ခုခံအားက်ဆင္းမႈ ကူးစက္ေရာဂါ (ေအအိုင္ဒီအက္စ္) ကို ၂၀၃၀ ျပည့္ႏွစ္မွာ တကမၻာလံုး အတုိင္းအတာနဲ႔ တားဆီးႏုိင္မယ္လုိ႔ ကုလသမဂၢက ဇူလုိင္ ၁၄ ရက္ေန႔မွာ ေျပာပါတယ္။

က်န္ခဲ့တဲ့ ၁၅ ႏွစ္တာ ကာလအတြင္း တကမၻာလံုး တြင္တြင္က်ယ္က်ယ္ အသံုးျပဳေနတဲ့ အသက္ကယ္ ေဆး၀ါးေတြေၾကာင့္ ေရာဂါ ကူးစက္မႈကို ေလ်ာ့ခ်ႏုိင္႐ုံမက လံုး၀ ရပ္တန္႔သြားေအာင္ တားဆီးႏုိင္မယ္လို႔ ဆုိပါတယ္။

၂၀၀၀ ျပည့္ႏွစ္က ေဆး၀ါးကို လက္လွမ္းမီတဲ့ လူဦးေရက ၇ သိန္းပဲ ရွိခဲ့ေပမယ့္ ဒီေန႔ ကာလမွာေတာ့ လူ ၁၅ သန္းဟာ ကုသမႈ ခံယူႏုိင္တဲ့ အေျခအေနမွာ ရွိေနတယ္လို႔ ဆုိပါတယ္။

၂၀၁၄ ႏွစ္ကုန္ပိုင္း စာရင္းအရ အိပ္ခ်္အိုင္ဗီြနဲ႔ အသက္ရွင္ေနတဲ့ အမ်ဳိးသမီး ၆၂ ရာခုိင္ႏႈန္း၊ အရြယ္ေရာက္သူ ၄၁ ရာခုိင္ႏႈန္းဟာ ကုသမႈ ခံယူေနႏိုင္တဲ့ အေျခအေန ျဖစ္တာေၾကာင့္ ၂၀၁၀ တုန္းက အေျခအေနနဲ႔ ႏႈိင္းယွဥ္ရင္ ၂၃ ရာခုိင္ႏႈန္း တုိးတက္ခဲ့တယ္လုိ႔ ဆုိပါတယ္။

အီသီယုိးပီးယားႏိုင္ငံမွာ ၂၀၁၄ ခုႏွစ္အတြင္း အိပ္ခ်္အိုင္ဗီြနဲ႔ အသက္ရွင္ေနသူ ၇ သိန္း ၃ ေသာင္း ရွိခဲ့ပါတယ္။ အာဘီယြတ္ ဂိုဒါနာလည္း ၁၉၉၇ ခုႏွစ္ကတည္းက အိပ္ခ်္အိုင္ဗီြနဲ႔ အသက္ရွင္ေနသူ ျဖစ္ပါတယ္။

ေဆး႐ုံကို ေန႔စဥ္သြားၿပီး ကုသမႈခံယူေနတာ မိမိ က်န္းမာေရးအတြက္ေရာ၊ သားသမီးေတြရဲ႕ က်န္းမာေရးအတြက္ေရာ အက်ဳိးရွိတဲ့ ကိစၥျဖစ္သလုိ တျခား ဘ၀တူေတြအတြက္ စံနမူနာေကာင္းလည္း ျဖစ္လာတယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။

ဒီေန႔ကမၻာမွာ အိပ္ခ်္အိုင္ဗီြရွိတဲ့ ကိုယ္၀န္ေဆာင္ေတြထဲက ၇၃ ရာခုိင္ႏႈန္းဟာ မိခင္ကေန ကေလးကို ကူးစက္ျခင္းမွ ကာကြယ္ေရး က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈ (ပီအမ္တီစီတီ) ကို ရရွိထားၾကပါတယ္။

ေတာင္အာဖရိကႏိုင္ငံ ဂ်ဳိဟန္နက္စဘတ္မွာ ေနထုိင္တဲ့ အသက္ ၂၄ ႏွစ္အရြယ္ ကိုကတ္ဆို မုိကီသာလည္း အိပ္ခ်္အိုင္ဗီြနဲ႔ အသက္ရွင္ေနသူပါ။

အိမ္ေထာင္က်ၿပီး ကိုယ္၀န္ေဆာင္ဘ၀မွာ ကေလးကို ေရာဂါကင္းကင္းနဲ႔ ေမြးဖြားႏိုင္ဖု႔ိအတြက္ ေဆးခန္းကို ပံုမွန္သြားျပေနတယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။

၂၀၀၄ ခုႏွစ္က ေအအိုင္ဒီအက္စ္ေၾကာင့္ ေသဆံုးသူ အမ်ားဆံုးျဖစ္ခဲ့ၿပီး အခုအခါမွာေတာ့ ၄၁ ရာခုိင္ႏႈန္း ေလ်ာ့က်သြားပါၿပီ။

၂၀၁၄ ခုႏွစ္မွာ ေအအိုင္ဒီအက္စ္နဲ႔ ဆက္ႏြယ္တဲ့ ေရာဂါေၾကာင့္ လူေပါင္း ၁ ဒသမ၂ သန္း ေသဆံုးခဲ့ပါတယ္။

၂၀၀၅ ခုႏွစ္က ေသဆံုးသူ ၂ သန္း ရွိပါတယ္။ အိႏၵိယႏုိင္ငံသူ ဗီနာလည္း ၂၀၀၀ ျပည့္ႏွစ္မွာ အိပ္ခ်္အိုင္ဗီြ ကူးစက္ခံရတာ သိရွိခဲ့ၿပီး ၂၀၀၄ ခုႏွစ္မွာ ေဆး၀ါးေစာင့္ေရွာက္မႈ ရရွိခဲ့ပါတယ္။

အရင္တုန္းက ဘ၀က အဓိပၸာယ္မဲ့သလို ခံစားခဲ့ရေပမယ့္ အခုေတာ့ ေရာဂါဟာ ထင္သေလာက္ မဆုိးပါဘူးလို႔ သူက ေျပာပါတယ္။

ကေမၻာဒီးယားႏိုင္ငံက ေဖ်ာ္ေျဖေရးလုပ္ငန္းမွာ အလုပ္လုပ္သူ ၃၀၀၀၀ ရွိပါတယ္။ အမ်ားစုက အမ်ဳိးသမီးငယ္ေတြျဖစ္ၿပီး သူတို႔ဟာ အိပ္ခ်္အိုင္ဗီြ ကူးစက္ႏုိင္ေျခ ျမင့္မားၾကပါတယ္။

သူတို႔ထဲက ၃ ပံု ၁ ပံုေလာက္ဟာ အိပ္ခ်္အိုင္ဗီြ ကူးစက္ခံထားရသလား၊ ကင္းစင္းသလား ဆုိတာကိို မသိၾကပါဘူး။

အခုေနာက္ပိုင္းမွာ က်န္းမာေရးအသိ ျမင့္မားလာတာနဲ႔အမ်် သူတို႔ကိုယ္တုိင္က အန္ဂ်ီအို ဖြဲ႔ၿပီး စစ္ေဆးၾကဖို႔ ပညာေရး အစီအစဥ္ကို လုပ္ေဆာင္လာၾကပါတယ္။

အိပ္ခ်္အိုင္ဗီြနဲ႔ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ေရာဂါ ထိန္းခ်ဳပ္ေရးအတြက္ အသံုးျပဳတဲ့ ရန္ပံုေငြ ပမာဏဟာလည္း ၂၀၀၁ ခုႏွစ္က ေဒၚလာ ၅ ဘီလီယံ မျပည့္ေပမယ့္ ၂၀၁၅ မွာ ၂၂ ဘီလီယံအထိ ရွိလာပါတယ္။

ဒီၾကားထဲမွာ နယ္စည္းမျခား ဆရာ၀န္မ်ား အဖြဲ႔ကလညး္ တကမၻာလံုးမွာ အိပ္ခ်္အိုင္ဗီြနဲ႔ အသက္ရွင္ေနတဲ့ လူ ၃၇ သန္းနီးပါးထဲက ထက္၀က္ေလာက္ဟာ ေဆး၀ါး ေစာင့္ေရွာက္မႈ မရၾကေသးဘူးလို႔လည္း သတိေပးထားပါတယ္။

DVB - ၂၀၃၀ တြင္ ေအအုိင္ဒီအက္စ္ေရာဂါ တကမာၻလုံး တားဆီးႏုိင္မည္ဟု ကုလေျပာ