ဆက္ဆံမႈ မျပဳခင္ကတည္းက ကိုယ့္ကိုယ္ကို ယံုၾကည္စိတ္ နည္းေနရင္၊ ျဖစ္မွျဖစ္ပါ့မလား၊ ေရာဂါရမွာလား၊ ကိုယ္ဝန္ရသြားမွာလား၊ သူမ်ားေတြ သိသြား-ျမင္သြားမွာလား၊ အထင္ေသးသြားမွာလား၊ မုန္းသြားမွာလား စိုးရိမ္ေနရင္ အလုပ္မျဖစ္ႏိုင္ပါ။

ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ေ၀ဒနာသည္ ၂၄၀,၀၀၀ ရွိၿပီး ယခုႏွစ္တြင္ ေသြးျဖဴဥ CD ၄,၃၅၀ အဆင့္တြင္ စတင္ ေဆးတုိက္ ရမည္ဟူေသာ ႏုိင္ငံတကာစံႏႈန္းသစ္ ေၾကာင့္ ေဆး၀ါးလုိအပ္ေနသူ ၇၀,၀၀၀ မွ ၁၂၀,၀၀၀ ဦးအထိ တုိးျမင့္လာခဲ့သည္။

က်န္းမာၾကတဲ့ လင္-မယားေတြဟာ အကာအကြယ္၊ အတားအဆီးမပါဘဲ လင္-မယားဆက္ဆံမႈျပဳၾကရင္ ၂၅-၃ဝ% ကိုယ္ဝန္ ရေစႏိုင္တယ္။

“ကြ်န္ေတာ္တုိ႔အဖြဲ႕က ျမန္မာ တစ္ႏုိင္ငံလုံးမွာရွိတဲ့ အိပ္ခ်္အုိင္ဗြီ၊ ေအအုိင္ဒီအက္စ္ ေရာဂါကာကြယ္၊ ကုသေရး၊ ျပဳစုေစာင့္ေရွာက္ေရး လုပ္ငန္းမ်ားကုိ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေနတဲ့ ျပည္တြင္းလူမႈေရးအဖြဲ႕စည္း ၁၃၂ ခု ပူးေပါင္းဖြဲ႕စည္းထားတဲ့ အဖြဲ႕အစည္း ကြန္ရက္ တစ္ခုပါ။

လိင္လမ္း ၾကြက္ႏို႔ကို HPV 6 နဲ႔ 11 ဗိုင္းရပ္စ္ေတြေၾကာင့္ျဖစ္ရတာ ၉ဝ% ရွိတယ္။ မ်က္စိ၊ ႏွာေခါင္း၊ ပါးစပ္နဲ႔ လည္ေခ်ာင္းေတြမွာလဲ ဒီပိုးေတြကေန ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။ ေယာက္်ား လိင္အဂၤါ ထိပ္ပိုင္းအေရျပားနဲ႔ မိန္းမ (ဗဂ်ိဳင္းနား) ေပါက္ အနီးအနား၊ စအိုလမ္းသံုးသူ ေယာက္်ား-မိန္မဆိုရင္ စအိုေနရာေတြမွာ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။

အမ်ိဳးသမီးကိုယ္တိုင္ လုပ္ႏိုင္တဲ့နည္း (၃) နည္းရွိတယ္။ ဒါေပမဲ့ အတန္အသင့္ စိတ္ခ်ရတာမို႔ လိုအပ္ရင္သံုးႏိုင္တဲ့ အရံအတားနည္း၊ အေရးေပၚနည္းက အဆင္သင့္ရွိေနရမယ္။

အေမရိကားမွာ ၂ဝဝဝ မွာစသံုးေနတယ္။ ေဆးတခါတည္းထည့္ျပီးသား ေဆးထိုးအပ္ေတြကို စိတ္မခ်ရလို႔ ၂ဝဝ၂ မွာ ျပန္သိမ္းခဲ့ေသးတယ္။ ၂ဝဝ၃ ကထုတ္တာေတြကို စိတ္ခ်လက္ခ်သံုးေနတယ္။

ပ်ိဳ႕-အန္၊ ေခါင္းကိုက္၊ ရင္သားတင္း-နာ၊ လိင္စိတ္နည္း၊ ေခါင္းမူး၊ ေဆးစေသာက္ဘူးသူေတြ တလ၊ ႏွစ္လမွာ ရာသီရက္ မမွန္ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ရွားရွားပါးပါး ျဖစ္ႏိုင္တာေတြကေတာ့ ေသြးဖိအားတက္၊ ႏွလံုး၊ ေသြးေၾကာ ပိတ္၊ အသဲကင္ဆာ၊ သည္းေျခအိတ္ေက်ာက္ေတြ ျဖစ္တတ္တယ္။

အတူေနတဲ့အခါ သူ႔ရဲ႕ သုတ္ရည္ဟာ သမီးထဲကို မဝင္ဘဲ ျပန္ထြက္ပါတယ္။ ေတာ္ေတာ္ မ်ားမ်ား ျပန္ထြက္တဲ့အတြက္ အဲဒါဟာ ပံုမွန္ပဲလား၊ ပံုမွန္မဟုတ္ဘူးလားဆိုတာ သိခ်င္လို႔ပါ။ ဘာေၾကာင့္ အဲလုိျဖစ္တာပါလဲ။

ရာသီတလကို ေသြးစဆင္းေန႔ကေန တြက္တယ္။ တလဆိုတာ ၂၈ ရက္ကေန ၃၂ ရက္အထိရွိႏိုင္တယ္။ မ်ိဳးဥထြက္တာ လလည္ရက္မွာ အမ်ားဆံုးျဖစ္ေပမဲ့ ၁၁ ရက္ကေန ၂၁ ရက္အတြင္းမွာ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။

Clomiphene ေဆးကို ၆ လေသာက္ေပမဲ့ မထူးျခားေသးရင္ ဆရာဝန္က ေဟာ္မုန္း ထိုးေဆး ညႊန္းမယ္။ ေဆးအမ်ိဳးမ်ိဳး ရွိတယ္။ ထိေရာက္ပါတယ္။ ဒီနည္းနဲ႔ မ်ိဳးဥထြက္သူ တဝက္က ကေလးရၾကတယ္။ ေဟာ္မုန္း ထိုးေဆးေၾကာင့္လဲ ကေလးအမႊာရေစႏိုင္တယ္။

ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ART ေဆးဝါး အမ်ားဆံုး ေထာက္ပံ့ေပးေနသည့္ ျပင္သစ္အေျခစိုက္ နယ္စည္းမျခား ဆရာဝန္မ်ား အဖြဲ႔ MSF ၏ အဆိုပါ အစီရင္ခံစာအရ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ HIV ပိုး ကူးစံခံထားရသူ၏ သံုးပံုႏွစ္ပံုမွာ ကုသရန္ ေဆးဝါး မရရွိၾကေသးေၾကာင္း ဆိုသည္။