အာရွနဲ႔ ပစိဖိတ္ ႏိုင္ငံေတြအတြင္း ၂၀၃၀ ခုႏွစ္ ေနာက္ဆုံးထားၿပီး HIV/AIDS ကင္းစင္ေရး ပူးေပါင္းလုပ္ေဆာင္ၾကဖို႔ အာရွႏွင့္ ပစိဖိတ္ေရးရာ ကုလသမဂၢ စီးပြါးေရးနဲ႔ လူမႈေရးေကာ္မရွင္ UNESCAP က ဒီကေန႔ သတင္း ထုတ္ျပန္ လိုက္ပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံလို ဖြံ႔ၿဖိဳးဆဲ ႏိုင္ငံမွာေတာ့ လမ္းပန္း ဆက္သြယ္ေရး အခက္အခဲနဲ႔ HIV လူနာေတြအေပၚ ျပည္သူလူထုရဲ႕ အျမင္ေတြေၾကာင္႔ ဒီေမွ်ာ္မွန္းခ်က္ျပည္႔မွီႏိုင္ဖို႔ အခက္အခဲေတြေတာ့ ရွိေနပါေသးတယ္။ အေၾကာင္း စုံကိုေတာ့ ဆက္သြယ္ေမးျမန္း သတင္းရယူထားတဲ့ နန္းေလာ၀္က ေျပာျပမွာပါ။ အာရွနဲ႔ ပစိဖိတ္ႏိုင္ငံေတြထဲက လူဦးေရ ၆ သန္းေလာက္ဟာ HIV ပိုး ကူးစက္ ခံေနရၿပီး သူတို႔ေတြထဲက ၃၃ ရာခိုင္ႏႈန္းေလာက္သာ ကုသမႈ ရေနၾက တာပါ။
ျမန္မာႏိုင္ငံ အတြင္းမွာေတာ့ HIV ကူးစက္ခံ ထားရသူေပါင္း ႏွစ္သိန္းနီးပါးေလာက္ ရွိေနၿပီး သူတို႔ေတြထဲက AIDS ေၾကာင့္ အသက္ေသဆုံးသူေပါင္း တစ္ေသာင္းတစ္ေထာင္ေလာက္ ရွိတယ္လို႔ UNAIDS က ခန္႔မွန္းထားပါတယ္။ ဒါေပမယ့္လည္း တိုင္းရင္းသားေဒသေတြမွာ လမ္းပန္း ဆက္သြယ္ေရး အခက္အခဲ၊ ဘာသာစကား အခက္အခဲ၊ က်န္းမာေရး ၀န္ေဆာင္မႈ အားနည္းတာနဲ႔ လူေတြနဲ႔ မသိနားမလည္မႈေၾကာင္႔ အျပင္၊ ကိုယ့္ကို ကိုယ္ေရာဂါပိုး ကူးစက္ ခံထားရမွန္း မသိသူေတြ အမ်ားၾကီးရွိေနေသးတဲ့ အတြက္ HIV ကူးစက္မႈ က်ဆင္းေရး အခက္အခဲေတြ အမ်ားၾကီးရွိေနပါေသးတယ္။ UNESCAP ရဲ႕ ေမွ်ာ္မွန္းခ်က္နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ျမန္မာႏိုင္ငံအေနနဲ႔ ျဖစ္ႏိုင္မႈ ရွိမရွိကို အမ်ိဳးသမီး ေတြရဲ႕ အေျခခံ က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈ ရရွိေရးကို လုပ္ေဆာင္ေနတဲ့ Marie Stope International ရဲ႕ အၾကီးအကဲ ေဒါက္တာစစ္ႏိုင္က ခုလိုေျပာပါတယ္။
"ျဖစ္ရမွာေပါ့ ဆရာမရယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံအေနနဲ႔လည္း အခက္အခဲေတြ ရွိပါတယ္။ မျပည့္စံုဘူးဆိုတဲ့ ၾကားထဲက အတိုင္းအတာတခုအထိ လုပ္ထားႏုိင္တာေပါ့ေနာ္။ အဲ့ေတာ့ ျဖစ္ႏုိင္ေျခရွိပါတယ္။ အခု ၂၀၁၅၊ ေနာက္ ၁၅ ႏွစ္ဆိုေတာ့ ျဖစ္ႏုိင္ တာေပါ့။ ဒါေပမဲ့ ႏိုင္ငံေရး၊ စီးပြားေရး၊ ဖြ႔ံၿဖိဳးတိုးတက္ေရး လမ္းေၾကာင္း ကေန ေခ်ာ္က် သြားႏုိင္တယ္။ ပ်က္သြားႏိုင္တယ္ ဒါမ်ိဳးေတြ ရွိတဲ့ အခါက်ေတာ့ ေျပာရမယ္ ဆိုရင္ေတာ့ အႀကီးအက်ယ္ သဘာဝေဘးအႏၱရာယ္ အႀကီးအက်ယ္ ခံရရင္ ဒါကိုယ္ လုပ္တုိင္း ျဖစ္မွာမဟုတ္ဘူးေပါ့။ ေနာက္တခါ ထားပါေတာ့ ျပည္တြင္းစစ္လိုမ်ိဳး အႀကီးအက်ယ္ႀကီး ျဖစ္လာရင္ ကိုယ္ဘာလုပ္လုပ္ ဒီေရာဂါနဲ႔ပတ္သက္လို႔ ျပန္ျပန္႔တာေတြ ပြားတာေတြ ရွိႏိုင္တာေပါ့ေနာ္။ ဥပမာ ေျပာရမယ္ ဆိုရင္ ထားပါေတာ့ေလ ဥပေဒေၾကာင္းအရ ျပင္ဆင္ေျပာင္းလဲရမယ့္ ဟာမ်ိဳးေတြ တုိးတက္ေအာင္ လုပ္ရမယ့္ဟာမ်ိဳးေတြ မလုပ္ျဖစ္ဘူးဆိုရင္ေတာ့ ဘယ္လိုေခၚမလဲ အေႏွာင့္အယွက္ အခက္အခဲေလးေတြ ရွိႏိုင္တာေပါ့။
"တဆက္တည္းမွာဘဲ စာသင္ေက်ာင္းေတြမွာ HIV/AIDS နဲ႔ပတ္သက္လို႔ သင္ၾကားေပးတာမ်ိဳး ရွိေနေပမယ့္လည္း အရံသင္ရိုးညြန္းတမ္း သေဘာလိုျဖစ္ေနၿပီး သင္ၾကားမႈ အပိုင္းမွာေရာ ေက်ာင္းသား နဲ႔ မိဘေတြဘက္ကပါ သင္ယူမႈ အပိုင္းကို စိတ္၀င္စားမႈ အားနည္းေနေသးတဲ့အတြက္ လည္း အေတာ့္ကို အားေပးရဦးမယ္လို႔ ေဒါက္တာ စစ္ႏိုင္က ဆက္ေျပာသြားပါတယ္။ ဒါနဲ႔ပတ္သက္လုိ႔ ကိုယ္တိုင္လည္း HIV ေရာဂါပိုးရွိတဲ႔သူ လည္းျဖစ္တဲ့ ေရာဂါသည္ေတြ အေရး ျမန္မာႏိုင္ငံအတြင္းကနယ္ အေတာ္မ်ားမ်ားမွာ ကြန္ယက္ဖြဲ႔ၿပီး လုပ္ကိုင္ေပးေနတဲ့ Phoenix အဖြဲ႔ကို ဦးေဆာင္တည္ေထာင္သူ ကိုသီဟၾကိဳင္က နယ္ကလူနာေတြရဲ႕ေဆးကုသမႈ အပိုင္းနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ေမးျမန္းရာမွာေတာ့ သူက VOA ကို ခုလိုေျပာပါတယ္။
"သူတို႔က လူနာဆက္ဆံတဲ့ေနရာမွာ က်ေနာ္တို႔ NGO ေတြ သြားၿပီဆိုရင္ တခုခုျဖစ္ရင္ ကြန္ပလိမ္းလုပ္လို႔ရတယ္။ ဒီေဆးရံုေတြကို သြားတဲ့အခါမွာေတာ့ က်ေနာ္တို႔ဘက္က အျမင္မွာေတာ့ ခုန NGO ေတြလို အင္အားေတာင့္ေတာင့္ တင္းတင္းႀကီးနဲ႔ လုပ္ေပးႏိုင္ေလာက္ေအာင္ကလည္း လူအင္အားအေနနဲ႔ကေတာ့ က်ေနာ္ျမင္တာေတာ့ သိပ္ၿပီးေတာ့ မရွိဘူး။ အျမင္ေပၚမွာလည္းပဲ HIV လူနာေတြကို ဆက္ဆံတဲ့အခါမွာ အဓိက အေျပာအဆိုပဲေပါ့။ အေျပာ အဆိုေလးေတြမွာ အဆင္မေျပျဖစ္တဲ့ အခါက်ေတာ့ လူနာအေနနဲ႔ နဂိုကမွ HIV ျဖစ္လို႔ အားငယ္ေနရတဲ့အထဲ သူတို႔ကို အဲ့လိုေျပာလိုက္ရင္ သူတို႔က ပိုၿပီးေတာ့ အေျပာအဆိုအဆင္မေျပရင္ ပိုအားငယ္ၿပီးေတာ့ ေဆးေတြဘာေတြ ယူခ်င္စိတ္ မရွိၾကေတာ့ဘူး။ အဲတ့ာေလးေတြ အခုထက္ထိ ၾကားေန ေတြ႔ေနရတယ္။
"ေရာဂါပိုးရွိေနသူ လူနာအမ်ားစုက အစိုးရေဆးရုံေဆးခန္းထက္စာရင္ NGO အဖြဲ႔ေတြဆိုကိုသာ ပိုၿပီး သြားခ်င္ၾကတယ္လို႔လည္း ဆိုပါတယ္။ အစိုးရရဲ႕ Decentralize ဆိုတဲ့ အစီအစဥ္နဲ႔ နယ္ၿမိဳ႕ၾကီးေတြရဲ႕ၿမိဳ႕နယ္ ေဆးရုံေတြမွာ လည္း ART ေဆးေတြကို အလကား ေပးေနၿပီျဖစ္တဲ့အတြက္ ေဆးယူလိုရင္ ယူလို႔ရေနၿပီလို႔ ကိုသီဟၾကိဳင္က ဆက္ေျပာပါတယ္။ ျမန္မာျပည္တြင္းက HIV/AIDS နဲ႔ ပတ္သက္လို႔ အစိုးရရဲ႕ လုပ္ကိုင္ေနတဲ့ အပိုင္းနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ က်န္းမာေရး ၀န္ႀကီးဌာနကို ဆက္သြယ္ေမးျမန္းဖို႔ အၾကိမ္ၾကိမ္ႀကိဳးစားေပမယ့္ ဆက္သြယ္လို႔ မရခဲ႔ပါဘူး။ UNESCAP ရဲ႕ ၂၀၃၀ ခုႏွစ္မွာ AIDS ကင္းစင္ေရး အတြက္ ဒီသီတင္းပတ္အတြင္း ဘန္ေကာက္မွာ လုပ္တဲ့ အာရွပစိဖိတ္ ညီလာခံကို တက္ေရာက္ခဲ့တဲ့ ႏိုင္ငံေပါင္း ၃၀ က တက္ေရာက္လာသူေတြက ဒီေမွ်ာ္မွန္းခ်က္ျပည့္မွီေရး အတြက္ အားသြန္ ခြန္စိုက္လုပ္ေဆာင္သြားဖို႔ ကတိက၀တ္ျပဳသြားၾကပါတယ္။
ျမန္မာသတင္မ်ား စုစည္းမႈ - အာရွ-ပစိဖိတ္ HIV ၂၀၃၀ မွာ ပေပ်ာက္ႏိုင္
