အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီ၊ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ အသံုးအႏႈန္းမ်ားသည္ လူထု၏ထင္ျမင္ခ်က္၊ အယူအဆႏွင့္ သေဘာထားမ်ားကို ပံုစံေျပာင္းႏိုင္သည္။ သို႔ျဖစ္၍ သံုးႏႈန္းေသာ စကားလံုးမ်ားသည္ အျပဳသေဘာ ေဆာင္သင့္သည္၊ အစြဲအလမ္းမ်ား၊ အ႐ိုးစြဲေတြးေခၚမႈမ်ား ကင္းသင့္ၿပီး မွားယြင္းေသာ အာဃာတ အစြဲအလမ္းမ်ားကိုလည္း မီးေလာင္ရာေလပင့္ သလို မျဖစ္ေစသင့္ေပ။
အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီ၊ ေအအိုင္ဒီအက္စ္အေၾကာင္း ေရးသားသည့္အခါ နားလည္လြယ္သည့္၊ ေဝဖန္သံုးသပ္ခ်က္ မပါသည့္ စကားလံုးမ်ားကို သံုးႏႈန္းပါ။ အဘယ့္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီ၊ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ႏွင့္ ပတ္သတ္၍ သံုးႏႈန္းေလ့ရွိေသာ စကားလံုးမ်ား၊ ေဝါဟာရမ်ား၌ အသေရပ်က္ေစသည့္၊ ခြဲျခားႏွိမ့္ခ် ဆက္ဆံမႈျဖစ္ေစသည့္ အေတြးအေခၚမွား၊ အျမင္လြဲမ်ားကို အားေပးအားေျမႇာက္ျပဳသလို ျဖစ္ေပၚေကာင္း ျဖစ္ေပၚေနႏိုင္သည္။ သို႔ျဖစ္၍ စကားလံုးမ်ား ေရြးခ်ယ္ရာတြင္ ဂ႐ုတစိုက္ ေရြးခ်ယ္ပါ။
AIDS (ေအအိုင္ဒီအက္စ္)
ေအအိုင္ဒီအက္စ္သည္ အဂၤလိပ္ဘာသာစကားျဖင့္ ခုခံမႈက်ဆင္းျခင္း လကၡဏာ၏ အတိုေကာက္ ေရွ႕စာလံုး မ်ားကို ယူထားျခင္းျဖစ္သည္။ အဂၤလိပ္လိုေရးရာတြင္ စာလံုးအႀကီးမ်ားျဖင့္သာေရးပါ။ စာလံုးအေသးမ်ားႏွင့္ စာလံုးေပါင္းပါက မမွန္ကန္ပါ။
Aids သို႔မဟုတ္ aids
အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီ
“ေအအိုင္ဒီအက္စ္ဗိုင္းရပ္စ္” ဆိုသည္မွာ မရွိပါ။ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ႏွင့္ သက္ဆိုင္ေသာ ဗိုင္းရပ္စ္သည္ လူသား ခုခံအားက်ဆင္းေစေသာ ဗိုင္းရပ္စ္ သို႔မဟုတ္ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီဟု ေခၚသည္။
ေအအိုင္ဒီအက္စ္ဗိုင္းရပ္စ္
အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြ
အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြသည္ လူသားခုခံစြမ္းအား က်ဆင္းေစေသာ ဗိုင္းရပ္စ္၏ အဂၤလိပ္ေ၀ါဟာရ အတုိေကာက္ ျဖစ္သည္၊ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြဟူသည့္ စကားလုံး၌ ဗိုင္းရပ္စ္ဆိုေသာ စကားပါ၀င္ၿပီးျဖစ္ရာ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြဟု သုံးက လုံေလာက္ၿပီ။ ဗိုင္းရပ္စ္အား သုံးရန္မလုိပါ။
အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြဗိုင္းရပ္စ္
အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြပိုးရွိသူ/ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြပိုး ကူးစက္ခံထားရသူ/ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ရွိသူ (သုိ႔) ေနထုိင္ေနသူမ်ား/ ပီဒဘလ်ဴေအ/ ပီးအယ္လ္ဒဘလ်ဴ အိတ္ခ်္ေအ
အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြပိုးရွိသူ အမ်ားအျပားသည္ က်န္းမာေပ်ာ္ရြင္စြာ ေနထုိင္ႏုိင္ေလ့ရွိၾကသည္၊ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ ရွိသူမ်ားသည္ အခ်ိန္အတုိင္းအတာ တခုအထိ က်န္းမာစြာ ေနထုိင္ႏုိင္ၾကသည္။ ၄င္းတို႔အား ေ၀ဒနာရွင္မ်ား (လူနာမ်ား) အျဖစ္ သတ္မွတ္ျခင္းကုိ ႏွစ္ၿမိဳ႕ခ်င္မွ ႏွစ္ၿမိဳ႕မည္ျဖစ္သည္။ ေရာဂါသည္ (လူနာ) ဟု သုံးႏႈန္းပါက ၎တို႔အား စြမ္းအင္ခြန္အားမဲ့သူမ်ား၊ ၎တုိ႔ဘ၀အား ၎တုိ႔ကိုယ္၌ ထိန္းသိမ္းႏုိင္စြမ္း မရွိသူမ်ားသဖြယ္ သေဘာ သက္ေရာက္ႏိုင္ပါသည္၊
ေအအိုင္ဒီအက္စ္ေ၀ဒနာရွင္မ်ား/လူနာမ်ား
အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြပိုးရွိသူ/ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြပိုး ကူးစက္ခံထားရသူ
ေအအိုင္ဒီအက္စ္သည္ ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးလည္းမဟုတ္၊ ေရာဂါလည္းမဟုတ္ပါ၊ ယင္းသည္ ခုခံအား ေလ်ာ့နည္းျခင္းေၾကာင့္ ၀င္ေရာက္လာေသ ာေရာဂါမ်ားႏွင့္ ကူးစက္တတ္ေသာေရာဂါမ်ား. လကၡဏာစုျဖစ္သည္၊ သို႔ျဖစ္ရာ တစံုတေယာက္သည္ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ကူးစက္ျခင္း မခံရႏိုင္ေပ။
ေအအိုင္ဒီအက္စ္ ကူးစက္ခံထားရသူ
ေအအိုင္ဒီအက္စ္
ေအအိုင္ဒီအက္စ္သည္ ေရာဂါလကၡဏာစုျဖစ္သည္၊ ယင္းသည္ လူ၊ ခုခံစြမ္းအားစနစ္ ပ်က္ယြင္းသြားျခင္းေၾကာင့္ အခြင့္ေကာင္းယူ ၀င္လာသည့္ အျခားေသာ ေရာဂါအမ်ားအျပားကို ရရွိလြယ္ေစျခင္းျဖစ္သည္၊ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ ကိုယ္၌ကမူ ေရာဂါမဟုတ္ပါ။
ေအအိုင္ဒီအက္စ္ေရာဂါ
အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြပိုးႏွင့္ ေနထုိင္ရွင္သန္ေနသူမ်ား သို႔မဟုတ္ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြပိုးရွိသူ
မည္သူမွ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ကို သယ္ေဆာင္ထားျခင္းမရွိပါ၊ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ဟူသည္ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြပုိးေၾကာင့္ လူခုခံအားစနစ္ ပ်က္ယြင္းသြားသည့္ အဆင့္ျဖစ္ၿပီး ခႏၶာကိုယ္တြင္းသုိ႔ အျခားေသာေရာဂါမ်ား အလြယ္တကူ ကူးစက္ေစႏိုင္ျခင္းသာ ျဖစ္သည္။
ေအအိုင္ဒီအက္စ္သယ္ေဆာင္သူ
အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြပိုးႏွင့္ ေနထုိင္ရွင္သန္ေနသူမ်ား သို႔မဟုတ္ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြပိုးရွိသူ
“ေအအိုင္ဒီအက္စ္လူနာ” ဟူေသာ အသံုးအႏႈန္းကို ေအအိုင္ဒီအက္စ္ ရွိၿပီးသူႏွင့္ ထုိသူမွ ေဆးကုသမႈဆိုင္ရာ အေျခအေန ေအာက္တြင္ ရွိေနလွ်င္သာ သံုးပါ။ အမ်ားအားျဖင့့္ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ရွိသူသည္ လူနာျဖစ္ေနတတ္ျခင္း မရွိေပ။
ေအအိုင္ဒီအက္စ္လူနာ
ေအအုိင္ဒီအက္စ္ရွိျခင္း သုိ႔မဟုတ္ ေအအုိင္ဒီအက္စ္ႏွင့္ ေနထုိင္ျခင္း
ေအအိုင္ဒီအက္စ္ ရွိသူမ်ားသည္ ဓါးစာခံမ်ား မဟုတ္ၾကပါ။ တစံုတဦးအား ဓါးစာခံဟု ေခၚျခင္းျဖင့္ ထိုသူအား ခြန္အားမဲ့ေသာ အျဖစ္ကို ျဖစ္ေစသည္။ အျပစ္မဲ့ဟူေသာ အသံုးအႏႈန္းကို ေရာဂါပိုးစြဲကပ္ခံရသူ ကေလးငယ္မ်ား အေၾကာင္း ေျပာသည့္အခါတြင္သာ ေယဘုယ်အားျဖင့္ သံုးေလ့ရွိသည္။ ေရာဂါပိုးရွိသူ ကေလးငယ္မ်ားကို အျပစ္မဲ့ဟု သံုးလုိက္ျခင္းျဖင့္ အျခားသူမ်ားကို အျပစ္ရွိသည္ဟု အထင္ေရာက္ေစႏိုင္သျဖင့္ ခြဲျခားဆက္ဆံမႈ ျဖစ္ပြားေစသည္။
ေအအိုင္ဒီအက္စ္သားေကာင္မ်ား သို႔မဟုတ္ အျပစ္မဲ့သားေကာင္မ်ား
သ႐ုပ္ေဖာ္ဟန္ေဆာင္ေသာ နာမ၀ိေသသနမ်ား အသံုးျပဳျခင္းကို ေရွာင္ပါ၊
ေအအိုင္ဒီအက္စ္ရွိသူ/ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ႏွင့္ ေနထိုင္သူမ်ား သို႔မဟုတ္ ပီအယ္ဒဘလ်ဴအိတ္ခ်္ေအ
အသံုးအႏႈန္းကို တခါတရံ အျခားသက္ေရာက္သူမ်ား အားလုံးကုိျခံဳ၍ (အတူေနအေဖာ္မ်ား၊ မိဘမ်ား၊ ေစာင့္ေရွာက္သူမ်ား) ကိုေဖာ္ျပရာတြင္ သံုးေလ့ရွိသည္။ ဓါးစာခံဟူေသာ စကားလံုးသည္ အျပဳသေဘာ မေဆာင္ေပ၊ ပိုမိုရွိးရွင္းေသာ စကားစုျဖစ္သည့္ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ရွိသူ ဟူေသာ စကားလံုးကို သံုးသင့္သည္။ သင္ေဖာ္ျပလိုေသာ သူတြင္ အမွန္တကယ္ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ရွိမွသာလည္း ေအအိုင္ဒီအက္စ္ရွိသူဟု သံုးပါ။ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြပိုး ရွိသူတိုင္းကုိ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ ရွိသည္ဟု ေျပာ၍မရ။
ေအအိုင္ဒီအက္စ္သားေကာင္ သို႔မဟုတ္ ေ၀ဒနာသည္မ်ား
ေအအိုင္ဒီအက္စ္ရွိသူ/ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ႏွင့္ ေနထိုင္သူမ်ား သို႔မဟုတ္ ပီအယ္ဒဘလ်ဴအိတ္ခ်္ေအ
ဤအသံုးအႏႈန္းသည္ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြႏွင့္ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ရွိသူမ်ားကို ေစာ္ကားေသာ။ အသေရဖ်က္ခ်ဳိးႏွိမ္ေသာ စကားျဖစ္သည္။ ဤစကားလံုးသည္ လူအမ်ားကို ၾကင္ဖက္မ်ား ေရြးခ်ယ္ျခင္း။ သို႔မဟုတ္ အသြင္အျပင္ အေပၚမူတည္ျခင္း။ သို႔မဟုတ္ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ ရွိထားသည္ဟု အထင္ျဖင့္ ထုိသူမ်ားကို ေရွာင္က်ဥ္ျခင္းျဖင့္ မိမိကုိယ္မိမိ ေအအိုင္ဒီအက္စ္မွ ကာကြယ္ႏိုင္သည္ဟူေသာ သေဘာသက္ေရာက္ေစသည္။
ေအအိုင္ဒီအက္စ္သယ္ေဆာင္သူ
အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြပိုးကူးစက္သည္/ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြရသည္/ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြပိုးရွိလာသည္
(ေအအိုင္ဒီအက္စ္ျဖစ္ေစႏိုင္ေသာ ဗိုင္းရပ္စ္ျဖစ္သည့္)
အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြပိုး ရရွိျခင္းသည္ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ရရွိျခင္း မဟုတ္ပါ။ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ကို မရရွိႏိုင္သလို၊ ကူးလည္း မကူးစက္ႏိုင္ပါ။
ေအအိုင္ဒီအက္စ္ရသည္။
အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြပိုးကူးစက္ခံရသူ
လူမ်ားသည္ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြပိုးသာ ကူးစက္ခံရႏိုင္သည္။ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ မဟုတ္ပါ၊ ေအအိုင္ဒီအက္စ္သည္ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြ ကူးစက္ၿပီး ျဖစ္ပြားေသာ ေနာက္ဆံုးအဆင့္သာ ျဖစ္သည္။
ေအအိုင္ဒီအက္စ္ကူးစက္ခံရသူ
ေအအိုင္ဒီအက္စ္ရွိသူ/ ရွိသည္/ရွိျခင္း
မည္သူမွ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ျဖင့္ မေသပါ။ ေသျခင္းတရားဟူသည့္ အရာမွာ က်ေရာက္လာႏုိင္ဖြယ္ ရွိသည္။ အဘယ့္ေၾကာင့္ဆုိေသာ္ တဦးတေယာက္သည္ ေအအိုင္ဒီအက္စ္အဆင့္ကို ေရာက္ရွိလာေသာေၾကာင့္သာ ျဖစ္သည္။
ေအအိုင္ဒီအက္စ္ႏွင့္ အသက္ငင္ေနျခင္း
ေအအုိင္ဒီအက္စ္ႏွင့္ေသခါနီး
သတင္းေရးသား ေဖာ္ျပရာတြင္ တစုံတေယာက္သည္ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ေၾကာင့္ ၀င္လာသည့္ ေနာက္ဆက္တြဲ ေရာဂါမ်ားျဖင့္ ေသဆံုးသည္ဟု ေဖာ္ျပက ပိုမိုမွန္ကန္ သင့္ေတာ္သည္။
လူမ်ားသည္ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ႏွင့္ ဆက္ႏြယ္ေသာေရာဂါမ်ား သို႔မဟုတ္ ခုခံအားက်ဆင္းျခင္းေၾကာင့္ အလြယ္တကူ ၀င္ေရာက္ လာေသာ အျခားေသာ အခြင့္္ေကာင္းယူ ကူးစက္မႈမ်ားေၾကာင့္ ေသဆံုးျခင္း ျဖစ္သည္၊ မည္သူမွ် ေအအိုင္ဒီအက္စ္ျဖင့္ ေသဆံုးျခင္း မရွိသလုိ ေအအုိင္ဒီအက္စ္သည္ ေရာဂါလည္း မဟုတ္ပါ။ လူမ်ားသည္ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြပိုး ကူးစက္ခံရျခင္း အက်ဳိးဆက္အျဖစ္ သူတို႔ခႏၶာရွိ ခုခံစြမ္းအား က်ဆင္းလာ ျခင္းေၾကာင့္ တီဘီေရာဂါ သို႔မဟုတ္ အဆုပ္ႁပြန္ေရာင္ေသာ ေရာဂါမ်ားျဖင့္ ေသဆံုးျခင္း ျဖစ္သည္။
ေအအိုင္ဒီအက္စ္ႏွင့္ ေသဆံုးသည္
အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြ/ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ရွိေသာ ကေလးမ်ား/ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြရွိေသာ ကေလးမ်ား
ေအအိုင္ဒီအက္စ္ႏွင့္ ဆက္ႏြယ္ေသာေရာဂါမ်ားေၾကာင့္ မိဘႏွစ္ပါးလုံး ဆံုးပါးသြားေသာ သို႔မဟုတ္ မိဘတဦးဦး ဆံုးပါးသြားေသာ ကေလးမ်ားသည္ မိဘမဲ့မ်ားျဖစ္သည္။ သို႔ရာတြင္ သူတို႔တြင္ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြပိုး ကူးစက္မႈ ရွိခ်င္မွ ရွိမည္။ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ မိဘမဲ့မ်ားဟူေသာ အသံုးအႏႈန္းသည္ အျခားေသာ မိဘမဲ့ကေလးမ်ားႏွင့္ သူတို႔ကို ခဲြျခားမႈျဖစ္ေစ။ သူတို႔ႏွင့္ အျခားမိဘမဲ့မ်ား. က်န္းမာေရးႏွင့္ အျခား သက္ေရာက္ေသာ ကိစၥမ်ားမွာ အတူတူ ပင္ျဖစ္ၾကသည္၊ ထို႔ေၾကာင့္ ထိုကေလးမ်ားကို ေအအိုင္ဒီအက္စ္ မိဘမဲ့မ်ားဟု သံုးႏႈန္းျခင္းသည္ ခ်ဳိးႏွိမ္မႈႏွင့္ ခြဲျခားမႈကို ျဖစ္ေစသည္။
ေအအိုင္ဒီအက္စ္မိဘမဲ့မ်ား
ေဆးကုသမႈ/ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ႏွင့္ဆက္ႏြယ္ေသာ ေဆး၀ါးမ်ား
ေအအိုင္ဒီအက္စ္ႏွင့္ဆက္ႏြယ္ေသာ ေဆး၀ါးမ်ားသည္ ခုခံအားက်ဆင္းမႈေၾကာင့္ အလြယ္တကူ ၀င္ေရာက္ လာႏုိင္ေသာ တီဘီေရာဂါ။ နမိုးနီးယားကဲ့သုိ႔ေသာ အျခားေရာဂါမ်ားကို ကုသတိုက္ဖ်က္သည့္ ေဆး၀ါး မ်ားျဖစ္သည္၊ ေအအိုင္ဒီအက္စ္သည္ တခုတည္းေသာ ေရာဂါမဟုတ္၊ ေအအိုင္ဒီအက္စ္အတြက္ သီးျခားေဆး ဟူ၍မရွိ။
ေအအိုင္ဒီအက္စ္အတြက္ ေဆး၀ါးမ်ား
ေဆးကုသမႈ/ ေပါင္းစပ္ပူးတဲြကုသည့္ ေဆး၀ါးမ်ား
အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီ/ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ရွိသူမ်ားအတြက္ ေဆး၀ါးမ်ဳိးစံုပါ၀င္ေသာ ကုသမႈေပးျခင္းျဖင့္ ေနထိုင္ရွင္သန္ႏိုင္ေစသည္။
စုေပါင္းစပ္ေပါင္းေဆးမ်ား
အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြကူးစက္မႈ တားဆီးကာကြယ္ျခင္း
အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြကာကြယ္ျခင္းႏွင့္ပတ္သက္၍ တခါတရံ စစ္ပြဲဆိုင္ရာေ၀ါဟာရမ်ား တင္စားသုံးႏႈန္းတတ္ၾကသည္။ ယင္းအသံုးအႏႈန္းမ်ားသည္ လူအမ်ားကို တိက်ေသာအဓိပၸာယ္ကို မေပးႏိုင္ပဲ၊ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြ/ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ႏွင့္ ပတ္သက္၍ ခ်ဲ႕ကားနားလည္မႈကို ျဖစ္ပြားေစသည္။
တိုက္ပြဲ၀င္ျခင္း/ စစ္ပြဲႏြဲျခင္း/
တုိက္ယူျခင္း/ ႐ုန္းကန္ျခင္း/ ခ်ိန္ကိုက္ဗံုး
စစ္ဆန္သည့္အသုံးအႏႈန္း တင္စားခ်က္မ်ားကုိ ေရွာင္ပါ။
အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြပ်ံ႕ပြားမႈ/ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြ က်ယ္ျပန္႔စြာကူးစက္မႈ
အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြ သုိ႔မဟုတ္ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ႏွင့္ ပတ္သက္လွ်င္ အဆိုးျမင္ေစေသာ။ တုန္လႈပ္ေျခာက္ခ်ားမႈ ျဖစ္ေပၚေစေသာ စကားလံုးမ်ားကို ေရွာင္က်ဥ္သင့္သည္၊ ယင္းတို႔ကို သံုးႏႈန္းျခင္းျဖင့္ လူအမ်ားအၾကား အေၾကာက္တရားမ်ား၊ ခြဲျခားမႈမ်ား၊ ခ်ဳိးႏွိမ္ဆက္ဆံမႈမ်ားႏွင့္ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ကင္းမဲ့မႈမ်ား ျဖစ္ပြားေစႏိုင္သည္။
ကပ္ဆိုက္ျခင္း/
ကပ္ဆိုးဆိုက္ေရာက္ျခင္း/
အႏၱရာယ္ကင္း၍ ပုိလုံျခံဳစိတ္ခ်ရေသာ လိင္ဆက္ဆံျခင္း
ကြန္ဒံုးေခၚ အက္ဖ္အယ္လ္ ေခၚ လိင္တံစြပ္ၾကက္ေပါင္ကို သံုးစြဲလွ်င္ပင္ အျခားအေဖာ္တဦးႏွင့္ ကာမ ဆက္ဆံျခင္းသည္ လံုး၀ဥႆံု အႏၱရာယ္ကင္းၿပီဟု မဆိုႏိုင္။ ကြန္ဒံုးမ်ားသုံးစဲြျခင္းျဖင့္ အႏၱရာယ္ကို အတိုင္းအတာႀကီးမားစြာ ေလ်ာ့နည္းသြားေစႏုိင္ေသာ္လည္း အျပည့္အ၀ အႏၱရာယ္ကင္းသည္ဟု မဆိုႏိုင္ပါ။
အႏၱရာယ္ကင္း၍ လုံျခံဳစိတ္ခ်ရေသာ ကာမဆက္ဆံျခင္း
ေအအိုင္ဒီအက္စ္ ေနာက္ဆက္တြဲေရာဂါမ်ား
အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြသည္ ေသဆံုးမႈကို တိုက္ရိုက္မျဖစ္ေစပါ။
ကပ္ဆိုက္ျခင္း/
အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြေၾကာင့္ ေသဆံုးသည္။
အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြ ပဋိပစၥည္းစမ္းသပ္မႈ သို႔မဟုတ္ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြစမ္းသပ္မႈ
ေအအိုင္ဒီအက္စ္ကိုရွာေဖြသည့္ ဓါတ္ခြဲစမ္းသပ္မႈ မရွိပါ။ ေသြးထဲတြင္ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြပိုးကို ဆန္႔က်င္သည့္ ပဋိပစၥည္းမ်ား ရွိမရွိကုိသာ စမ္းသပ္မႈ ျပဳျခင္း ျဖစ္သည္။
ေအအိုင္ဒီအက္စ္အတြက္ စမ္းသပ္ျခင္း/ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ ဓါတ္ခဲြစမ္းသပ္ျခင္း/ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ ေသြးစစ္ျခင္း
ေရာဂါပိုးကူးစက္ေစႏိုင္ေသာ အမူအက်င့္မ်ား (ဥပမာ - အကာအကြယ္မဲ့ လိင္ဆက္ဆံျခင္း။ ေဆးထိုးအပ္ ေ၀မွ် သံုးစြဲျခင္း)/ ကူးစက္ခံရေသာ လူထုအသိုင္းအ၀ိုင္း
မည္သည့္ လူမႈေရး၊ ဘာသာေရး၊ လူမ်ဳိး၊ သို႔မဟုတ္ ယဥ္ေက်း မႈအုပ္စုကမွ် အျခားေသာ အုပ္စုမ်ားထက္ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြ ပိုမိုကူးစက္ခံရႏုိင္ဖြယ္၊ ခံရလြယ္ျခင္း မရွိပါ။ ေရာဂါပိုး ကူးစက္ခံရလြယ္ေသာ အုပ္စုဟူေသာ မွားယြင္း သည့္ အသံုးအႏႈန္းသည္ ခြဲျခားမႈႏွင့္ အယူလြဲမႈမ်ားကို ျဖစ္ေစ ႏိုင္သည္။ ထို႔အျပင္ ကူးစက္ခံရလြယ္ ေသာ အုပ္စုဟု သတ္မွတ္ မခံရသူမ်ားကိုလည္း သူတုိ႔လံုျခံဳေနသည္ဟု မွားယြင္းစြာ ထင္ျမင္ေစျခင္းျဖင့္ ေရာဂါပိုး ကူးစက္ခံရမႈ ျဖစ္ေစႏိုင္သည္။ မည္သည့္ အုပ္စုတြင္ ပါ၀င္ျခင္း မပါ၀င္ျခင္းႏွင့္ မသက္ဆိုင္ပဲ လူတို႔ အျပဳအမူ အေနအထိုင္မ်ား ကသာ လူမ်ားကို ေရာဂါပိုး ကူးစက္ခံရလြယ္ကူမႈ ျဖစ္ေစသည္။
ကပ္ဆိုက္ျခင္း/
ေရာဂါပိုးကူးစက္ခံရႏုိင္ဖြယ္ရွိေသာ အုပ္စု
ေသြး၊ သုတ္ေသြး၊ သုတ္ေရၾကည္၊
မိန္းမကိုယ္မွအရည္အက်ိ၊ မိခင္ႏို႔ရည္
ကိုယ္ခႏၶာမွထြက္ေသာ အရည္မ်ားဆိုသည့္အေပၚ ႐ႈပ္ေထြးစြာနားလည္ျခင္းသည္ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီအေပၚနားလည္မႈ လြဲမွားေစႏိုင္ၿပီး အေၾကာက္တရား တိုးပြားေစသကဲ့သို႔ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ႏွင့္ ေနထိုင္ေနသူမ်ားအေပၚ ခြဲျခားဆက္ဆံမႈမ်ားကို ျဖစ္ေစႏိုင္သည္၊ ခႏၶာကိုယ္မွ ထြက္ေသာ မည္သည့္ အရည္မ်ားတြင္ (ဥပမာ- ေသြး၊ သုတ္ေသြး၊ သုတ္ရည္ၾကည္၊ မိန္းမကိုယ္မွ အရည္အက်ိႏွင့္ မိခင္ႏို႔ရည္) အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြပိုး ပါ၀င္ႏိုင္ေၾကာင္း ေသေသခ်ာခ်ာ ရွင္းလင္းျပသင့္သည္။ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြပိုးသည္ ခႏၶာကုိယ္မွထြက္ေသာ အရည္မ်ားျဖစ္သည့္ တံေတြး၊ ေခၽြး၊ မ်က္ရည္ႏွင့္ ဆီးတို႔မွတဆင့္ ကူးစက္ႏုိင္ျခင္း မရွိ။
ခႏၶာကိုယ္မွထြက္ေသာ အရည္
အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြကူးစက္မႈခံရဖြယ္ အလားအလာမ်ားျခင္း/ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြကူးစက္မႈ ရရွိျခင္း/ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြပိုးကူးစက္ျခင္း
ေအအိုင္ဒီအက္စ္သည္ ေရာဂါမဟုတ္။ ယင္းသည္ ေရာဂါလၡဏာစုသာ ျဖစ္သည္။ မည္သူမွ် ေအအိုင္ဒီအက္စ္ ရရွိကူးစက္ရန္ အလားအလာမ်ားျခင္း မရွိ၊ သို႔မဟုတ္ မည္သူမွ် ေအအိုင္ဒီအက္စ္ကို လက္ခံႏိုင္ျခင္းမရွိ၊ သို႔မဟုတ္ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ ကူးစက္ႏိုင္ျခင္းမရွိ၊ လူတဦးမွတဦးသို႔ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြပိုးသာ ကူးစက္ႏိုင္သည္။
ေအအိုင္ဒီအက္စ္ရႏိုင္ဖြယ္ အလားအလာရွိျခင္း/ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ကူးစက္ႏိုင္ဖြယ္ အလားအလာရွိျခင္း/ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ကူးစက္ျခင္း
အေဖာ္အမ်ားအျပားထားရွိျခင္း/ ရွိသူ
သံုးသပ္ခ်က္ပါေသာ၊ စြပ္စြဲမႈပါေသာ စကားလံုး အသံုးအႏႈန္းမ်ားကို ေရွာင္ပါ။ ဥပမာ - အကန္႔အသတ္မဲ့ သုိ႔မဟုတ္ ႀကံဳရာလူႏွင့္ ကာမဆက္ဆံျခင္း၊
အကန္႔အသတ္မဲ့ ကာမဆက္ဆံျခင္း၊ ၾကံဳရာလူႏွင့္ ကာမဆက္ဆံျခင္း
ေသြးေၾကာမွ မူးယစ္ေဆးသြင္းသံုးစြဲသူ/ အိုင္ဗီြမူးယစ္ေဆးသံုးသူ/ မူးယစ္ေဆးထုိးသူ/ ထိုးသြင္းမူးယစ္ေဆး သံုးစြဲသူ/ ဥပေဒမဲ့မူးယစ္ေဆး၀ါးထိုးသြင္းသုံးစဲြသူမ်ား/ တရားမ၀င္မူးယစ္ေဆး၀ါး သံုးစြဲသူမ်ား
ေဆးစြဲသူ၊ ေဆးသမား ေဆးအလြဲသံုးသူဟူေသာ အသံုးအႏႈန္းမ်ားသည္ ဆက္စပ္မႈမဲ့ေသာ အသံုးအႏႈန္းမ်ား ျဖစ္သည္။ ဥပေဒမဲ့ မူးယစ္ေဆးသံုးစြဲမႈသည္ ေဆးသံုးစြဲသူ၊ ဘ၀အစိတ္အပိုင္းတခုသာ ျဖစ္သည္။ ေဆးဘဲ၊ ေဆးသမား ဟူေသာ အသံုးအႏႈန္းသည္ အ႐ိုးစြဲ သတ္မွတ္သံုးစြဲမႈမ်ဳိးျဖစ္ၿပီး မွန္ကန္မႈမရွိေပ။
မူးယစ္ေဆးအလြဲသံုးသူ/ ေဆးစြဲသူ/ ေဆးသမား/ ေဆးဘဲ
ေယာက္်ားအခ်င္းခ်င္း ကာမဆက္ဆံသူ/ အမ္အက္စ္အမ္မ်ား
လိင္တူဆက္ဆံသူဟူေသာ အသံုးအႏႈန္းသည္ ကမၻာ့ေနရာေဒသ အေတာ္မ်ားမ်ားႏွင့္ ႏုိင္ငံအမ်ားအျပား အတြက္ သင့္ေတာ္ေလ်ာက္ပတ္သည့္ စကားလံုးမဟုတ္ေပ။ ယင္းသည္ အေနာက္တိုင္းအယူအဆ သတ္မွတ္ခ်က္ တခုသာျဖစ္သည္။ ကမၻာ့ေနရာ အမ်ားအျပားတြင္ ေယာက္်ားခ်င္း လိင္ဆက္ဆံသူမ်ားကို အေျခာက္မ်ား/ လိင္တူ ဆက္ဆံသူမ်ားအျဖစ္ သီးသီးသန္႔သန္႔ မွတ္ယူထားျခင္း ခဲြဲျခားျခင္း မရွိေပ။
လိင္တူဆက္ဆံသူ/ ဟိုမို/ အေျခာက္/ ဂန္ဒူး/ ဂ်ယ္
လမ္းေဘးအလုပ္သမား သုိ႔မဟုတ္ လမ္းေပၚအလုပ္သမား
လမ္းေဘးအလုပ္သမားဟူေသာ ေ၀ါဟာရသည္ ကာမလုပ္ငန္း လုပ္ေဆာင္သူမ်ားဟူ၍ ယူဆ၍မရ။ ဤသုိ႔ယူ ဆပါက ဂုဏ္သိကၡာထိပါးေစာ္ကားသည္သာမက မွားယြင္းေသာအယူအဆကို ျဖစ္ေပၚေစႏိုင္သည္။
ျပည့္တန္ဆာ
[ဘာသာျပန္သူမွတ္ခ်က္ - အဂၤလိပ္အသုံးအႏႈန္းတြင္/ Street Walker ဆုိသည္မွာ ျပည့္တန္ဆာကုိ ဆုိလုိျခင္း ျဖစ္သည္။]
လိင္အလုပ္သမားမ်ား/ စီးပြားျဖစ္ ခႏၶာကုိယ္ေရာင္းသူမ်ား သုိ႔မဟုတ္ စီးပြားျဖစ္လုပ္သည့္ လိင္အလုပ္သမားမ်ား
“ဖာသည္” ဟူေသာစကားလုံးသည္ သိကၡာမဲ့၊ ေစာ္ကားမႈကို ျဖစ္ေစသည့္အျပင္ တန္ဖုိး၀န္ဖိေသာစကားလုံး ျဖစ္သည္။
ဖာသည္/ လိုင္း/ ျပည့္တန္ဆာ
အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြပိုးမရွိသူမ်ား၊ (ႏိုင္ငံ) မွလူမ်ားအားလုံး၊ အေမရိကန္လူမ်ဳိးမ်ားအားလုံး၊ အေရွ႕အာဖရိက တိုက္သားမ်ားအားလုံး၊ ကင္ညာႏိုင္ငံသားမ်ား စသည္ျဖင့္ -
အေထြေထြျပည္သူလူထုဟူေသာ အသံုးအႏႈန္းကို သံုးျခင္းျဖင့္ အခ်ဳိ႕ေသာ လူအုပ္စုမ်ား၊ အခ်ဳိ႕ေသာ လူဦးေရမ်ားသည္ အေထြေထြျပည္သူလူထုထဲတြင္ မပါ၀င္သကဲ့သို႔ ျဖစ္ေစသည္၊ ယင္းသည္ မသိလိုက္မသိဖာသာ ကမၻာ့ျပည္သူမ်ားကို အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြပိုးရွိသူမ်ား၊ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြပိုး ကူးစက္ႏိုင္ဖြယ္ရွိသူ သို႔မဟုတ္ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြပိုး မရွိသူမ်ားကို ခြဲျခားလိုက္သကဲ့သို႔ ျဖစ္သည္။ ယင္းသည္ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြကူးစက္မႈကို အဓိကျဖစ္ေစသည့္ အမူအက်င့္ထက္၊ လူမ်ဳိး၊ အုပ္စုအမ်ဳိးအစား သတ္မွတ္ခ်က္ကို ျဖစ္ေစသည္။
အေထြေထြျပည္သူလူထု
မွတ္ခ်က္ - ယခုအသံုးအႏႈႈန္းပံုစံ ရရွိႏိုင္ေရးအတြက္ ပါ၀င္ကူညီေပးခဲ့ၾကေသာ အင္တာနယူးစ္ Internews ၊ ကိုင္ဇာမိသားစုေဖာင္ေဒးရွင္း Kaiser Family
Foundation ၊ ၾသစေၾတးလ်ေအအိုင္ဒီအက္စ္အဖြဲ႔ခ်ဳပ္ Australian Federation of AIDS
Organization ၊ အေမရိကန္အသံ Voice of America
ႏွင့္ အာဖရိကန္ အမ်ဳိးသမီးမ်ား သတင္းမီဒီယာဌာန African Women's Media Center မ်ားကို အထူး ေက်းဇူးတင္ရွိပါသည္။
စာ - ၉၈ - ၁၀၅/ အသံုး၀င္မည့္အကိုးအကား အခ်က္အလက္မ်ား - Media Guide for HIV Reporting
