My wife has a question on regarding Menstruation. She has a little menstruation for 3 days at the middle of menstruation cycle mostly. What can effects be for us? Secondly how can she know when ovulate? Are Ovulation tests accurate?

အမ်ိဳးသမီးေတြ Mid cycle bleeding လလယ္ရက္မွာ ေသြးဆင္းတာ ၃ ေယာက္မွာ ၁ ေယာက္ ျဖစ္တတ္ၾကတယ္။ ေရာဂါရယ္လို႔ မဟုတ္တာ မ်ားတယ္။ သားအိမ္ဝ၊ ဗဂ်ိဳင္းနား၊ တျခားေနရာ ဘယ္ကလာတယ္ဆိုတာကို ခြဲျခားရမယ္။ ဒီေသြးက သားအိမ္အထဲျဖစ္ျဖစ္၊ သားအိမ္အဝကျဖစ္ျဖစ္ လာႏိုင္တယ္။ မ်ိဳးဥအိမ္ကေနလာတာလဲ မျဖစ္ဘူး မေျပာႏိုင္ပါ။ ရာသီ စဆင္းျပီး၊ ၁ဝ ရက္နဲ႔ ၁၅ ရက္ၾကား ဆင္းတာ မ်ားတယ္။ အတြင္းခံကို စြန္းယံုေလးကေန မ်ားမ်ားလဲ ဆင္းႏိုင္သလို ခဏေလးကေန ၂-၃ ရက္အထိ ၾကာတတ္တယ္။ အေရာင္က အနီ၊ အညိဳ၊ ပန္းေရာင္နဲ႔ အက်ိအခြ်ဲပါ ေရာတတ္တယ္။

ၾကားရက္ ေသြးဆင္းတာကို ျဖစ္ေစႏိုင္တဲ့ အေၾကာင္းေတြ အမ်ားၾကီးရွိတယ္။
1. Ovulation bleeding မ်ိဳးဥထြက္ခ်ိန္၊
2. ကိုယ္ဝန္တား-စားေဆး၊
3. IUCD ကိုယ္ဝန္တား-ပစၥည္း၊
4. လည္ပင္းၾကီး-ေဟာ္မုန္းနဲတာ၊
5. သေႏၶတည္ခါစ၊
6. ကိုယ္ဝန္ပ်က္တာ၊
7. Estrogen (အီစထိုဂ်င္) ေဟာ္မုန္းေဆးေပးေနသူ အစပိုင္းနဲ႔ အဆံုးရက္ေတြ၊
8. Endometriosis သားအိမ္ေရာဂါ၊
9. Uterine fibroids သားအိမ္အလံုး၊
10. လိင္ကတဆင့္ ကူးစက္ ေရာဂါေတြ၊
11. စိတ္ဖိအားမ်ားတာ၊
12. ေသြးဆံုးခါနီး၊
13. Cervical polyps သားအိမ္ဝမွာ အညွာပါ-အလံုးရွိတာ၊
14. Cervical erosion သားအိမ္ဝေရာဂါ၊
15. ဗဂ်ိဳင္းနာ၊ သားအိမ္၊ မ်ိဳးဥအိမ္မွာ Cysts အလံုးရွိတာ၊
16. ေမြးလမ္း ထိခိုက္မိတာ၊
17. ဗဂ်ိဳင္းနားထဲ ပစၥည္းတခုခု က်န္ရစ္တာ၊
18. ကင္ဆာ။

အမ်ားဆံုး ျဖစ္တာက Ovulation bleeding မ်ိဳးဥထြက္ခ်ိန္မွာ သူျဖစ္လာရာအိတ္ Follicle ကေန မ်ိဳးဥ ေပါက္ထြက္ခ်ိန္မွာ ျဖစ္တယ္။ ၂-၃ နာရီေလာက္ကေန ၁-၂ ရက္အထိ ၾကာတတ္တယ္။ တခ်ိဳ႕မွာ နာတာနဲ႔ တြဲေနတယ္။ မ်ိဳးဥထြက္ခါနီး (အီစထိုဂ်င္) ေဟာ္မုန္း မ်ား-နည္းရာကေန သားအိမ္ အတြင္းနံရံ ပါးလို႔ ဆင္းတာပါ။ ဒါ့ေၾကာင့္ဆိုရင္ Estrogen ေပးလို႔ ေပ်ာက္တယ္။ တျခား အေၾကာင္းေတြလဲ ရွိႏိုင္တယ္။ Progesterone ေဟာ္မုန္း နဲေနရင္ ရက္ၾကာၾကာ ဆင္းႏိုင္တယ္။ အဲလို အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ ကေလးရဘို႔ အခြင့္အလမ္း နဲျပီး ကိုယ္ဝန္လဲ ပ်က္တတ္တယ္။ Oral Contraceptives ကိုယ္ဝန္တား စားေဆးေၾကာင့္ဆိုရင္ အစနဲ႔အဆံုးမွာ ဆင္းတတ္တယ္။ မ်ားေသာအားျဖင့္ ဒီေဆးမ်ိဳးကို ေသာက္ဘူးခါစ ပဌမလေတြမွာ ျဖစ္တယ္။ ေဆးေသာက္ခ်ိန္ လြဲသြားရင္လဲ ျဖစ္တယ္။

အေရးေပၚ ေဆးကုရာတာ ရွားေတာ့ ရွားတယ္။ လိုအပ္ရင္ေတာ့ ေဆးကုရမယ္။
• ေသြးဆင္းမ်ားသူ တခ်ိဳ႕ကို Estrogen (Conjugated) 25 mg IV ထိုးေပးရတယ္။ ဒါမွမဟုတ္ စားေဆး 2.5 mg တေန႔ ၄ ၾကိမ္ေပးမယ္။ ေသြးရပ္သြားရင္ Medroxy-progesterone 10 mg/d ကို ၇-၁ဝ ရက္ ဆက္ေပးမယ္။
• တခ်ိဳ႕ကို အမ်ားဆံုးသံုးတဲ့ Combination Oral Contraceptive ေဟာ္မုန္းႏွစ္မ်ိဳးတြဲ ကိုယ္ဝန္တား စားေဆး ေပးတယ္။ ေဆးထဲမွာ 1-0.75 mg Norethindrone နဲ႔ 0.035 mg Ethinylestradiol ပါတယ္။
    - တရက္မွာ ေဆး ၄ ျပား၊ ၇ ရက္ ေပးတယ္။ ဒါမွမဟုတ္
    - ၄ ျပား ၂ ရက္၊ ၃ ျပား ၂ ရက္၊ ၂ ျပား ၂ ရက္၊ ၁ ျပား ၂ ရက္နည္းနဲ႔ ေပးတယ္။
• Medroxyprogesterone (Provera) ေခၚတဲ့ Progestin (Progesterone) ေဟာ္မုန္းေဆးေပႏိုင္တယ္။ ဒီေဆးက မ်ိဳးဥ ပံုမွန္ထြက္ေစတဲ့ေဆး ျဖစ္တယ္။ 10 mg/day ကို ၁ဝ ရက္ေပးမယ္။ ဒါေပမဲ့ OG ကေပးမွသာ ေသာက္ပါ။ ေဆးရပ္လိုက္ေတာ့ ေသြးဆင္းတတ္လို႔။ ကင္ဆာ မရွိတာ ေသျခာမွလဲ ေပးရတယ္။
• တခ်ိဳ႕ကို D and C သားအိမ္ျခစ္ေပးရတယ္။

အမ်ိဳးသမီးေတြ Puberty အရြယ္ေရာက္ကတည္းက Menopause ေသြးဆံုးတဲ့ အရြယ္အထိ Ovum မ်ိဳးဥကခု လတိုင္း ထြက္တယ္။ လစဥ္ မ်ိဳးဥထြက္-မထြက္ စမ္းသပ္တဲ့ ကရိယာကို Ovulation Predictor Kits လို႔ေခၚတယ္။ ထြက္ျပီး ၂၄ နာရီအထိ ခံတယ္။ လအလယ္မွာ မ်ိဳးဥထြက္တဲ့ Ovulation ျဖစ္ဘို႔ Luteinizing hormone (LH) ေဟာ္မုန္းနဲနဲ ပိုထြက္ လာရတယ္။ Ovulation Tests ဆိုတာက ဒါ ျဖစ္-မျဖစ္ စမ္းရတာပါ။
• ကိုယ္ဝန္ ရွိ-မရွိ စမ္းတဲ့ hCG pregnancy test နဲ႔ မတူပါ။ ကိုယ္ဝန္ကို စမ္းရင္ မနက္ခင္းသြားတဲ့ ဆီးကို စမ္းတာ ေကာင္းေပမဲ့ မ်ိဳးဥထြက္တာ စမ္းရင္ေတာ့ ေန႔ ၂ နာရီေလာက္ သြားတဲ့ဆီးက အေကာင္းဆံုးျဖစ္တယ္။ မနက္ ၁ဝ နာရီ ေနာက္ပိုင္းသြားတဲ့ဆီးလဲ ရပါတယ္။
• ေန႔ဆက္ စမ္းရတာမို႔ အခ်ိန္တူမွာ စမ္းပါ။
• ဆီးစမ္းမဲ့အခ်ိန္ မတိုင္ခင္ ၂ နာရီေလာက္မွာ ေရ-အရည္ ေလ်ာ့ေသာက္ပါ။
• ကိုယ့္ရာသီခြင္ကိုသိပါ။ ရာသီေသြးစဆင္းတဲ့ ပဌမေန႔ကေန ေနာက္တလအတြက္ ဆင္းမဲ့ေန႔ မတိုင္ခင္ရက္အထိ ျဖစ္တယ္။
• စမ္းသပ္မဲ့လ မတိုင္ခင္ လအနည္းငယ္အတြင္းက ရာသီခြင္ကို မွတ္ပါ။ ဘယ္ရက္မွာ မ်ိဳးဥ ထြက္ႏိုင္တယ္ ဆိုတာ ခန္႔မွန္႔ႏိုင္မယ္။
• LH surge ေဟာ္မုန္း တက္လာခ်ိန္ေနာက္ ၁၂-၄၈ (ပ်မ္းမွ် ၃၆) နာရီအတြင္းမွာ မ်ိဳးဥထြက္ပါမယ္။
• ကေလးရခ်င္သူမ်ားဆိုရင္ LH surge ေဟာ္မုန္း တက္တဲ့ရက္ကေန ၃ ရက္အတြင္း အတူေနသင့္ၾကတယ္။
• ကိုယ္ဝန္ကို စမ္းတဲ့အခါ မ်ဥ္းေၾကာင္းက ခပ္မံႈမံႈေပၚေနတာကိုလဲ အေပါင္းလကၡဏာလို႔ သတ္မွတ္ႏိုင္ေပမဲ့ မ်ိဳးဥ စမ္းတာမွာေတာ့ မံႈေနတာကို အႏုတ္လကၡဏာလို႔ သတ္မွတ္တယ္။
• Basal Body Temperature (BBT) ဆိုတဲ့ အၾကမ္းဖ်ဥ္းနည္း တခုရွိတယ္။ မနက္အိပ္ရာထ ကိုယ္ပူခ်ိန္ တိုင္းနည္းကလဲ LH surge ေဟာ္မုန္းမ်ားလာတာကို သိႏိုင္တာ ျဖစ္တယ္။ သိပ္မတိက်ဘူး။
• Clomid ဆိုတဲ့ Fertility drug ကေလးရဘို႔ေပးတဲ့ေဆး Clomiphene citrate ေသာက္ေနျပီး၊ မ်ိဳးဥထြက္တာကို ရက္သိပ္ေစာျပီး စမ္းရင္ False positives မမွန္တဲ့ အေပါင္းလကၡဏာ ျပတတ္တယ္။
• ခန္႔မွန္းရက္ထက္ ၂ ရက္ေစာျပီး ေန႔တိုင္း စမ္းသင့္တယ္။ ရာသီလာျပီး ၁၃ ရက္ကေန ၂ဝ ရက္အတြင္း ျဖစ္ဘို႔ မ်ားတယ္။ ၁၁ ရက္ကစစမ္းျပီး ၂ဝ ရက္ေနာက္ဆို မစမ္းပါနဲ႔ေတာ့။ ေနာက္တလၾကမွ ျပန္စမ္းပါ။
• တလမွာ ၅ ရက္စမ္းသူ ၈ဝ% နဲ႔ ၁ဝ ရက္ၾကာစမ္းသူ ၉၅% မွန္ႏိုင္တယ္။
• အေပါင္းလကၡဏာ ျပတာနဲ႔ ဆက္စမ္းစရာ မလိုပါ။
• ဒီစမ္းသပ္ကရိယာဟာ ၉၉% စိတ္ခ်ရတယ္။
• Cassettes အမ်ိဳးအစားက Strips ထက္ေကာင္းတယ္။
• အိႏၵိယမွာ ၅ ခုပါ Cassette ကို ၁၄၅ဝ ရူးပီးေပးရတယ္။ ေဆးဘူးတခုထဲမွာ Cassette တခု၊ Pipette တခုနဲ႔ အထားခံေအာင္ စမ္းရာမွာမလိုအပ္တဲ့ Desiccant ဆိုတာပါတယ္။
• ၃ မိနစ္နဲ႔ အေျဖထြက္တယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ (၁၃-၂-၂ဝ၁၁)

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ - ၾကားရက္ေသြးဆင္းတာ နဲ႔ မ်ိဳးဥထြက္တာ ေသျခာခ်င္တယ္