HIV
ေရာဂါပိုး ကူးစက္မႈ အႏၱရာယ္ဟာ အမ်ဳိးသမီးေတြအတြက္ သိပ္ကိုႀကီးမားေနတယ္ ဆိုတဲ့
ထင္ရွားတဲ့ သတ္ေသအေထာက္အထားေတြ ရွိေနၿပီးေတာ့ ဒီျပႆနာကို ကိုင္တြယ္ေျဖရွင္းေပးျခင္း
မရွိေသးပါဘူး။ ေရာဂါကူးစက္မႈကပဲျဖစ္ျဖစ္၊ လူမူေရး အေၾကာင္းအရာေတြေၾကာင့္ပဲျဖစ္ျဖစ္၊
ဆင္းရဲမြဲေတမႈေၾကာင့္ပဲျဖစ္ျဖစ္၊ တႏိုင္ငံလံုး အတိုင္းအတားနဲ႔ အိတ္(စ္)ေရာဂါ
ကားကြယ္ေရးလႈပ္ရွာမႈေတြကိုပဲၾကည့္ၾကည့္ အမ်ဳိးသမီးေတြကို ဦးစားေပးထည့္သြင္းဆင္စားျခင္း
မရွိပါဘူး။ ေရာဂါတိုက္ဖ်က္ေရး အစီအစဥ္ေတြကိုေဖာ္ေဆာင္ရာမွာနဲ႔ ေပၚလစီေတြ
ခ်မွတ္ရာမွာလည္း အေတာ္ေလးကြာဟမႈ ရွိေနတာေတြ႕ရပါတယ္။ ကုလသမဂၢ အိတ္(စ္) ေရာဂါဌာနရဲ႕
အမ်ဳိးသမီးနဲ႔ လူ႔အခြင့္အေရး ဆုိင္ရာအႀကံေပးပုဂၢိဳလ္ Jame Belson က အာရွမွာ
အမ်ဳိးသမီးငယ္ေတြနဲ႔ မိန္းကေလးေတြၾကား HIV ေရာဂါပိုး ကူးစက္မႈအႏၱရာယ္ႀကီးမားေနတဲ့အတြက္
သက္ဆိုင္ရာ အစိုးရေတြအေနနဲ႔ ဒီျပႆနာေတြကို ကိုယ္တြင္ေျဖရွင္းေပးဖို႔ လိုအပ္ေနၿပီလို႔
အခုလို ထိုင္းႏိုင္ငံ၊ ဘန္ေဘာက္ၿမိဳ႕မွာ က်င္းပခဲ့တဲ့ HIV အိတ္(စ္) ေရာဂါဆိုင္ရာညီလာခံမွာ
ေျပာၾကား သြားတာပါ။
အမ်ဳိးသမီးမ်ားဆိုင္ရာကုလသမဂၢရံပံုေငြအဖြဲ႕နဲ႔
Global Fund အဖြဲ႕ႀကီးတို႔က ပူးတြဲ ကမကထ ျပဳက်င္းပခဲ့တဲ့ အဲဒီညီလာခံကို အာရွတခြင္က
ကိုယ္စာလွယ္ေပါင္း ၂၀၀ ေက်ာ္တို႔ တတ္ေရာက္ခဲ့ၾကပါတယ္။
အာရွမွာ
အမ်ဳိးသမီးႏွင့္မိန္းခေလးငယ္ေတြၾကား HIV ေရာဂါပိုး ကူးစက္မႈ တိုးလာတဲ့အတြက္
အမ်ဳိးသမီးေတြအေနနဲ႔ ဆံုျဖတ္ပိုင္ခြင့္ ရၾကဖို႔နဲ႔ HIV ေရာဂါပိုး မကူးစက္ရေလေအာင္
ကိုယ္ကိုကိုယ့္ ကားကြယ္ႏိုင္ေစဖို႔အစီအစဥ္ေတြကို ဦးစားေပးေဆာင္ရြက္သင့္ၾကၿပီလိုလဲ
ကုလသမဂၢ အိတ္(စ္) ေရာဂါဆိုင္ရာ ကြ်မ္းက်င္ပညာရွင္ေတြက တိုက္တြန္းခဲ့ၾကပါတယ္။
တစ္ခ်ဳိ႕
အာရွႏိုင္ငံေတြမွာ HIV ကူးစက္ေနတဲ့
အမ်ဳိးသမီးဦးေရးတိုးလာေနၿပီး HIV အိတ္(စ္) ေရာဂါဟာ အမ်ဳိးသမီးငယ္ေတြအုပ္စုမွာ
အဓိကအသက္ဆံုး႐ံႈးေစတဲ့ အေၾကာင္းတရပ္လဲ ျဖစ္ေနတယ္လို႔ သူတို႔က အသိေပးခဲ့ၾကပါတယ္။
ျမန္မာႏိုင္ငံအပါအဝင္နဲ႔
အာရွပစၥဖိတ္ေဒသမွာ HIV ေရာဂါပိုး ကူးစက္ေနတဲ့ အမ်ဳိးသမီးေပါင္း ၁.၆ သန္း ရွိၿပီး
ဒါဟာ ေဒသႏၱရမွာ HIV ကူးစက္မႈရဲ႕ ၃၅ ရာခိုင္ႏႈန္းရွိတယ္လို႔ ကုလသမဂၢက ဆိုပါတယ္။
၁၉၉၀
ခုမွာေတာ့ အာရွမွာ HIV ေရာဂါပိုး ကူးစက္ေနမႈရဲ႕ ၁၈ ရာခိုင္ႏႈန္းဟာ အမ်ဳိးသမီးေတြ
ျဖစ္ခဲ့လို႔ အခုကူးစက္မႈကိုၾကည့္ရင္ ႏွစ္ဆတိုးလားၿပီးလို႔ ဆိုႏိုင္ပါတယ္။
ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ
HIV အိတ္(စ္) ေရာဂါကူးေနသူေပါင္းဟာ သကၠရာဇ္ ၂၀၀၅ ခုႏွစ္က လူဦးေရးစုစုေပါင္းရဲ႕ ၁.၃
ရာခိုင္ႏႈန္း ရွိတဲ့အတြက္လည္း လူႏွစ္သိန္းကေန ငါးသိန္း ေက်ာ္အထိရွိတယ္လို႔ UN
အိတ္(စ္) ဌာနက ခန္႔မွန္း ခဲ့ပါတယ္။
အထူးသျဖင့္
ေရာဂါပိုးဟာ လိင္ဆက္ဆံရာမွာနဲ႔ မူးယစ္ေဆးထိုးအပ္ သံုးစြဲသူေတြအၾကား အမ်ားဆံုးျဖစ္တယ္လို႔
ကုလသမဂၢက ဆိုပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ HIV အိတ္(စ္) ေရာဂါကူးစက္ေနသူေတြဟာ
ျပည့္တန္ဆာေတြၾကားမွာ ၃၂ ရာခိုင္ႏႈန္းရွိၿပီး ေဆးထိုးအပ္သံုးစြဲတဲ့ မူးယစ္ေဆးစြဲသူေတြၾကား
၄၃ ရာခိုင္ႏႈန္းရွိတယ္လို႔လဲ ေတြ႕ရွိခဲ့ပါတယ္။ ကူးစက္မႈႏႈန္းဟာ ရခိုင္နဲ႔
ခ်င္းျပည္နယ္မွာ အနည္းဆံုးျဖစ္ၿပီး မႏၱေလး၊ မေကြး၊ စကိုင္းနဲ႔ ပဲခူးတို႔မွာ အလယ္အလတ္လိုက္ကာ
အမ်ားဆံုးကေတာ့ ရန္ကုန္၊ ကခ်င္း၊ ရွမ္း၊ ကရင္၊ မြန္၊ တနသၤာရီတိုင္းတို႔
ျဖစ္တယ္လို႔လဲ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ ရန္ကုန္မွာ ျပည္တန္ဆာအိမ္ေပါင္း ရာေက်ာ္ရွိၿပီး
ျပည္တန္ဆာေပါင္းလဲ တစ္ေသာင္းေက်ာ္ရွိတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ အထူးသျဖင့္
ျမန္မာအမ်ဳိးသမီးေတြျဖစ္ၾကၿပီး ၇၀ ရာခိုင္ႏႈန္းနဲ႔ ၉၀ ရာခုိင္ႏႈန္းတို႔ဟာ
လိင္ပိုင္ဆိုင္ရာ ကတဆင့္ HIV အိတ္(စ္) ကူးစက္ၾကတာျဖစ္ၿပီး ၂၅ ရာခိုင္ႏႈန္းသာ HIV
အိတ္(စ္) ေရာဂါပိုး ရွိမရွိကို စစ္ေဆးခံခဲ့ၾကရတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ရန္ကုန္မွာ
ျပည္တန္ဆာတဝက္ နီးပါးတို႔ကေတာ့ HIV အိတ္(စ္) ေရာဂါကူးစက္ေနၾကၿပီးလို႔လဲ ေလ့လာခ်က္တရပ္က
ေတြ႕ရွိခဲ့ပါတယ္။ UN အိတ္(စ္) နဲ႔ Unifund (ယူနီဖမ္)ေခၚ အမ်ဳိးသမီးမ်ားဆုိင္ရာ
ကုလသမဂၢဖြံ႕ၿဖိဳ႕ေရး ရံပံုေငြအဖြဲ႕က အာရွမွာ HIV ေရာဂါပိုးကူးစက္ေနၾကတဲ့
အမ်ဳိးသမီးနဲ႔ မိန္းကေလးငယ္ေတြအတြက္
လူ႔အခြင့္အေရးကို ဥပေဒအရ ကာကြယ္ေဆာင္ေရွာက္မႈ တိုျမႇင့္ေပးဖို႔လဲ
ေတာင္းဆိုခဲ့ၾကပါတယ္။ ေရာဂါပိုးကူးစက္ေနတဲ့
အမ်ဳိးသမီးေတြအေနနဲ႔ ခြဲျခားဆက္ဆံခံရတာ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းမွာ ဝိုင္းက်ဥ္ခံခဲ့ရတာ
အၾကမ္းဖက္ခံၾကရတာေတြကို ရင္ဆိုင္ေနၾကရတယ္လို႔လဲ ကုလသမဂၢက ေထာက္ျပခဲ့ပါတယ္။
အမ်ဳိးသမီးေတြၾကား HIV အိတ္(စ္) ေရာဂါပိုး ကူးစက္မႈႏႈန္း တိုးလာတာဟာလည္း
လိင္ဆက္ဆံရာမွာ အကာအကြယ္ မယူႏိုင္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္ အဓိကျဖစ္တယ္လို႔လဲ Miss Belson
ကေျပာပါတယ္။
“ေတြ႕ရွိခ်က္အရ
ကူးစက္မႈႏႈန္းဟာ တိုးလာတာေတြ႕ရပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဒီကူးစက္မႈးႏႈန္းက သိပ္တက္ေနမယ္။
အထူးသျဖင့္ အမ်ဳိးသမီးေတြ မုဆိုးမ ျဖစ္ၾကမယ္။ ကေလးေတြလဲ မိခင္မဲ့ ျဖစ္ၾကမယ္။ အေျခအေနဟာ
တကယ့္ကို စိုးရိမ္စရာမို႔လို႔ ေရာဂါကူးစက္မႈ ေလ်ာ့ခ်ႏိုင္ ဖို႔အတြက္ ဦးစားေပးဖို႔
လိုေနပါတယ္။“ ေဒါက္တာေဒၚခင္ေစာဝင္းကေတာ့ ကေနဒါႏိုင္ငံ အဲဗာသန္ေဆးတကၠသိုလ္မွ ကထိကျဖစ္ၿပီး
ေဆးပညာနဲ႔လူ႕အခြင့္အေရးဘာသာရပ္ကို ေလ့လာဆည္းပူးခဲ့သူတဦး ျဖစ္ပါတယ္။
ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ အမ်ဳိးသမီးမ်ား HIV အိတ္(စ္) ေရာဂါပိုးကူးစက္မႈနဲ႔ ပက္သက္လို႔
အေျခအေနကို အခုလို သူက သံုးသပ္ပါတယ္။
“ဗမာျပည္မွာ
ဆိုလိုရွိရင္ အထူးသျဖင့္ အခုသတင္းေတြထဲမွာ ၾကားေနရတာက ဒီလိုမ်ဳိး အလွျပင္ခန္းေတြ၊
အႏွိပ္ခန္းေတြ၊ ကာရာအိုေကဘားေတြဆိုတာက ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ရွိတယ္ေလ။ ရပ္ကြက္ေတြမွာ။
အထူးသျဖင့္ ၿမဳိ႕ႀကီးေတြေပါ့ေနာ္။ အဲလိုမ်ဳိး ၿမိဳ႕ႀကီး၊ ျပႀကီးေတြမွာ ဒီလိုမ်ဳိး
အႏွိပ္ခန္းေတြ ေပၚလာတဲ့အခါမွာ အမ်ဳိးသမီးေလးေတြနဲ႔ ပက္သက္ၿပီးေတာ့ အႏၱရာယ္ရွိတဲ့
အေနအထားေတြက အမ်ားႀကီးရွိလာတယ္ေပါ့ေလ။ ကိုယ္ရဲ႕စိတ္ဆႏၵပါလိုပဲျဖစ္ျဖစ္၊ စိတ္ဆႏၵမပါပဲနဲ႔
စီးပြားေရးအရ တခုခုအဆင္ေျပခ်င္လို႔ အဲလိုမ်ဳိး အေၾကာင္းအမ်ဳိးစံုနဲ႔ ဒီအမ်ဳိးသမီးေတြဟာ
ဒီလိုမ်ဳိး ျပင္ဆင္မႈမရွိပဲနဲ႔ လတ္တေလာ ဒီလို လိင္ဆက္ဆံလိုက္ၿပီးတဲ့အခါမွာ အကာအကြယ္မပါတဲ့အတြက္
အဲဒီကေနၿပီးေတာ့ အမႈမဲ့ အမွတ္မဲ့ ေနလိုက္တဲ့ အျဖစ္ေတြကေနၿပီးေတာ့ ဒီ HIV
ေရာဂါပိုးက အလြယ္တကူဝင္သြားတဲ့ သာဓကေတြလည္း အမ်ားႀကီးေတြ႕ရတယ္။”
HIV
အိတ္(စ္) ေရာဂါပိုး အမ်ဳိးသမီးေတြ ဘယ္လို႔ကူးစက္ၾကသလဲဆုိတာနဲ႔ ပတ္သက္ လို႔ေတာ့ ေဒါက္တာေဒၚခင္ေစာဝင္းက
“ဗမာႏိုင္ငံရဲ႕ အေနအထားမွာေတာ့ ဒီအမ်ဳိးသမီးေတြဟာ ဒီ HIV ေရာဂါးပိုးကို အဓိကေတာ့ ဒီလိင္ဆက္ဆံရာ
ကေနတဆင့္ ကူးစက္တယ္။ ေနာက္တစ္ခုကေတာ့ ဒီေဆးထိုးအပ္ေပါ့ေနာ္ ေဆးထိုးအပ္ကေနတဆင့္
အထူးသျဖင့္ မိမိရဲ႕အမ်ဳိးသား ဒါမွမဟုတ္ရင္ မိမိရဲ႕ရည္စား၊ ဒါမွမဟုတ္လို႔ရွိရင္္လည္း
စီးပြားေရးအရ ဆက္ဆံရတဲ့အမ်ဳိးသားဟာ တကယ္လုိမ်ား ဒီေဆးထိုးအပ္သံုးစြဲတဲ့
မူးယစ္ေဆးဝါးစြဲတဲ့ လူျဖစ္ခဲ့လိုရွိရင္ အဲလိုမ်ဳိး မသန္႔ရွင္းတဲ့ အပ္ေတြကေနၿပီးေတာ့လည္း
ဒီ HIV ေရာဂါပိုးေတြ ပါလာႏိုင္ပါတယ္။ လိင္ပိုင္ဆိုင္ရာလုပ္ငန္းမွာ အခ်ိန္ျပည့္
လုပ္ကိုင္ေနရတဲ့ အမ်ဳိးသမီးေတြရွိသလို မိမိရဲ႕အသက္ေမြးဝမ္းေက်ာင္းပညာကို
တဖက္ကလုပ္ရင္းနဲ႔ ဒါမွမဟုတ္လို႔ရွိရင္ ေက်ာင္းစာသင္ေနရင္းနဲ႔ တခ်ိန္တည္းမွာပဲ
ဒီအေၾကာင္းအမ်ဳိးမ်ဳိးေၾကာင့္မို႔လ႔ို အပိုဝင္ေငြ ရွာဖို႔ ဒါမွမဟုတ္လို႔ရွိရင္
အခြင့္အေရးတစ္ခုခု ရဖို႔အတြက္ ခႏၶာကုိယ္ရင္းရတဲ့ အမ်ဳိးသမီးေတြ ဆိုလိုရွိရင္
ပိုၿပီးေတာ့ သတိထားဖို႔လိုပါတယ္။ ဘာလို႔လဲဆိုေတာ့ တခါတေလမွ ေတြ႕ႀကံဳရတယ္ဆိုၿပီး
အကာအကြယ္မယူခဲ့မိလို႔ရွိရင္ အဲဒီကေနၿပီးေတာ့ သည္ေရာဂါပိုးေတြက ကူးစက္တာရွိတယ္။
ဒီအျပင္ ေနာက္ပိုၿပီးေတာ့ ပိုၿပီးေတာ့ အႏၱရာယ္ရွိတာက အိမ္ေထာင္ရွိတဲ့
အမ်ဳိးသမီးေတြေပါ့ေနာ္ အိမ္ေထာင္ရွိတယ္။ မိမိရဲ႕လင္ေယာက်ာၤးတစ္ဦးတည္းနဲ႔ပဲ သစၥာရွိစြာေပါင္းသင္းတဲ့
အမ်ဳိးသမီးေတြ ဒါေပမဲ့ အဲသည္လိုမ်ဳိး မိမိရဲ႕ခင္ပြန္းကိုပဲ တစ္ဦးတည္းကိုပဲ
ေပါင္းသင္းတယ္ဆိုၿပီးေတာ့ ကိုယ့္ကိုကိုယ္ စိတ္ခ်တယ္၊ ကားကြယ္မႈမယူဘူး။ ဒါေပမယ့္
တခ်ိန္တည္းမွာပဲ မိမိရဲ႕ခင္ပြန္းသည္က တေနရာရာမွာ သြားၿပီးေတာ့ ေရာဂါကိုယူလာတာမ်ဳိးေတြလည္း
ရွိတယ္ေလ။ အဲလိုမ်ဳိး အျပင္ကေနၿပီးေတာ့ ေရာဂါကိုယူလာတယ္။ ခင္ပြန္သည္ဆီမွာ
ေရာဂါပိုးပါလာတယ္။ ဒါေပမယ့္ အိမ္မွာရွိတဲ့ အိမ္ေထာင္သည္အမ်ဳိးသမီးက မသိဘူး။
ဒါ့ကိုယ္ခင္ပြန္းပဲ ကိုယ့္ယံုၾကည္စိတ္ခ်ရတယ္ဆိုၿပီးေတာ့ ေပါင္းသင္ဆက္ဆံရင္းကေနၿပီးေတာ့
ေရာဂါပိုး ကူးစက္တာေတြလည္ အမ်ားႀကီးရွိပါတယ္။
ဒါ့အျပင္
လူ႕အခြင့္အေရးနဲ႔ ပက္သက္ၿပီးေတာ့ HIV အိတ္(စ္) ေရာဂါပုိး ကူးစက္ေနတဲ့ အမ်ဳိးသမီးေတြကို
ဘယ္လိုအကာအကြယ္ ေပးသင့္တယ္ဆိုတဲ့ ေဒါက္တာေဒၚခင္ေစာဝင္းရဲ႕ အႀကံေပးခ်က္ႏွင့္အတူ ဒီသတင္းပတ္ရဲ႕
အမ်ဳိးသမီးမ်ားက႑ကို နိဂံုးခ်ဳပ္အပ္ပါတယ္ရွင္။
“HIV
ေရာဂါပိုးရွိတဲ့သူကိုလည္း ပတ္ဝန္က်င္းကေနၿပီးေတာ့ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ဳိးေဖာက္မူေတြ
မလုပ္ဖို႔ သတိထားဖို႔လိုတာေပါ့ေလ။ အဲလိုမ်ဳိး လူ႕အခြင့္အေရးခ်ဳိးေဖာက္တယ္ဆိုတာက ဘယ္လိုလဲဆိုလိုရွိရင္
ဒီလိုမ်ဳိး လ်ဳိ႕ဝွက္ထားအပ္တဲ့ သူတပါးရဲ႕အတြင္းေရးကို တျခားမွာ လိုက္ၿပီးေတာ့ေျပာတာမ်ဳိး၊
ေနာက္ၿပီးေတာ့ ေရာဂါပိုးရွိတဲ့လူကို မတူမတန္သလိုမ်ဳိး ခြဲျခားဆက္ဆံတယ္၊ အထင္ေသးတယ္၊
နိမ့္ခ်တယ္၊ ကဲ့ရဲ႕တယ္ ေနာက္ၿပီးေတာ့ ပတ္ဝန္က်င္ကေန ေဘးဖယ္ထားတယ္ေပါ့ေလ။
ဝိုင္ပစ္ပယ္ထားတယ္။ အဲလိုမ်ဳိး လူ႕အခြင့္အေရးခ်ဳိးေဖာက္တဲ့ အျပဳအမူေတြျပဳမူတာကလဲ
HIV ေရာဂါပိုးကူးစက္ရာမွာ ေနာက္ၿပီးေတာ့ ပိုၿပီးေတာ့ျပန္႔ပြားရမွာ ပိုၿပီးေတာ့တြန္းအားေပးသလို
ျဖစ္ေနပါတယ္။
ေသာၾကာ, 02 ဇူလိုင္ 2010
VOA - အမ်ဳိးသမီး နဲ႔ HIV ေရာဂါ
