ခုခံအားက်ဆင္းမႈ ကူးစက္ေရာဂါတားဆီး ေရးမ်ားကို လြန္ခဲ႔သည္႔ ဆယ္စုႏွစ္ေက်ာ္ မွစၿပီး အထိေရာက္ဆံုး လုပ္ေဆာင္ေန ၾကေသာ္လည္း ယေန႔ထက္တိုင္ လူထုကို ၿခိမ္း ေျခာက္ေနေသာ အဓိက ကပ္ေရာဂါအျဖစ္ ဆက္လက္ ရွိေနဆဲဟု ေဆးပညာရွင္မ်ားက သံုးသပ္ေျပာဆိုၾကသည္။

ျမန္မာႏိုင္ငံသည္ အာရွတြင္ HIV ကူးစက္မႈဒဏ္ကို အျပင္းထန္ဆံုး ခံစားေနရေသာ ႏိုင္ငံမ်ားထဲတြင္ ပါဝင္ေၾကာင္းႏွင့္ ၂ဝ၁၃ ခုႏွစ္တြင္ ျမန္မာႏိုင္ငံ၌ HIV ကူးစက္ခံရသူေပါင္း ၆၄ဝဝ ခန္႔ရွိၿပီး HIV ျဖင့္ ေနထိုင္သူဦးေရ ခန္႔မွန္းေျခအားျဖင့္ ၁၈၅ဝဝဝ ရွိေနေၾကာင္း သိရသည္။

''ေရာဂါပိုးကို ေၾကာက္ရမယ့္အစား ေရာဂါ ခံစားေနရသူေတြကို ေၾကာက္ၾကတာမ်ား တာကို ေတြ႕ေနရပါတယ္။ ဒီေတာ့ ေရာဂါသည္ ေတြကိုလဲ ျပစ္တင္ေျပာဆိုေနမယ့္အစား သူတို႔ကို ဘယ္လိုေနထိုင္ျပဳမူသင့္တယ္ဆိုတာ ကို ေျပာျပေပးဖို႔လိုပါတယ္'' ဟု ျမန္မာႏိုင္ငံ UNAIDS ဌာေနကိုယ္စားလွယ္ Eamonn Murphy က HIV ႏွင့္ လူ႔အခြင့္အေရးဆိုင္ရာ အလုပ္႐ံုေဆြးေႏြးပြဲတြင္ ေျပာသည္။

ခုခံအား က်ဆင္းမႈေရာဂါဆိုသည္ လူ႔ခႏၶာ ကိုယ္အတြင္း HIV ပိုး ကူးစက္ဝင္ေရာက္ခံရၿပီး ထိုဗိုင္းရပ္စ္ပိုး ႏွစ္ရွည္လမ်ား ခႏၶာတြင္းရွိ ခုခံအားစနစ္ကို ထိခိုက္က်ဆင္းေစရာမွ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ (AIDS) ေရာဂါေခၚ ခုခံ အားက်ဆင္းမႈေရာဂါ ရရွိျခင္းကို ျဖစ္ေစသည္။

ခုခံအား က်ဆင္းမႈေရာဂါျဖစ္ေစသည့္ပိုးကို အိပ္ခ်္အိုင္ဗြီ (HIV) ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးဟုေခၚၿပီး၊ ပထမဦးဆံုးေသာ ခုခံအားက်ဆင္းမႈေရာဂါ (AIDS) ေရာဂါေဝဒနာရွင္ကို ၁၉၈၁ ခုႏွစ္၌ အေမရိကန္ (USA) ႏိုင္ငံတြင္ စတင္ေတြ႕ရွိ ခဲ့သည္။

စေတြ႕စဥ္က မည္သည့္ပိုးေၾကာင့္ ျဖစ္သည္ဆိုတာကို တိတိက်က် မေဖာ္ျပႏိုင္ခဲ့ ၾကေသာ္လည္း ၁၉၈၃ ခုႏွစ္မွာေတာ့ HIV ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးေၾကာင့္ ျဖစ္တယ္ဆိုျခင္းကို ျပင္ သစ္ႏိုင္ငံ ပါရီၿမိဳ႕ (Paris) မွာ ရွိေသာ ဓာတ္ခြဲ သိပၸံ ပါစ္ခ်ာတကၠသိုလ္ (Institute of Parteur in Paris)က ေဖာ္ထုတ္ ေၾကညာခဲ့သည္။

ေနာက္တစ္ဖန္ ကူးစက္ ပ်ံ႕ႏွံ႔ပံုခ်င္း တူသည့္ Virus အသစ္ တစ္ခုကိုလည္း ထပ္ၿပီးေတြ႕ရွိသည့္ အတြက္ ပထမ ေတြ႕ရွိသည့္ ဗိုင္းရပ္စ္ကို အိပ္ခ်္အိုင္ဗြီဗိုင္းရပ္စ္ (၁) HIV-၁ လို႔ေခၚၿပီး ေနာက္အသစ္ေတြ႕သည့္ ဗိုင္းရပ္စ္ကိုေတာ့ အိပ္ခ်္အိုင္ဗီြဗိုင္းရပ္စ္ (၂) HIV-၂ လို႔ေခၚ ေၾကာင္း ေဒါက္တာေအာင္ဆန္းဝင္းက ေရးသား ေဖာ္ျပထားသည္ကို ေတြ႕ရသည္။

အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီဆိုတာဘာလဲ

အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြဆိုသည္မွာ ခုခံအားက်ဆင္း မႈေရာဂါ (ေအအိုင္ဒီအက္စ္)ကို ျဖစ္ေစတဲ့ အလြန္ေသးငယ္ေသာ ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးတစ္မ်ဳိးျဖစ္ ၿပီး၊ ထိုအိတ္ခ်္အုိင္ဗြီပိုးကူးစက္ခံရေသာ္လည္း အခ်ိန္အတိုင္းအတာတစ္ခုအထိ ေရာဂါလကၡဏာ လံုးဝမျပဘဲ သာမန္လူတစ္ေယာက္လို က်န္းမာစြာ ေနႏိုင္ထိုင္ႏိုင္သည္။ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုး ကူးစက္ခံရၿပီး ေအအိုင္ဒီအက္စ္ေရာဂါ အဆင့္ကို ေရာက္ရွိရန္ အခ်ိန္ကာလမွာမူ လအနည္းငယ္မွ ႏွစ္နဲ႔ခ်ီၿပီး ၾကာျမင့္တတ္သည္။ သို႕ျဖစ္ ေသာေၾကာင့္ လူတစ္ေယာက္တြင္ အိတ္ခ်္အုိင္ ဗြီပိုးရွိ၊ မရွိကို ျမင္႐ံုႏွင့္ မသိႏုိင္ပါ။ ေသြးစစ္ ၾကည့္မွ သိႏိုင္ပါသည္။

''ေရာဂါပိုး စတင္ဝင္ေရာက္ခ်ိန္မွာေတာ့ လူနာဟာ တုပ္ေကြးဖ်ားနာလို ခံစားရတတ္ပါ တယ္။ ေလးလံထိုင္းမႈိင္းၿပီး၊ လုပ္ခ်င္ ကိုင္ခ်င္ စိတ္မရွိဘူး။ မအီမသာ သ႐ိုးသရီျဖစ္မယ္၊ စိတ္ဓာတ္က်မယ္၊ အဆစ္အျမစ္ ၾကြက္သား ေတြ ကိုက္ခဲမယ္၊ ေခါင္းကိုက္မယ္၊ အေရျပား ေပၚမွာ ယားယံကြက္ေတြ၊ အက်ိတ္ေတြ ထြက္တာမ်ဳိးရွိမယ္'' ဟု ခုခံအား က်ဆင္းမႈ ေရာဂါ စတင္လွ်င္ ခံစားရသည့္ ေရာဂါလကၡဏာမ်ားကို ရွင္းလင္း ေျပာဆိုသည္။

ေဖာ္ျပပါ လကၡဏာမ်ားကိုရက္သတၱပတ္ ႏွစ္ပတ္မွ ေျခာက္ပတ္အတြင္း ခံစားရႏိုင္ၿပီး၊ ယခုကဲ႔သို႔ေသာ လကၡဏာမ်ားကို ခံစားေနရၿပီ ဆိုပါက မိမိကိုယ္ကိုယ္ ဆန္းစစ္ရန္ လိုအပ္ေပသည္။

အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုးကူးစက္ပံု

ေရာဂါပိုးရွိသူႏွင့္ လိင္ဆက္ဆံျခင္း၊ေသြး မွတစ္ဆင့္ကူးစက္ျခင္း၊ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုးရွိ ေသာ မိခင္မွကေလးသို႔ ကူးစက္ႏုိင္သည္။

ေရာဂါပိုးရွိသူႏွင့္လိင္ဆက္ဆံျခင္း

ထိုးသြင္းမႈရွိသည့္ လိင္ဆက္ဆံျခင္းတုိင္း သည္ အႏၱရာယ္ရွိၿပီး မိန္းမကိုယ္ႏွင့္ ဆက္ဆံ ျခင္း၊ စအိုႏွင့္ဆက္ဆံျခင္း၊ ပါးစပ္ႏွင့္ဆက္ ဆံျခင္းတုိ႔သည္ ထုိးသြင္းဆက္ဆံျခင္းမ်ားျဖစ္ ၾကသည္။

ေသြးမွတစ္ဆင့္ကူးစက္ျခင္း

ပိုးကူးစက္ခံထားရသူ၏ ေသြးသြင္းမိျခင္း၊ ေဆးထုိးအပ္၊ ေဆးထိုးျပြန္မွ်ေဝသံုးစြဲျခင္း၊ အပ္ စိုက္ကုသျခင္းႏွင့္ ေဆးမင္ေၾကာင္ထုိးရာတြင္ စနစ္တက်ပိုးသန္႔စင္ထားျခင္းမရွိေသာအပ္ မ်ား အသံုးျပဳျခင္းတို႔ေၾကာင့္ ကူးစက္ခံရသည္။

အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုးရွိေသာ မိခင္မွ ကေလးသို႔ ကူးစက္ျခင္း

ပိုးရွိသည့္မိခင္မွ ကေလးကို အိတ္ခ်္အိုင္ ဗြီပိုးကူးစက္ႏုိင္သည့္အခ်ိန္မွာ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ ခ်ိန္၊ ကေလးေမြးဖြားခ်ိန္ႏွင့္ မိခင္ႏို႔တုိက္ေကြၽး ခ်ိန္မ်ားတြင္ျဖစ္ေၾကာင္း သိရသည္။

''လူတိုင္းလိုလိုေတာ့ သိၿပီးသားေတြပါ ပဲ။ ဒါေပမဲ့ အခ်ိဳ႕ေခါင္လြန္းေဝးလြန္းတဲ့နယ္က သူေတြကေတာ့ ေသေသခ်ာခ်ာ မသိေသးတာ မ်ဳိးေတြေတာ့ ရွိေနပါေသးတယ္။ သူတို႔ကို သိေအာင္လို႔ ကြင္းဆင္း ပညာေပးတာမ်ဳိးေတြ တိုးျမႇင္႔ေဆာင္ရြက္ေပးဖို႔ လိုပါေသးတယ္'' ဟု ခုခံအားက်ဆင္းမႈ ကူးစက္ေရာဂါတားဆီး ေရးမ်ားကို ေဆာင္ရြက္ေနသူ ဆရာဝန္တစ္ ဦးက ဆိုသည္။

အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုးကာကြယ္နည္းမ်ား

မည္သူႏွင့္မဆို လိင္ဆက္ဆံတုိင္း ကြန္ဒံုးကို အၿမဲတမ္း စနစ္တက် အသံုးျပဳရန္လိုအပ္ ၿပီး မိမိကိုယ္ကို ကာကြယ္ႏိုင္သလို ၄င္းတို႔ အတြက္လည္းကာကြယ္ၿပီးသားျဖစ္ပါသည္။

ေဆးထိုးရန္လိုအပ္ပါက တစ္ခါသံုးအပ္ ႏွင့္ ျပြန္ကိုသာ အသံုးျပဳရန္လိုအပ္ပါသည္။မိခင္မွ သေႏၶသားသို႔ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုး ကူးစက္မႈေလွ်ာ့ခ်ႏုိင္မည့္ နည္းလမ္းမ်ားရွိေနၿပီ ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုးရွိသည့္ အမ်ိဳး သမီးတစ္ဦး ကိုယ္ဝန္ယူမည္ဆိုပါက တတ္ကြၽမ္း နားလည္သည့္ ဆရာဝန္ႏွင့္ ေသေသခ်ာခ်ာ တုိင္ပင္ ေဆြးေႏြးၿပီးမွ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္သင့္ေၾကာင္း လည္းသိရသည္။

''အိမ္သာတစ္ခုတည္းသံုးတာတို႔၊ ျခင္ကိုက္ ခံရလို႔တို႔၊ ေပြ႕ဖက္နမ္း႐ႈပ္၊ လက္ကိုင္တာတို႔၊ အတူစားေသာက္တာ ပစၥည္းေတြ အတူသံုး တာနဲ႔ေတာ႔ မကူးပါဘူး။ တစ္ခုရွိတာက နမ္း ႐ႈပ္တယ္ဆိုတဲ႔ေနရာမွာ ဘယ္လိုမ်ဳိးနမ္းတာ လဲ ေသြးထြက္ေလာက္ေအာင္ဆိုရင္ေတာ့ တစ္မ်ဳိးေပါ႔။ ဒါကလဲ ျဖစ္ႏိုင္ေျခ နည္းပါတယ္'' ဟု ယင္းကပင္ ဆိုသည္။

တစ္ခါတစ္ရံ၌ လူ႕အခြင့္အေရးမ်ားသည္ ခုခံအား က်ဆင္းမႈကူးစက္ေရာဂါပိုးႏွင့္ လည္း ခြဲမရေအာင္ စပ္ဆိုင္လ်က္ရွိၿပီး၊ အိတ္ခ်္အိုင္ ဗြီ၊ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ ရွိေနသူမ်ား ႏွင့္အခ်ိဳ႕ေသာ လူသားမ်ားသည္ အေၾကာက္တရား၊ စြဲလမ္းအယူ သည္းမႈမ်ားႏွင့္ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီႏွင့္ ပတ္သက္ သည့္ ခြဲျခားဆက္ဆံမႈမ်ားေၾကာင့္ သူတို႔၏ လူ႕အခြင့္အေရးမ်ားကို ခ်ိဳးေဖာက္က်ဴးလြန္ခံရ လ်က္ရွိေၾကာင္း ထိုသို႔ လူ႕အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈမ်ားေၾကာင့္ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီေရာဂါ ပ်ံ႕ႏွ႕ံမႈကို ပိုၿပီးႀကီးမားေစသည့္အျပင္ ေရာဂါ၏ သက္ေရာက္မႈကို ပိုမိုျမင့္မားလာေစႏိုင္ေၾကာင္း ႏွင္႔ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီေရာဂါပိုးရွိသူမ်ားသည္ လြတ္ လပ္စြာႏွစ္သက္ႏုိင္မႈ၊ လြတ္လပ္စြာေရြ႕လ်ား သြားလာႏုိင္မႈ၊ လူအမ်ားၾကား ပါဝင္ႏိုင္ခြင့္ ႏွင့္ ဥပေဒအရနစ္နာမႈမ်ားကို ကုစားခံပိုင္ခြင့္၊ တစ္ကိုယ္ေရ ဘဝရရွိပိုင္ခြင့္၊ က်န္းမာေရးႏွင့္ ေဆးဝါးဆိုင္ရာ ဝန္ေဆာင္မႈ ရရွိပိုင္ခြင့္၊ ပညာ ေရးရရွိပိုင္ခြင့္၊ အလုပ္ခန္႔အပ္ခံရပိုင္ခြင့္ႏွင့္ မွ်တသည့္ အလုပ္ခြင္ က်င့္သံုးမႈမ်ားကို ခံစားပိုင္ခြင့္ တို႕ကို ဆံုး႐ႈံးရေလ့ရွိသည္ဟု Burnet Institute rS Senior Technical Officer ေဒါက္တာလွ ေဌးက HIV ႏွင္႔ လူ႔အခြင္႔ေရး ဆိုင္ရာ အလုပ္႐ံု ေဆြးေႏြးပြဲတြင္ ဆုိသည္။

''က်န္းမာေရး ရပိုင္ခြင့္ေတြ၊ သင္႔တင့္ ေလွ်ာက္ပတ္တဲ့ လူမႈအဆင့္အတန္း ရပိုင္ခြင့္ေတြ၊ သတင္းအခ်က္အလက္နဲ႔ ပညာေရးရပိုင္ ခြင္႔ေတြ၊ ခြဲျခားဆက္ဆံ မခံရမႈ ရပိုင္ခြင့္ေတြ မရဘူးဆိုရင္ ပိုၿပီး အထိနာေစႏိုင္ပါတယ္'' ဟု ဆုိသည္။

ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ အသက္ ၁၅ ႏွစ္ႏွင့္ အထက္ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီ ကူးစက္ခံရသူ ခန္႔မွန္း ဦးေရမွာ ၂ဝ၁၃ ခုႏွစ္တြင္ ၁၈၅,ဝဝဝ ဦး၊ ၁၂၅, ဝ၄၃ ဦးမွာ ART ကုထံုးခံရရန္ လိုအပ္ေနၿပီး ယင္းတို႕အနက္ (၅၄ ရာခုိင္ႏႈန္း) ကိုသာ ကုထံုး ေဆးဝါး ေထာက္ပံ့မႈရရွိေနေၾကာင္း၊ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ႏွင့္ ဆက္ႏႊယ္သည့္ ေရာဂါမ်ားေၾကာင့္ ေသဆံုးရသူ ခန္႔မွန္းဦးေရ ၁၅ဝဝဝ ရွိၿပီး အရြယ္ ေရာက္ၿပီးသူမ်ားတြင္ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီ အသစ္တုိး ကူးစက္ခံရသူမွာ ၂ဝ၁၃ ခုႏွစ္တြင္ ၆၄ဝဝ ဦး ရွိသည္။ ေန႔စဥ္ ၁၉ ဦးႏႈန္းျဖင့္ အသစ္တိုးကူးစက္ ခံေနရေၾကာင္းလည္း သိရသည္။

အသက္ ၁၅ ႏွစ္ႏွင့္အထက္ အရြယ္ ေရာက္ၿပီး သူမ်ားအၾကား အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပ်႕ံႏွံ႔ မႈႏႈန္းမွာ သုည ဒသမ ၄၉ ရာခုိင္ႏႈန္း၊ ဦးတည္ အုပ္စုမ်ားအၾကားတြင္ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပ်႕ံႏွံ႔မႈ ႏႈန္းျမင့္မားၿပီး မူးယစ္ေဆးဝါး ထိုးသြင္းသူမ်ားတြင္ ၁၈ ဒသမ ၇ ရာခုိင္ႏႈန္း၊ အမ်ိဳးသားခ်င္း လိင္ဆက္ဆံသူမ်ားတြင္ ၁ဝ ဒသမ ၄ ရာခိုင္ႏႈန္း၊ အမ်ိဳးသမီး လိင္လုပ္သမားမ်ားတြင္ ၈ ဒသမ ၁၉ ရာခုိင္ႏႈန္း ပ်႕ံႏွံ႔လ်က္ရွိေၾကာင္း၊ အိတ္ခ်္အိုင္ ဗြီအသစ္တိုးကူးစက္ခံရသူ ၁ဝဝ တြင္ မူးယစ္ေဆး အေၾကာထဲကို ထိုးသြင္းျခင္းေၾကာင့္ ကူးစက္ခံ ရသူ ၃၂ ဦးရွိေၾကာင္း သိရသည္။

''မူးယစ္ေဆး ထိုးတာဟာဆိုရင္ ျမန္မာ ႏိုင္ငံမွာရွိတဲ့ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြကူးစက္တဲ့ နည္းလမ္းေတြထဲမွာ အမ်ဳိးသမီး၊ အမ်ဳိးသားအၾကား လိင္ဆက္ဆံမႈေၾကာင့္ ကူးစက္ခံရတာၿပီးရင္ ဒုတိယအက်ဆံုး ကူးစက္နည္းျဖစ္ၿပီး ေရာဂါ အသစ္ျဖစ္ပြားႏႈန္းရဲ႕ ၃ဝ ရာခိုင္ႏႈန္းေလာက္ ရွိတယ္။ ဒါကို တုံ႔ျပန္ဖို႔အတြက္ အႏၲရာယ္ေလွ်ာ့ ခ်ေရးလုပ္ငန္းေတြကို ႏိုင္ငံေတာ္က စတင္ခဲ့တယ္။ လက္ရွိလုပ္ငန္းေတြနဲ႔ ဝန္ေဆာင္မႈေတြရဲ႕ လႊမ္းၿခံဳမႈကို တိုးျမႇင့္ႏိုင္ဖို႔ အတြက္လည္း အက်ဳိးတူ ပူးေပါင္း လုပ္ကိုင္သူမ်ားနဲ႔ ဆက္လက္ ပူးေပါင္းလုပ္ကိုင္ေနပါတယ္ဟု ျမန္မာႏိုင္ငံ UNAIDS ဌာေန ကိုယ္စားလွယ္ Eamonn Murphy က ဆိုသည္။

ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ မူးယစ္ေဆးထိုးသြင္းသံုး စြဲသူ ၇၅ဝဝဝ ခန္႔ရွိမည္ဟု ခန္႔မွန္းထားၿပီး ၂ဝ၁၃ ခုႏွစ္ခန္႔မွန္းအိတ္ခ်္အိုင္ဗီြပိုးရွိသူ ၁၉၈ဝဝဝ ခန္႔ရွိေၾကာင္းႏွင္႔ ႏွစ္စဥ္ ၁၅ဝဝဝ ခန္႔ မွာ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ႏွင့္ ဆက္ႏႊယ္ေနေသာ ေရာဂါ မ်ားေၾကာင့္ ေသဆံုးေနၾကသည္ဟုသိရွိ ရသည္။

3MDG သည္ ၂ဝ၁၄ ခုႏွစ္အတြင္း မူးယစ္ေဆး အေၾကာထဲသို႔ ထုိးသြင္းသူ ၂၅ဝဝဝ ဦးထံ ေဘးအႏၲရာယ္ေလ်ာ့ပါးေရး အစီအစဥ္ မ်ားေရာက္ရွိေအာင္ ေဆာင္ရြက္ေပးသြားမည္ ျဖစ္ၿပီး ၂ဝ၁၆ ခုႏွစ္တြင္ ေဆးထုိးအပ္ႏွင့္ ေဆး ထုိးျပြန္ ၃၁ သန္းကို ျဖန္႕ေဝေပးရန္ ရည္ရြယ္ထားေၾကာင္း သိရသည္။

ထုိ႔ျပင္၂ဝ၁၃ ခုႏွစ္ အတြင္းတြင္လည္း မူးယစ္ေဆးအေၾကာထဲကို ထုိးသြင္းသူ ၁၉ဝဝဝ ထံ ေဘးအႏၲရာယ္ေလ်ာ့ ပါးေရးအစီအစဥ္မ်ားေရာက္ရွိေအာင္ ေဆာင္ရြက္ ေပးႏုိင္ခဲ့ၿပီး ေဆးထိုးအပ္ေဆးထိုးျပြန္ ၅ ဒသမ ၇ သန္းေက်ာ္ခန္႔ကို မူးယစ္ေဆးအေၾကာ ထဲကို ထိုးသြင္းသူမ်ားထံ ျဖန္႔ေဝေပးႏိုင္ခဲ့ ေၾကာင္းလည္း သိရသည္။

ထိုအထဲတြင္မွ မူးယစ္ေဆးထုိးသြင္းမႈ မ်ား၊ အမ်ဳိးသမီးလိင္အလုပ္သမမ်ား၊ အမ်ဳိး သားခ်င္း လိင္ဆက္ဆံသူမ်ားမွာ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီ ကူးစက္မႈ အႏၲရာယ္ျမင့္မားသည့္ အဓိကအုပ္ စုမ်ားတြင္ပါဝင္ၿပီး၊ ၂ဝ၁၂ ခုႏွစ္တြင္ တစ္ရက္လွ်င္ လူေပါင္း ၆၃ဝဝ ကို အိတ္ခ်္အုိင္ဗြီ ကူးစက္လ်က္ရွိေၾကာင္း သိရသည္။

ထိုအထဲမွ ၉၅ ရာခုိင္ႏႈန္းေသာလူမ်ားသည္ ဝင္ေငြနိမ့္ေသာ၊ အလယ္အလတ္ရွိေသာ ႏိုင္ငံမ်ားမွျဖစ္ၿပီး၊ ယင္းတို႔မွ ၇ဝဝ သည္ အသက္ ၁၅ ႏွစ္ေအာက္ ကေလးမ်ားျဖစ္ကာ ယင္းတို႔မွ ၅၅ဝဝ သည္ အသက္ ၁၅ ႏွစ္ႏွင့္ အထက္ အရြယ္ေရာက္ၿပီး သူမ်ားျဖစ္သည္။

၄၇ ရာခုိင္ႏႈန္းသည္ အမ်ဳိး သမီးမ်ား၊ ၃၉ ရာခုိင္ႏႈန္းသည္ အသက္၁၅ ႏွစ္ မွ ၂၄ ႏွစ္ ၾကား လူငယ္မ်ားျဖစ္သည္ဟုလည္း ေဒါက္တာစိုင္းလံုးတစ္ Technical officer (HIV Prevention) က ဆိုသည္။

ကုလသမဂၢ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ ပူးေပါင္းအစီအစဥ္ (UNAIDS)၊ ကမၻာ့က်န္း မာေရးအဖြဲ႕ (WHO) ႏွင့္ ကုလသမဂၢမူးယစ္ ေဆးဝါးႏွင့္ ျပစ္မႈဆိုင္ရာ႐ံုး (UNODC) တို႔ အေနျဖင္႔ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြေအအိုင္ဒီအက္စ္ ကူးစက္ျပန္႔ပြားျခင္းႏွင့္ အျခားဆက္ႏႊယ္ေသာ ေရာဂါမ်ားကို တားဆီးကာကြယ္ရန္ အေရးႀကီး ေသာလုပ္ငန္း ကိုးခုပါဝင္သည့္ ၿပီးျပည္႔စံုေသာ လုပ္ငန္းစဥ္ႀကီးတစ္ခုကို ေဖာ္ဆာင္ေနသည္။

ယင္းတို႔တြင္ ေဆးထိုးအပ္ႏွင္႔ေဆးထိုးျပြန္ ျဖန္႔ ျဖဴးေပးျခင္းႏွင့္ သိမ္းဆည္းေပးျခင္း အစီအစဥ္၊ (မက္သဒံုးကဲ႔သို႔ေသာ) ဘိန္းအစားထိုး ကုထံုးမ်ား၊ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြပိုးစစ္ေဆးျခင္းႏွင့္ ႏွစ္ သိမ္႔ေဆြးေႏြးအတိုင္ပင္ခံျခင္း၊ ေအအာရ္တီ ကုထံုး၊ လိင္မွတစ္ဆင့္ ကူးစက္တတ္ေသာ ေရာဂါမ်ား ကာကြယ္တားဆီးေရးႏွင့္ ကုသေရး၊ ကြန္ဒံုးျဖန္႔ေဝျခင္း လုပ္ငန္းမ်ား၊ မူးယစ္ေဆး ထိုးသြင္းသံုးစြဲသူမ်ားႏွင္႔ ၄င္းတို႔၏ လက္တြဲေဖာ္ မ်ားကိုဦးတည္ေသာ ပညာေပးသတင္းျဖန္႔ေဝ ျခင္း၊ အသည္းေရာင္ အသားဝါေရာဂါ ကာကြယ္ ေဆးထိုးျခင္း၊ ေရာဂါရွာေဖြကုသျခင္း၊ တီဘီ ေရာဂါကာကြယ္ျခင္း၊ ေရာဂါရွာေဖြျခင္းႏွင့္ ကုသျခင္းဝန္ေဆာင္မႈမ်ား ပါဝင္သည္။

ထို႔ျပင္ လိင္တူဆက္ဆံသူမ်ား (MSM) အတြက္ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီရွိႏုိင္ေျခမွာ အျခားလူမႈ ဝန္းက်င္ထက္ သာမန္အားျဖင့္ ၁၃ ဆခန္႔ပိုမ်ား ေၾကာင္း ခန္႕မွန္းထားသည္။ အာရွအပါအဝင္ ေဒသအႏွ႕ံအျပားတြင္ MSM မ်ားအၾကား အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီ ကူးစက္မႈႏႈန္း ျမင့္တက္လ်က္ရွိကာ အာရွတိုက္ ႏိုင္ငံအႏွံ႔အျပားတြင္ အိတ္ခ်္အိုင္ ဗြီကူးစက္မႈႏႈန္း ျမင့္တက္ေနရျခင္း၏ အဓိက အေၾကာင္းအရင္းမ်ားမွာ အကာအကြယ္မဲ့ စအိုျဖင့္လိင္ဆက္ဆံျခင္း၊ လိင္ဆက္ဆံဖက္ အမ်ားအျပား ထားရွိျခင္းႏွင့္ လိင္မႈဆိုင္ရာဆက္ ႏႊယ္မႈမ်ားအား သိုသိပ္ထားျခင္းတို႔ေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံရွိ MSM မ်ားႏွင့္TG ဦး ေရမွာ ၂၃ဝဝဝဝ ရွိသည္ဟု ခန္႔မွန္းထားၿပီး ယင္းတို႔အတြင္း အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပ်႕ံႏွံ႔မႈႏႈန္းမွာ ၁ဝ ဒသမ ၄ ရာခုိင္ႏႈန္း ရွိသည္။

ပုသိမ္တြင္ ၁၉ ဒသမ ၅ ရာခုိင္ႏႈန္း၊ ရန္ကုန္တြင္ ရွစ္ရာခိုင္ႏႈန္း၊ မႏၲေလးတြင္ ေျခာက္ရာခုိင္ႏႈန္းေတြ႕ရွိရ သည္ဟု PSI မွတ္တမ္းမ်ားအရ သိရသည္။

''လံုးဝေပ်ာက္ကင္းေအာင္ ကုလို႔ရတဲ့ အဆင့္အထိ မေရာက္ေသးေပမယ့္ HIV ဗိုင္း ရပ္စ္ ပိုးေတြ ေသြးထဲမွာမ်ဳိးပြားလာမႈကို ျဖတ္ ေတာက္ႏွိမ္နင္းႏိုင္တဲ့ ေဆးေတြကေတာ့ရွိ ေနပါၿပီ။ အဓိကကေတာ႔ စိတ္ဓာတ္မက်ဘဲ က်န္းမာေရး ေစာင္႔ေရွာက္မႈကို ခံယူပါ။ ဒါဆိုရင္ အသက္ရွည္ေနထိုင္ဖို႔အတြက္ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ ထားႏိုင္ပါတယ္'' ဟု ခုခံအား က်ဆင္းမႈေရာဂါ ႏွင့္ပတ္သက္ၿပီး ေဆာင္ရြက္ေပးေနသူဆရာဝန္ တစ္ဦးက ဆိုသည္။

၂ဝ၁၂ ခုႏွစ္တြင္ ျပည္နယ္ႏွင့္တုိင္းေဒသ ႀကီး ၁၄ ခုလံုး (ရန္ကုန္ႏွင့္ မႏၲေလးတြင္ အမ်ားစု) တြင္ အကူအညီေပးလ်က္ရွိေသာ လူဦးေရ စုစုေပါင္း ၆၈ဝ၆၇ ဦးရွိေၾကာင္း၊ ကြင္းဆင္း ပညာေပးႏွင့္ နားခုိရာေနရာမ်ားတြင္ ထိေရာက္ စြာေပးႏုိင္သည့္ ဝန္ေဆာင္အစီအစဥ္မ်ား၊ လိင္ ဝိေသသ လကၡဏာကြဲျပားမႈ သတ္မွတ္ခ်က္ႏွင့္ ခံယူမႈမ်ားကို ျမႇင့္တင္ေပးျခင္း၊ အမူအက်င့္ ေျပာင္းလဲေရးႏွင့္ ဘဝတူ အခ်င္းခ်င္းကြင္းဆင္း ပညာေပးျခင္းျဖင့္ ခ်ဥ္းကပ္ေဆာင္ရြက္ျခင္း၊ ကြန္ဒံုးပညာေပးႏွင့္ ျဖန္႔ေဝမႈ အစီအစဥ္မ်ား၊ သင္ေထာက္ကူပစၥည္းမ်ား၊ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီႏွစ္ သိမ့္ေဆြးေႏြးျခင္းႏွင့္ စစ္ေဆးျခင္း၊ TB ကာလသားေရာဂါမ်ား ရွိမရွိ ပံုမွန္စစ္ေဆးျခင္း ႏွင့္ ကုသျခင္း၊ မ်ိဳးဆက္ပြားက်န္းမာေရးဝန္ ေဆာင္မႈမ်ား၊ ART ကုသနည္း၊ စိတ္အပန္း ေျဖဖြယ္ရာ အစီအစဥ္မ်ား၊ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ႏွင့္ဥပေဒပိုင္းဆုိင္ရာ အေထာက္အပံ့မ်ားကို ျပည္တြင္းအဖြဲ႕အစည္းမ်ားမွာ ရွိသည့္ ဘဝတူ အဖြဲ႕ဝင္မ်ားမွ အကူအညီေပးျခင္းႏွင့္ၫႊန္းပို႔ ေပးျခင္းမ်ားကို ျပဳလုပ္ေပးေၾကာင္းလည္း သိရွိရသည္။

အခ်ဳပ္အားျဖင့္ဆိုရေသာ္ ကာကြယ္ျခင္းသည္ ကုသျခင္းထက္ ေကာင္းသည္ဟု ဆို႐ိုး စကားရွိသလို ေရာဂါပိုး ခႏၶာတြင္းသို႔ ဝင္ေရာက္ ကူးစက္မခံရခင္က ႀကိဳတင္ ကာကြယ္ထားေလ့ ရွိေသာ အသိပညာ ဗဟုသုတႏွင့္ အေလ့အက်င့္ ေကာင္းမ်ားရွိေနပါက ပိုမို၍ လံုၿခံဳစိတ္ခ်ရတဲ့ ဘဝကို ပိုင္ဆိုင္မွာမို႔ လိင္အေပ်ာ္အပါးေရွာင္ပါ။ မိမိ၏ဇနီး၊ ခင္ပြန္းအေပၚသစၥာရွိပါ။ တစ္လင္တစ္မယား စနစ္ကို က်င့္သံုးပါ။ မေရွာင္ႏိုင္လွ်င္ ကြန္ဒံုး (Condom) သံုးပါဟု အႀကံျပဳေျပာဆို လိုက္ရပါသည္။

ႏွစ္စဥ္ဒီဇင္ဘာ ၁ ရက္ေန႔ကို ကမၻာ့ေအအိုင္ဒီအက္စ္ေရာဂါ တိုက္ဖ်က္ေရးေန႔ ဟုသတ္ မွတ္ထားသည္။ ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ ၁၉၈၉ ခုႏွစ္၊ ေဖေဖာ္ဝါရီလမွ စတင္ကာ AIDS ေရာဂါ တိုက္ဖ်က္ေရးအတြက္ စီမံကိန္းမ်ား ခ်မွတ္ ေဆာင္ရြက္ခဲ့သည္။

ခင္ျမန္မာေအာင္

(ဒီမိုကေရစီတူေဒး သတင္းစာမွ ကူးယူေဖာ္ျပပါသည္။)

Yangon Media Group - ေအအိုင္ဒီအက္စ္ေရာဂါ ကမၻာႀကီးကို စိုးမိုးေနဆဲလား