ေအအာရ္ဗီေဆးေတြကို
ေဆးဖက္၀င္အပင္၊ ေဆးၿမီးတိုေတြနဲ႔ တြဲဖက္ေသာက္သံုးတာဟာ ေအအာရ္ဗီ ေဆးရဲ႕ အာနိသင္ကို ေလ်ာ့က်ေစတာ၊
ေဘးထြက္ဆိုးက်ဳိးကို ပုိၿပီးျဖစ္တာေၾကာင့္ တြဲမေသာက္ သင့္ေၾကာင္း ခုခံအားက်ဆင္းမႈ ကူးစက္ေရာဂါ
ကုသေရး ကၽြမ္းက်င္သူ တခ်ဳိ႕က ေျပာပါတယ္။

“တခ်ဳိ႕ေဆးေတြက
ေသြးသန္႔ေအာင္လုပ္ေပးတဲ့ ေဆးေတြရွိတယ္၊ အဲဒီေဆးေတြက ေသြးထဲမွာ ေသြးကလြဲလို႔ မလိုအပ္တဲ့
အပိုပစၥည္းေတြကို ရွင္းထုတ္ပစ္လိုက္တယ္။ အဲဒီရွင္းတဲ့အထဲမွာ ေအအာရ္ဗီ ပါသြားရင္သြားၿပီ၊
ကိုယ္ေသာက္ထားတာေတြ အလကားျဖစ္သြားၿပီ” လို႔ မာရီစတုပ္ (ျမန္မာ) ရဲ႕ အစီအစဥ္ ညႊန္ၾကားေရးမွဴး
ေဒါက္တာစစ္ႏိုင္က ေျပာပါတယ္။

တျခားေဆးတစ္ခုခု
ေသာက္လုိက္လို႔ ေအအာရ္ဗီေဆးရဲ႕အာနိသင္ ေလ်ာ့သြားရင္ ခႏၶာကိုယ္ထဲ ေရာက္တဲ့ ေဆးပမာဏ မျပည့္တာမ်ဳိး ျဖစ္သြားႏိုင္တယ္။
ဥပမာ ေဆး ၁၀၀ ဖိုးေသာက္ေပမဲ့ တျခားေဆးက ဖ်က္လိုက္လို႔ ၅၀ ဖိုးပဲက်န္ေတာ့မယ္။ အဲသည့္
၅၀ ဖိုးအတြက္ အက်ဳိးမရပါဘူး။ ခႏၶာကိုယ္က  ၁၀၀
လိုတယ္ ဆိုရင္ ၁၀၀ ရမွ အာနိသင္ အျပည့္ရမွာပါ။ သည္ထက္ပိုဆိုးတာက ေလ်ာ့သြားတဲ့ရက္အတြက္ပဲ
အက်ဳိးမရွိတာ မဟုတ္ဘူး။ ေရွ႕ကေသာက္ထားတဲ့ အတြက္လည္း အက်ဳိးမရွိေတာ့ဘူး။ သည္ေဆးက လံုး၀
မတိုးေတာ့ဘူးလို႔ သိရပါတယ္။

ေဆးၿမီးတိုေတြကို
ေအအာရ္ဗီေဆးနဲ႔တြဲၿပီး စားတာရဲ႕ ရလဒ္ဟာ မေသခ်ာတဲ့အျပင္ ေအအာရ္ဗီ ေဆးရဲ႕ အာနိသင္ကို
ေလ်ာ့က်ေစတာ၊ ေဘးထြက္ဆိုးက်ဳိးပိုမ်ားတာေတြ ျဖစ္တတ္လို႔ ေရွာင္ၾကဥ္ သင့္ပါတယ္။

သမားေတာ္ႀကီး
ေဒါက္တာဦးေအာင္စန္းက “ေဆးဖက္၀င္ အပင္ေတြဟာ ခုခံအားကို အလြန္အကၽြံ လႈံ႕ေဆာ္ျခင္းနဲ႔
ေရာဂါကို ပိုမို ဆိုးရြားေစတဲ့အတြက္ အႏၲရာယ္ရွိတဲ့ ကုထံုးအျဖစ္ ႏိုင္ငံတကာက ေဆးပညာရွင္
ေတြက လက္ခံထားၾကတယ္” လို႔ေျပာပါတယ္။

လက္ရွိမွာ
ခုခံအားက်ဆင္းမႈ ကူးစက္ေရာဂါအတြက္ ခုခံအားက်ဆင္းမႈ ကူးစက္ေရာဂါ ေဆးေပါင္းကုထံုး
(ART) ဟာ အထိေရာက္ဆံုး၊ ေစ်းအသက္သာဆံုးနဲ႔ အသက္ကယ္မယ့္ေဆး ျဖစ္ပါတယ္။ တျခားေဆး မရွိေသး
ပါဘူး။

ေဆးတိုင္းမွာ
ေဘးထြက္ဆိုးက်ဳိးေတြရွိသလို ေအအာရ္ဗီေဆး (anti –
retroviral drug) မွာလည္း ေဘးထြက္ဆိုးက်ဳိး ေတြရွိပါတယ္။ သည္ေဆးဟာ အတိမ္းအေစာင္း၊ အေႏွာင့္အယွက္မခံဘဲ
အတိအက် ေသာက္ရမယ့္ေဆးျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ တျခားေဆးနဲ႔တြဲၿပီးေသာက္ရင္ ေဘးထြက္ ဆိုးက်ဳိးနဲ႔
ပိုၿပီး အႏၲရာယ္ ရွိပါတယ္။

ေဒါက္တာစစ္ႏိုင္က
“ေဘးထြက္ဆိုးက်ဳိးက ကိုယ့္ရဲ႕အသက္ရွင္မႈနဲ႔စာရင္ေတာ့ မေျပာပေလာက္တာ မ်ဳိးပါ။ တျခားေဆးေတြဟာ
ကိုယ့္အသက္ကို ကယ္မဲ့ ေအအာရ္ဗီေဆးရဲ႕ အာနိသင္ကို ျပယ္ေစမယ္ ဆိုရင္ေတာ့ ေသာက္ရတာ မတန္ဘူးေပါ့”
လို႔ ေျပာပါတယ္။

ေအအာရ္ဗီေဆးေတြက
ေဆးပညာအရ သိပၸံနည္းက် လံုေလာက္တဲ့ သက္ေသ သာဓက စမ္းသပ္မႈေတြ ျပဳလုပ္ၿပီးမွ ထြက္ေပၚလာတဲ့
ေဆးျဖစ္လို႔ ခုခံအားက်ဆင္းမႈ ကူးစက္ေရာဂါရွင္ ေတြအတြက္ တစ္ခုတည္းေသာ ေဆး၀ါးပါဘဲ။ ဘယ္ေဆး၀ါး၊
ေဆးပင္ကမွ ခုခံအားက်ဆင္းမႈ ကူးစက္ေရာဂါကို ကုသရာမွာ အက်ဳိးျပဳတာ မေတြ႕ေသးဘူး လို႔ ဆိုပါတယ္။

“ေအအာရ္ဗီေဆးကို
ေသာက္သံုးေနသူေတြဟာ အျခားေဆး၀ါးပရေဆးပင္ေတြကို တြဲဖက္စားသံုးရင္ ေဆးအခ်င္းခ်င္း ဓါတ္တံု႔ျပန္မႈ
ျဖစ္ၿပီး မလိုအားအပ္တဲ့ ဆိုးက်ဳိးေတြ ျဖစ္ပြားတတ္လို႔ သတိထား သင့္တယ္” လို႔ သမားေတာ္ႀကီး
ေဒါက္တာ ဦးေအာင္စန္းက ေျပာပါတယ္။

တခ်ဳိ႕ကလည္း
သည္ေရာဂါရၿပီဆိုရင္ ေတာ့ ဆရာ၀န္နဲ႔ျပရင္ လူသိရွင္ၾကားျဖစ္မွာစိုးလို႔ ကိုယ္နဲ႔နီးစပ္ရာ
မွာ ေဆးၿမီးတို၊ ေဆးေတြနဲ႔ ေကာင္းႏိုးရာရာ ကုၾကတယ္။ နာမည္ေက်ာ္ေဆးေတြဟာ လက္ဆင့္ကမ္း
ေသာက္လို႔ ရေတာ့ သူမ်ားေျပာစရာ မလိုဘူး။ ဒါေတြ၀ယ္ေသာက္ၿပီး စည္းစိမ္ ျပဳတ္ေတာ့မွပဲ
ေရာက္လာၾကတာေတြလည္း ရွိတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။

ေဒါက္တာစစ္ႏိုင္က
“သူတို႔ေတြအေနနဲ႔ ကိုယ့္ရဲ႕အသက္ကို ကယ္ႏိုင္တဲ့ ေအအာရ္ဗီကို ၀ယ္ေသာက္ ႏိုင္တယ္။ တျခားသူ(အလွဴရွင္)
ေတြရဲ႕ မ်က္ႏွာကိုလဲ ၾကည့္စရာမလိုဘူး။ ဒါေပမဲ့ ရွိခဲ့တာေတြ အားလံုးကုန္ၿပီးမွ ဒီကိုေရာက္လာေတာ့
ေဆးကို ၀ယ္မစားႏိုင္ေတာ့ဘူး ျဖစ္ေနတယ္” လို႔ ေျပာပါတယ္။

ဆရာ၀န္နဲ႔လူနာပြင့္လင္းပါ

ခုခံအားက်ဆင္းမႈ
ကူးစက္ေရာဂါရွိတာကို လူနာရွင္ကိုယ္တိုင္သိဖို႔လိုပါတယ္။ သည္ေဆးေပါင္းကုထံုး အေတြ႕ အၾကံဳရွိတဲ့
ကၽြမ္းကၽြမ္းက်င္က်င္ ကုသႏိုင္တဲ့ ဆရာ၀န္နဲ႔တိုင္ပင္ၿပီး ကုသသင့္ပါတယ္။ သည္ေရာဂါကို
ကုသ ေအာင္ျမင္ဖို႔က ဆရာ၀န္နဲ႔လူနာပြင့္လင္းရင္းႏွီးဖို႔က အဓိက အေရးႀကီးတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။

ကုသမႈ
ထိေရာက္ဖို႔

ေဒါက္တာ
ဦးေအာင္စန္းက ကၽြမ္းက်င္သူေတြနဲ႔ တိုင္ပင္စံုစမ္းၿပီးမွသာ သံုးစြဲကုသသင့္ပါတယ္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲ ဆိုေတာ့
“ခုခံအားက်ဆင္းမႈ ကူးစက္ ေရာဂါကို ေပ်ာက္ကင္းပါတယ္ဆိုၿပီး မမွန္မကန္ ေျပာဆို ေရာင္းခ်ေနတဲ့
ေဆးေတြရွိေနလို႔ပါပဲ” လို႔ သတိေပးေျပာၾကားပါတယ္။ 

(ေမာ္ဒန္သတင္းဂ်ာနယ္၊
၂၅ စက္တင္ဘာလ ၂၀၀၉)