ကြၽန္ေတာ့အဖြား
ငယ္ငယ္တုန္းကေျပာတာ သတိရမိတယ္။ “စစ္ႀကီးၿပီးေတာ့ တီဘီျဖစ္တဲ့သူ အားလုံးလိုလို ေသတာပဲ။
ပိုက္ဆံတတ္ႏိုင္လို႔ ဒါဂ်ီလင္တို႔ဘာတို႔ သြားကုတဲ့လူေလာက္ပဲရွင္တယ္” မွန္ပါတယ္။ တစ္ေထာင့္ကိုးရာ့ငါးဆယ္
ခုႏွစ္ေနာက္ပိုင္း စထရက္ပတိုမိုက္ဆင္ ထိုးေဆး ေပၚလာေတာ့မွ တီဘီေရာဂါရွင္ေတြ အသက္ရွင္ဖို႔
ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ရွိလာတာပါ။

ဒီေနာက္ပိုင္း
တီဘီေရာဂါကုသမႈဟာ ဆရာဝန္မ်ားအတြက္ ထမင္းစားေရေသာက္လို လြယ္ကူတဲ့ ကုထုံး ျဖစ္လာပါတယ္။
အိုင္ဆိုနီရာဇစ္လို ေဆးမ်ိဳးေပၚလာ ၿပီးေနာက္ လူေနမႈအဆင့္အတန္း ျမင့္မားတဲ့ဖြံ႔ၿဖိဳးၿပီး
ႏိုင္ငံေတြမွာ လူေတြရဲ့က်န္းမာေရးအတြက္ လံုေလာက္တဲ့ေဆးေတြ ေပးႏိုင္တဲ့အျပင္ တီဘီကာကြယ္ေရးကို
စနစ္တက်လုပ္ေဆာင္ၾကလို႔ တီဘီလုံးဝ ပေပ်ာက္တဲ့အဆင့္အထိ ေရာက္ခဲ့ပါတယ္။

တီဘီေရာဂါသည္
လူဆင္းရဲေတြရဲ့ေရာဂါလို႔ သတ္မွတ္ရေအာင္ ဆင္းရဲၿပီး လူဦးေရ ထူထပ္တဲ့ ႏိုင္ငံေတြရဲ့ ေရာဂါအျဖစ္
က်န္ေနခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ေအအိုင္ဒီအက္ ေရာဂါေပၚလာၿပီးတဲ့ေနာက္မွာ ကမၻာတလႊားမွာ တီဘီေရာဂါျပန္ၿပီး
ေခါင္းေထာင္လာပါတယ္။ တီဘီေရာဂါပိုးသည္ မိုက္ကို ဘက္တီးရီးယား အုပ္စုဝင္ တီဘီဘက္တီးရီးယားပိုးေၾကာင့္
ျဖစ္ပါတယ္။

အဓိကအျဖစ္မ်ားဆုံးက
အဆုပ္တီဘီပါ။ လူရဲ့ခႏၶာ အစိတ္အပိုင္းအားလုံး လိုလိုတီဘီေရာဂါ ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ အေရျပားတီဘီ၊
အူတီဘီ၊ အ႐ိုးတီဘီတို႔ဟာ လူသိမ်ားတဲ့ တီဘီေရာဂါမ်ား ျဖစ္ပါတယ္။

အ႐ိုးတီဘီ

ကမၻာ့လူဦးေရရဲ့
သုံးပုံတပုံမွာတီဘီပိုးရွိတယ္လို႔ WHO မွခန္႔မွန္းပါတယ္။ ဒီအထဲကအမ်ားစုမွာ တီဘီေရာဂါလကဏၡာ
မေတြ႔ရပါ။ ဘာလို႔လဲဆိုေတာ့ လူသာမန္ရဲ့ ကိုယ္ခံအားက တီဘီပိုးကို မပြါးေအာင္ထိန္းထားလို႔ပါ။

ခုခံအား
က်ဆင္းေရာဂါရွိတဲ့သူဟာ တီဘီေရာဂါပိုးကို မခုခံႏိုင္တဲ့အတြက္ ေဆးေတြကို အျပင္းစား သုံးရပါတယ္။
ေနာက္ဆုံး ဒီေဆးအျပင္းစားေတြကလဲ AIDS ေရာဂါရွင္ကို မကယ္ႏိုင္တဲ့အျပင္သူ႔ထံမွ HIV သာမက
ေဆးမတိုးတဲ့ တီဘီပါ နီးစပ္သူမ်ားကို ကူးစက္ႏိုင္ပါတယ္။

တီဘီႏွင့္HIV
-AIDS ေဝဒနာသည္

ေနာက္ထပ္
အေၾကာင္းတခုကေတာ့ တီဘီေဆးမ်ားကို မကြၽမ္းက်င္တဲ့ ရမ္းကုမ်ား၊ ဒါမွမဟုတ္ လူနာကိုယ္တိုင္
ေဆးဝယ္ေသာက္ျခင္းတို႔ေၾကာင့္ ေဆးမတိုးတဲ့ တီဘီ ပိုၿပီးျပန္႔ပြါးလာပါတယ္။

MDR-TB
(Multi Drug Resistant Tuberculosis)

အိုင္ဆိုနီရာဇစ္နဲ႔
႐ိုင္ဖယ္ပင္စင္ အေျခခံ တီဘီေဆးမတိုးတဲ့အဆင့္ပါ။ ပိုၿပီးအဆင့္ျမင့္တဲ့ ေဆးနဲ႔ကုသရင္
ေပ်ာက္ကင္းႏိုင္ပါေသးတယ္။

XDR
–TB( Extensively Drug Resistant Tuberculosis)

တီဘီရဲ့
ပထမနဲ႔ ဒုတိယအဆင့္ ေဆးေတြမတိုးေတာ့ပါ။ AIDS လူနာေတြမွာ အမ်ားဆုံးေတြ႔ရပါတယ္။ ကုသရန္မလြယ္ေတာ့ပါ။

တီဘီလည္ပင္းက်ိတ္
စံနစ္တက်ကုရင္ေပ်ာက္သည္

ဒါဆိုရင္ဘာလုပ္ရမလဲ၊
တလထက္ပို ၿပီးေခ်ာင္းဆိုးရင္ ညေနပိုင္းတေငြ႕ေငြ႕ဖ်ားရင္ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ ရုတ္တရက္တရက္
သိသာစြာက်သြားရင္ ေခ်ာင္းဆိုး ေသြးပါရင္ ကိုယ္မွာအက်ိတ္ (မနာမၾကင္ပါ) အထူးသျဖင့္လည္ပင္းမွာ
ေတြ႔ရင္ မိမိႏွင့္အတူေနသူမွာ တီဘီေရာဂါရွိရင္ နီးရာေဆးခန္းမွ တတ္ကြၽမ္းတဲ့ ဆရာဝန္နဲ႔ျပပါ။
မိမိ အေပ်ာ္အပါး လိုက္စားမိခဲ့ရင္ ဆရာဝန္ကိုမရွက္မေၾကာက္ ေျပာျပပါ။ အခုေခတ္မွာ HIV
ပိုးကိုထိန္းထားႏိုင္တဲ့ ARV ေဆးေတြရွိေနပါၿပီ။ တီဘီအတြက္လဲ ေဆးေကာင္းေတြ ရွိေနပါၿပီ။အေရးႀကီးတာက
ေနာက္မက်ခင္ ေဆးကုသခံယူဖို႔ပါပဲ။

Kaythayarzar
- ေဆးမတိုးတဲ့ တီဘီ