အရင္တုန္းကလို ပုန္းလွ်ိဳး မဟုတ္ၾကေတာ့ဘူး၊ ထံုးစံအတိုင္း ဘယ္ကိစၥမ်ိဳးမွာမဆို သတိနဲ႔ မထိန္းရင္ တစ္ဘက္စြန္း ဆိုတာ ေရာက္တက္စျမဲပဲ။ အဲဒီ အခ်ိန္ေလာက္မွာ “ေဂး” ေတြဟာ ေတာ္ေတာ္ပဲ ပရမ္းပတာ ထၾကြခဲ့ၾကတယ္။ အေမရိကန္မွာ ဆိုရင္ ဆန္ဖရန္စစၥကိုနဲ႔ နယူးေယာက္ျမိဳ႕ဟာ ဒီ “ေဂး” ဦးေရမ်ားျပီး သူတို႔ က်က္စားရာ ထင္ရွားတဲ့ ျမိဳ႕ေတာ္ၾကီး ၂ ျမိဳ႕ ျဖစ္တယ္။

ဒီလိုနဲ႔ စမ္းသပ္မႈေတြ လုပ္ရင္း လုပ္ရင္းနဲ႔ ေနာက္ထပ္ ေပၚေပါက္လာတဲ့ လကၡဏာေတြကို လကၡဏာအရ သက္သာရာ ရေအာင္ အမ်ဳိးမ်ဳိး ကုၾကတယ္။ ဒါေပမယ့္ မရပါဘူး။ ဆံုးသြားရွာတယ္။ သူဆံုးခါနီးက်မွ အေျဖေပၚလာေတာ့တယ္။ သူ႔မွာျဖစ္ေနတဲ့ ေရာဂါဟာ ေရာဂါသစ္ျဖစ္တဲ့ AIDS ပဲတဲ့။ သူေရာဂါရလာပံုကေတာ့ သူ႔ကို သြင္းေပး လိုက္တဲ့ ေသြး ပစၥည္းထဲမွာ ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးပါလာလို႔ပဲ။ ဒီေသြးပစၥည္းဟာ လူအမ်ားစုဆီက ရထားတာဆိုေတာ့ ဘယ္တစ္ဦးဆီက ဗိုင္းရပ္စ္ပိုး ရလိုက္တယ္ ဆိုတာေတာ့ မသိရေတာ့ဘူး။

သားအိမ္ေခါင္းကင္ဆာ ၈၅ ရာခုိင္ႏႈန္း ျဖစ္ပြားလ်က္ ရွိသည့္ ဖြံ႕ၿဖိဳးဆဲ ႏုိင္ငံမ်ားတြင္ သံုးႀကိမ္ထုိးရမည့္ HPV ကာကြယ္ေဆး၏ ကုန္က်စရိတ္မ်ားကုိ ေလွ်ာ့ခ်ႏုိင္ျခင္းေၾကာင့္ အလြန္ အေရးပါေသာ ေတြ႕ရွိမႈ တစ္ခုျဖစ္ႏုိင္ေၾကာင္း ေမရီလန္း တကၠသိုလ္၊ ကင္ဆာႏွင့္ မ်ိဳးဗီဇဌာနမွ သုေတသီ ျဖစ္သူ Mahboobeh Safaeian မွ ေျပာၾကားထားသည္။

ကြ်န္ေတာ္တို႔ႏိုိုင္ငံမွာ ႏိုင္ငံရဲ႕ ယဥ္ေက်းမႈ၊ ဘာသာေရး၊ ႏိုင္ငံေရး၊ က်န္းမာေရး၊ စီးပြါးေရး အေျခအေနေတြနဲ႔ ကိုက္ညီတာေတြကို ျမန္မာႏိုင္ငံ သားေတြ ကိုယ္တိုင္ကေန တိုင္ပင္ေဆြးေႏြးတာေတြ အဆင့္ဆင့္လုပ္ၾကျပီးမွ အေကာင္းဆံုးကို ဆန္ကာတင္ ေရြးသင့္ပါတယ္။ ဒီအေရးကိစၥမွာ တိုင္းတပါးသားေတြ ဆီက အၾကံဥာဏ္ အကူအညီမလို ဘူးထင္ပါတယ္။

ကုလသမဂၢ၏ HIV/AIDS ေဝဒနာ ခံစားေနရသူမ်ား ခြဲျခား ဆက္ဆံမႈ ပေပ်ာက္ေရး ကိုယ္စားလွယ္လည္း ျဖစ္သူ အမ်ဳိးသား ဒီမိုကေရစီ အဖြဲ႕ခ်ဳပ္ ဥကၠ႒ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္သည္ ကုလသမဂၢ HIV/AIDS ပေပ်ာက္ေရး ညီလာခံ တက္ေရာက္ရန္ ၾသစေၾတးလ် ႏိုင္ငံသို႔ ႏိုဝင္ဘာလ အတြင္း သြားေရာက္မည္ ျဖစ္ေၾကာင္း NLD ပါတီထံမွ သိရွိရသည္။

“အခန္းထဲေရာက္တာနဲ႔ ေကာင္မေလးက ေနမွာလား၊ ႏွိပ္ေတာ့ မႏွိပ္တတ္ဘူးေနာ္လို႔ ေျပာတယ္။ တခါေနရင္ က်ပ္ ၈ ေထာင္နဲ႔ ၁ ေသာင္းေလာက္ ေတာင္းတတ္တယ္။ တနာရီ ဆက္ရွင္ေၾကးနဲ႔ဆို တခါသြားရင္ က်ပ္ ၁၅၀၀၀ ေလာက္ ကုန္တယ္။ အဲဒါေတာင္ တေခါက္ပဲ လိင္ဆက္ဆံလုိ႔ရမွာ။ ဒါေပမယ့္ အဲဒီက ေကာင္မေလးေတြက ကြန္ဒံုးမပါဘဲနဲ႔ လံုး၀မေနဘူး” လို႔ သူက ဆိုတယ္။

လိင္ပညာေပး အသိနဲ႔ပတ္သက္လုိ႔ေတာ့ လိင္လုပ္သားငယ္အမ်ားစုဟာ ကြန္ဒံုး အကာအကြယ္ အသံုးျပဳတာရွိၾကေပမယ့္ ေဖာက္သည္ ေတြရဲ႕ အလုိ လိုက္ရတာေတြလည္း ရွိပါတယ္လုိ႔ သိရပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ လိင္လုပ္သား ထက္၀က္ေက်ာ္က HIV ပုိး ရွိ၊ မရွိ စစ္ေဆးမႈ မလုပ္ဘူးၾကဘဲ HIV ေရာဂါ ကူးစက္ခံရမႈ အႏၱရာယ္ က ေတာ့ လိင္လုပ္သားေတြမွာ စုိးရိမ္စရာေကာင္းတဲ့ အေျခအေနရွိတယ္လို႔ မစၥတာ ဂ်ရက္ ေဒးဗစ္က ဧရာ၀တီ ကုိ ရွင္းျပပါတယ္။

HIV ေ၀ဒနာရွင္ ဦးစရကိုက ျမိဳ႕နယ္ေပါင္း ၂၅၅ ျမိဳ႕သို႔ တစ္ကိုယ္ေတာ္ စက္ဘီးစီးနင္း သြားေရာက္၍ ခုခံအား က်ဆင္းမွဳ ကူးစက္ေရာဂါ ေ၀ဒနာရွင္မ်ား သက္တမ္းေစ့ေနနိုင္ေရး အတြက္ အၾကံျပဳ ေဆြးေႏြးခ်က္မ်ား ျပဳလုပ္ သြားမည္ဟု သိရသည္။ စေနေန႔က နာေရးကူညီမွဳအသင္း (ရန္ကုန္) တြင္ က်င္းပသည့္ ခရီးစဥ္ မိတ္ဆက္ပြဲ၌ ကုိးနွစ္ၾကာ HIV ႏွင့္ ေနထုိင္ခ့ဲသည့္ ဦးစရကိုက ေျပာၾကားခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။

က်န္းမာေရး ဝန္ႀကီးဌာနႏွင့္ မိတ္ဖက္ အရပ္ဘက္ အဖြဲ႕အစည္းမ်ား ေထာက္ပံ့ေပးေနေသာ HIV/AIDS ေဝဒနာ ရွင္မ်ားသည္ ၂၀၁၂ ခုႏွစ္တြင္ ၅၃,၇၀၉ ဦးႏွင့္ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္တြင္ ၆၀,၆၁၈ ဦးတို႔ ျဖစ္ေၾကာင္း၊ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ART ေဆးေသာက္သုံးရန္ ႏွစ္စဥ္ လိုအပ္သူ ဦးေရသည္ ၁၂၅,၀၀၀ ဝန္းက်င္ ရွိေၾကာင္း အမ်ဳိးသား ခုခံအားက်ဆင္းမႈ ကူးစက္ေရာဂါ တိုက္ဖ်က္ေရး စီမံကိန္းအရ သိရသည္။

က်န္းမာေရး ဝန္ႀကီးဌာနက သုံးစြဲမည့္ DF Based ေဆးဝါးမ်ား၏ အနိမ့္ဆုံး တန္ဖိုးသည္ တစ္ႏွစ္လွ်င္ အေမရိကန္ ေဒၚလာ ၁၂၀ မွ ၁၄၀ ထိရွိေၾကာင္း၊ ယင္းေၾကာင့္ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္တြင္ AIDS ေဝဒနာရွင္ တစ္ေထာင္ေက်ာ္ ကိုသာ ယင္းေဆးဝါးမ်ား ပံ့ပိုးခဲ့ေၾကာင္း လက္ေထာက္ ညႊန္ၾကားေရးမွဴး ေဒါက္တာ ထြန္းညႊန္႔ဦးက The Voice သို႔ ေျပာၾကားသည္။

Here is a posting on a photo essay on tuberculosis in Myanmar. It appears that some people portrayed have both tuberculosis and HIV. It may be a bit ‘image heavy’ to be seen easily in browsers in the country. But please notice how both patients and health care providers are portrayed in a positive light. […]