၂၀၀၄ ခုႏွစ္မွာ Global Fund to
Fight AIDS, Tuberculosis and Malaria (ေအအိုင္ဒီအက္စ္၊ အဆုတ္နာေရာဂါႏွင့္ ငွက္ဖ်ားေရာဂါတိုက္ဖ်က္ေရး ကမာၻ႔ရန္ပံုေငြအဖဲြ႕)က အစီအစဥ္ေတြ ခ်မွတ္လုပ္ေဆာင္ဖို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံကို ငါးႏွစ္ကာလ အတြင္း အေမရိကန္ေဒၚလာ
သန္ေပါင္း ၉၈.၄ သန္း ေထာက္ပံ့ ေၾကးေပးခဲ့ပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ
အိတ္ခ်္အိုင္ဗီ/ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ ကပ္ေရာဂါရဲ႕ ျပင္းထန္မႈနဲ႔ အဆုတ္ ေရာဂါျဖစ္ပြားမႈႏႈန္း ျမင့္မားတာရယ္၊ ငွက္ဖ်ားေရာဂါက ျမန္မာႏိုင္ငံက လူေတြကို
ေသေစတဲ့ထိပ္တန္းေရာဂါ ျဖစ္ၿပီး ငါးႏွစ္ေအာက္ ကေလးေတြကို ေသေစတဲ့
အဓိကေရာဂါ ျဖစ္ေၾကာင္း သိလို႔ ဒီရန္ပံုေငြအဖဲြ႕က ဒီလို
လုပ္တာျဖစ္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံေတာ္ၿငိမ္းခ်မ္းသာယာေရးႏွင့္ ဖြံ႕ၿဖိဳးေရးေကာင္စီ (နအဖ) လက္ရွိအစိုးရနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ကာလၾကာျမင့္စြာ ရွိခဲ့တဲ့ စိုးရိမ္စိတ္ေတြေၾကာင့္
ဒီရန္ပံုေငြအဖဲြ႕က ျမန္မာႏိုင္ငံကို ေပးခဲ့တဲ့ ေထာက္ပံ့ေၾကးကို ကာကြယ္ထားခ်က္ေတြ
ခ်မွတ္ထားၿပီး ဒီအခ်က္ေတြ ေရးသားေပးခဲ့ၿပီး ရန္ပံုေငြရဲ့ ေဆာင္ရြက္မႈအေပၚ မူတည္ၿပီး ေထာက္ပံ့ေၾကးေပးတဲ့စနစ္ကို
လက္ခံခဲ့ပါတယ္။
"အစိုးရက ကမာၻ႕ရန္ပံုေငြအဖဲြ႕ ကို ေစာေစာပိုင္းက ေရးသားၿပီးေပးခဲ့တဲ့ အာမခံခ်က္ေတြနဲ႔ ဆန္႔က်င္တဲ့ကန္႔သတ္ခ်က္
အသစ္ေတြကို မၾကာေသးခင္က ခ်မွတ္လိုက္တာေၾကာင့္ ေထာက္ပံ့ ေၾကးေတြနဲ႔ အစီအစဥ္ကို ထိေရာက္တဲ့နည္းနဲ႔ အေကာင္အထည္ေဖာ္ႏိုင္မွာ မဟုတ္ဘူးလို႔
အမာၻ႕ရန္ပံုေငြအဖဲြ႕က ဆံုးျဖတ္လိုက္ပါတယ္" လို႔ ၂၀၀၅ ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္လ ၁၈ ရက္ေန႔မွာ ရန္ပံုေငြအဖဲြ႕က ေျပာၿပီး ေထာက္ပံ့ေၾကး
သေဘာတူညီခ်က္ကို ရပ္စဲလိုက္ပါတယ္။ တျခား ရပ္စဲတာေတြ ႐ုတ္သိမ္းတာေတြလည္း
ေနာက္ပိုင္း ေပၚထြက္လာပါေသးတယ္။ ဒီထဲမွာ MSF ျပင္သစ္လည္း ပါ၀င္ၿပီး ၂၀၀၅ ခုႏွစ္
ဒီဇင္ဘာလမွ ၎ရဲ့ ဌါေနကိုယ္စားလွယ္ေတြက "ႏိုင္ငံတကာဝန္ထမ္းေတြ ရြာေတြကို သြားေရာက္ႏိုင္မႈ အေပၚ ကန္႔သတ္ခ်က္ ေတြလုပ္ထားလို႔ မႏွစ္က
တုန္းက အစီအစဥ္အေကာင္အထည္ေဖာ္ဖို႔ရာမွာ အရမ္းခက္ခဲ ခဲ့ပါတယ္။" လို႔ေျပာပါတယ္။ ဒီကန္႔သတ္ခ်က္ေတြက ႏိုင္ငံေရးအေျခအေနအသစ္မွာ ေပၚေပါက္ လာတာျဖစ္ပါတယ္။ နအဖက ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ့ ၿမိဳ႕ေတာ္ကို ၂၀၀၅ ခုႏွစ္
ႏိုဝင္ဘာလမွာ ပ်ဥ္းမနားကို ေျပာင္းခဲ့ပါတယ္။ ႏိုင္ငံတကာၾကက္ေျခနီ
ေကာ္မတီက ၂၀၀၆ ခုႏွစ္ ေဖေဖၚဝါရီလ ၂၇ ရက္ေန႔မွာ အမ်ားက ေလးစားတဲ့ ၾကက္ေျခနီ
ေထာင္တြင္း သြားေရာက္မႈကို အစိုးရက လုပ္ပိုင္ခြင့္ေပးဖို႔
ျငင္းဆိုလိုက္ေၾကာင္း ေၾကညာပါတယ္။ ၂၀၀၆ ခုႏွစ္ ေဖေဖၚဝါရီလ မွာ အလႈရွင္ေတြကိုေရာ
ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ အင္န္ဂ်ီအိုနဲ႔ ႏိုင္ငံတကာ ေဆာင္ရြက္ခ်က္ ေတြထက္
ပိုတင္းၾကပ္ပါတယ္။
လက္ရွိမွတ္တမ္းမွာ ျမန္မာႏိုင္ငံက အိတ္ခ်္အိုင္ဗီ/ ေအအိုင္ဒီအက္စ္၊ ငွက္ဖ်ား၊ တိီဘီနဲ႔ ၾကက္ငွက္တုပ္ေကြး (အိတ္ခ်္ဗိုင္းရပ္စ္) အပါအဝင္ အႏၱာရာယ္ရွိတဲ့ တျခားေရာဂါေတြအေၾကာင္း သိထားတာေတြကို
ေပါင္းစပ္ ေဖာ္ထုတ္ဖို႔၊ ေဒသႏၱရဆိုင္ရာ က်န္းမာေရးနဲ႔ ဒီကပ္ေရာဂါေတြနဲ႔ ဆက္စပ္ေနတဲ့ လံုၿခံဳမႈ အႏၱရယ္တို႔ကို စိစစ္ဖို႔၊ အစိုးရက
ခ်မွတ္လာတဲ့ ပိုတင္းၾကပ္တဲ့ကန္႔သတ္ခ်က္ေတြရွိေနတဲ့ အေနအထားမွာ ဒီအႏၱရာယ္ေတြကို တံု႔ျပန္ဖို႔မူဝါဒေတြကို အႀကံျပဳဖို႔
ရည္ရြယ္ပါတယ္။
နအဖ က်န္းမာေရးအသံုးစရိတ္ႏွင့္
မူဝါဒမ်ားနအဖအစိုးရလက္ေအာက္က ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ က်န္းမာေရးနဲ႔
ပညာေရးအတြက္ ျပည္သူ႔ရန္ပံုေငြေတြဟာ သိသိသာသာႀကီး က်ဆင္းခဲ့ပါတယ္။ ေအအိုင္ဒီအက္စ္
ကာလအတြင္းမွာ ဒီက႑ႏွစ္ရပ္စလံုးဟာ စုစုေပါင္း ျပည္တြင္း ထုတ္လုပ္မ ႈလိုပဲက်ဆင္းခဲ့ပါတယ္။ ေရာဂါတခ်ဳိ႕အတြက္ဘ႑ာေရး လ်ာထားေငြနဲ႔
ႏွစ္ေတြက ၂၀၀၄ ခုႏွစ္အမ်ဳိးသား ေအအိုင္ဒီအက္စ္ ထိန္းသိမ္းေရးအစီအစဥ္အတြက္ လ်ာထားေငြက ေမရိကန္ေဒၚလာ ၂၂၀၀၀၊ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ
တႏွစ္မွာ လူႏွစ္သန္းေရာဂါျဖစ္ေၾကာင္း ကမာၻ႔ က်န္းမာေရးအဖဲြ႕ကို တင္ျပထား ေပမဲ့ ၂၀၀၄ ခုႏွစ္ ကပ္ပါးပိုးထိန္းသိမ္းဖို႔
လ်ာထားေငြ အေမရိကန္ေဒၚလာ ၆၀၀၀၊ ၿပီးေတာ့ ၂၀၀၅ ခုႏွစ္မွာ
တိီဘီေရာဂါထိန္္းသိမ္းဖို႔ လ်ာထားေငြ အေမရိကန္ေဒၚလာ ၃၁၂၀၀၀ တိုု႔ျဖစ္ပါတယ္။ ကမာၻတဝွမ္းက အစိုးရေတြ
က်န္းမာေရးမွာ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမႈထဲမွာ ဒါေတြက အနည္းဆံုးအဆင့္မွာ ရွိေနပါတယ္။ ဓါတ္ခဲြခန္း အေျခခံအုတ္ျမစ္ေတြကလည္း
အားနည္းလာခဲ့ၿပီး ရန္ကုန္နဲ႔ မႏၱေလးအျပင္ တျခားေနရာေတြမွာ ေရာဂါ
ေစာင့္ၾကည့္တိုင္းတာ ႏိုင္စြမ္းရွိေၾကာင္း အေထာက္အထားလည္း နည္းပါးတယ္။ ရန္ပံုေငြနည္းပါးၿပီး ဓါတ္ခဲြခန္းအေျခခံအုတ္ျမစ္အားနည္းတာတို႔ေၾကာင့္
ေရာဂါျဖစ္ႏႈန္းနဲ႔ ဝန္ထုပ္ဝန္ပိုးေတြဆိုင္ရာ ကိန္းဂဏန္း ေတြကိုု သတိနဲ႔ ၾကည့္ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။
အခ်က္အလက္ေတြကို အတည္ျပဳႏိုင္တဲ့ေနရာ ဒါမွမဟုတ္
တျခားအခ်က္အလက္ေတြ ရႏိုင္တဲ့ေနရာေတြမွာၾကည့္ရင္ တရားဝင္တင္ျပထားတဲ့ ဝန္ထုပ္ဝန္ပိုးေတြက တကယ့္ႏႈန္းထားေတြေအာက္ သိသိသာသာ
နည္းပါးေလ့ရွိပါတယ္။ အစိုးရက လူနည္းနည္းပဲသိတဲ့
တပ္မေတာ္က်န္းမာေရးကုသမႈ စနစ္တခု သီးျခားလုပ္ထားၿပီး အရပ္သားက႑ ထက္စာရင္ အဲဒီအတြက္
ရန္ပံုေငြပိုမ်ားၿပီး ပစၥည္းကိရိယာေတြလည္း ပိုေကာင္းတယ္လို႔ ယူဆၾကပါတယ္။
အိတ္ခ်္အိုင္ဗီ/ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ သကၠရာဇ္ ၂၀၀၀ မွာ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ
အိတ္ခ်္အိုင္ဗီေရာဂါပိုး အေထြေထြ ကပ္ဆိုက္ေနတာထင္ရွားၿပီး ကမာၻ႔က်န္းမာေရး အဖဲြ႕အေျပာအရ အရြယ္ေရာက္သူ ၂၉ ေယာက္က တေယာက္မွာ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီရွိေနၿပီး အဲဒီႏွစ္မွာ လူေပါင္း ၄၈၀၀၀ ေလာက္ေသဆံုးပါတယ္။ အဲဒီကာလအတြက္ တရား၀င္ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ တင္ျပမႈမွာေတာ့ လူေပါင္း ၈၀၀ ေသေၾကာင္းေတြ႕ပါတယ္။ အမ်ဴိးသား အိတ္ခ်္အိုင္ဗီ ေစာင့္ၾကပ္ၾကည့္ရႈေရးကို
သကၠရာဇ္ ၂၀၀၀ ကစၿပီး ၂၀၀၃ ခုႏွစ္ မတ္လနဲ႔ ဧၿပီလ အထိ
ရပ္ဆိုင္းထားလိုက္တယ္လို႔ ဆိုၾကပါတယ္။ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီ/ေအအိုင္ဒီအက္စ္ အတြက္ လွဴဒါန္းေငြေတြအမ်ားအျပားရွိေနေပမဲ့ ၂၀၀၃ ခုႏွစ္ကစၿပီး ေနာက္ထပ္
ေစာင့္ၾကပ္ၾကည့္ရွဴေရးေတြ မလုပ္ေတာ့ပါဘူး။
၂၀၀၃ ခုႏွစ္ အမ်ဴိးသားစစ္တမ္းေတြက ေတြ႕ရွိခ်က္ေတြဟာ အဓိပၸါယ္ေကာက္ယူရမွာ ခက္ခဲတယ္။ ေရွ႕ေနာက္
ကိုက္ညီျခင္းမရွိဘူး၊ ၿပီးေတာ့ နယ္ပယ္အတိုင္းအတာ က်ဥ္းေျမာင္းပါတယ္။ တႏိုင္ငံလံုးမွာ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီ/ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ ျဖစ္ပြားမႈကို အတိအက် သိႏိုင္ဖို႔အတြက္
အိတ္ခ်္အိုင္ဗီ ေစာင့္ၾကပ္ၾကည့္႐ႈေနမႈက က်ဥ္းေျမာင္းလြန္းတယ္၊ ၿမိဳ႕ျပေနရာေတြကို အလြန္အကြ်ံကိုယ္စားျပဳထားၿပီး
ဓါတ္ခဲြခန္းက အခ်က္အလက္ေတြ ကလည္း အားထားလို႔မရဘူးဆိုတာကိုေတာ့ ျပပါတယ္။
ဒါဟာ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီ ထိန္းသိမ္းမႈ အေျခခံအုတ္ျမစ္ရဲ႔ အေျခအေနနဲ႔
ပတ္သက္ၿပီး မ်က္ျမင္သက္ေသေတြရဲ့ ေျပာျပခ်က္ေတြနဲ႔ ကိုက္ညီပါတယ္။ ၂၀၀၅ ခုႏွစ္
ေအာက္တိုဘာလမွာ အေမရိကန္ဘဲြ႕ရ ဆရာဝန္ တဦးသြားေရာက္တုန္းက
ျမန္မာႏိုင္ငံေျမာက္ပိုင္းအတြက္ ဗဟိုဓါတ္ခဲြခန္းက
ေအအိုင္ဒီအက္စ္ကုသမႈကို ေစာင့္ၾကည့္ဖို႔ အနိမ့္ဆံုးအဆင့္အျဖစ္ လက္ခံထားတဲ့ စီဒီ
စမ္းသပ္မႈကို မလုပ္ႏိုင္တာ ေတြ႔ခဲ့ရပါတယ္။
တီဘီကမာၻေပၚမွာ တီဘီလူနာအသက္ေတြ ၈၀ ရာႏွဴန္းရွိတဲ့ႏိုင္ငံ ၂၂ ႏိုင္ငံအနက္
ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံ ျဖစ္ပါတယ္။ တႏွစ္မွာ လူနာသစ္ ၉၇၀၀၀ ေလာက္ရွိပါတယ္။ ေယဘုယ်အားျဖင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံ လူဦးေရ ၄၀ ရာႏွဴန္းမွာ တီဘီေရာဂါပိုး
ရွိေနတယ္လို႔ ခန္႔မွန္းရၿပီး ျမန္မာႏိုင္ငံက တီဘီလူနာေတြရဲ့ ၆ ဒႆမ ၈ ရာခိုင္ႏႈန္းမွာ
အိတ္ခ်္အိုင္ဗီ ရွိတယ္လို႔ ကမာၻ႔ က်န္းမာေရးအဖဲြက ခန္႔မွန္းထားပါတယ္။ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီပိုးရွင္သန္ေနတဲ့
လူနာေတြအၾကားမွာ ၆၀ က ၈၀ ရာခိုင္ႏႈန္းမွာ တီဘီလည္းရွိေနတာေၾကာင့္ တီဘီက
ေအအိုင္ဒီအက္စ္နဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ေရာဂါေတြထဲမွာ အမ်ားဆံုးေတြ႕ရတဲ့ေရာဂါ ျဖစ္ေနပါတယ္။
ျမန္မာႏိုင္ငံဟာ အေရွ႕ေတာင္အာရွမွာ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီနဲ႔ အတူျဖစ္ေနတဲ့
တီဘီေရာဂါရွင္ေတြထဲမွာ ေသဆံုးႏႈန္းအျမင့္မားဆံုးျဖစ္ၿပီး လူဦးေရ တသိန္းမွာ ၂ ဒႆမ ၈ ေယာက္ေသဆံုးႏႈန္းရွိပါတယ္။
နအဖရဲ့ တီဘီစီမံကိန္းမွာ ႀကီးေလးတဲ့စိုးရိမ္စရာေတြရွိေနပါတယ္။
တီဘီေဆးေတြကို ေမွာင္ခိုေစ်းမွာ အထိန္းအကြပ္ မရွိ
အႏွံ႔အျပားရယူႏိုင္ၿပီး လံုေလာက္တဲ့ႀကီးၾကပ္မႈမရွိဘဲ အမ်ားအျပားေသာက္သံုးေနၾကပါတယ္။
လက္ရွိသံုးေနတဲ့ တီဘီရွိမရွိ စမ္းသတ္နည္းက တံေတြးကိုစစ္တဲ့နည္းျဖစ္ပါတယ္။
အထူးသျဖင့္ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီပိုးပါရွိေနသူေတြ အမ်ားအျပားမွာ ဒီနည္းနဲ႔ပဲ စမ္းသပ္ရင္
တီဘီမေတြ႕ႏိုင္ပါဘူး၊ ေရာဂါပိုးကို ေမြျမဴဖို႔ လိုပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံ
ေဒသအမ်ားစုမွာ ဓာတ္ခဲြခန္းဆိုင္ရာ အေျခခံအုတ္ျမစ္မွာ
အားနည္းခ်က္ေတြရွိေနတာေၾကာင့္ ဒီလိုလုပ္လို႔ မရပါဘူး။ ၂၀၀၆ ခုႏွစ္ ေဖေဖၚဝါရီလမွာ
ကမာၻ႔က်န္းမာေရးအဖဲြရဲ့တင္ျပခ်က္မွာ “အရည္အခ်င္းမီ ဝန္ထမ္းေတြ နည္းပါးေနၿပီး၊ အထူးသျဖင့္ အဆင့္နိမ့္ ဓာတ္ခဲြခန္းလုပ္သားေတြနည္းပါးေန” ေၾကာင္း ၿပီးေတာ့ “အမ်ဳိးသား တီဘီစီမံကိန္္းက
လုပ္ပိုင္ခြင့္ေပးထားတဲ့ ရာထူးေတြရဲ့ ေလးပံုတပံုက လစ္ဟာေန” ေၾကာင္း ေျပာထားပါတယ္။
ဒီခြ်က္ယြင္းခ်က္ေတြေၾကာင့္ ခန္႔မွန္းႏိုင္တဲ့ ရလဒ္ျဖစ္တဲ့
ေဆးမတိုးတဲ့ႏႈန္းျမင့္မားမႈ ေပၚေပါက္ခဲ့ပါတယ္။ ၂၀၀၅ ခုႏွစ္မွာ
တီဘီရွိသူ ၃၃ ဒႆမ ၉ ရာခိုင္ႏႈန္းဟာ စံခ်ိန္မီ ပထမတန္းစား ေဆးေလးမ်ဴိးထဲက
ဘယ္ေဆးမွ မတိုးေတာ့ပါဘူး၊ ေဆးအမ်ဴိးမ်ဴိး မတိုးေတာ့တဲ့ တီဘီျဖစ္ပြားႏႈန္းဟာ ၄ ဒႆမ ၂ ရာခိုင္ႏႈန္းအထိ ႏွစ္ဆ ျဖစ္သြားပါတယ္။ အရင္က
ေဆးကုခံထားဖူးတဲ့ လူနာေတါ အၾကားမွာ ၁၈ ဒႆမ ၄ ရာခိုင္ႏႈန္းရွိပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္
ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ့ တရားဝင္ ေဆးအမ်ဴိးမ်ဴိးမတိုးေတာ့တဲ့ တီဘီႏႈန္းဟာ အိမ္နီးခ်င္းေတြထက္ ႏွစ္ဆေက်ာ္ေနပါတယ္။
ငွက္ဖ်ား
၂၀၀၄ ခုႏွစ္မွာ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ငွက္ဖ်ားေရာဂါရွင္ေပါင္း ၇ သိန္းေက်ာ္ရွိေၾကာင္း
တင္ျပခဲ့ၿပီး ၈၀ ရာခိုင္ႏႈန္းခန္႔က အႏၱရာယ္အရွိဆံုးအမ်ဳိးအစား Plsamodium falciparum ျဖစ္ၿပီး လူဦးေရမ်ားျပားတဲ့ အိႏၵိယအပါ၀င္ ေဒသခံႏိုင္ငံ ေတြထဲမွာ ျမန္မာႏိုင္ငံဟာ
ငွက္ဖ်ားေၾကာင့္ေသဆံုးမႈအျမင့္မားဆံုး (၂၅၀၀ နီးပါး) ျဖစ္ပါတယ္။ ၂၀၀၅ ခုႏွစ္ အာရွမွာ ျဖစ္ပြားတဲ့ ငွက္ဖ်ားေၾကာင့္ေသဆံုးမႈေပါင္းရဲ့
တဝက္ေက်ာ္ခန္႔ဟာ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ တိီဘီလိုပဲ ေဆးနဲ႔
ထိန္းသိမ္းမႈအစီအစဥ္ေတြ မေအာင္ျမင္လို႔ ငွက္ဖ်ားတိုက္ဖ်က္ေရး
ေဆးေတြမတိုးေတာ့တဲ့ႏႈန္း ျမင့္မားလာရပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ေရာင္းတဲ့
ငွက္ဖ်ားတိုက္ဖ်က္ေရးေဆးလံုးေတြ ရ၀ ရာႏႈန္းေလာက္ထိမွာ ပါတဲ့အရာေတြဟာ
အဆင့္အတန္းမမီတဲ့ ပမာဏပဲပါတာေၾကာင့္ ငွက္ဖ်ားပိုးဟာ
ဒီအဆင့္အတန္းမမီတဲ့ပမာဏနဲ႔ပဲ ေတြ႕ထိရလို႔ ေဆးမတိုးတဲ့အႏၱရာယ္ ပိုမ်ားလာၿပီး
ေနာင္မွာ ထိေရာက္မႈ မရွိေတာ့ဖို႔ အႏၱရာယ္ရွိေနပါတယ္။ ကုသဖို႔ခက္တဲ့
ငွက္ဖ်ားအတြက္ အထိေရာက္ဆံုးေဆးက အာတီစုနိတ္ (Artesunate) ျဖစ္ပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ အခုအခါမွာ တကဲ့အာနီစုနိတ္ နည္းနည္း ဒါမွမဟုတ္
ဘာမွမပါတဲ့ အာတီစုနိတ္အတု အမ်ားအျပားရႏိုင္ၿပီး မၾကာေသးခင္က ေဆးဝါးနမူနာေတြရဲ့ ငါးပံုတပံုေက်ာ္ကို စမ္းသပ္လိုက္တဲ့အခါ
အတုေတြျုဖစ္ေနေၾကာင္း ေတြ႕ရပါတယ္။
ပိုးသတ္ေဆးပက္ဖ်န္းထားတဲ့ ျခင္ေထာင္ေတြ (ITNs) သံုးတဲ့ ျခင္ထိန္းကြပ္နည္းက အထူးသျဖင့္ ေမြးကင္းစနဲ႔ ကေလးသူငယ္ေတြမွာ ငွက္ဖ်ားျဖစ္ႏႈန္း
ေလ်ာ့နည္းေစတယ္လို႔သိရပါတယ္။ ဒီလို ထ္ိန္းသိမ္းမႈကလည္း နည္းပါးပါတယ္။
ထိုင္း-ျမန္မာနယ္စပ္မွာေနတဲ့ ၿမိဳ႕ျပလူစု ၂၀ က ၄၀ ရာခိုင္ႏႈန္းမွာပဲ
ပိုးသတ္ေဆးဖ်န္းထားတဲ့ ျခင္းေထာင္ေတြရွိၿပီး ၂၀၀၅ ခုႏွစ္ အဘူဂ်ာ ထိပ္သီးညီလာခံမွာ သတ္မွတ္ထားတဲ့ ၆၀ ရာခိုင္ႏႈန္းထက္ ဒါဟာ
အမ်ားႀကီးေလ်ာ့နည္းေနပါတယ္။ အေရွ႕ပိုင္းနယ္စပ္ေတြက MSF ျပင္သစ္စီမံကိန္းက
ကပ္ေရာဂါႀကီးမားတဲ့ေဒသမွာ လုပ္ေနရေပမယ့္ ျခင္ေထာင္ျဖန္႔ေဝခြင့္ မေပးခဲ့ပါဘူး။ ထိုင္း-ျမန္မာ နယ္စပ္က အစီအစဥ္ေတြက ရတဲ့ အခ်က္အလက္ေတြအရ တႏိုင္ငံလံုးထက္စာရင္ ျမန္မာႏိုင္ငံ အေရွ႕ပိုင္းတိုက္ပဲြ
ျဖစ္ေနတဲ့ေနရာေတြမွာ ငွက္ဖ်ားေၾကာင့္ေသဆံုးႏႈန္း သိသိသာသာ အျမင့္မားဆံုးဆိုတာ
ထင္ရွားပါတယ္။ ၿပီးေတာ့ အဲဒီေနရာေတြမွာက နအဖရဲ့ က်န္းမာေရးစီမံကိန္းေတြ
အနည္းပါးဆံုးလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ႏိုင္ငံေတာ္ငွက္ဖ်ားဆိုင္ရာ
အခ်က္အလက္ေတြဟာ စိတ္ဆင္းရဲစရာေကာင္းေပမယ့္ ႏိုင္ငံမွာ ျဖစ္ေနတဲ့ တကယ့္ ေရာဂါဝန္ပိုးကို
ေလွ်ာ့တြက္ထားတယ္ဆိုတာ ထင္ထားပါတယ္။
တျခားေရာဂါမ်ားႏွင့္
က်န္းမာေရးအႏၱရာယ္မ်ား။ ။ၾကက္ငွက္တုတ္ေကြး (အိတ္ခ်္အင္န္)၊ ကပ္ပါးပိုး၊ ဝမ္းေရာဂါ။ ဒီေရာဂါသံုးမ်ဳိး အမ်ားအျပားျဖစ္ပြားေစတဲ့ အေျခအေနေတြကပဲ ၾကက္ငွက္တုပ္ေကြးလို
အျခား က်န္းမာေရး အႏၱရာယ္ေတြ ေပၚေပါက္ေစပါတယ္။
ကမာၻ႔က်န္းမာေရးအဖြဲ႕ကို တင္သြင္းတဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံ က်န္းမာေရး အခ်က္အလက္ေတြမွာ “ျမန္မာႏိုင္ငံက အဓိက ကပ္ေရာဂါေတြက
ဝမ္းေရာဂါ၊ ပုလိပ္ေရာဂါ၊ ေသြးလြန္တုပ္ေကြး ေရာဂါ။ အရည္ႀကဲဝမ္းေလ်ာျခင္း၊ ဝမ္းကိုက္ျခင္း၊
ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးေၾကာင့္ျဖစ္ေသာ အသည္းေရာင္အသားဝါေရာဂါ၊ တိုက္ဖြဳိက္ေရာဂါနဲ႔
ဦးေႏွာက္အေျမွးပါးေယာင္ေရာဂါတို႔ျဖစ္ပါသည္။ ဝမ္းေရာဂါနဲ႔ ေသြးလြန္တုပ္ေကြးတို႕က
တႏွစ္တေလမွာ ကပ္ေရာဂါအဆင့္ေရာက္ၿပီး သံသရာအလိုက္ ျဖစ္ေလ့ရွိပါတယ္” လို႔ ထူးထူးျခားျခား ဝန္ခံထားပါတယ္။ မ်ားေသာအားျဖင့္ ေစာင့္ၾကပ္ၾကည့္႐ႈတာ၊
ကုသတာ နဲ႔ ထိန္းသိမ္းတဲ့ အစီအစဥ္တို႔ လံံုေလာက္ရင္ ဒါေတြကို ကာကြယ္ႏိုင္ပါတယ္။
ၾကက္ငွက္တုပ္ေကြးေရာဂါ အိတ္ခ်္အင္န္ ဗိုင္းရပ္စ္ကို ၂၀၀၆ ခုႏွစ္
မတ္လ ၈ ရက္က မႏၱေလးနားက (ၾကက္) ၿခံမွာ ေတြ႔တယ္ လို႔ ပထမဆံုး
တင္ျပခဲ့ပါတယ္။ နအဖဟာ ကမာၻ႔က်န္းမာေရးအဖဲြ႕ကို ဒီလိုျဖစ္ပြားမႈကို တင္ျပၿပီး ဒီေရာဂါ ထိန္းသိမ္းဖို႔
ႏိုင္ငံတကာအကူအညီေတာင္းေပမယ့္ ဒီေရာဂါဟာ ငံုးၿခံေတြနဲ႔ အထက္ဗမာျပည္က စစ္ကိုင္းတိုင္းအထိ
မျပန္႔သြားမခ်င္း ႏိုင္ငံသားေတြကို အသိေပးဖို႔ ျငင္းဆိုခဲ့ပါတယ္။ မတ္လ ၄ ရက္ေန႔က
အစီရင္ခံစာမွာ “မႏၱေလးက ၾကက္ေပါင္း ၁၁၁၂ ေကာင္ေသဆံုးမႈကို အစိုးရက ပထမဆံုး စံုစမ္းစစ္ေဆးၿပီး
၆ ရက္အၾကာမွာနဲ႔ ေသေစႏိုင္တဲ့ အိတ္ခ်္အင္န္ ဗိုင္ရပ္စ္ရွိေၾကာင္း ေမြးျုမဴေရးနဲ႔ ေရလုပ္ငန္းဝန္ႀကီးဌါနက
အတည္ျပဳၿပီး ၃ ရက္မၾကာမခ်င္း ျမန္မာႏိုင္ငံက ႏိုင္ငံေတာ္သတင္းစာက
ဒီကိစၥနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ႏႈတ္ဆိတ္ေနခဲ့ပါတယ္။ ၾကက္ငွက္တုပ္ေကြးနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး တခုတည္းေသာ သတင္းေဖာ္ျပခ်က္က ပိုလန္မွာ
အသစ္ေတြ႕ရွိတဲ့အေၾကာင္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။” လို႔ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ မတ္လ ၁၈ ရက္မွာ
ၾကက္နဲ႔ ငံုးေကာင္ေရ တေသာင္းေက်ာ္ ေသဆံုးေၾကာင္း ေျပာၾကားၿပီး ေနာက္ထပ္
ၾကက္ငွက္ေပါင္း ၄ ေသာင္း၁ ေထာင္ကို ဖယ္ရွားလိုက္ပါတယ္။ ျပည္သူေတြကို အသိေပးဖို႔ ကာလၾကာျမင့္စြာ အဟန္႔အတားျဖစ္ေနရတာက ညံ့ဖ်င္းတဲ့
ျပည္သူ႔က်န္းမာေရး အေလ့အက်င့္ျဖစ္ၿပီး ေနာင္မွာ ျဖစ္ေပၚလာမယ့္
တံု႔ျပန္မႈေတြအတြက္ အားရစရာ မရွိတဲ့ အခ်က္လည္း ျဖစ္ပါတယ္။
မႏၱေလးမွာ ေရာဂါေစာင့္ၾကပ္ၾကည့္႐ႈႏိုင္စြမ္းနည္းနည္းပါးပါးရွိၿပီး အထက္ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ လုပ္လို႔ကိုင္လို႔
ရတဲ့ ဓာတ္ခဲြခန္း တခုရွိေပမယ့္ ၿမိဳ႕နယ္ပယ္ကေက်ာ္ၿပီး ဗိုင္းရပ္စ္ပိုး
ထြက္ေပၚလာတာသိဖို႔ ဒါမွမဟုတ္ ျပန္႔ပြားတာသိဖို႔ စြမ္းရည္
ရွိမရွိကေတာ့ မေသခ်ာပါဘူး၊ မႏၱေလးက နမူနာေတြကို အတည္ျပဳဖို႔စစ္ေဆးဖို႔
ဘန္ေကာက္ၿမိဳ႕ကို ပို႔လိုက္ပါတယ္။ ဆင္ေျခေထာက္ေရာဂါျဖစ္ေစတဲ့ ကပ္ပါးပိုးေတြက ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ
ကပ္ေရာဂါျဖစ္ႏိုင္ဖို႔ အလားအလာ ႀကီးမားပါတယ္။ တႏွစ္မွာ ၂ သန္းျဖစ္ၿပီး
ေရာဂါလကၡဏာ ေတြ႕ရတဲ့ လူနာဦးေရာကိုေတာ့ မသိပါဘူး။ နအဖဟာ ကပ္ပါးေရာဂါ ထိန္းသိမ္းတဲ့ အစီအစဥ္ အတြက္ ၂၀၀၄ ခုႏွစ္ ဘ႑ာေငြလ်ာထားခ်က္က
အေမရိကန္ေဒၚလာ ၆၀၀၀ ျဖစ္ၿပီး ဒီအစီအစဥ္မွာ နအဖက အရင္းႏွီး
မလုပ္ေတာ့ပါဘူး။ ထိုင္းႏိုင္ငံ ကပ္ပါးေရာဂါထိန္းသိမ္းေရးအစီအစဥ္ရဲ့
ႏွစ္စဥ္ ဘ႑ာေငြလ်ာထားခ်က္ကေတာ့့ ဘတ္ သန္း ၂၀ ဒါမွမဟုတ္ ေဒၚလာ ၅ သိန္းရွိပါတယ္။
၂၀၀၂ ခုႏွစ္မွာ ထိုင္းျပည္သူ႔ က်န္းမာေရးဝန္ႀကီးဌါနကို တင္ျပလာတဲ့
လူနာသစ္ေပါင္းက ၁၈၅ ေယာက္ပဲရွိပါတယ္။
နအဖ မူဝါဒမ်ားႏွင့္ စာနာမႈေထာက္ပံ့ေၾကးမ်ား၊ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ပညာေရးနဲ႔က်န္းမာေရးတို႔မ်ာ
ျပည္သူ႔က႑မွာ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမႈက စုစုေပါင္း လူတေယာက္ကို တႏွစ္မွာ တေဒၚလာ
ေအာက္ပဲရွိၿပီး ကမာၻမွာ ျပည္သူက႑မွာ ရင္ႏွီးျမဳပ္ႏွံမႈ အနိမ့္ဆံုးအဆင့္မွာ
ရွိေနပါတယ္။ ဒီလိုနိမ့္တာက ကမာၻ့က်န္းမာေရးအဖြဲ႕ရဲ့ သကၠရာဇ္
ႏွစ္ေထာင္ျပည့္ က်န္းမာေရးအစီအစဥ္ေတြကို စိစစ္မႈမွာ ျမန္မာႏိုင္ငံက
အဆင့္အရမ္းနိမ့္ခဲ့ရျခင္းေၾကာင့္ ရင္းရဲ့ တစိတ္တေဒသျဖစ္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံေပါင္း ၁၉၁ ႏိုင္ငံမွာ
ျမန္မာႏိုင္ငံက အဆင့္ ၁၉၀ ရွိၿပီး သူ႔ေအာက္မွာ စိရယ္ရာလီရြန္းပဲ ရွိပါတယ္။ က်န္းမာေရး အစီအစဥ္ေတြအတြက္ ရန္ပံုေငြနည္းတာေၾကာင့္
အလႈရွင္ေတြဆီက ေထာက္ပံ့ေၾကး ပိုေတာင္းခံလာပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ၂၀၀၅-၂၀၀၆ ခုႏွစ္မွာ အလႈရွင္ေတြဆီက ပိုၿပီးနည္းပါးလာပါတယ္။ ၂၀၀၆ ခုႏွစ္
ေဖေဖၚဝါရီလမွာ အမ်ဳိးသားစီမံကိန္းနဲ႔ ဘ႑ာေရးဝန္ႀကီးဌာနက ကုလသမဂၢ အဖဲြ႕အစည္းမ်ား၊
ႏိုင္ငံတကာ အဖဲြ႕အစည္းမ်ားႏွင့္ အင္န္ဂ်ီအို/ အိုင္အင္န္ဂ်ီအိုမ်ား ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ပူးေပါင္း ေဆာင္ရြက္မႈ အစီအစဥ္မ်ားအတြက္
လမ္းညြန္ခ်က္မ်ား ထုတ္ခဲ့ပါတယ္။ ဒီလမ္းညြန္ခ်က္ေတြက
ကမာၻ႔ရန္ပံုေငြအဖြဲ႔ကို ႏိုင္ငံက ထြက္သြားေစတဲ့ ကန္႔သတ္ခ်က္ေတြကို စနစ္တက် အတည္ျပဳထားတာ
ျဖစ္ပါတယ္။ ၿပီးေတာ့ ႏိုင္ငံေတာ္က ထိန္းခ်ဳပ္ထားတဲ့
ဝန္ႀကီးအဆင့္ခြင့္ျပဳခ်က္ရ အစီအစဥ္ေတြ၊ ညိွႏိႈင္းမႈ၊ သေဘာတူနားလည္မႈမွတ္တမ္း။ စီမံကိန္း
အေကာင္အထည္ေဖာ္မႈ၊ ေဒသခံ႐ံုးေတြဖြင့္တာ ပိတ္တာ၊ ဝန္ထမ္းေတြခန္႔တာ၊
ျပည္တြင္းခရီးသြားတာ၊ စီမံအုပ္ခ်ဳပ္မႈနဲ႔ ပစၥည္းကိရိယာ ဝယ္ယူမႈေတြနဲ႔ ျပည္နယ္၊
တိုင္း နဲ႔ ၿမိဳ႕နယ္အဆင့္ေတြ ညိွႏိႈင္းလုပ္တာမွာ နအဖ အစိုးရ စိတ္၀င္စားတယ္ဆိုတာကိုလည္း
အတည္ျပဳလိုက္တာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီအဆင့္ေတြမွာ စီမံ အုပ္ခ်ဳပ္တာက အစိုးရဟာ ႏိုင္ငံတကာ စာနာမႈေဆာင္ရြက္ခ်က္ေတြမွာ ပိုၿပီးပါ၀င္လိုၿပီး
ခ်ဳပ္ကိုင္လိုက္တယ္ဆိုတာ ျပပါတယ္။ “ျပည္တြင္းခရီးသြားမႈ” အပိုင္းမွာ အမ်ဳိးသား စီမံကိန္းဝန္ႀကီးဌာနက ႏိုင္ငံအတြင္း
ခရီးသြားမႈကို ေဆာင္ရြက္ၿပီး အရာရွိေတြအားလံုးနဲ႔ လို္က္ပါတယ္လို႔
ဆိုပါတယ္။ ျမန္မာဘာသာနဲ႔ ေရးထားတဲ့ မူဝါဒစည္းမ်ဥ္းေတြက ဒါထက္
ပိုတင္းၾကပ္တယ္လို႔ ျမန္မာႏိုင္သားေတြက ေျပာပါတယ္။
ႏိုင္ငံမ်ားအၾကားျပႆနာမ်ားႏွင့္ လံုၿခံဳေရးျပႆနာမ်ား၊ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီကပ္ေရာဂါက
အိႏိၵယႏိုင္ငံမွာ (မနိပူရနဲ႔ နာဂျပည္နယ္ နယ္စပ္ျပည္နယ္ေတြ)နဲ႔ တ႐ုတ္ျပည္ (ယူနမ္ျပည္နယ္) တို႔မွာ အျမင့္ဆံုးေတြ႕ရွိရတဲ့ ေဒသေတြနဲ႔ ဆက္စပ္ေနပါတယ္။ ထိုင္းႏိုင္ငံက ငွက္ဖ်ားနဲ႔ ကပ္ပါးေရာဂါပိုးဆိုင္ရာ
အခ်က္အလက္ေတြအရ ျမန္မာနယ္စပ္မွာ ထိုင္းႏိုင္ငံမွာ ဒီေရာဂါေတြ
ျဖစ္ပြားဆဲေဒသေတြက အမ်ားအျပားရွိၿပီး ျမန္မာနယ္စပ္မွာ ေရႊ႕ေျပာင္းလာသူေတြမွာ
အမ်ားဆံုးျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဆယ္စုႏွစ္ေပါင္း မ်ားစြာအၿပီးမွာ
ပထမဆံုးအေနနဲ႔ ၂၀၀၄ ခုႏွစ္မွာ ထိုင္းႏိုင္ငံၿမိဳ႕ျပေတြမွာ
ကပ္ပါးေရာဂါပိုး ျပန္ေပၚလာၿပီး ျမန္မာႏိုင္ငံက ေရႊ႕ေျပာင္းလာသူႏွစ္ဦးမွာ ေတြ႕ရပါတယ္။
ငွက္ဖ်ားေရာ တီဘီပါ ျမန္မာႏိုင္ငံက ေဆးဝါးထိန္းသိမ္းမႈအစီအစဥ္ေတြ
အားနည္းမႈေၾကာင့္ ေဆးမတိုးတာေတြ ထိုင္းနဲ႔ အိႏၵိယတို႔မွာ ပိုျဖစ္လာၿပီး ေတာင္အာရွနဲ႔
အေရွ႕ေတာင္အာရွတို႔မွာ ေဆးမတိုးတဲ့ Plasmodium
falciparum အတြက္ ထိေရာက္တဲ့ တခုတည္းေသာ နည္းေတြကို ထိေရာက္မႈ မရွိေတာ့ေအာင္
အႏၱရာယ္ျပဳလာေနပါတယ္။
သိထားတဲ့ေရာဂါေတြအတြက္ ဒီက်န္းမာေရးအႏၱရာယ္ေတြဟာ
ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ့ အိမ္နီးခ်င္းႏိုင္ငံေတြမွာ အသစ္ေပၚထြက္ လာတဲ့ ကူးစကေရာဂါေတြ
ျဖစ္ပြားဖို႔ အႏၱရာယ္လည္း ႀကီးမားေစပါတယ္။ ျပန္လည္ထႂကြလာတဲ့ ေဆးမတိုးတဲ့ ငွက္ဖ်ားေရာဂါနဲ႔ တီဘီေရာဂါတို႔က ႀကီးမားတဲ့လူဦးေရအတြက္
အႏၱရာယ္ျဖစ္ေစဖို႔အလားအလာ ရွိပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံက ဘိန္းျဖဴတင္ပို႔မႈနဲ႔ ဆက္စပ္ေနတဲ့ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီျပန္႔ပြားမႈက အိႏၵိယ၊ တ႐ုတ္၊ ထိုင္းႏိုင္ငံ၊ ဗီယက္နမ္နဲ႔ မၾကာေသးခင္က ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ႏိုင္ငံတို႔ကို
ထိခိုက္ေနပါၿပီ။
ေဆာင္ရြက္ႏိုင္သည့္ မူဝါဒႏွင့္
အစီအစဥ္မ်ား၊ အစိုးရကတဆင့္ က်န္းမာေရးအႏၱရာယ္ေတြကို ကိုင္တြယ္ေဆာင္ရြက္ေနတာက ပိုၿပီး ခက္ခဲလာပါတယ္။ ဒါဟာ မ်ားေသာအားျဖင့္ ပ်ဥ္းမနားေနာက္ပိုင္းမွာ
နအဖရဲ့ ခ်ဳပ္ကိုင္မႈနဲ႔ အစီအစဥ္ေတြအေပၚထားတဲ့ ကန္သတ္မႈေတြေၾကာင့္ ျဖစ္ပါတယ္။ နယ္စပ္ကူးၿပီး ေဆာင္ရြက္လို႔ ရၿပီး
တခ်ဳိ႕အေျခအေနေတြမွာ ထိေရာက္မႈလည္းရွိပါတယ္။ နယ္စပ္ကူးၿပီး ေဆာင္ရြက္လို႔ မရတဲ့အခါ၊
အလႈရွင္ေတြနဲ႔ ႏိုင္ငံတကာ အဖြဲ႔အစည္းေတြက ပိုၿပီးနယ္ပယ္က်ဥ္းေျမာင္းလာတဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံအတြင္းမွာပဲ လုပ္ကိုင္ဖို႔ ႀကိဳးစားၾကည့္ရပါမယ္။
ေဒသခံ ပူးတူးေဆာင္ရြက္သူေတြက မိမိတို႔ရဲ့ ေအအိုင္ဒီအက္စ္၊ ငွက္ဖ်ား၊
တီဘီ ကပ္ေရာဂါေတြနဲ႔ တျခားေရာဂါအႏၱရာယ္ေတြကို မိမိတုိ႔ဘာသာ ထိန္းခ်ဳပ္ဖို႔ လုပ္လိုရင္ စာနာမႈအကူအညီေတြနဲ႔ က်န္းမာေရးဆိုင္ရာ ပူးတဲြေဆာင္ရြက္မႈေတြကို လုပ္ခြင့္ေပးဖို႔ နအဖကို
ဖိအားပုိေပးရပါမယ္။ ၾကက္ငွက္တုပ္ေကြးေရာဂါကို တံု႔ျပန္မႈ အစပိုင္းအဆင့္ေတြမွာ
ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ေကာင္းတဲ့ အလားအလာေတြ (မႏၱေလးမွာ ျဖစ္ပြားတာကို တင္ျပၿပီး အကူအညီေတာင္းတာ) နဲ႔ အားမရစရာေကာင္းတဲ့ အခ်က္ေတြ (ျမန္မာႏိုင္ငံျပည္သူေတြကို အခ်က္အလက္ေတြ ေျပာျပဖို႔ ၾကန္႔ၾကာမႈေတြ) ပါပါတယ္။ အလႈရွင္ေတြနဲ႔ ႏိုင္ငံတကာအသိုင္းအဝိုင္းက ႏိုင္ငံေတာ္က
ခ်ဳပ္ကိုင္ထားတဲ့ စာနယ္ဇင္းမီဒီယာကို ေရွာင္ကြင္းၿပီး ျမန္မာႏိုင္ငံက ျပည္သူေတြကို က်န္းမာေရးဆိုင္ရာ အခ်က္အလက္ေတြ
အသိေပးတာစတဲ့ ျဖစ္ႏိုင္တဲ့နည္းလမ္းေတြကို ရွာေဖြ လုပ္ကိုင္ဖို႔ လိုလာပါလိမ့္မယ္။
ျမန္မာႏိုင္ငံရွိ
ေအအိုင္ဒီအက္စ္၊ တိီဘီ၊ ငွက္ဖ်ားႏွင့္
ကူးစက္ေရာဂါမ်ား အေပၚတံု႔ျပန္မႈမူဝါဒ
