖစ္သည္။ ထိုကိစၥမ်ဳိး သတင္းေရး သားေန သည္ဆိုပါက သင့္အေနျဖင့္ အခက္ အခဲမ်ားရိွေကာင္းရိွလာႏုိင္သည္။ ထိုအခ်က္ကို ေက်ာ္လႊားႏုိင္ရန္ နည္းလမ္း တခုကေတာ့ သင္သည္ယံု ၾကည္ကိုးစားခံရေလာက္ေအာင္ စိတ္ေနသေဘာထားရိွသည့္ သတင္းေထာက္တ ေယာက္ျဖစ္ေၾကာင္းျပသရန္ မိမိကိုယ္တုိင္ႀကိဳးပမ္း ေဆာင္ရြက္ဖို႔လိုသည္။ သင္သည္ သင္၏ သတင္းဇာတ္လမ္းမ်ား ေရးသားရာတြင္ ရိုးသားမႈရိွၿပီး လူ႔ဂုဏ္သိကၡာကို ေလးစားကာကြယ္ေသာ သတင္းသမားျဖစ္ေၾကာင္း အမ်ားသိဖို႔လိုသည္။ ဤသည္မွာ သင့္အတြက္အေရးႀကီးေသာ၊ အားထားဖြယ္ ျဖစ္ေသာ ဂုဏ္သတင္း ျဖစ္သည္။
အိတ္ခ်္အုိင္ဗြီ/ေအအုိင္ဒီအက္စ္ႏွင့္ေနထုိင္ေနသူမ်ား၏ အေၾကာင္း သင္သတင္း ေရးသားေတာ့မည္ ဆိုပါက ေအာက္ပါအခ်က္မ်ားကို သင့္၏စိတ္ထဲတြင္ အျမဲမွတ္သားထား ဖို႔လိုသည္။
၁၊ အိတ္ခ်္အုိင္ဗြီႏွင့္ေနသည္ဆိုသည္မွာ ထိုသူ၏ပုဂၢိဳလ္ေရးကိစၥသာျဖစ္သည္။ သင့္အေနျဖင့္ မျဖစ္မေန ေသခ်ာေပါက္လုပ္ ရမည့္ကိစၥမွာ သင္သတင္းမေရးခင္ ကတည္းက ထိုသူတို႔က နားလည္စြာျဖင့္ သေဘာတူညီ ၿပီးမွသာ သူတို႔အေၾကာင္း ေရးသားထုတ္ေ၀ရန္၊
၂၊ သတင္းတြင္ သံုးစြဲမည့္ ဓာတ္ပံုမ်ားကိုလည္း အလားတူ ကာယကံရွင္မ်ားက ႀကိဳတင္သေဘာတူ ၿပီးမွသာ ထည့္ရန္၊
၃၊ အိတ္ခ်္အုိင္ဗြီ/ေအအုိင္ဒီအက္စ္ႏွင့္ေနထုိင္ေန သူမ်ားကိုေတြ႔ဆုံေမးျမန္းမႈမျပဳခင္ကတည္းက သင္သည္ သတင္းေထာက္တေယာက္ျဖစ္ေၾကာင္း သူတို႔အား အသိေပးေျပာျပရမည္။ သင့္နာမည္။ သင့္အဖြဲ႔အစည္းႏွင့္ ဘယ္လိုသတင္းေဆာင္းပါးမ်ားေရး ေၾကာင္း သင္ကသူတို႔အားေျပာျပရမည္။
၄၊ အဆုိပါလူပုဂၢိဳလ္ကခြင့္ျပဳ၍ သင္ကေရးသား ေသာ္လည္း သင့္သတင္းေၾကာင့္ အဆုိပါလူပုဂၢိဳလ္အား ထိခုိက္နစ္နာသြားျခင္းမရွိေစရန္ အေသအခ်ာ ဂရုစုိက္ပါ။ ထို႔ေၾကာင့္ အေသးစိတ္ေမးခြန္းမ်ား ေမးျမန္း ဖို႔လိုသည္။
၅၊ ေသခ်ာေအာင္လုပ္ရမည့္ေနာက္တခ်က္မွာ အကယ္၍ အဆုိပါလူပုဂၢိဳလ္က သူ႔ဆႏၵအရသေဘာ တူသည္ ဆိုေသာ္လည္း ထိုသေဘာတူညီခ်က္ဆိုသည္ကို ကာယကံရွင္က အမွန္တကယ္ သေဘာေပါက္ျခင္းရိွမရိွ အတိ အက်သိဖုိ႔လိုသည္။ အကယ္၍ သင့္အေနျဖင့္ သံသယရိွေနေသးပါက လိုအပ္ေသာ ေနာက္ထပ္ သတင္း အခ်က္အလက္မ်ားကို ရွာေဖြ၍ ကာယကံရွင္အား ထိုသတင္း အခ်က္အလက္မ်ားကို ေပးရမည္၊ အေသးစိတ္ေဆာင္ ရြက္ပါ။
‘ခင္ဗ်ားအေနနဲ႔ ၁၉၉၇ ကတည္းကအိတ္ခ်္အုိင္ဗြီရိွေနၿပီဆိုတာကို သိထားခဲ့တယ္။ ဒါေပမဲ့အခုအထိ ခင္ဗ်ားဟာ က်န္းမာၿပီး၊ ခင္ဗ်ားရဲ႕ရုံးမွာ ဆက္အလုပ္လုပ္ ေနတယ္ဆိုတဲ့အေၾကာင္းကို က်ေနာ္တို႔ သတင္းေရးၿပီး ပံုႏိွပ္ထုတ္ ေ၀မယ္ ဆိုရင္ ခင္ဗ်ားအေနနဲ႔ခြင့္ျပဳသေဘာတူပါသလား၊’ တခ်ိန္တည္းတြင္ သင့္ အေနျဖင့္ ေသခ်ာေအာင္လုပ္ရမည့္ အခ်က္မွာ ကာယကံရွင္သည္ သူ၏သတင္းႏွင့္ ပတ္သက္၍ သင္ဘာလုပ္မလဲဆိုတာ
သိေနဖို႔လိုသည္။ သင့္အေနျဖင့္ ဘာတခုကိုမွ ထိန္ခ်န္ဖံုးကြယ္မထားပါႏွင့္။ ထိုသူသည္ ဘာအျပစ္မွရိွသူမဟုတ္၊ သင္ႏွင့္စကား ေျပာေနရျခင္းသည္ ထိုသူ႔အတြက္ ၀န္ထုပ္၀န္ပိုးႀကီး သဖြယ္မျဖစ္သင့္ေပ။
အိတ္ခ်္အုိင္ဗြီ/ ေအအုိင္ဒီအက္စ္ႏွင့္ ေနထုိင္ေနသူ အေတာ္မ်ားမ်ားသည္ အကယ္၍ သူတို႔ဇာတ္လမ္းမ်ားကို ေျပာျပခ်င္သည္ ဟုဆိုရာတြင္ သူတို႔ သည္သူတို႔၏ အတြင္းေရးလွ်ဳိ႕၀ွက္ခ်က္ကို ထိန္းသိမ္းထားႏုိင္သည္ဟူေသာ အခြင့္အေရးကို အျပည့္အစံု နားမလည္သည့္အတြက္လည္းျဖစ္သည္။
ထို႔အတြက္ သူတို႔နာမည္မ်ားကိုသာမက ေမးလာသမွ်ေမးခြန္း မ်ားကို ေျဖေလ့ရိွၾကသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ သတင္းသမားအေနျဖင့္ ကာယကံရွင္မ်ားကို ထိုသတင္းအခ်က္အလက္မ်ားသည္ ဘယ္သို႔ ေရာက္သြား၍ ဘယ္လိုပံုႏိွပ္ထုတ္ေ၀မည္ျဖစ္ေၾကာင္း အရင္ဦးဆံုးေသေသခ်ာခ်ာရွင္းလင္းျပၿပီးမွ သူတို႔၏ ဆႏၵသေဘာ တူညီခ်က္ကို ေတာင္းခံပါ။
၆၊ ဓာတ္ပံု၊ ဗီြဒီယိုႏွင့္ ေဆာင္းပါးမ်ားကို အသံုးျပဳေသာအခါ ထိုအထဲတြင္ပါ၀င္ေနေသာသူမ်ားသည္ အိတ္ခ်္ အုိင္ဗြီ/ေအအုိင္ဒီအက္စ္ရိွေနသည္ဟု ေစာင္းပါးရိပ္ေျခေျပာသလိုမ်ဳိး မျဖစ္ေစရန္သတိထားပါ။ အခ်ဳိ႕ကိစၥအ ေတာ္မ်ားမ်ားတြင္ အယ္ဒီတာမ်ားသည္ သတင္းဇာတ္လမ္းအတြက္ အသံုးျပဳရန္မသင့္ေတာ္သည့္ ဓာတ္ပံု ဖုိင္မ်ားထဲမွ ဓာတ္ပံုတခ်ဳိ႕ကို ေရြးခ်ယ္၍ သံုးတတ္ေလ့ရိွသည္။ အမည္တပ္ထားေသာ လူမ်က္ႏွာဓာတ္ပံု မ်ားႏွင့္ တည္ေနရာမ်ား၏ ဓာတ္ပံုမ်ားသည္ သတင္းေခါင္းစဥ္ႏွင့္ ဆက္စပ္ေနတတ္ေသာ္လည္း သတင္း
ဇာတ္လမ္းတခုလံုးႏွင့္ ဆက္စပ္ပတ္သက္ေနသည္ဟု ဆို၍မရ။
ထိုသို႔ မွားယြင္းေရြးခ်ယ္ျခင္းသည္ နားလည္မႈ လြဲမွားေစသလို သတင္းမတိက်မႈကိုလည္း ျဖစ္ေပၚေစသည္။
၇၊ သင္သည္ ေနထုိင္မေကာင္းျဖစ္ေနသူတဦးႏွင့္ ေတြ႔ဆုံေမးျမန္းျခင္း ျပဳေနပါသလား။ သင့္က်န္းမာေရးကို
သင္ ကိုယ္တုိင္လည္း ဂရုစုိက္ဖို႔လိုသည္။ အကယ္၍ သင့္အေနျဖင့္ အေအးမိ၊ ႏွာေစးေခ်ာင္းဆိုးျဖစ္ေနျခင္း၊ ေလာ ေလာလတ္လတ္က ပန္းနာရင္က်ပ္ျဖစ္ထားျခင္းႏွင့္ အျခားအဖ်ားေရာဂါအေသးအမႊား မၾကာ ေသးခင္ကမွ ျဖစ္ထားျခင္း အစရိွသည္တို႔ျဖစ္ေနပါက အျခားသူမ်ားကို မကူးစက္ရန္အတြက္လိုအပ္ပါက ေတြ႑ဆုံ ေမးျမန္းမႈ ျပဳျခင္းကုိ ေရႊ႕ဆုိင္းထားပါ။
၈၊ ေတြ႔ဆုံေမးျမန္းသည့္အခါ ရိုးရွင္းသည့္ စကားလံုးမ်ားကို သံုးပါ။ အခ်က္အလက္မ်ားကို ျပန္လည္ စစ္ေဆးပါ။
၉၊ က်ား/မ လိင္ကြဲျပားသည့္ကိစၥကို အထူးသတိထားပါ။ အိတ္ခ်္အုိင္ဗြီႏွင့္ ေနထုိင္ေနျခင္းသည္ အမ်ဳိးသား၊ အမ်ဳိးသမီးမေရြးျဖစ္ပြားသည္ကို သတိရိွပါ။
အိတ္ခ်္အုိင္ဗြီႏွင့္ပတ္သက္၍ ေျပာတုိင္း၌ က်ား/မ လိင္ကြဲျပားမႈ ေၾကာင့္ တဖက္သတ္အထင္ခံရသည့္အျဖစ္အပ်က္မ်ဳိး ရိွေနတတ္သည္။ သင္ကုိယ္တုိင္က လည္း က်ား/မ လိင္ ကြဲျပားမႈေၾကာင့္ တဖက္သတ္အျမင္ရိွသူမဟုတ္ေၾကာင္း သင္အလုပ္လုပ္သည့္အခ်ိန္ တုိင္း၌ ေသခ်ာ ပါေစ။
ဥပမာအားျဖင့္ အမ်ဳိးသမီးလိင္လုပ္သားတုိင္း အိတ္ခ်္အုိင္ဗြီရိွေနသည္၊ လိင္တူခ်င္း ဆက္ဆံသူတုိင္း အိတ္ခ်္ အုိင္ဗြီရိွေနသည္။
မူးယစ္ေဆး အေၾကာထဲသို႔ထိုးသြင္းသူတုိင္း အိတ္ခ်္အုိင္ဗြီ ရိွေနသည္ဟု ထင္ျမင္ ယူဆျခင္း စသည္တုိ႔ပင္ျဖစ္သည္။ အဘယ့္ေၾကာင့္ဆုိေသာ္ ထိုသူမ်ား အားလံုးတြင္ အိတ္ခ်္အုိင္ဗြီ ရိွေန လိမ့္မည္ မဟုတ္ပါ။
၁၀၊ ကေလးမ်ားႏွင့္ပတ္သက္၍ သတင္းေရးသားရာတြင္ အထူးသတိထားပါ။ ကေလးမ်ားတြင္ သူတို႔ အခြင့္ အေရးႏွင့္ သီးသန္႔လြတ္လပ္စြာတည္ရိွမႈ ရိွေနသည္ကိုသတိျပဳပါ။ ကေလးမ်ားႏွင့္ေတြ႔ဆုံေမးျမန္းျခင္း မျပဳခင္ သူတို႔မိဘမ်ား (သို႔) အုပ္ထိန္းသူမ်ား၏ သေဘာတူညီခ်က္ကို ရယူဖို႔လိုေၾကာင္း ေသခ်ာပါေစ။
၁၁၊ အကယ္၍ သင့္အေနျဖင့္ ကေလး၏ ဓာတ္ပံုကို အေၾကာင္းတခုခုအတြက္ ပံုႏိွပ္ထုတ္ေ၀လိုသည္ ဆုိပါစို႔၊ ဘာေၾကာင့္ ဓာတ္ပံုထည့္သြင္းလိုသည္ကို မိမိကိုယ္ကိုျပန္ေမးပါ၊ ကေလးမ်ား၏ဓာတ္ပံုကို ပံုႏိွပ္ ထုတ္ေ၀ျခင္း သည္ ဆယ္ႀကိမ္တြင္ကိုးႀကိမ္ မျပဳလုပ္ရေသာ ကိစၥျဖစ္သည္။
၁၂၊ ကေလးတို႔ကိုယ္တုိင္ေပးေသာသတင္းကို ခြဲျခားစိတ္ျဖာသံုးသပ္ဖို႔လိုသည္။ အေၾကာင္းေၾကာင္းေၾကာင့္ မွား ယြင္းႏုိင္သည့္အေျခအေန ရိွေသာေၾကာင့္ျဖစ္သည္။
၁၃၊ သင္မေက်ႁပြန္ႏုိင္ေသာကတိကို မည္သူ႔ကိုမွမေပးပါႏွင့္။ သတင္းေထာက္တဦးအေနျဖင့္ အျမဲမွတ္သား ရမည္မွာ အထက္ပါကိစၥမ်ားကို ေဆာင္ရြက္ေတာ့မည္ ဆိုလွ်င္ လိမၼာသိုသိပ္၍ ႏႈတ္လံုဖို႔လိုသည္။ ေစာင့္စည္းရ မည့္က်င့္၀တ္မ်ားကို လုိက္နာပါ။ သင္ဆံုးျဖတ္မည့္ ကိစၥမ်ားအတြက္ အျပန္ျပန္အလွန္လွန္ စဥ္းစားပါ။ ကေလး သူငယ္မ်ား ႏွင့္စပ္လ်ဥ္း၍ သတင္းအစီရင္ခံျခင္း ကေလးသူငယ္မ်ားႏွင့္စပ္လ်ဥ္း၍ အိတ္ခ်္အုိင္ဗြီ/ေအ အုိင္ဒီ အက္စ္ကိစၥမ်ား သတင္းေရးသားေတာ့မည္ ဆိုလွ်င္ စိတ္ခံစားခ်က္မ်ားျဖင့္ မေျပာဆိုပဲ၊ လိုသည္ထက္ပုိေသာ ကာကြယ္မႈမ်ားျဖင့္မေျပာဆိုပဲ ေဆာင္ရြက္ရမည္ဆိုသည္ကို အျမဲသတိရပါ။
သတင္းေထာက္မ်ားတြင္ ကေလး တို႔အခြင့္အေရး၊ လံုျခံဳေရးႏွင့္ လြတ္လပ္မႈတို႔ကို အကာကြယ္ေပးရန္ တာ၀န္ရိွသည္။ ကေလးသူငယ္မ်ားအား ေမးခြန္းေမးျခင္း၊ ဓာတ္ပံုမ်ားသံုးရန္ ေရြးခ်ယ္ျခင္း။ သူတို႔၏ မွတ္ခ်က္မ်ားကို ထည့္သြင္းျခင္း၊ ကေလး၏ လူေနမႈဘ၀ကို ဇာတ္လမ္းျပဳလုပ္ျခင္း အစရိွသည္တို႔ကို ပံုႏိွပ္ထုတ္ေ၀ျခင္း၊ အသံလႊင့္ျခင္းမ်ား ျပဳလုပ္ၿပီး ေသာအခါ ထိုကေလးတို႔ အသက္ရွင္သန္ ေနထုိင္မႈႏွင့္ ေနာက္ဆက္တြဲအက်ဳိးဆက္မ်ား ဘယ္လိုျဖစ္သြား ႏုိင္သည္ကို အထူးသတိျပဳပါ။ အိတ္ခ်္ အုိင္ဗြီ/ေအအိုင္ဒီအက္စ္ႏွင့္ ေနထုိင္ေနေသာ ကေလးသူငယ္မ်ား အေၾကာင္း သတင္းဖန္တီးရာတြင္ အေျခခံအားျဖင့္ စဥ္းစားရမည့္အခ်က္ (၅) ခ်က္ရိွသည္။
၁၊ ကေလးသူငယ္မ်ား. အက်ဳိးစီးပြား ကေလးသူငယ္မ်ားႏွင့္ပတ္သက္၍ ဘယ္လို႐ႈေထာင့္မ်ဳိးမွ သတင္းကိုေရး သည္ျဖစ္ေစ ထုိသတင္းသည္ ကေလးမ်ားအတြက္ ထိခိုက္နစ္နာလြယ္ေသာအေျခအေနကို ထုတ္ေဖာ္ေျပာၾကား သလို မျဖစ္ေစရ။ သူတို႔၏ အက်ဳိးစီးပြားကို မထိခုိက္ေစရ။
၂၊ ျမင့္မားေသာက်င့္၀တ္ျဖင့္ ေဆာင္ရြက္ျခင္း အထူးသျဖင့္ ထိခုိက္လြယ္ေသာ ကေလးသူငယ္ မ်ားအေၾကာင္း သတင္းကိစၥမ်ားေဆာင္ရြက္တုိင္း ျမင့္မားေသာက်င့္၀တ္ျဖင့္ ေစာင့္ထိန္းလုပ္ကုိင္ရမည္။
တဖက္သတ္ထင္ျမင္ ယူဆခ်က္မ်ား၊ ခြဲျခားသလိုျဖစ္ေသာ စကားလံုးအသံုးအႏႈန္းမ်ား၊ သတင္းကို လမ္းလြဲေစမည့္တင္ျပမႈမ်ားကို ေရွာင္ရွားပါ။ သတင္းဇာတ္လမ္း ထဲတြင္ ကေလးသူငယ္တို႔အား သနားစဖြယ္ ဒုကၡသည္သားေကာင္မ်ားအျဖစ္ မီးေမာင္းထိုးျပျခင္းျဖင့္ ကေလးသူငယ္တို႔သည္ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္မဲ့၍ စြမ္းအားမရိွေသာသူမ်ားအျဖစ္ ထင္ျမင္ျခင္း ကုိခံသြားရႏုိင္သည္။
၃၊ လွ်ဳိ႕၀ွက္ခ်က္ကို ထိန္းသိမ္းျခင္း ကေလးမ်ား.အက်ဳိးစီးပြားအတြက္ ေတြ႔ဆုံေမးျမန္းခံရသည့္ကေလးမ်ား တြင္ အိတ္ခ်္အုိင္ဗြီရိွေနသည္ဆုိျခင္းကို လွ်ဳိ႕၀ွက္ထားပါ။ ကေလးသူငယ္ တို႔အေနျဖင့္ သူတို႔တြင္ အိတ္ခ်္အုိင္ဗြီရိွ ေနသည္ကို ေျပာဆိုျခင္းသည္ သူတို႔အေနျဖင့္ ေနာက္ဆက္တြဲျဖစ္လာမည့္ အက်ဳိး ဆက္မ်ားကို နားလည္ႏုိင္စြမ္း မရိွေသး၍ျဖစ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ သတင္းသမားအား သူတို႔နာမည္မ်ားကို ထုတ္ေဖာ္ေျပာျခင္း၊ ေနရပ္လိပ္ စာမ်ားကို ေျပာျပျခင္း၊ ဓာတ္ပံုရိုက္ခြင့္ျပဳျခင္းျဖစ္သည္။ ကေလးမ်ားထံမွ သေဘာတူညီခ်က္ ရသည္ဟုဆိုေသာ္ လည္း ေနာက္ဆက္တြဲ ျဖစ္လာမည့္ အက်ဳိးဆက္ မ်ားအေၾကာင္းကို အခ်ိန္ယူ၍ စိတ္ရွည္စြာ ရွင္းလင္းျပရမည္။ ကေလးကိုသာ ရွင္းလင္းေျပာဆိုသည္ မဟုတ္ပဲ ကေလးမိဘ၊ အုပ္ထိန္းသူႏွင့္ကေလးကို ေစာင့္ေရွာက္သူမ်ား ကိုပါ တခ်ိန္တည္းတြင္ ဂဃနဏ ရွင္းလင္းေျပာဆိုရမည္။ သို႔ေသာ္ ဤေနရာတြင္ ႁခြင္းခ်က္တခုေတာ့ရိွသည္။
အဆိုပါကေလးတြင္ အိတ္ခ်္အုိင္ဗြီရိွေနသည့္ အေၾကာင္းကို သတင္းေရးသားျခင္းသည္ တစုလံုးေသာ လူထုအား ႀကီးမားေသာအက်ဳိးေက်းဇူးျဖစ္ေစမည့္ အေျခအေနရိွေၾကာင္း သိသာစြာ ထင္ထင္လင္းလင္း ရိွေနသည္ ဆိုပါက ထုတ္ေဖာ္ေရးသားႏုိင္သည္။
၄၊ ျဖစ္လာႏုိင္သည့္ ေနာက္ဆက္တြဲအက်ဳိးဆက္မ်ားကို ေသခ်ာေစ့ငုစြာၾကည့္ပါ သင္၏ ေတြ႔ဆုံေမးျမန္း ခန္းထဲတြင္ ကေလးသည္ တႀကိမ္သို႔မဟုတ္ တႀကိမ္ထက္ပို၍ ပါေကာင္းပါေနမည္။
တခါတရံ၌ အျခားေသာအိတ္ခ်္အုိင္ဗြီဇာတ္လမ္းမ်ားကိုေရးသားရင္း အဆိုပါကေလးႏွင့္ ေတြ႔ဆုံ ေမးျမန္းထား ခ်က္ကို ဆက္စပ္၍ ျပန္သံုးတာမ်ဳိးလည္း ရိွႏုိင္သည္။ သင္၏ သတင္းဇာတ္လမ္းအား ေမာ္ကြန္းတုိက္ Archive တြင္ စုေဆာင္းထားသည္ ဆိုပါစို႔၊ လိုအပ္တုိင္း အကိုးအကားအေနျဖင့္ ထိုဇာတ္လမ္းကို သင္ (သို႔) အျခားသူမ်ား ကသံုးသည္ဆိုပါက ကေလး၏ အိတ္ခ်္အုိင္ဗြီရိွေနသည့္ ဘ၀သည္ ထပ္ျပန္တလဲလဲ ေဖာ္ျပခံေနရမည္ျဖစ္သည္။
သင့္အေနျဖင့္ ဘယ္လိုအခ်က္အလက္မ်ား သင္၏ သတင္းဇာတ္လမ္းထဲတြင္ ထည့္သြင္းသည္ျဖစ္ေစ ကေလး၏ အနာဂတ္အက်ဳိးစီးပြားကို မထိခုိက္ေစရန္လိုသည္ဟု စိတ္တြင္အျမဲရိွေနရမည္။
၅၊ ကေလးသူငယ္မ်ားတြင္ ျမင္ေတြ႔ၾကားသိရန္ အခြင့္အေရးရိွသည္ ကေလး၏ ကုိယ္ပုိင္အက်ဳိးစီးပြားသည္ အထူးတလည္အေရးႀကီးသည္။ သို႔ေသာ္ ကေလးသူငယ္မ်ား အေနျဖင့္ သူတို႔ႏွင့္ ဆက္စပ္ပတ္သက္ေနသမွ် ကိစၥရပ္မ်ားတြင္ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ရန္ အခြင့္အေရး ရိွသည္။
သင့္အေနျဖင့္ ကေလးတို႔အား အိတ္ခ်္ အုိင္ဗြီ/ ေအအုိင္ဒီအက္စ္ကိစၥမ်ားတြင္လည္းေကာင္း၊ ဆက္စပ္ေနေသာ ကိစၥရပ္မ်ားတြြင္ လည္းေကာင္း၊ သူတို႔၏ ထင္ျမင္ယူဆခ်က္မ်ား ထုတ္ေဖာ္ျပသႏုိင္ရန္ အတြက္ အခြင့္အေရးေပးရမည္။
