HHIGအဖြဲ ့အစည္းတခုက အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုးရွိေနသူေတြကို တယ္လီဖုန္းလိုင္းကေနတဆင့္ အခမဲ့ႏွစ္သိမ့္ ပညာေပး ေနပါတယ္။ HIV Hotline Initiative Group (HHIG) အဖြဲ ့ကေန တယ္လီဖုန္းက ႏွစ္သိမ့္ပညာေပးတဲ ့ လုပ္ငန္းကို ၂၀၀၁ ခုႏွစ္၊ ဇန္နဝါရီလကစျပီး လုပ္ခဲ့ ရာမွာ သံုးလေက်ာ္ကာလအတြင္း ဆက္သြယ္သူေပါင္း ၉၀ ေက်ာ္ရွိခဲ့တယ္လို ့အဖြဲ ့မွာ ပါဝင္ခဲ့တဲ့ ကိုဝဏၰက ေျပာပါတယ္။
လက္ရွိမွာလည္း တေန ့ပွ်မ္းမွ် ႏွစ္ဦးေလာက္ ဆက္သြယ ္ေမးျမန္းေနတယ္လို ့ ဆိုပါတယ္။ တယ္လီဖုန္းကတဆင့္ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီ ေဝဒနာသည္ ေတြကို ႏွစ္သိမ့္ ပညာေပးေနတဲ့ အေျခအေနေတြနဲ့ပတ္သက္လို ့ကိုဝဏၰကို ေမးျမန္းထားပါတယ္။
ေမး။ ။ ဖုန္းကေနျပီးေတာ့ ေမးတဲ့ ေရာဂါသည္ေတြက ဘယ္လိုလူမ်ိဳးေတြလဲ။
ေျဖ။ ။ အေျခခံလူတန္းစားက ပိုမ်ားမွာေပါ့ေနာ္။ ပိုက္ဆံရွိတဲ့ လူေတြကေတာ့ သူ ့ဟာသူ အျပင္အထူးကုေတြနဲ ့ျပတဲ ့ အေပၚတန္း လူတန္းစားေတြ ေပါ့ေနာ္။ က်ေနာ္တုိ ့ အဓိက ရည္ရြယ္ထားတာက ေအာက္ေျခ လူတန္းစားနဲ ့လူလတ္ပိုင္းေတြေပါ့။ အဲဒီလိုမ်ိဳး လူေတြက်ေတာ့ ပိုက္ဆံလည္းမရွိဘူး။ ဘယ္သြားလို ့ ဘယ္လာရမွန္းလည္း မသိဘူး။ေနာက္ျပီးေတာ့ အစိုးရ ေဆးရုံေတြကို သြားမယ္ဆိုရင္လည္း သူတို ့အေနနဲ ့ ဘယ္လို ေတြမ်ား ျဖစ္လိမ့္မလဲေပါ့ေနာ္ အဲဒီလိုမ်ိဳးေတြ စိုးရိမ္းျပီးေတာ့ သူတို ့ၾကိတ္ကု ေနရာကေန ေနာက္ဆံုး ေရာဂါ ေတာ္ေတာ္ကၽြမ္းသြားတဲ့ လူေတြလည္း က်ေနာ္တုိ ့ ေတြ ့ခဲ့ရတယ္။ တကယ္ ဗဟုသုတမရွိပဲနဲ ့ ဘာလုပ္လို့ဘာကိုင္ရမွန္းမသိတဲ့ လူေတြလည္း က်ေနာ္တို ့ ေတြ ့ခဲ့ရတယ္။ အဓိက က်ေနာ္တုိ ့က အဲဒီလူလတ္တန္းစားနဲ ့ေအာက္ေျခ လူတန္းစား အတြက္ကို က်ေနာ္တုိ ့က အဓိက ထားျပီးေတာ့ လုပ္တာပါ။
ေမး။ ။အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီနဲ ့ပတ္သက္ျပီးေတာ့ ဗဟုသုတ နည္းနည္းေလးမွ မရွိတဲ့ လူမ်ိဳးေတြ ေရာ ဆက္သြယ္ျပီး ေမးျမန္းတာ ၾကံဳရေသးလား။
ေျဖ။ ။ ၾကံဳရပါတယ္ခင္ဗ်။ မိသားစုလိုက္ေကာ အိပ္ခ်္အိုင္ဗြီ ကာကြယ္တားဆီးျခင္း အေနနဲ ့ လုပ္ေတာ့ လုပ္ေနၾကတယ္။ INGO ေတြ အမ်ားၾကီးေပါ့ေနာ္ လုပ္ေတာ့ လုပ္ေန ၾကတယ္။ လုပ္ေတာ့ လုပ္ေနၾကေပမယ့္လည္း တကယ္မသ္ိတဲ့လူေတြက လံုးဝကို မသိေသးတဲ့ဟာကို က်ေနာ္တို ့က အမ်ားၾကီးျမင္ခဲ့ရတယ္။ ဥပမာဆို သူ ့ဆီကို
ျခင္ကိုက္တယ္၊ ျခင္ကိုက္ျပီးေတာ့ ကိုယ္မိသားစုကို အဲဒီ ကိုက္တဲ့ျခင္ကမ်ား ကူးနုိင္ မလားေပါ့ေနာ္။ အဲဒီလိုမ်ိဳးမိသား သားစုကအစ က်ေနာ္တုိ ့က ေတြ ့ခဲ့ရတယ္။
ေမး။ ။ ဖုန္းထဲကေန ျပန္ျပီးေတာ့ ေဆြးေႏြးခဲ့တဲ့ အထဲမွာ ေတာ္ေတာ္ေလးစိတ္ဝင္စားဖို ့ ေကာင္းတဲ့ မွတ္မွတ္ရရ ျဖစ္ေနတဲ့ဟာေလး ရွိရင္ ေျပာျပပါလား။
ေျဖ။ ။ မွတ္မွတ္ရရကေတာ့ အမ်ားၾကီးပဲ ေပါ့ေနာ္။ အခုရက္ပိုင္းေလးမွာ ျဖစ္သြားတဲ့ ဟာကေတာ့ တကယ့္ဝန္ထမ္း တကယ့္ ရုိးရုိးရွင္းရွင္းေလးပါပဲေနာ္။ သူ ့အေဖ အေမ ဆိုရင္လည္း ပင္စင္စားေတြေပါ့ေနာ္။ သမီးေလးက တရုတ္ျပည္မွာ အလုပ္သြားလုပ္မယ္ ဆိုျပီးေတာ့ သြားလုိက္တာေပါ့ေနာ္။ မတ္လ ေလာက္ကမွ ျပန္ေရာက္လာတယ္၊ ျပန္ေရာက္လာတဲ့ အခ်ိန္မွာ လံုးဝကို အရုပ္ၾကိဳးျပတ္ ျဖစ္သြားျပီေပါ့။ အလုပ္ မလုပ္စား ႏုိင္ဘူး ဆိုျပီးေတာ့ ျပန္ေရာက္လာတယ္။ ျပန္ေရာက္ျပီးေတာ့ အျပင္ေဆးခန္းမွာ အဲဒီလို လိုက္ကုတာေပါ့။ ကုရင္း ကုရင္းနဲ ့ သူတုိ ့ဘာေဆးမွန္း မသိဘဲနဲ ့ ဝယ္ေသာက္၊ သူ ့ရ့ဲ CD4 အေကာင့္ကလည္း ဘယ္ေလာက္ရွိသလဲ ဆိုေတာ့ ၁၆ ပဲ က်န္ေတာ့တယ္။ အခု ၁၆ ပဲ က်န္ေတာ့တဲ့ အခ်ိန္မွာ အျပင္ေဆးကေန သူ ့ကို ေအအာရ္တီ ဖမ္းတိုက္လိုက္တယ္။ ဖမ္းတိုက္လိုက္ေတာ့ သူက ေဆးရဲ ့ဒဏ္ကို မခံႏုိင္ေတာ့ ဘူး။ ဒဏ္ကို မခံႏုိင္ ျဖစ္သြား တာေပါ့။ ဒဏ္မခံႏိုင္ပဲ ျဖစ္ျပီးေတာ့ သူက အိပ္ယာထဲ ဘုန္းဘုန္းလဲသြားတယ္။ လဲသြားတဲ့ အခါက်ေတာ့ အဘိုးၾကီး အဘြားၾကီးကလည္း တကယ့္ကို အိပ္ခ်္အိုင္ဗြီနဲ ့ ပတ္သက္ျပီး ဘာမွကို မသိတာ။ မသိေတာ့ သူတို ့ဘာလုပ္ရမွန္းမသိပဲနဲ အဲဒီအတိုင္း ပစ္ထားတာ ေပါ့ေနာ္။ ပစ္ထားျပီးေတာ့ က်ေနာ္နဲ ့လာျပီး အဆက္အသြယ္ ရတဲ့အခ်ိန္မွာ လံုးဝကို အေျခအေနက အရမ္းဆိုးသြားျပီ။ ဒါေပမဲ့လည္း က်ေနာ္အေနနဲ ့ရေအာင္ သူ ့ကိုေဆးရုံ တင္ေပး လိုက္တယ္။ အဓိက ေနာက္ဆံုး သူ ့အေဖရဲ ့ ေျပာျပခ်က္အရ သူ ့သမီးေလး လူေရာင္းစား ခံလိုက္ရတယ္ ေပါ့ေနာ္။ အဲဒီ ေကာင္မေလးက လြန္ခဲ့တဲ့ တပတ္ ေလာက္ကမွ ေသသြားတယ္။ အဓိက ဒီ sex နဲ ့ပတ္သက္ျပီးေတာ့ အမ်ားဆံုး ပိုမ်ားတယ္။
ေမး။ ။ အမ်ိဳးသားနဲ ့အမ်ိဳးသမီးယွဥ္ရင္ေတာ့ ဘယ္သူပိုမ်ားလဲခင္မ်ား။
ေျဖ။ ။ အမ်ိဳးသားက ပိုမ်ားသေလာက္ျဖစ္ေနတာေပါ့။ အမ်ိဳးသားကေန အမ်ိဳးသမီးေပါ့။ အဲဒီလိုမ်ိဳး ပံုစံနဲ ့ဆိုေတာ့ အမ်ိဳးသားက ပိုမ်ားေနတယ္။ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုး ကူးဆက္သူ ၂သိန္းခြဲ ေလာက္ရွိမယ္လို ့ ခန္ ့မွန္းထား ပါတယ္။ ေရာဂါပိုး ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္တဲ့ ေအအာဗြီေဆး လုိိအပ္ေနသူ ခုႏွစ္ေသာင္း ေျခာက္ေထာင္း ေလာက္ ရွိျပီး သံုးေသာင္း ေလာက္ပဲ ေဆးဝါးရၾကပါတယ္။
ေမး။ ။ တခ်ိဳ ့အပိုင္းေတြမွာ က်ေနာ္လြန္ခဲ့တဲ့ ၁၀ႏွစ္ေလာက္က ၾကံဖူးတာ မိသားစုထဲမွာ ျဖစ္တယ္ဆုိရင္ သူ ့မိသားစုကေပါ့ဗ်ာ မ်ားေသာအားျဖင့္ အမ်ိဳးသမီးေတြက သူတုိ ့အကို ေတြ ေမာင္ေတြ အသိမခံခ်င္ဘူးဗ်။ အဲဒါမ်ိဳးေတြေကာ ေတြ ့ရလား။
ေျဖ။ ။ အခုေနာက္ပိုင္းမွာေတာ့ ေတာ္ေတာ္ေလးကို ေျပာရရင္ NGO ေတြအကုန္ ပူေပါင္းျပီးေတာ့ လုပ္ေနတဲ့အခါ က်ေတာ့ ဒီခြဲျခားမႈေလးေတြကေတာ့ အရမ္းၾကီးကို နည္းသြားျပီေပါ့ေနာ္။ ဒါေပမဲ့ တခ်ိဳ ့ေနရာမွာလည္း ရွိေသးတာေပါ့ေနာ္။ ခြဲျခားတယ္ဆုိတာ။ ဒါေပမဲ့ အရင္ ၂၀၀၄-၂၀၀၅ က်ေနာ္တုိ ့ စသိခဲ့တဲ့ ၂၀၀၀ ခုႏွစ္ ေလာက္ကထက္ စာရင္ေတာ့ ေတာ္ေတာ္ေလး ေလွ်ာ့က်လာျပီေျပာရမယ္။
ေမး။ ။ ေဝဒနာရွင္ေတြ ကိုဝဏၰတုိ ့ကို ဆက္သြယ္လာတဲ့အခါမွာ ခုနကလိုေပါ့ဗ်ာ ဘာမွန္းညာမွန္းေတာင္ မသိဘူး ေဆးေသာက္ရမွန္းလည္း မသိဘူးဆိုတဲ့ လူနာမ်ိဳးေတြကို ဒီေဆးရုံ ေဆးခန္းကို ညႊန္းေတာ့ ဒီေဆးေတြကလည္း အလံုအေလာက္ မရဘူးဆိုေတာ့ ဘယ္လိုလုပ္လဲ ခင္ဗ်။ အခက္အခဲ မေတြ ့ဘူးလား။
ေျဖ။ ။ အခက္အခဲ မေတြ ့ဘူးလားဆိုေတာ့ ဘယ္လိုေျပာရမလဲ။ ေဆးေသာက္ရမယ့္ သူေတြကေတာ့ မ်ားတာေပါ့။ ဒီကိစၥ ဦးစားေပးရမယ္ဆိုတာ CD4 အေရအတြက္နဲ ့ပဲ သူ့ ကိုၾကည့္သြားတာေပါ့ေနာ္။ အခု က်ေနာ္တို ့ WHO က သတ္မွတ္ထားတယ္။ CD4 ၃၀၀ ေအာက္ဆိုရင္ ဘယ္criteria ဝင္ႏုိင္လဲဆိုေတာ့ အခု ေအဇက္တီ သာေကတဆိုရင္ CD4 ၁၀၀ ေအာက္ဆိုရင္ လူနာလာသမွ်ကို ေဆးေပးတယ္။ အဲဒါမ်ိဳး ရွိသလို သူ ့ဆီကို ေရာက္လာတဲ့ သူ ့ရဲ ့ CD4 အေရအတြက္ကို ၾကည့္ျပီးေတာ့ ဘယ္အခြင့္နဲ ့သင္ေတာ္ ႏုိင္သလဲ က်ေနာ္တုိ ့က စဥ္းစား ျပီးေတာ့ လိုက္ပို ့ရတာေပါ့ေနာ္။ လိုက္ပို ့တဲ့အခါမွာလည္း ခ်က္ခ်င္းသြားရင္ ခ်က္ခ်င္း ရတယ္လုိ ့ေတာ့ မဟုတ္ဘူး။
ေမး။ ။ ဘယ္ေဒသက လူေတြမ်ားလဲ၊ ရန္ကုန္မ်ားလား အျခားေဒသေတြက မ်ားလား။
ေျဖ။ ။ ရန္ကုန္လည္းမ်ားတယ္၊ နယ္လည္း မ်ားပါတယ္။
ေမး။ ။ ဖုန္းနဲ ့ပညာေပးေဆြးေႏြးတဲ့ ေနရာမွာ ေတြ ့ရတာ ဘယ္လိုလူမ်ိဳးေတြ မ်ား လဲခင္ဗ်။ ဆိုလိုတာက အရင္ တုန္းကဆိုရင္ ဘိန္းျဖဴထိုးတဲ့ လူေတြမ်ားတယ္။ ေဆးသံုးတဲ့ လူေတြ မ်ားတယ္ေပါ့။ ေရာဂါကူးစက္ခံရတဲ့ လူေတြက ဘယ္လိုအေၾကာင္းေတြေၾကာင့္ မ်ားလဲခင္ဗ်။
ေျဖ။ ။အဓိကကေတာ့လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာကူးဆက္မႈကပိုမ်ားတယ္။လိင္နဲ့ပတ္သက္တဲ့ဟာက ပိုမ်ားေနတယ္။
ေမး။ ။ ဆိုလုိတာက ျပည္တန္ဆာေတြလား။
ေျဖ။ ။ ဟုတ္တယ္ အဲဒီအပိုင္းကေတြက ပိုမ်ားေနတယ္။ အမ်ိဳးသမီး ကိုယ္ဝန္ရွိတယ္၊ ကိုယ္ဝန္ရွိလို ့ တခါေလး သြားမိတယ္၊ သြားမိတာနဲ ့ပဲ အဲဒါမ်ိဳး ျဖစ္ခဲ့တဲ့ လူေတြက ပိုမ်ားတယ္။
ေရႊေအာင္ (၀၃-၀၆-၂၀၁၁)
ဒီဗြီဘီ - အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီေဝဒနာသည္မ်ားကိုဖုန္းျဖင့္ပညာေပးေဆြးေႏြး
