ရာနီဂ်ရာကိုဒီ အသက္ ၂၅ ႏွစ္၊ အိႏိၵယႏိူင္ငံ တမီးလ္နဒူၿမိဳ႕ရဲ့ ဘက္စုံက်န္းမာေရး ဖြ႔ံၿဖိဳးမႈအစီအစဥ္ (စီဗာနီ လရမ္) မွာ ၿပင္ပဆက္သြယ္ေရးလုပ္သား ၿဖစ္ပါတယ္။ အသက္ ၁၅ ႏွစ္မွာ ေက်ာင္းကထြက္ခဲ့ၿပီး အသက္ ၁၇ ႏွစ္အရြယ္မွာမိဘမ်ားက အိမ္ေထာင္ၿပဳေစခဲ့ပါတယ္။ သူမရဲ့ဘဝအေႀကာင္းကို ယခုလို ေၿပာၿပပါတယ္။
ကၽြန္မေယာက်ၤားစဖ်ားေတာ့ သူကသီးသန္႔ေဆးရုံတစ္ခုကို သြားၿပပါတယ္။ အဲဒီမွာ သူ႔ရဲ့ HIV ေပါ့စတစ္ အေၿခေနကို ဘယ္သူ႔ကိုမွ ထုတ္ေဖာ္မေၿပာဖို႔ ဆရာဝန္ကိုမွာထားပါတယ္။ ေနာက္ၿပီး ကၽြန္မတို႔ ကြန္ဒုံး သုံးပါတယ္။ ကၽြန္မထင္တာကေတာ့ သူ႔မွာ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာ ကူးစက္ေရာဂါရိွလို႔ ကြန္ဒုံးသုံးတယ္ပဲထင္ခဲ့တာ။ HIV ဆိုတာႀကီးကို မသိရိုးအမွန္ပါပဲ။ တစ္ေန႔ စာရြက္တခ်ိဳ႕ ကၽြန္မလိုက္ရွာရင္းနဲ႔ သူ႔ရဲ့ေဆးစာရြက္ကို မထင္မွတ္ဘဲ ေတြ႔ခဲ့တယ္။ သူဟာ HIV ေပါ့စတစ္ပါလို႔ ဒီေဆးစာရြက္ကေထာက္ခံထားတယ္။ ကၽြန္မသူနဲ႔ ထိပ္တိုက္ေတြ႔ေမးတယ္။ ကၽြန္မတို႔ကြန္ဒုံးသုံးတာ ဒါေႀကာင့္လားေပါ့။ သူကၿငင္းတယ္။ လိမ္တယ္။
ေနာက္ေတာ့ သူ႔မိဘေတြကို ဒီအေႀကာင္းေၿပာၿပလိုက္တယ္။ သူ႔မိဘေတြကလည္း လက္မခံဘူး။ “မင္းမိန္းမက ဆရာဝန္မို႔ ဒီစာရြက္ကို ၿပရတာလား” နဲ႔ေအာလႊတ္တယ္။ ကၽြန္မတို႔တစ္ေတြ အေခ်အတင္စကားမ်ား ခဲ့ႀက တယ္။ ေနာက္ဆုံး သူက အဲဒီစာရြက္ကို မီးရိွဴ႕ပစ္ခဲ့တယ္။ ကာလအေတာ္ႀကာတဲ့အခါမွာ သူ႔က်န္းမာေရးဟာ ၿပန္လည္ေကာင္းမြန္လာခဲ့တယ္။ ဒါဟာ မၿဖစ္ႏိူင္ပါဘူးေလဆိုၿပီး ကၽြန္မေတြးေတာမိတယ္။ အိမ္ေထာင္သက္ သုံးႏွစ္အတြင္း သူ႔က်န္းမာေရးဟာ အင္မတန္ေကာင္းေနပါတယ္။ တစ္ခ်ိန္ကေႀကာက္စိတ္ရိွခဲ့ေပမယ့္ ကၽြန္မတုိ႔ ေနာက္ထပ္ကြန္ဒုံးလည္း မသုံးၿဖစ္ေတာ့ဘူး။ HIV အေႀကာင္းလည္း ပါးစပ္မဟေတာ့ဘူး။
ခုခ်ိန္မွာေတာ့ AIDS အေႀကာင္း အမ်ားႀကီးကၽြန္မေလ့လာခဲ့ၿပီးၿပီ။ သိခဲ့ၿပီ။ ကၽြန္မဘာသာ ၿပန္ေမးေနမိတာ “ဘာၿဖစ္လုိ႔ေဆးစာရြက္ကို ကၽြန္မေယာက်ၤားဆုတ္ၿဖဲပစ္ခဲ့ရတာလဲ”။ အိမ္ေထာင္သက္သုံးႏွစ္ခြဲမွာေတာ့ ကၽြန္မ ကိုယ္ဝန္ရိွ္လာပါတယ္။ ေယာက်ၤားကေလးေမြးတယ္။ ကေလးကတစ္လပဲ အသက္ရွင္ခဲ့တယ္။ ကၽြန္မကိုယ္ တုိင္လည္း HIV မစစ္ခဲ့ဘူး။ ကေလးကပိန္လွီလြန္းတယ္။ ႏွစ္ကီလိုခြဲပဲရိွတယ္။ ကၽြန္မ ကိုယ္ဝန္ ကိုးလမွာ ေယာက်ၤားက ရိုက္ႏွက္ဖူးတယ္။ ဒါေႀကာင့္ပဲ ကေလးေသရတာလို႔ ကၽြန္မထင္မိတယ္။
ဒီအခ်ိန္မွာ ကၽြန္မေယာက်ၤားကၿပန္ဖ်ားတယ္။ ဆရာဝန္ကေတာ့ၿပန္ေကာင္းမလာေတာ့ဘူး။ ေဆးလည္းမ မီေတာ့ဘူးလို႔ေၿပာတယ္။ ကၽြန္မကေတာ့ႀကိဳးစားကုခ်င္တယ္။ လိုအပ္တဲ့ေငြကိုလည္း ကၽြန္မမိဘေတြဆီ သြားေခ်းမယ္ေပါ့။ ဒါေပမယ့္ သူကမသြားေစခ်င္ဘူး။ ၿပန္မလာမွာကိုစိုးရိမ္တယ္။ ကၽြန္မကို သူ႔ေဘးမွာပဲ ရိွေစခ်င္တယ္။ သူႀကာႀကာမေနရေတာ့ဘူးဆိုတာကို သူ႔ဘာသာသိေနခဲ့တယ္။ ကၽြန္မ သူ႔ကိုနား လည္ေအာင္ေၿပာၿပီး မိဘအိမ္သြားခဲ့တယ္။ ဒါေပမယ့္ မိဘေတြက ေငြတၿပားမွ ထုတ္မေပးတဲ့အၿပင္ အၿပစ္တင္ေနေတာ့တာပဲ။ ကၽြန္မ အမ်ိဳးသား ေနာက္ပိုင္းက ဆုံးသြားတဲ့အေႀကာင္း ႀကားေတာ့ ကၽြန္မ ခ်က္ခ်င္းၿပန္ဖို႔ ႀကိဳးစားတယ္။ အေမက ကၽြန္မ ၿပန္သြားရင္ သူ႔ကိုယ္သူ သတ္ေသပါမယ္ဆုိၿပီး တားၿမစ္ခဲ့တယ္။
ကၽြန္မကိုယ္တုိင္လညး္ HIV ေဆးစစ္ဖို႔အတြက္အေမနဲ႔အတူ သြားခဲ့တယ္။ အေၿဖကေတာ့ ေယာက်ၤားနည္းတူ ပါပဲ။ အဲဒီကတည္းက အစ္မရဲ့ကေလးေတြကို မတို႔မထိရေတာ့ဘူး။ အဲဒါ ကေလးေတြအတြက္ အေကာင္း ဆုံး လို႔ေၿပာပါတယ္။ ပိုၿပီးနာက်င္ေစတဲ့စကားကေတာ့ ကေလးေတြအသက္ရွင္တာ နင္ၿမင္ခ်င္ရင္ ကေလးေတြကို မထိနဲ႔ တဲ့။ ကၽြန္မဘယ္ေလာက္ခံစားရမလဲဆိုတာ ေတြးသာႀကည့္ပါေတာ့။
အခုေတာ့ လူေတြကလည္း သိကုန္ၿပီ။ ကၽြန္မေယာက်ၤားဘာနဲ႔ေသတယ္ဆိုတာ။ ေဆြမ်ိဳးေတြက ကၽြန္မကိုေၿပာ တာ ညည္းလည္း ညည္းေယာက်ၤားနဲ႔ေပါင္းသင္းလာေတာ့ သခ်ၤဳ ိင္းကိုေရာက္သင့္ေနၿပီ။ ကၽြန္မ စိတ္မသက္ မသာ ၿဖစ္လိုက္တာ အရမ္းပါပဲ။
တစ္ေန႔ေတာ့ အဆိပ္ပင္ေတြေပါက္တဲ့ေနရာကို ကၽြန္မသြားၿပီး အေစ့တခ်ိဳ႕ကို အိတ္ထဲထည့္ယူခဲ့တယ္။ ႏွစ္ရက္ႀကာေတာ့ စစားတယ္။ အရမ္းခါးတာပဲ။ ဒါနဲ႔သႀကားနဲ႔ေရာစားတယ္။ ခ်က္ခ်င္းပဲ ကၽြန္မမူးေမ့လဲ သြားတယ္။ ေခါင္းကိုလည္း ခိုက္မိတယ္။ အေမကေတြ႕သြားၿပီး ဆရာဝန္ခ်က္ခ်င္းေခၚ ကုသေစခဲ့တယ္။
ကၽြန္မအေၿခေနၿမင္ၿပီး အေမလည္းဖ်ားသြားခဲ့တယ္။ အေမ့ကိုပါေဆးရုံကို ေခၚသြားရတယ္။ ေဆးရုံရဲ့သတ္မွတ္ ထားတဲ့ေနရာမွာ ရပ္ေနတုန္း လူတစ္ေယာက္ေရာက္လာၿပီး ကၽြန္မတို႔ရဲ့အခက္ခဲကိုေမးပါတယ္။ ကၽြန္မေယာက်ၤားဟာ မႀကာေသးခင္ကမွ TB နဲ႔ဆုံးသြားတယ္လို႔ေၿပာၿပလိုက္တယ္။ အဲဒီလုိေၿပာေတာ့ သူကၿပဳံးတယ္။ ၿပီးေတာ့ ကၽြန္မကို သူနဲ႔စကား ေအးေအးေဆးေဆးေၿပာဖို႔ဖိတ္တယ္။ အဲဒီမွာ တၿခားအမ်ိဳးသမီး တစ္ဦးနဲ႔ေတြ႕တယ္။ ကၽြန္မကို HIV/AIDS အေႀကာင္းေရးထားတဲ့ လက္ကမ္းစာေစာင္တစ္ခုေပးတယ္။ အခက္ခဲရိွရင္လည္းေၿပာပါလို႔ဖိတ္ေခၚတယ္။
ကၽြန္မေယာက်ၤားဟာ IADS နဲ႔ဆုံးခဲ့ေပမယ့္ ဒီအမ်ိဳးသမီးေရွ႕မွာလည္း အမွန္အတိုင္း ထုတ္မေၿပာခဲ့ဘူး။ အိမ္ၿပန္တဲ့အခါမွာ ဒီအေႀကာင္းပဲ ေတြးေနခဲ့တယ္။ ကၽြန္မေတြ႕ခဲ့ရတဲ့အမ်ိဳးသမီးကိုလည္း စိတ္ထဲက ယုံႀကည္ေနမိတယ္။ သူမနဲ႔သီးၿခားေတြ႔ဆုံရတဲ့ေနရာကိုလည္း ႏွစ္သက္မိတယ္။ ဒါနဲ႔ကၽြန္မဆုံးၿဖတ္တယ္။ ေနာက္တစ္ပတ္မွာ အဲဒီအမ်ိဳးသမီးဆီၿပန္သြားမယ္။ အခက္ခဲေတြေၿပာၿပမယ္။ ေယာက်ၤားရဲ့အၿဖစ္မွန္ ကိုလည္း ပြင့္ပြင့္လင္းလင္း အမွန္တုိင္း ဝန္ခံမယ္လို႔။ ဒီလိုနဲ႔သတ္မွတ္ခ်ိန္ေရာက္ေတာ့ ေတြ႔ခ်င္တဲ့လူ အၿပင္ ပစ္ခ်ာမနီ ဆိုတဲ့သူနဲ႔ပါ ေတြ႔ခဲ့ရပါတယ္။ သူက ႏွစ္သိမ့္ေဆြးေႏြးပညာေပးသူတစ္ေယာက္ပါ။
ကၽြန္မွာရိွသမွ်စိုးရိမ္ပူေဆြးေသာကေတြ သူ႔ကိုေၿပာၿပဖို႔ အားေပးတယ္။ ကၽြန္မ မ်က္ရည္ေတြ လွိမ့္က်လာခဲ့ တယ္။ မ်က္ရည္ႀကားထဲကပဲ ကၽြန္မေယာက်ၤား ဘယ္လုိ ေသဆုံးရပုံနဲ႔ ကၽြန္မဟာလည္း HIV ေပါ့စတစ္ဆိုတဲ့ အေႀကာင္း ေၿပာၿပခဲ့တယ္။ သူက ကၽြန္မကိုႏွစ္သိမ့္တယ္။ ဘယ္လိုေၿပာၿပီး ႏွစ္သိမ့္တယ္ထင္လဲ။ ငါတို႔ အားလုံးဟာ အတူတကြ ခံစားေနရတာပါပဲ လို႔ေၿပာဆိုႏွစ္သိမ့္တယ္။ ကၽြန္မအံ့ႀသသြားတယ္။ သူကိုယ္တိုင္ လည္း ဒီဗိုင္းရပ္စ္ပိုးနဲ႔ အတူတကြ ေနလာတာ ရွစ္ႏွစ္ေတာင္ရိွၿပီဆိုပဲ။
ငါတို႔ႏွစ္ေယာက္တည္းမဟုတ္ဘူး။ သန္းေပါင္းမ်ားစြာ ကူးစက္ခံေနရတာပါ လို႔သူကေၿပာတယ္။ ငါတို႕ ခရိုင္အတြင္းမွာပဲ အမ်ားႀကီး ရိွတယ္လို႔ ရွင္းၿပတယ္။ သူတို႔ဟာဘယ္သူေတြလဲ။ ကၽြန္မအရမ္းေတြ႕ ခ်င္ၿမင္ခ်င္ခဲ့တယ္။ သူ႔ဆီကဝမ္းသာစရာႀကားရတာ သူတို႔အဖြဲ႔အစည္းက ကၽြန္မကို လိုအပ္တယ္။ ကၽြန္မကလည္း ပါဝင္ေဆာင္ရြက္ဖို႔ စိတ္အားထက္သန္တာနဲ႔အေတာ္ပဲေပါ့။ အဲဒီကစၿပီး ကၽြန္မ ေနာက္ၿပန္လွည့္ မႀကည့္ေတာ့။
ကၽြန္မက ဘဝတူေတြအတြက္ အခ်ိန္ၿပည့္ အလုပ္လုပ္တယ္။ ေထာက္ပံ့မႈေတြေဆာင္ရြက္ေပးတယ္။ ႏွစ္သိမ့္ေဆြးေႏြးအႀကံေပးတယ္။ ဒါဟာဘာ့ေႀကာင့္ စီဗာနီလာရမ္ နဲ႔ကၽြန္မ ဆက္သြယ္ခဲ့ရသလဲဆိုတာပါပဲ။ အဲဒီမွာ ကၽြန္မကေစတနာ႔ဝန္ထမ္းပါ။ ၿပင္ပဆက္သြယ္ေရးလုပ္သား ဆိုတဲ့ကၽြန္မအလုပ္ကို အရမ္းခ်စ္ခင္ ႏွစ္သက္ပါတယ္။ ဘာလို႔လဲဆိုေတာ့ ဘဝတူေတြနဲ႔ အခ်ိန္ႀကာႀကာထိေတြ႔ခြင့္ ကူညီခြင့္ရလို႔ပါပဲ။
အစပိုင္းကေတာ့ ကၽြန္မအင္မတန္မွ ရွက္ခဲ့ပါတယ္။ ကၽြန္မအၿပင္မထြက္လိုဘူး၊ မထြက္ရဲဘူး။ ခုေတာ့ ကၽြန္မကပဲ အၿခားလူေတြကို စိတ္ဓာတ္တက္ႀကြလာေအာင္ လုပ္ေပးရတယ္။ စိတ္ခံစားမႈေတြ ပြင့္ပြင့္ လင္းလင္းေၿပာဆိုေဆြးေႏြးဖို႔ အားေပးရတယ္။ လူေတြကေၿပာႀကတယ္.. ရာနီ ေႀကာင့္ သူတို႔အိမ္ၿပင္ ထြက္ရဲတာ။ ရာနီေႀကာင့္မိဘေတြက သူတို႔အေပၚနားလည္တာ။ သူတို႔ ကၽြန္မကို ယုံႀကည္ႀကတယ္။ သူတို႔ရဲ့ယုံႀကည္မႈေတြဟာ ကၽြန္မကို အၿပည့္အဝ ေပ်ာ္ရြင္ေစပါတယ္ရွင္။
ၿမင့္ၿမတ္ႏိူင္
Lesley Lawson ရဲ့ Living Proof – Community action on AIDS မွ No Looking Back ကိုဘာသာၿပန္ဆိုပါသည္။
၂ဝဝ၅၊ ေအာက္တိုဘာ၊ ဖူးငုံဆယ္ေက်ာ္သက္မဂၢဇင္း
