Uterus သားအိမ္ဆိုတာ အထက္ကား-ေအာက္ရွဴး သစ္ေတာ္သီးပံုရွိတယ္။ ေရွ႕တည့္တည့္ကၾကည့္ရင္ အထက္ေအာက္ တန္းေနတယ္။ ဒါေပမဲ့ ေဘးကေနၾကည့္တဲ့အခါ တေယာက္နဲ႔တေယာက္ မတူၾကဘဲ ေရွ႕ကို ကိုင္းေနတာ နဲ႔ ေနာက္ကို လန္ေနတာ ၂ မ်ိဳးရွိႏိုင္တယ္။ Tipped uterus, Tilted uterus လို႔ အဂၤလိပ္စာနဲ႔ေခၚတယ္။ ေဆးစာမွာေတာ့ Retroverted uterus, Retroflexed uterus လို႔ ေခၚတယ္။ အမ်ိဳးသမီး ၂ဝ% ေလာက္မွာ သားအိမ္ေနာက္လန္တာရွိၾကတယ္။

မိန္းမကိုယ္ခႏၶာကို (၄) မ်ိဳးသတ္မွတ္ထားတယ္။ Apple or V shape ပန္းသီး၊ Banana or I shape ငွက္ေပ်ာသီး၊ Pear or Bell shape သစ္ေတာ္သီး (ေခါင္းေလာင္း) နဲ႔ Hourglass or X shape သဲနာရီပံု။ အသီးေတြအားလံုး စားသံုးလို႔ ရသလိုဘဲ သားအိမ္က ေရွ႕ကုန္းေနတာျဖစ္ျဖစ္၊ ေနာက္လန္ေနတာျဖစ္ျဖစ္ အသံုးက်တာခ်ည္းသာ ျဖစ္ပါတယ္။

သားအိမ္ဟာ တင္ပါးဆံုရိုးကြင္းထဲ အလည္ေနရာမွာရွိတယ္။ သူ႔ေရွ႕က ဆီးအိမ္၊ သူ႔ေနာက္က အစာေဟာင္းအိမ္ရွိတယ္။ ဒီအဂၤါ ၃ ခုနဲ႔ အူေတြကို ထိန္းပင့္တင္ထားေပးတာေတြ ရွိတယ္။ Pelvic floor (Pelvic diaphragm) ေခၚတယ္။ အဝတ္ပုခက္လိုေနတယ္။ Levator ani နဲ႔ Coccygei ၾကြက္သားေတြ၊ Connective tissue တြယ္ဆက္ (တစ္ရွဴး)၊ Parietal pelvic fascia (ဖါရွာ) နဲ႔ အရြတ္ေတြ ျဖစ္တယ္။ အရြတ္ေတြ ဆိုတာ Uterosacral ligament, Cardinal ligaments နဲ႔ Pubocervical ligament ေတြျဖစ္တယ္။ သားအိမ္ကို အဓိကထိန္းေပးေနတာေတြက Pelvic diaphragm, Perineal body နဲ႔ Urogenital diaphragm ေတြျဖစ္ျပီး၊ Broad ligament က ဒုတိယတန္းစားအထိန္း ျဖစ္တယ္။

ကေလးေမြးရရင္ အဲဒါေတြ အနည္းနဲ႔ အမ်ားစုတ္ျပဲရတယ္။ အားကစား ျပင္းထံတာ လုပ္ရင္လဲ အဲလိုျဖစ္ႏိုင္တယ္။ Urinary incontinence ဆီးမလံုတာ နဲ႔ Prolapsed သားအိမ္၊ ဆီးအိမ္၊ အစာေဟာင္းအိမ္ ကြံ်က်တာေတြ ျဖစ္လာေစႏိုင္တယ္။ ဒါေတြကို သန္မာေစေအာင္ Pelvic floor exercise (Kegel exercises) ေလ့က်င့္ခန္း လုပ္ရတယ္။ (ေရးထားပါတယ္) လိုအပ္သူေတြကို ခြဲစိတ္ျပဳျပင္ေပးမယ္။

သားအိမ္ရဲ႕ ေကာက္ေကြးမႈက ၂ မ်ိဳးရွိတယ္။ Anteversion သားအိမ္ဝမ်ဥ္းနဲ႔ ဗဂ်ိဳင္းနားမ်ဥ္း ေဒါင့္ခ်ိဳးဟာ ဆီးအိမ္နဲ႔ အစာေဟာင္းအိမ္ထဲမွာ ဘာမွရွိမေနရင္ ၉ဝ ဒီဂရီရွိတယ္။ Anteflexion သားအိမ္အဝမ်ဥ္းနဲ႔ သားအိမ္ကိုယ္မ်ဥ္း၊ (သားအိမ္ လည္ပင္းေနရာမွာ) ဆီးအိမ္နဲ႔ အစာေဟာင္းအိမ္ထဲမွာ ဘာမွရွိမေနရင္ ၁၂၅ ဒီဂရီရွိတယ္။

ဒီလိုျဖစ္တာ ေမြးရာပါျဖစ္တယ္။ ေနာက္မွေျပာင္းဆိုရင္ (၁) ကိုယ္ဝန္၊ (၂) ေသြးဆံုးတာ (၃) Pelvic inflammatory disease တင္ပါးဆံုတြင္း အဂၤါေတြေရာင္တာ၊ (၄) Endometriosis သားအိမ္ေရာဂါ နဲ႔ (၅) Fibroids သားအိမ္ အလံုးေတြကေန ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။ ေျပာင္းတယ္ဆိုတာ ေရွ႕ကိုင္းကေန ေနာက္ကိုင္းျဖစ္တာကို ဆိုလိုတယ္။

သားအိမ္အေနအထားကို Pelvic exam တင္ပါးဆံုေနရာ စမ္းသပ္နည္းနဲ႔ အလြယ္သိႏိုင္တယ္။ Abdominal ultrasound (အာလ္ထြာေဆာင္း) ရိုက္ရင္ သိသာမယ္။

သားအိမ္ေနာက္လွန္ ျဖစ္ေနေပမဲ့ ဘာမွမခံစားရသူက မ်ားတယ္။ ခံစားရရင္ Dyspareunia ဆက္ဆံခ်ိန္မွာ မနာသင့္ဘဲ နာတာ နဲ႔ Dysmenorrheal ရာသီလာရင္ နာတာေတြျဖစ္တယ္။ နဲနဲရွားတဲ့ လကၡဏာေတြ ကေတာ့ ဆက္ဆံခ်ိန္မွာ ခါးနာတာ၊ Minor incontinence ေမြးလမ္းေၾကာင္းနဲနဲမလံုတာ၊ Urinary tract infections ဆီးလမ္းပိုးဝင္တာ၊ Fertility problems ကေလး မရႏိုင္တာ၊ Tampons ရာသီလာစဥ္သံုးတဲ့ ပစၥည္းသံုးရတာ အဆင္မေျပတာေတြ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။

သားအိမ္ေရာဂါ၊ သားအိမ္အက်ိတ္၊ ပိုးဝင္တာေတြကေနျဖစ္တဲ့ အမာရြတ္ေၾကာင့္သာမဟုတ္ရင္
• Knee to Chest ဒူး-ရင္ပတ္ ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္ႏိုင္တယ္။ ၾကမ္းျပင္မွာ ေမွာက္ရက္သားလွဲေနပါ။ ဒူးႏွစ္ဖက္ကို ေကြးပါ။ ရင္ပတ္နဲ႔ ေျခေထာက္ေတြက ၾကမ္းမွာသာ ကပ္ထားပါ။ ဘယ္ဘက္ေျခကိုၾကမ္းမွာကပ္ထားျပီး ညာဘက္ဒူးကို ရင္ပတ္ဆီဆြဲယူပါ။ ၁၅-၃ဝ စကၠန္႔ အဲဒီအတိုင္းေနပါ။ ေမွာက္ရက္ ျပန္လုပ္ပါ။ ေနာက္တဖက္ကို အဲဒီအတိုင္းလုပ္ပါ။ စုစုေပါင္း အၾကိမ္ ၁ဝ စံု၊ တေန႔ ၃ ခါလုပ္ပါ။
• Kangaroo Walk သားပိုက္ေကာင္ ေလ့က်င့္ခန္းကိုလဲ လုပ္ႏိုင္တယ္။ ခါးေအာက္ပိုင္းမွာရွိတဲ့ Erector spinea muscles ၾကြက္သားကိုသန္မာေစတယ္။ လက္ႏွစ္ဖက္၊ ေျခႏွစ္ဘက္ ၾကမ္းျပင္မွာ ေထာက္ထားပါ။ လက္ေတြကိုဆန္႔တန္းျပီး တင္ပါးကို မ်က္ႏွာၾကက္ဆီပင့္တင္ပါ။ ဒူးကို နဲနဲေကြး၊ ခါးကိုလဲ နဲနဲကုန္းျပီး ဗိုက္ကိုေရွ႕ဖက္ဆီထားလိုက္ပါ။ အဲဒီပံုစံအတိုင္း ေလးဘက္သြားေပးပါ။ တေန႔မွာ မိနစ္အနည္းငယ္စီလုပ္ပါ။
• Pessary ေခၚတဲ့ Plastic ပလပ္စတစ္၊ ဒါမွမဟုတ္ Silicone device (စီလီကြန္) ကရိယာသံုးနည္းလဲရွိတယ္။ ဗဂ်ိဳင္းနားထဲကို ထည့္ထားေပးရတယ္။ နာေနခ်ိန္မွာ ယာယီသက္သာေစဘို႔သာ တတ္ႏိုင္တယ္။

သားအိမ္ေနာက္လန္ေနရင္ ကိုယ္ဝန္ရ-မရကို ဘယ္လိုသက္ေရာက္သလဲ
American Pregnancy Association အေမရိကန္ ကိုယ္ဝန္အသင္းက “သားအိမ္ေစာင္းေနျခင္းဟာ ကေလးမရေစတဲ့ တျခားအေၾကာင္းတရားေတြကို ရွာမရတဲ့အခါ ဒါျဖစ္ႏိုင္ေလာက္မလား ယူဆႏိုင္တယ္” လို႔ ဆိုပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ကေလး မရလို႔ ခြဲစိတ္နည္းကို သံုးေပးရတာ အေတာ္ရွားပါတယ္။ ကိုယ္ဝန္ရျပီးေနာက္လဲ သားအိမ္ကေနာက္လန္ေပမဲ့ ကိုယ္ဝန္ ၁ဝ-၁၂ ပတ္ဆိုရင္ ဘယ္ကိုမွ ေစာင္းမေနေတာ့ပါ။ အဲလို တည့္မလာႏိုင္ရင္ေတာ့ Miscarriage ကိုယ္ဝန္ပ်က္ႏိုင္တယ္။ ရွားတာေတာ့ ရွားပါတယ္။ Women's Health, UK ရဲ႕အဆိုအရလဲ ကေလးမရမွာ သိပ္မစိုးရိမ္ဘို႔ ေျပာထားတယ္။

ခြဲစိတ္ဘို႔ လိုရင္ Uterine suspension ခြဲစိတ္နည္းနဲ႔ ကုသေပးရတယ္။ UPLIFT procedure နည္းဟာ ေနာက္ေပၚ ခြဲစိတ္နည္း ျဖစ္တယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ (၁ဝ-၉-၂ဝ၁၂ )

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ - yamunaclinic.org/index.php?option=com_content&view=article&id=3937:-tilted-uterus-&catid=34:adult-readings&Itemid=49