HIV ပိုးရွိ ေနတဲ့ သူေတြထဲမွာ လက္ရွိအလုပ္လုပ္ေနၾကတဲ့ သူေတြ အမ်ားၾကီးပါပါတယ္။ HIV ပိုးကိုယ့္မွာ ရွိေနျပီလို႔ သိထားျပီဆိုရင္ အလုပ္ထြက္လိုက္ရမလား။ ဆက္ျပီး အလုပ္လုပ္သင့္ သလား။ ကိုယ့္အလုပ္က လုပ္ေဖာ္ကိုင္ဖက္ေတြကေကာ ကိုယ့္ကို ေဖးေဖးမမ ရွိမယ္လို႔ထင္လား။ အထက္ အရာရွိကေရာ နားလည္ေပးနိုင္မလား။ ကိုယ့္မွာ ဒီေရာဂါပိုး ရွိေနျပီ ဆိုတာကို အလုပ္မွာ ေျပာျမထားဖို႔ လိုနိုင္လား။ ဒါေတြက ေမးလာစရာရွိတဲ့ ေမးခြန္းေတြပါပဲ။

အျဖစ္အပ်က္ - ၁
ဦးမင္းထြန္းသည္ အသက္ (၄၅) ႏွစ္ခန္႔ရွိေသာ စက္ရုံ အလုပ္သမားတစ္ဦး ျဖစ္ပါသည္။ လြန္ခဲ့ေသာ ၂ ႏွစ္က သူ႕တြင္ HIV ပိုး ရွိေနေၾကာင္း သိခဲ့ရပါသည္။

"ကၽြန္ေတာ့္ အေနနဲ႔ အလုပ္က ထြက္လိုက္ရမွာကုိ စိုးရိမ္တယ္။ စက္ရုံက တျခားလူေတြကိုလဲ ကၽြန္ေတာ့္ေရာဂါက မကူးနိုင္ပါဘူး။ အလုပ္က အနားယူလိုက္တာနဲ႔ 'လား' ပင္စင္ ေပးလိုက္သလို ျဖစ္သြားမွာပါ။ ခင္မ်ား "လား" ပင္စင္ဆိုတာ ၾကားဖူးလား။ အဂၤလိပ္ေခတ္က စစ္တပ္ေတြမွာ သူတို႔အတြက္ဆက္အလုပ္လုပ္ မေပးနိုင္ေတာ့တဲ့ လားေတြဆိုရင္ တခါတည္း သတ္ပစ္လို္ကတာ။ ကၽြန္ေတာ္လည္း နားလိုက္တာနဲ႔ လား ပင္စင္ ရသလို ျဖစ္သြားမွာ။ ကၽြန္ေတာ္ ဒီအလုပ္လုပ္ေနတဲ့ ႏွစ္ ၂၀ ေက်ာ္ေနျပီ။ သံေယာဇဥ္လည္း ျဖစ္ေန တာေပါ့။ အလုပ္က ထြက္လုိက္ရတာနဲ႔ ေနမေကာင္း ျဖစ္ေတာ့မွာ။ ကၽြန္ေတာ့္ကိုယ္ ကၽြန္ေတာ္သိတယ္။ အရင္ကတည္းက ၄၊ ၅ ရက္ေလာက္ အလုပ္က နားရရင္ကို ေနမေကာင္း ခ်င္သလိုပဲ။ အလုပ္က အေကာင္းဆံုး အေဖာ္ပါပဲဗ်ာ။

ဦးမင္းထြန္းလို စိတ္မ်ိဳးရွိတဲ့ သူေတြအမ်ားၾကိးကို ေတြ႔ရပါတယ္။ HIV ပိုးဟာ အတူတူ အလုပ္လုပ္ရင္းနဲ႔ ကူးသြားနိုင္တဲ့ ေရာဂါမ်ိဳး မဟုတ္ဘူးဆိုတာ ေရာဂါပိုးရွိသူနဲ႔ အတူအလုပ္ လုပ္ေနတဲ့ သူေတြအေနနဲ႔ ေသခ်ာနားလည္ထားမယ္ဆိုရင္ သူတို႔ ေရွ႕ဆက္အလုပ္ လုပ္ဖို႔ သိပ္မခဲယဥ္းနိုင္ပါဘူး။ အလုပ္လုပ္ေနတဲ့ သူေတြ အေနနဲ႔ ကိုယ့္မွာ ေရာဂါပိုး ရွိေနတယ္ ဆိုရင္  ေမးစရာ ေမးခြန္းေလးေတြ ရွိလာပါတယ္။

၁။ အလုပ္ဆက္လုပ္သင့္သလား
က်န္းမာေနတယ္၊ အလုပ္ဆက္လုပ္နိုင္ေသးတယ္ဆိုရင္ အလုပ္ဆက္လုပ္ဖုိ႔ စဥ္းစားသင့္ပါတယ္။ လူေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားဟာ HIV/ AIDS ေရာဂါရဲ့ သဘာဝကို မွားယြင္းစြာ နားလည္ ထားတတ္ၾကပါတယ္။ က်န္းမာေအာင္ အိမ္မွာပဲ အနားယူသင့္တယ္။ အလုပ္ဆက္မလုပ္သင့္ဘူးလို႔ ထင္ထားတတ္ၾကပါတယ္။ ကိုယ္ခံအားနည္းတာကို အခြင့္ေကာင္းယူျပီး ဝင္လာတဲ့ ကူးစက္ေရာဂါေတြေၾကာင့္ ေဝဒနာကို ျပင္းျပင္းထန္ထန္ ခံစားေနရတယ္ဆိုရင္ေတာ့ အလုပ္မလုပ္ေတာ့ပဲ အိမ္မွာ အနားယူသင့္ပါတယ္။ ေရာဂါပိုးရွိေနရုံ ရွိေနျပိး ကိုယ္ခံအားလည္း ရွိေနေသးတယ္။ က်န္းမာျပီး ဘာလကၡဏာမွ မျပတဲ့ သူေတြ အေနနဲ႔ေတာ့ အလုပ္က ထြက္လိုက္ဖို႔ မလိုအပ္ဘူး။

၂။ ကိုယ့္မွာ ေရာဂါရွိေနတာကို အလုပ္ခြင္က တစ္ေယာက္ေယာက္ကို ေျပာသင့္သလား။
ကိုယ့္ေရာဂါ အေၾကာင္းကုိ ေျပာသင့္မေျပာသင့္က ကိုယ္ပိုင္အခြင့္အေရးပါ။ ကိုယ္ေျပာလုိက္ျခင္းအားျဖင့္ ဘာအက်ိဳးရွိနိုင္သလဲ၊ အက်ိဳးဆက္ေတြကို အရင္စဥ္းစားၾကည့္ပါ။ အလုပ္က လုပ္ေဖာ္ကိုဖက္၊ အလုပ္ရွင္၊ အထက္အရာရွိတို႔ကေရာ ကိုုယ့္အေပၚ နားလည္းေပးမွာ ေသခ်ာရဲ့လား။ ေျပာဖို႔လိုမယ္လို႔ေရာ ထင္ပါသလား။ ဖြင့္ေျပာလိုက္လုိ႔ သူတို႔က ကိုယ့္အေပၚ ခြဲျခားဆက္ဆံတာ၊ ႏွီမ္တာမ်ိဳးေတြ မရွိမွာေရာ ေသခ်ာရဲ့လား။ ခြဲျခားဆက္ဆံလာမယ္၊ ကိုယ့္အေၾကာင္းကို စကားတင္း ဆိုၾကမယ္ဆိုရင္ေကာ ရင္ဆိုင္နိုင္မလား။ တကယ္ေတာ့ အလုပ္မွာ ကိုယ့္ေရာဂါ အေျခအေနကိုေျပာလုိ႔ အက်ိဳးမရွိဘူးဆိုရင္ ေျပာဖို႔မလိုအပ္ဖူးလို႔ ထင္ပါတယ္။

၃။ ေနထိုင္မေကာင္းရင္ ျဖစ္လာရင္ေကာ။
ေနမေကာင္းျဖစ္ရင္ေတာ့ ေဆးခြင့္ မၾကာမၾကာ ယူရမွာပါ။ အလုပ္က လူေတြကလည္း ဘာျဖစ္လို႔ ခဏခဏ ေနမေကာင္း ျဖစ္ေနသလဲဆိုျပီး ကိုယ့္က်န္းမာေရး အေျခအေနကို စိ္တ္ဝင္စားလာနိုင္ပါတယ္။ ေနျပန္ေကာင္းလာလို႔ အလုပ္ျပန္ဆင္းနိုင္ရင္ေတာ့ အလုပ္ရွင္အေနနဲ႔ အဆင္ေျပာသြားမွာပါ။ ေနေကာင္းလာရင္ ျပန္အလုပ္ဆင္းပါ။ ေနေကာင္းေန ခ်ိန္မွာ သာမန္လူေတြလိုပဲ အလုပ္လုပ္ေနတာ အေကာငး္ဆံုးပါပဲ။ အလုပ္လုပ္ေနရတဲ့ အတြက္ စိတ္က ဟုိဒီ ေလ်ာက္ေတြးေနဖို႔ အခ်ိန္မရွိေတာ့ဘူး။ ပတ္ဝန္းက်င္နဲ႔ ထိစပ္ခြင့္ ရေနေတာ့ ကိုယ့္ေရာဂါ အေၾကာင္းကို စဥ္းစားမေနျဖစ္ေတာ့ပါဘူး။ အလုပ္ လုပ္ေနေတာ့ ဝင္ေငြလည္း ရွိေနမယ္။

၄။ စိတ္ဖိစီးမႈရွိနိုင္လား။
မၾကာခဏ နာမက်န္းခြင့္ယူရပါမ်ားလာေတာ့ အလုပ္ရွင္ကို အားနာလာတယ္။ အလုပ္ထြက္ပစ္ခ်င္စိတ္ ေပါက္လာတယ္။ အလုပ္ခြင္က အလုပ္ေဖာ္ ကိုက္ဖက္ေတြကလည္း ကိုယ္ခဏခဏ ခြင့္ယူေနတာကို ၾကည့္ျပီး ကိုယ့္က်န္းမာေရး အေျခအေနကို စူးစမ္းေလ့လာၾကျပီ ဆိုပါေတာ့၊ ဒီလုိအေျခ အေနမ်ိဳးမွာေတာ့ ကိုယ္ယံုၾကည္ထားရတဲ့ အထက္အရာရွိ၊ အလုပ္ရွင္၊ မန္ေနဂ်ာ တစ္ဦးဦးရွိရင္ သူ႔ကို ကိုယ္ျဖစ္ေနတာေတြကို ရင္ဖြင့္ေျပာျပဖို႔ အခ်ိန္တန္ပါျပီ။ သူ႔အေနနဲ႔ နဲနဲသက္သာမဲ့ အလုပ္ရွာျပီး ေျပာင္းေပးတာမ်ိဳး၊ အလုပ္ခ်ိန္ ေျပာင္းေပးတာမ်ိဳးေတြ လုပ္ေပးနိုင္မွာပါ။ သင့္အထက္က တဦးဦးက ကိုယ့္အေျခအေနကို သိထားျပီဆိုရင္ေတာ့ အေျခအေနကို ကိုင္တြယ္ ေျဖရွင္းရတာ လြယ္သြားမွာပါ။ မန္ေနဂ်ာ တစ္ဦး၇ဲ့ တာဝန္ေတြထဲမ်ာ ဒီလုိျပႆနာ မ်ိဳးေတြကို ကိုင္တြယ္ေျဖရွင္းေပးဖို႔ ဆိုတာလည္း ပါပါတယ္။ HIV/AIDS ေရာဂါနဲ႔ ပတ္သက္ျပီး ဝန္ထမ္းေတြကို ပညာေပးဖို႔လည္း သူ႔အေနနဲ႔ စီစဥ္ေပးနိုင္ပါတယ္။

အထက္ပါ ေမးခြန္းေတြကို ေမးၾကည့္ျပီး ကို္ယ့္ဘာသာ ျပန္ေျဖၾကည့္မယ္ဆိုရင္ေတာ့ အလုပ္ဆက္လုပ္သင့္၊ မလုပ္သင့္ ဆိုတဲ့ အေျဖကို စဥ္းစားေတြးေတာလုိ႔ ရလာမွာပါ။

ပင္လယ္ျပာျပာ - "အလုပ္ဆက္လုပ္သင့္သလား" မွ ျပန္လည္ ေရးသားတင္ျပေပးလိုက္တာ ျဖစ္ပါတယ္.......