ေမး။    ။ ေရာဂါပိုး ရွိမရွိ ဘယ္လို သိရွိႏိုင္ပါမလဲ။

ေျဖ။    ။ ေရာဂါပိုး ရွိမရွိ သိႏိုင္တဲ့ တစ္ခုေသာ နည္းလမ္းမွာ ဆရာဝန္နဲ႔ ေဆြးေႏြးၿပီး ေသြးအစစ္ခံျခင္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ လူတစ္ေယာက္ရဲ႕ ရုပ္ရည္ကို ၾကည့္ျခင္းျဖင့္ လည္းေကာင္း၊ ေယာက္်ား အဂၤါ (သို႔မဟုတ္) မိန္းမ အဂၤါကို စစ္ေဆးျခင္းျဖင့္ လည္းေကာင္း၊ ေရာဂါ အသြင္လကၡဏာကုိ ၾကည့္ရႈ႕ျခင္းျဖင့္ လည္းေကာင္း၊ ေရာဂါပိုး ရွိမရွိ မသိႏုိင္ပါဘူး။ ေသြးမစစ္ခင္မွာ ေသြးစစ္တာနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ အခ်က္အလက္ေတြကုိ ႏွစ္သိမ့္ေဆြးေႏြး ပညာေပးအဖြဲ႕နဲ႔ ျဖစ္ေစ၊ ဆရာဝန္နဲ႔ ျဖစ္ေစ ေဆြးေႏြး တုိင္ပင္ရပါမယ္။

ေမး။    ။ လူတစ္ေယာက္ကုိ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုး ရွိမရွိ ေသြးစစ္ၾကည့္လုိ႔ ပုိးမရွိဘူးဆိုရင္ စိတ္ခ်ရၿပီလား။

ေျဖ။    ။ လံုးဝ စိတ္မခ်ရေသးပါဘူး။ ဘာျဖစ္လို႔လဲ ဆိုေတာ့ ဒီေန႔ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုး မရွီေပမယ့္ ေနာက္တစ္ေန႔ အေပ်ာ္အပါးလုိက္စားရင္ ေရာဂါပုိး ကူးစက္ႏိုင္ေသးတာေၾကာင့္ ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီလူရဲ႕ အျပဳအမူေပၚမွာ မူတည္ေနပါတယ္။ ေနာက္တစ္ခ်က္ကေတာ့ ကိုယ္ထဲကုိ ေရာဂါပိုး ဝင္ခါစမွာ ေသြးစစ္ရင္ ခ်က္ခ်င္း မေပၚပါဘူး။ ၃ လ ေလာက္ ေစာင့္ရပါတယ္။ ေသြးအေျဖဟာ လြန္ခဲ့တဲ့ ၃ လ မတိုင္ခင္က အေျခအေနကိုပဲ ျပပါတယ္။ ဥပမာ - ဇူလိုင္လ ၁ ရက္ေန႔မွာ ေသြးအေျဖက ေရာဂါပိုး မရွိဘူးလို႔ ျပရင္ အဓိပၸါယ္က မတ္လ ၃၁ ရက္ေန႔အထိ ဒီလူမွာ ေရာဂါပုိး မရွိဘူးလို႔ ဆိုလိုပါတယ္။ ဧၿပီ၊ ေမ၊ ဇြန္လ တစ္လလမွာ ေရာဂါပိုး ရွိတဲ့ သူနဲ႔ လိင္ဆက္ဆံခဲ့ရင္၊ ေရာဂါပိုး မသန္႔စင္ထားတဲ့ ေဆးထိုးအပ္ကို သံုးခဲ့ရင္၊ ေရာဂါပိုး ရွိတဲ့ ေသြးကို သြင္းမိခဲ့ရင္ ဇူလိုင္ ၁ ရက္ေန႔မွာ ေသြးစစ္လို႔ မေပၚႏိုင္ေသးပါဘူး။

ေမး။    ။ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုး ရွိေနေပမယ့္ ေသြးစစ္တဲ့အခါ ဘာျဖစ္လုိ႔ ခ်က္ခ်င္း မသိႏိုင္တာပါလဲ။

ေျဖ။    ။ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုး ရၿပီးသူေတြရဲ႕ ေသြးထဲမွာ ဒီပိုးကို တန္ျပန္တိုက္ဖ်က္ဖို႔ ထုတ္ထားတဲ့ ပစၥည္းတစ္မ်ိဳး ရွိပါတယ္။ အဲဒါကို “ပဋိပစၥည္း” လို႔ ေခၚပါတယ္။ ဒီပဋိပစၥည္းဟာ ေရာဂါပိုးကို ကုိယ္စားျပဳတဲ့ သေကၤတပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုး ရွိမရွိ ေသြးစစ္တယ္္ဆိုတာ ဒီပဋိပစၥည္းကုိ စစ္ေဆးျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီ ပဋိပစၥည္းဟာ ေရာဂါပိုး ကိုယ္ခႏၶာထဲ ေရာက္ၿပီး သံုးလေလာက္ၾကာမွ ေသြးမွာ ေပၚပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေရာဂါပိုး ဝင္ၿပီးၿပီးခ်င္း ေသြးစစ္ရင္ ေရာဂါပိုး ရွိမရွိ မသိႏိုင္္တာပါ။

ေမး။    ။ အမ်ိဳးသားနဲ႔ အမ်ိဳးသမီး အိမ္ေထာင္မျပဳခင္ ႏွစ္ေယာက္စလံုး ေသြးစစ္သင့္ပါသလား။

ေျဖ။    ။ တစ္ေယာက္မွာ ေရာဂါပိုး ရွိေနရင္ ေနာက္တစ္ေယာက္ကို မကူးေအာင္ ၾကိဳတင္ကာကြယ္ႏိုင္မွာမို႔ ေသြးစစ္သင့္ပါတယ္။ ေသြးစစ္ၿပီးတဲ့ အခါမွာ မလိုလားအပ္တဲ့ ျပႆနာေတြ မေပၚရေအာင္ ေသြးမစစ္ခင္မွာ တတ္ကြ်မ္းနားလည္တဲ့ ဆရာဝန္နဲပ ေသာ္လည္းေကာင္း၊ ႏွစ္သိမ့္ေဆြးေႏြး ပညာေပးအဖြဲ႕နဲ႔ ေသာ္လည္းေကာင္း၊ အေၾကအလည္ တိုင္ပင္ေဆြးေႏြးၿပီး ေသြးအစစ္ခံၾကဖို႔ အေရးႀကီးပါတယ္။

က်န္းမာေရး ဦးစီးဌာနႏွင့္ ကမၻာ့ကုလသမဂၢ ကေလးမ်ား ရန္ပံုေငြအဖြဲ႕ (ျမန္မာ) တို႔ ပူးေပါင္းထုတ္ေဝေသာ “HIV/AIDS အေမးအေျဖမ်ား” ဟု အမည္ရေသာ စာအုပ္မွ ျပန္လည္ ေရးသား ေဖာ္ျပထားျခင္း ျဖစ္ပါသည္။