HIV/AIDS ေ၀ဒနာလူနာမ်ားတြင္
၀မ္းပ်က္၀မ္းေလွ်ာျခင္းမွာ မၾကာခဏ ၾကံဳေတြ႔ၾကရေသာ ျပႆနာ ျဖစ္သည္။
၀မ္းပ်က္၀မ္းေလွ်ာျခင္းကို ခ်က္ျခင္း (ရုတ္တရက္) ျဖစ္ေသာ ၀မ္းပ်က္
၀မ္းေလွ်ာျခင္းႏွင့္ နာတာရွည္ ၀မ္းပ်က္၀မ္းေလွ်ာျဖင္း (Acute Diarrhoea and
Chronic Diarrhoea) ဟူ၍ ႏွစ္မ်ဳိး ခြဲျခားၾကည့္ႏိုင္သည္။

(က)
႐ုတ္တရက္ျဖစ္ေသာ ၀မ္းပ်က္၀မ္းေလွ်ာျခင္း

          လူနာ၏
အေျခအေနကိုၾကည့္၍ ကုသမႈေပးၾကရသည္။ လူနာသည္ ဖ်ားျခင္း၊ ေရဓါတ္ခ်ဳိ႕တဲ့ျခင္း၊
၀မ္းဗိုက္တင္းျခင္း၊ ၀မ္း၌ ေသြးပါျခင္း စသည္တို႔မရွိလွ်င္ ၊ ဓာတ္ဆားရည္
တိုက္ေကၽြးထားၿပီး ေစာင့္ၾကည့္ရန္သာလိုအပ္သည္။ အကယ္၍ ဖ်ားျခင္း၊
ေရဓါတ္ခန္းေျခာက္ျခင္း၊ ၀မ္းဗိုက္တင္းျခင္း၊ ၀မ္း၌ေသြးပါျခင္း စသည္တို႔ ရွိလွ်င္
ပါးစပ္မွ ဓါတ္ဆားရည္ေသာက္ေစျခင္း၊ အေၾကာမွ ေရဓါတ္ျဖည့္ေပးျခင္းႏွင့္ လိုအပ္ေသာ
ပဋိဇီ၀ ေဆးေပးရန္ျဖစ္ပါသည္။

(ခ)
နာတာရွည္(သို႔မဟုတ္) အျမဲတမ္း ၀မ္းပ်က္၀မ္းေလွ်ာျခင္း

          တစ္ေန႔လွ်င္
သံုးၾကိမ္ႏွင့္အထက္ ၀မ္းသြားၿပီး အခ်ိန္ကာလအားျဖင့္ ေလးပတ္ေက်ာ္လာျပီဆိုလွ်င္
နာတာရွည္(သို႔မဟုတ္) အျမဲတမ္း ၀မ္းပ်က္၀မ္းေလွ်ာျခင္း (Chronic or Persistent
Diarrhoea) ဟုသတ္မွတ္ပါသည္။ လူနာတြင္ ေအာက္ေဖာ္ျပပါ အျခားလကၡဏာ မ်ားႏွင့္
အေျခအေနမ်ား ရွိမရွိကို ေသခ်ာစြာ စစ္ေဆးၾကည့္ရန္လိုအပ္ပါသည္။

• ဖ်ားျခင္း
• ေသြး (သို႔မဟုတ္)
  အခၽြဲအက်ိမ်ား ၀မ္း၌ပါျခင္း
• ၀မ္းဗိုက္နာက်င္ျခင္း၊
  ေအာင့္ျခင္း
• AIV အပါအ၀င္
  ေဆး၀ါးမ်ားသံုးစြဲမႈ
• ယခင္က ပဋိဇီ၀ေဆးသံုးစြဲမႈ
• ယခင္က
  ေဆး႐ုံတက္ကုသဖူးျခင္း

HIV လူနာမ်ားအား ၀မ္းပ်က္၀မ္းေလွ်ာျဖစ္ျခင္းမွ
ကာကြယ္ရန္ -

• တကိုယ္ေရသန္႔ရွင္းမႈ
  အထူးဂ႐ုစိုက္ေစရပါမည္။ လက္ေဆးသည့္ အက်င့္သည္ အေရးႀကီးဆံုးျဖစ္ပါသည္။
• ေရကို
  က်ဳိခ်က္ေသာက္သင့္ၾကသည္။
• ေသခ်ာစြာ
  ခ်က္ျပဳတ္ထားေသာ အစားအစာမ်ားကိုသာ စားသံုးၾကရန္ျဖစ္သည္။
• သစ္သီးႏွင့္ဟင္းသီးဟင္းရြက္မ်ား
  စားသံုးရာတြင္လည္း သန္႔ရွင္းေသာေရျဖင့္ စင္ၾကယ္စြာ ေဆးေၾကာရန္ ျဖစ္ပါသည္။

HIV/AIDS လူနာမ်ားအေနျဖင့္ ၀မ္းပ်က္၀မ္းေလွ်ာျဖင္း
ျဖစ္လွ်င္ မိမိတို႔အား ေစာင့္ေရွာက္ကုသေပးလ်က္ရွိေသာ ဆရာ၀န္မ်ားထံ
ခ်က္ျခင္းသြားေရာက္ျပသရမည္ျဖစ္ပါသည္။

(Family Health Journal  November 4, 2009)

HIV/AIDS
အတြက္ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္

အစားအစာမ်ားႏွင့္ လူသံုးကုန္ပစၥည္းမ်ားတြင္
ေတြ႕ရွိရေသာ ဂ်ဲလ္ Gel တစ္မ်ဳိးသည္ ေမ်ာက္မ်ားတြင္ HIV
ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးကူးစက္ခံရမႈကို ကာကြယ္ႏိုင္ေၾကာင္း၊ အလားတူလူမ်ားတြင္လည္း
အာနိသင္ရွိမည္ဟု ေမွ်ာ္လင့္ ရေၾကာင္း သုေတသန ပညာရွင္မ်ားက
ေဖာ္ထုတ္ေျပာၾကားလိုက္သည္။

          HIV
ဗိုင္းရပ္စ္၏ မူရင္းအစမွာ ေမ်ာက္မ်ားတြင္ ျဖစ္ေသာ Simian Immunodeficoency Virus
(SIV) ဗိုင္းရပ္စ္ ျဖစ္ဖြယ္ရာရွိသည္။ SIV ဗိုင္းရပ္စ္မွာ လူတြင္ ေရာဂါ ျဖစ္ေစေသာ
HIV ဗိုင္းရပ္စ္သို႔ ေျပာင္းလဲသြားျခင္း ဟု သုေတသန ပညာရွင္မ်ားက လက္ခံထားခဲ့ၾကသည္။
SIV ဗိုင္းရပ္စ္သည္ ေမ်ာက္မ်ားတြင္ လိင္ဆက္ဆံျခင္းမွ တဆင့္ ကူးစက္ၿပီး၊
ခုခံစြမ္းအား က်ဆင္းေစေၾကာင္း ေတြ႔ရသည္။

          သုေတသန
ပညာရွင္မ်ား ေတြ႔ရွိခဲ့ေသာ ဓာတုပစၥည္းတစ္မ်ဳိးျဖစ္သည့္ ဂ်ဲလ္သည္ ေရာဂါ ကူးစက္မႈကို
ေမ်ာက္မ်ားတြင္ ကာကြယ္မႈ ေပးႏိုင္သည္ဟု ဆိုပါသည္။ ယေန႔အခ်ိန္တြင္ HIV အတြက္
ကာကြယ္ေဆးမ်ား မရွိေသးသျဖင့္ HIV ဗိုင္းရပ္စ္ကို ဖိႏွိပ္ထားရန္ အဓိက
ေဆာင္ရြက္ေနရသည္။ အျမစ္ျပတ္ေပ်ာက္ေအာင္လည္း စြမ္းေဆာင္ႏိုင္ျခင္း မရွိေသးေပ။
ေဖာ္ျပပါ ဂ်ဲလ္သည္ လူတို႔တြင္ ေမ်ာက္မ်ားကဲ့သို႔ အက်ဳိးအာနိသင္ရွိမည္ဆိုပါက၊
ခုခံအားက်ဆင္းမႈ ကူးစက္ေရာဂါကို ျဖစ္ေစေသာ HIV ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးကို
ကာကြယ္တိုက္ဖ်က္ရာတြင္ အက်ဳိးရွိမည့္ နည္းလမ္းသစ္တစ္ခု ျဖစ္ႏိုင္သျဖင့္
ေဆးပညာအတြက္ ဂုဏ္ယူ၀မ္းေျမာက္ဖြယ္ျဖစ္ပါသည္။

          ယေန႔အခ်ိန္တြင္
HIV ႏွင့္ ပတ္သက္၍ ကာကြယ္ေဆးေဖာ္ထုတ္ႏိုင္ေရးႏွင့္ အျမစ္ျပတ္ ေပ်ာက္ကင္းေစ မည့္
ေဆး၀ါးမ်ား ထုတ္လုပ္ေရးမွာ အေရးႀကီးဆံုးလိုအပ္ခ်က္ျဖစ္ေၾကာင္း တင္ျပလုိက္ရေပသည္။

(Family Health Journal  November 4, 2009)