၁၉၈၁ ခုႏႇစ္၊ ဇြန္ ၅ ရက္တြင္ အေမရိကန္ႏုိင္ငံ၊ ေလာ့စ္အိန္ဂ်လိဒ္ ၿမိဳ႕ရႇိ လူငယ္ မိန္းမလ်ာ ငါးဦး၌ အိပ္ခ်္အိုင္ဗီြပုိး စတင္ ေတြ႕ရႇိေၾကာင္း အေမရိကန္ သိပၸံပညာရႇင္မ်ားက အတည္ျပဳခဲ့ၿပီးေနာက္ ကမၻာတစ္၀န္း ပ်ံ႕ႏႇံ႔ခဲ့ေသာေအ့ဒ္စ္ေရာဂါ ျဖစ္ပြားမႈမႇာ ယခုႏႇစ္ ဇြန္ ၅ ရက္တြင္ အႏႇစ္ ၃၀ ျပည့္ခဲ့သည္။

အေရးႀကီးေသာ ART ေဆး

ယခုအခ်ိန္တြင္ ကမၻာတစ္၀န္း၌ အိပ္ခ်္အိုင္ဗီြပိုး ရႇိသူ ၃၃ ဒသမ ၃ သန္း ရႇိၿပီး ခ်မ္းသာေသာ ႏုိင္ငံမ်ားမႇ ထည့္၀င္ေသာ အလႇဴေငြမ်ားျဖင့္ ျဖန္႔ျဖဴးေပးသည့္ ေဆး၀ါးမ်ားေၾကာင့္ လူသန္းေပါင္းမ်ားစြာကို ကယ္တင္ႏိုင္ခဲ့သည္။ေအ့ဒ္စ္ေရာဂါ စတင္ ျဖစ္ပြားေၾကာင္း အတည္ျပဳခဲ့ေသာ ၁၉၈၁ ခုႏႇစ္ ေနာက္ပိုင္း အႏႇစ္ ၃၀ အတြင္း ယင္းေရာဂါျဖင့္ လူ ၃၄ သန္းခန္႔ ေသဆံုးခဲ့ေၾကာင္း UNAIDS က ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။

ကမၻာ့က်န္းမာေရးအဖဲြ႕က ေနာက္ဆံုး ထုတ္ျပန္ခဲ့ေသာ အခ်က္အလက္မ်ား အရ ၿပီးခဲ့ေသာႏႇစ္တြင္ ဆင္းရဲေသာ ႏိုင္ငံမ်ား၌ ေဆး၀ါးရရႇိမႈမႇာ ျမင့္တက္ခဲ့ၿပီး ယင္းႏႇစ္၏ ေရႇ႕ႏႇစ္ကထက္ ၁ ဒသမ ၄ သန္း ပိုရရႇိခဲ့သည္။ ဖံြ႕ၿဖိဳးဆဲ ႏိုင္ငံမ်ားတြင္ အိပ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုး ရႇိသူ ၆ ဒသမ ၆ သန္းခန္႔သည္ ေရာဂါ ပုိမို မဆုိးရြားေစရန္ ဟန္႔တားေပးႏုိင္ေသာ ART ေဆးကို ရရႇိခဲ့သျဖင့္ ယမန္ႏႇစ္က ေဆးရရႇိခဲ့သူမ်ားထက္ အေရအတြက္ ပိုမို မ်ားျပားခဲ့ေၾကာင္းကမၻာ့က်န္းမာေရးအဖဲြ႕က ထုတ္ျပန္သည္။  Anti-retroviral Treatment(ART) ေဆးျဖင့္ ကုသမႈခံယူသူ အေရအတြက္မႇာ ၂၀၀၃ ခုႏႇစ္မႇ ၂၀၁၀ ျပည့္ႏႇစ္ အတြင္း ၁၆ ဆ ျမင့္တက္လာခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ ၀င္ေငြနိမ့္၊ အလယ္အလတ္ ၀င္ေငြရႇိေသာ ႏိုင္ငံမ်ားရႇိ လူကိုးသန္းေက်ာ္မႇာ ေဆးမ်ား ရရႇိရန္ လိုအပ္ေနေၾကာင္း UNAIDS အစီရင္ခံစာက ေဖာ္ျပခဲ့သည္။

''အိပ္ခ်္အိုင္ဗီြပိုး ေတြ႕ၿပီး အႏႇစ္ ၃၀ အတြင္း တုံ႔ျပန္ လုပ္ေဆာင္မႈေတြထဲမႇာ ၿပီးခဲ့တဲ့ႏႇစ္က အခ်က္အလက္ေတြက သမိုင္းမႇတ္တိုင္ တစ္ခုပါပဲ။ ဒါေပမဲ့ ကမၻာလံုးဆုိင္ရာ ရည္မႇန္းခ်က္ ျပည့္မီဖို႔ အမ်ားႀကီး လုပ္ရဦးမယ္''ဟုကမၻာ့က်န္းမာေရးအဖဲြ႕ ညႊန္ၾကားေရးမႇဴးခ်ဳပ္ ေဒါက္တာ မာဂရက္ခ်န္ က ေျပာၾကားသည္။

မၾကာေသးမီက စမ္းသပ္မႈ တစ္ခုအရ ART ေဆးေသာက္သံုးသူမ်ားမႇာ ေကာင္းမြန္စြာ ေနထိုင္ႏိုင္သည့္ အျပင္ ၎တုိ႔၏ လိင္ဆက္ဆံသည့္ အေဖာ္မ်ားထံ ကူးစက္မႈကိုလည္း ဟန္႔တားေပးႏိုင္ေၾကာင္း ေတြ႕ရႇိခဲ့သည္ဟု သိရသည္။

''ကုသမႈရျခင္း၊ မရျခင္းက လာမည့္ ဆယ္စုႏႇစ္မႇာ အေျပာင္းအလဲ ျဖစ္ေစလိမ့္မယ္။ ေဆးရရႇိေအာင္ အရႇိန္ျမႇင့္ လုပ္ေဆာင္ဖို႔နဲ႔ ကုသေရး နည္းလမ္းသစ္ေတြ ရႇာေဖြရာမႇာ ရင္းႏႇီးျမႇဳပ္ႏံႇမႈ ျပဳလုပ္သင့္ပါတယ္။ ART ေဆးနဲ႔ကုသနည္းဟာ ေရာဂါျဖစ္ေနသူေတြ အေျခအေန ေကာင္းေအာင္ ကာကြယ္ေပးႏုိင္႐ံုတင္ မကဘဲ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြကို အမ်ဳိးသမီး၊ အမ်ဳိးသား၊ ကေလးေတြဆီ မကူးစက္ေအာင္ ဟန္႔တားေပးႏိုင္တယ္''ဟု UNAIDS အမႈေဆာင္ဒါ႐ိုက္တာ မိုက္ကယ္ဆီဒီဘယ္က ေျပာၾကားသည္။

လိုအပ္ေနေသာ ရန္ပံုေငြ

ေအ့ဒ္စ္ေရာဂါ တိုက္ဖ်က္ေရး လုပ္ငန္း အတြက္ ေထာက္ပံ့ေသာ ေငြေၾကး ေလ်ာ့နည္း က်ဆင္းပါက အႏၲရာယ္ ၾကံဳရႏိုင္ေၾကာင္း ကြၽမ္းက်င္ ပညာရႇင္မ်ားက သတိေပးခဲ့သည္။ ၂၀၁၀ ျပည့္ႏႇစ္တြင္ ပထမဆံုးအႀကိမ္ အျဖစ္ေအ့ဒ္စ္ေရာဂါ တုိက္ဖ်က္ေရး ရန္ပံုေငြ က်ဆင္းခဲ့သည္။ ယခုအခ်ိန္တြင္ ေရာဂါ တိုက္ဖ်က္ေရး အတြက္ ရင္းႏႇီးျမႇဳပ္ႏႇံမႈ မလုပ္ပါက အနာဂတ္တြင္ ယခုထက္ အဆေပါင္းမ်ားစြာ ေပးဆပ္ရမည္ ျဖစ္ေၾကာင္း ဆီဒီဘယ္ကသတိေပးသည္။

ေအ့ဒ္စ္ေရာဂါ တိုက္ဖ်က္ေရး အတြက္ ယခုမႇစ၍ ၂၀၁၅ ခုႏႇစ္အၾကား ေဒၚလာ ၂၂ ဘီလ်ံ လိုအပ္မည္ ျဖစ္ေၾကာင္း၊ ယခုႏႇစ္အထိ ရရႇိထားသမွ်တြင္ ေဒၚလာ ေျခာက္ဘီလ်ံခန္႔ လုိေနေသးေၾကာင္း UNAIDS အစီရင္ခံစာ အရ သိရသည္။ ကမၻာတစ္၀န္းရႇိ အစိုးရမ်ားကလည္း ေအ့ဒ္စ္ေရာဂါ တိုက္ဖ်က္ေရး အတြက္ ေငြေၾကးေထာက္ပံ့မႈ ပိုမို ျပဳလုပ္ရန္ ၾသစေၾတးလ် ကြၽမ္းက်င္ပညာရႇင္ တစ္ဦးက တုိက္တြန္းခဲ့သည္။ ''ျပႆနာက အခုအခ်ိန္မႇာ ကုသမႈ လိုအပ္ေနတဲ့ သူေတြကို ကုသမႈေပးႏိုင္ဖို႔ အဲဒီႏိုင္ငံက အစိုးရေတြက မတတ္ႏိုင္ဘူး ျဖစ္ေနတယ္။ ႏႇစ္တုိင္း ကူးစက္မႈ အသစ္ ခံရသူေတြ ရႇိေနတယ္။ ေရာဂါ ကူးစက္ပ်ံ႕ႏႇံ႔မႈကို မကာကြယ္ႏုိင္ဘူး ဆိုရင္ ကုသမႈေတြကိုလည္း အဲဒီ အစိုးရေတြ လုပ္ႏုိင္မႇာ မဟုတ္ဘူး။ ကုသမႈေပးျခင္းဟာ အေတာ္ ခရီးေရာက္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ အခုခ်ိန္မႇာ အဲဒီ စရိတ္ေတြက အရမ္းႀကီးေနတယ္''ဟု ေအ့ဒ္စ္ေရာဂါ ကာကြယ္ေရးတြင္ ကုလသမဂၢႏႇင့္ ပူးေပါင္း လုပ္ေဆာင္ေနေသာ ပါေမာကၡ ဆူစန္ကစ္ပက္စ္ က ေျပာၾကားသည္။

ေအ့ဒ္စ္ေရာဂါ တုိက္ဖ်က္ေရးတြင္ ေအာင္ျမင္မႈ ပုိမို ရရႇိရန္ အတြက္ ေငြေၾကးပုိသံုးျခင္း၊ မလိုအပ္ေသာ အလုပ္႐ံု ေဆြးေႏြးပဲြ၊ ကြန္ဖရင့္မ်ားကို အေရအတြက္ ေလ်ာ့ခ် ျပဳလုပ္ျခင္း၊ ပိုမို ထိေရာက္ေသာ အစီအမံမ်ား လုပ္ေဆာင္ျခင္း တို႔ကို ေဆာင္ရြက္ရမည္ ျဖစ္ေၾကာင္း ကုလသမဂၢက ထုတ္ျပန္သည္။

ကူးစက္မႈ က်ဆင္းခဲ့ေသာ လူငယ္ထု

ကမၻာ့လူငယ္ထုၾကားတြင္ အိပ္ခ်္အိုင္ဗြီ ကူးစက္မႈသည္ ၁၂ ရာခိုင္ႏႈန္း က်ဆင္းသြားခ့ဲသည္။ သို႔ေသာ္လည္း ကမၻာ့ေခါင္းေဆာင္မ်ားက ရည္မႇန္းထားသည့္ ၂၅ ရာခိုင္ႏႈန္းကို မျပည့္မီခဲ့ေၾကာင္း ကုလသမဂၢ ကေလးသူငယ္ႏႇင့္ ပညာေရး ရန္ပံုေငြ အဖြဲ႕ ယူနီဆက္က ဇြန္ ၁ ရက္ေန႔တြင္ ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။

''တိုးတက္သလား ဆိုရင္ ဟုတ္ပါတယ္။ လုံေလာက္ၿပီလား ဆိုရင္ေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး''ဟု ယူနီဆက္၏ အာဖရိက အေရႇ႕ပိုင္းႏႇင့္ ေတာင္ပိုင္းဆိုင္ရာ ညႊန္ၾကားေရးမႇဴး အီဟအက္ဆီက ေျပာၾကားခဲ့သည္။ အသက္ ၁၅ ႏႇစ္မႇ ၂၄ ႏႇစ္ၾကား ကမၻာ့လူဦးေရ၏ ငါးသန္းခန္႔သည္ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီ ကူးစက္ခံထားရၿပီး ၂၀၀၁ ခုႏႇစ္ကထက္ ၁၂ ရာခိုင္ႏႈန္း က်ဆင္းသြားခဲ့ေၾကာင္း၊ သို႔ေသာ္လည္း ေန႔စဥ္ ကမၻာ့လူငယ္ ၂၅၀၀ ခန္႔ကို အိပ္ခ်္အိုင္ဗြီ ကူးစက္ေနေၾကာင္း အစီရင္ခံစာက ဆိုသည္။ အမ်ဳိးသမီးငယ္မ်ားမႇာ အိပ္ခ်္အိုင္ဗြီ ကူးစက္မႈကို အမ်ားဆံုး ခံေနရေၾကာင္း အိပ္ခ်္အိုင္ဗြီ ကူးစက္ခံထားရေသာ လူငယ္ထု၏ ၆၀ ရာခိုင္ႏႈန္းေက်ာ္သည္ အမ်ဳိးသမီးမ်ား ျဖစ္သည္။

အာဖရိက လူငယ္ထုသည္ အိပ္ခ်္အိုင္ဗြီ အႏၲရာယ္ႏႇင့္ ၀န္ထုတ္၀န္ပိုးကို အမ်ားဆံုး ခံေနရၿပီး အာဖရိက ဆာဟာရ ေအာက္ပိုင္း ေဒသတြင္ အိပ္ခ်္အိုင္ဗြီ ကူးစက္ခံထားရသူ ၇၂ ရာခိုင္ႏႈန္း အထိ ျမင့္တက္ခဲ့ေၾကာင္း အစီရင္ခံစာက ဆိုသည္။

၂၀၀၁ ခုႏႇစ္ႏႇင့္ ၂၀၀၉ ခုႏႇစ္ အၾကား ကမၻာတစ္၀န္း အိပ္ခ်္အိုင္ဗီြ ကူးစက္မႈမႇာ ၂၅ ရာခုိင္ႏႈန္း နီးပါး က်ဆင္းခဲ့ေၾကာင္း UNAIDS က ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ အိပ္ခ်္အိုင္ဗီြပိုး ကူးစက္ခံရသူ အသစ္ အေရအတြက္မႇာျမင့္တက္လ်က္ ရႇိေနေသးၿပီး ေန႔စဥ္ လူ ၇၀၀၀ ခန္႔ ကူးစက္ခံရေနေၾကာင္း၊ ယမန္ႏႇစ္တြင္ ၂ ဒသမ ၆ သန္း ကူးစက္ခံရေၾကာင္း၊ အိပ္ခ်္အိုင္ဗီြပိုး ရႇိသူ ၃၄ သန္းအနက္ ထက္၀က္ခန္႔မႇာ ၎တုိ႔တြင္ ေရာဂါပိုး ရႇိသည္ကို မသိရႇိေၾကာင္း၊ ဖံြ႕ၿဖိဳးဆဲ ႏိုင္ငံမ်ားမႇ ေဆး၀ါး လိုအပ္သူ သံုးပံုတစ္ပံုခန္႔သာ ေဆး ရရႇိေၾကာင္း သိရသည္။ ART ေဆးကို ကာလရႇည္ သံုးစဲြသူမ်ားတြင္ ကုသမႈ ပ်က္ကြက္ျခင္း၊ ေဆးအဆိပ္သင့္ျခင္း၊ ေဘးထြက္ဆိုးက်ဳိး ခံစားရျခင္း၊ ေဆးမတိုးေတာ့ျခင္း စသည့္ က်န္းမားေရး ျပႆနာ ၾကံဳရမႈမ်ားလည္း ရႇိေၾကာင္း ေလ့လာမႈမ်ား အရ သိရသည္။

Eleven Media Group - အိပ္ခ်္အိုင္ဗီြ/ေအ့ဒ္စ္ ေတြ႕ရႇိမႈ အႏႇစ္ ၃၀ ျပည့္ေျမာက္