ဒီေန႔လည္း မျဖတ္ႏိုင္ဘူး။ မနက္ျဖန္လည္း မျဖတ္ႏိုင္ဘူးဆိုရင္ တစ္ခါသံုး ေဆးထိုးအပ္ေတြကို သံုးဖို႔ ကြၽန္ေတာ္တို႔က ပညာျပန္ေပးရတာေပါ့။ အဲဒီလိုမ်ဳိး သူတို႔ သံုးေနရင္းကေန တစ္ခါသံုး ေဆးထိုးအပ္သံုးမယ္။ တျဖည္းျဖည္း သူေျပာင္းလဲခ်င္တယ္ဆို ျဖတ္တဲ့ လုပ္ငန္းကိုေရာက္လာမယ္။

ဆရာအေနနဲ႔ ဒီကလူငယ္ေတြကို ဘယ္လိုမ်ဳိး ခ်ဥ္းကပ္လဲ။ ဘယ္လုိမ်ိဳးေတြ ပံ့ပိုးေပးလဲ။

ဆရာကေတာ့ အဓိကကေတာ့ Local NGO ပါ။ ကြၽန္ေတာ္တို႔ ဥကၠ႒က မူးယစ္စိတ္ေရာဂါ အထူးကု ဆရာဝန္ၾကီးေပါ့။ သူက မူးယစ္ေဆး႐ံု ေတြမွာ ရြာသာၾကီးတို႔။ ရြာသာၾကီးကေန ေနာက္ဆံုး လက္ေထာက္ကထိကကေန ပင္စင္ယူၿပီး ဒီအဖြဲ႕ကို တည္ေထာင္ခဲ့တာေပါ့။ သူ႕ရဲ႕ျဖတ္သန္းခဲ့တဲ့ အေတြ႕အၾကံဳ အေပၚမူတည္ၿပီးေတာ့မွ ဒီအဖြဲ႕ရဲ႕ လုပ္ငန္းစဥ္ေတြ ခ်ဥ္းကပ္တာေပါ့။ INGO လိုပံုစံ မ်ဳိးေတာ့ မဟုတ္ဘူး၊ Local NGO ျဖစ္တဲ့ အခါက်ေတာ့ အဓိကက က်န္းမာေရး အဖြဲ႕အစည္းေပါ့။ လက္ရွိလုပ္ေနတဲ့ ပေရာဂ်က္ကလည္း အိပ္ခ်္အိုင္ဗီြေလွ်ာ့ခ်ေရး ပေရာဂ်က္ လုပ္တာေပါ့။ ဒီမူးယစ္ ေဆးသံုးတဲ့ ကေလးေတြကလည္း ကြၽန္ေတာ္ တို႔မွာ အခ်ိန္ျပည့္ ဝန္ထမ္းေတြရွိတယ္။ အခ်ိန္ျပည့္ ဝန္ထမ္းေတြကေတာ့ မူးယစ္ ေဆးဝါးနဲ႔ မပတ္သက္တဲ့ အခ်ိန္ျပည့္ ဝန္ထမ္းေတြေပါ့။ တခ်ဳိ႕ေစတနာ့ဝန္ထမ္း ဆိုရင္ေတာ့ မူးယစ္ေဆးကုသြားတဲ့ ကေလးေတြေပါ့။ ဥပမာဆို မက္သဒုန္း အစားထိုးတဲ့ ေဆးစားသြားတဲ့ ကေလး ေတြရွိတာေပါ့။ အဲဒီ ကေလးေတြလည္း ပါဝင္ၿပီး ခ်ိတ္ဆက္ၿပီးေတာ့ ရင္းရင္း ႏွီးႏွီးပညာေပး လုပ္ငန္းေတြ လုပ္တယ္။ အေျခခံက်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈေတြ လုပ္တယ္။ အဓိကေတာ့ အိပ္ခ်္အိုင္ဗီြ မျပန္႔ပြားသြားေအာင္ ပညာေပး လုပ္ငန္း ေတြလုပ္တာေပါ့။ ကခ်င္ျပည္နယ္မွာေတာ့ ေျခာက္ၿမိဳ႕နယ္မွာ ရွိတာေပါ့။ မိုးေမာက္ အပါအဝင္။ Local NGO လည္း ျဖစ္ေတာ့ေလ။ ရပ္မိရပ္ဖေတြနဲ႔ တြဲၿပီးေတာ့မွ သူတို႔လိုအပ္တာေတြကို လိုက္လုပ္ေပးတယ္။

အိပ္ခ်္အိုင္ဗီြ မျပန္႔ပြားေအာင္ ကာကြယ္တဲ့ စီမံခ်က္ေတြထဲမွာ ေဆးထိုး အပ္ေတြနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး အထူးေဆာင္ရြက္တဲ့ လုပ္ေဆာင္ခ်က္ေတြရွိလား။

ႏိုင္ငံေတာ္ရဲ႕ National Stergetic Plan ဆိုတာရွိတယ္။ အိပ္ခ်္အိုင္ဗီြလုပ္ မယ္ဆိုရင္ အဲဒီထဲမွာကို Harm Reduction လုပ္သြားတာေပါ့။ အဓိက အႏၲရာယ္ တားဆီးေလွ်ာ့ခ်ေရးလို႔ ေခၚတယ္။ မူးယစ္လုပ္ငန္းေတြ လုပ္တဲ့အခါမွာ သူက Stregy သံုးခုနဲ႔ လုပ္တာေပါ့။ (၁) က Demand Reduction သံုးစြဲတာ ကိုေလွ်ာ့ခ်ဖို႔။ ဒါေတြက လက္ရွိလည္း ၾကိဳးစားၿပီးလုပ္ေနတယ္။ ေနာက္ Supply Reduction။ ထုတ္တာကို သိပ္မထြက္ေတာ့ေအာင္ လုပ္တယ္။ ဘိန္း အစားထိုး စိုက္တာတို႔။ အဲဒီႏွစ္ခုကေတာ့ စီမံခ်က္နဲ႔ လုပ္ေနတယ္။ ေနာက္ဆံုး Harm Reduction ကေတာ့ က်န္းမာေရး နဲ႔ပတ္သက္တဲ့ ဆရာဝန္ေတြလည္း ပါရတာေပါ့။ အႏၲရာယ္ တားဆီးေလွ်ာ့ခ်ေရး ဆိုတာေတြကုိ လုပ္လာရတယ္။

ဘာေတြကို အႏၲရာယ္ တားဆီးေလွ်ာ့ခ်လဲ။

Harm Reduction က ဆိုင္ကယ္စီး တာနဲ႔ တူတာေပါ့။ ဆိုင္ကယ္မစီးနဲ႔လို႔ တားလို႔မရဘူးေလ။ စီးတယ္။ မေမွာက္နဲ႔ဆိုလည္း ေမွာက္ဦးမွာပဲ။ ေခါင္းမကြဲနဲ႔ ဆိုလည္း ကြဲဦးမွာပဲ။ မေသနဲ႔ဆိုလည္း ေသဦးမွာပဲ။ တကယ္လည္းပဲ ေဆး႐ံုမွာ ဒုတိယ အေသအမ်ားဆံုးက ေခါင္းကြဲၿပီး ေသတာ။ ဆိုင္ကယ္လည္း စီးမယ္။ ေမွာက္လည္းေမွာက္မယ္ဆိုရင္ မေသေအာင္ ဘာလုပ္ခိုင္းလဲဆိုေတာ့ ဆိုင္ကယ္ဦးထုပ္ ေဆာင္းခိုင္းတာေပါ့။ အႏၲရာယ္တားဆီး ေလွ်ာ့ခ်ေရးဆိုတာ အဲဒီလိုေပါ့။ မသံုးနဲ႔ ဆိုလည္း သံုးေနဦးမယ့္သူက ဒီလမ္းစ တစ္ခုကရွိေနတဲ့အခါက်ေတာ့ သံုးေနတဲ့ အခ်ိန္မွာလည္းမသံုးေအာင္ အႏၲရာယ္ ပညာေပးေျပာတယ္။ ေျပာေနရင္းနဲ႔ကေနၿပီးေတာ့မွ သံုးလည္းသံုးေနတယ္။ ဘယ္လိုမွ မလႊဲမေရွာင္သာ။ တခ်ဳိ႕ကလည္း ျပန္ က်ဆံုးတယ္။ ျပန္သံုးျဖစ္လာတယ္။ မူးယစ္ေဆးျဖတ္တာကလည္း မလြယ္ဘူးေပါ့။ အဲဒီၾကားထဲမွာ ကြၽန္ေတာ္တို႔က ပညာေပးလုပ္ငန္းေတြ လုပ္ၿပီး ေဆးထိုးအပ္ေတြကို ဒီကြန္ဒုံးေတြလုပ္ခဲ့ သလိုေပါ့။ ျပည့္တန္ဆာေတြမွာ ကြန္ဒံုး ေတြေဝခဲ့သလိုပဲ။ အႏၲရာယ္ေတြ တစ္ေယာက္နဲ႔ တစ္ေယာက္ မေရာက္သြား ေအာင္ေပါ့။ ေဆးထိုးအပ္ကေန HIVကူးတဲ့ႏႈန္းက တအားျမန္တယ္။

ဒီနယ္ေျမတစ္ဝိုက္မွာ ေဆးထိုးအပ္ သံုးၾကတဲ့ IDU User ေတြက၊ အရင္တုန္း ကဆုိရင္ တစ္ခါသံုးအပ္မသံုးတဲ့ အေလ့အက်င့္ေတြ ဘယ္လုိရွိလဲ။ ဘယ္ေလာက္ထိ ပညာရလာလဲ။

မိုးေမာက္ အေနနဲ႔ကေတာ့ ကြၽန္ေတာ္တို႔က ၂ဝ၁ဝ ေလာက္ကမွ စဝင္တာေပါ့။ အဲဒီမတိုင္ခင္ကေတာ့ အခုထက္ထိလည္း တခ်ဳိ႕ေနရာေတြေတာ့ ရွိတုန္းပဲ။ တခ်ဳိ႕ ကေလးေတြကဆိုရင္ ဗန္းေမာ္ေတြ ဘာေတြမွာေနရင္း ျပဳရင္းနဲ႔ပဲ နီးစပ္ရာေတြ ျဖစ္သြားတယ္။ ဗဟုသုတ အပုိင္းမွာဆုိရင္ တျဖည္းျဖည္းနဲ႔ ပညာေပးလုပ္ငန္းေတြ လုပ္လာတဲ့ အခါက်ေတာ့ အတိုင္းအတာ တစ္ခုထိေရာက္လာၿပီ။ အခုလက္ရွိမွာ ဆုိရင္ ၁၉၉ဝ ကေန ၂ဝဝဝ ကာလထိ ဆုိရင္ အရင္က ၂၅ ရာခိုင္ႏႈန္းေလာက္ ျဖစ္ရာကေန အခု ၂ဝ ရာခိုင္ႏႈန္း ေလာက္ကိုက်လာတာ။ Zero က်ဖို႔ဆို တာေတာ့ ေတာ္ေတာ္ေလးကိုလုပ္ရဦး မွာပါ။ ခ်က္ခ်င္းၾကီးကေတာ့ မနက္ျဖန္၊ သန္ဘက္ခါ အဲဒီလိုမ်ဳိးေတာ့ မေျပာင္းလဲ ႏုိင္ဘူး။ လူေတြရဲ Behaviour Change ဆိုတာကလည္း ေတာ္ေတာ္ေလးကိုလုပ္ ယူရတာပါ။

မူးယစ္ေဆးသံုးစြဲေနတဲ့ လူငယ္ေတြ၊ IDU ေတြဆိုရင္ ဆရာတို႔ဘက္က အိပ္ခ်္အိုင္ဗြီေလွ်ာ့ခ်ခ်င္တဲ့ အတြက္ ေဆးထိုးအပ္ေတြ သူတို႔ အလြယ္တကူသံုးႏိုင္တယ္။ မူးယစ္ေဆး သံုးတာကလည္း တစ္ဖက္က ဥပေဒနဲ႔ ၿငိစြန္းေနေတာ့ ဆရာ တို႔အေနနဲ႔ လုပ္ေဆာင္ရတဲ့ အပုိင္း ဘယ္လုိ အခက္အခဲရွိလဲ။

အဓိကကေတာ့ မိတ္ဖက္ အဖြဲ႕အစည္းေပါ့။ Partnership လုပ္တာေပါ့။ ဆရာ အေနနဲ႔က တျခားႏိုင္ငံက လာလုပ္တာလည္း မဟုတ္ဘူး။ ဒီႏိုင္ငံ၊ ဒီေဒသ အေၾကာင္းကို နားလည္တဲ့ သူေတြပဲ လုပ္တာဆိုတဲ့ အတြက္ အေရးၾကီးဆံုးက အၿမဲတမ္း အၾကံျပဳႏိုင္တဲ့ ဆရာၾကီးေတြနဲ႔ လက္တြဲၿပီး လုပ္တယ္။ အစဥ္သျဖင့္ ကြၽန္ေတာ္တို႔က က်န္းမာေရး ဝန္ၾကီးဌာန ဆိုလည္း သူ႕မိခင္ဌာနေပါ့။ က်န္းမာေရး ဝန္ၾကီးဌာနရယ္၊ အထူးသျဖင့္ မူးယစ္ အထူးတပ္ဖြဲ႕ရယ္။ ျမစ္ၾကီးနားမွာ ဆိုရင္ေတာ့ ရဲမွဴးစိုင္းသိန္းေဇာ္ အပါအဝင္ ဆရာၾကီးတို႔နဲ႔ Plan ထားတာကေတာ့ သံုးလ တစ္ႀကိမ္ေလာက္ကို Harm Reduction Coordination Committee ဆိုၿပီး ဖြဲ႕ထားတယ္။ အဲဒီထဲမွာ သက္ဆိုင္ရာ အေထြေထြ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးပါမယ္။ ဒီဘက္ကဆိုရင္ ျမိဳ႕နယ္က်န္းမာေရး ဦးစီးဌာနမွဴးေတြ ပါမယ္။ ေကာ္မတီဖြဲ႕ျပီးေတာ့ အျမဲေဆြးေႏြး ပြဲေတြလုပ္ပါတယ္။

ဆရာတို႔ ဒီမူးယစ္ေဆး သံုးစြဲတဲ့ သူေတြကို အပ္ေပးတဲ့ အခ်ိန္မွာ Peer to Peer ေတြရဲ႕ လုပ္ေဆာင္ခ်က္ အခန္းက႑ ေတြေျပာျပေပးပါ။

အဲ့ဒါလည္း အေရးေတာ့ႀကီးတာေပါ့။ ကြၽန္ေတာ္တို႔ ဆရာရဲ႕ Peer ထားတယ္ ဆိုတာ၊ Peer ဆိုတဲ့ အဓိပၸာယ္က ဘဝတူ ပညာေပး၊ သို႔ေသာ္ ဘဝတူဆိုေပမယ့္ မ်ားေသာအားျဖင့္ ကြၽန္ေတာ္တို႔ထား လိုက္တဲ့ Peer ေတြက ေဆးကုေနတဲ့ သူေတြမ်ားတယ္။ မက္သဒုန္းလို ဟာမ်ဳိးေပါ့။ သူကႏွစ္ႏွစ္ေလာက္ အနည္းဆံုး ေသာက္ရမယ္။ အဲဒီလိုေဆးလည္း ေသာက္ေနရင္းနဲ႔ ကြၽန္ေတာ္တို႔ အလုပ္ကို ကူညီေပးတာေပါ့။ Peer ေတြရဲ႕ အားသာ ခ်က္က သူကိုယ္တိုင္လည္း ဒီဘဝမွာ ေနခဲ့ဖူးတဲ့ အခါက်ေတာ့ ကြၽန္ေတာ္တို႔ စကားေျပာတာကအစ သူတို႔ဘာသာ စကားသူတို႔ရွိတယ္။ သူတို႔အခ်င္းခ်င္း ေျပာတဲ့ Message ေတြကလည္း အရမ္း ထိေရာက္တယ္လို႔ သူ Networking ေပါ့။ အလြယ္တကူ ခ်ိတ္ဆက္ႏိုင္တယ္။ Control ေတာ့ျပန္လုပ္ရတယ္။ Quality Control ေပါ့။ သူတို႔ရဲ႕ ေစတနာ စိတ္ဓာတ္ကို အဓိကအားထားျပီးေတာ့ လုပ္ရတယ္။ ေဆးသံုးတဲ့ သဘာဝေတြ မဟုတ္ရင္ မသိႏိုင္ဘူးေလ။ သူတို႔အခန္းက႑က ေတာ္ေတာ္အေရးႀကီးပါတယ္။

ျပည္ေထာင္စု ေန႔စဥ္ - ေဆးထိုးအပ္ကေန HIV ကူးတဲ့ႏႈန္းက တအားျမန္တယ္