လိက္ကတဆင့္ ကူးစက္မႈက အမ်ားဆံုးျဖစ္တယ္။ ျမန္မာျပည္ရဲ႕ တရားဥပေဒအရ လိင္နဲ႔ အသက္ေမြးမႈဟာ ရာဇဝတ္မႈျဖစ္တယ္။ ရန္ကုန္ျမိဳ႕ တခုတည္းမွာ လိင္လုပ္ငန္း ဖြင့္ထားတဲ့ ေနရာေပါင္း ၁ဝဝဝဝ ေက်ာ္ ရွိတယ္။ လုပ္ကိုင္ေနသူေတြနဲ႔ လာေရာက္သူေတြထဲက ၇ဝ-၉ဝ% မွာ လိင္ကတဆင့္ ကူးစက္ေရာဂါေတြ ရွိေနၾကတယ္။ HIV စမ္းသပ္မႈလုပ္ထားသူ ၂၅% ထက္နည္းတယ္။

ခန္႔မွန္းလို႔လည္း သိပ္ေတာ့ မလြယ္ဘူး။ ဒါေပမယ့္ ဒီကိစၥမွာ ထည့္ၿပီးတြက္ရမယ့္ အေၾကာင္းအျခင္းရာ တခ်ိဳ႕ေတာ့ ရွိေနပါတယ္။ AIDS ဟာ သန္တုန္း ျမန္တုန္းျဖစ္တဲ့ တုိင္းျပည္တစ္ျပည္ရဲ႕ ထုတ္လုပ္မႈ စြမ္းအင္လို႔ ေခၚရမယ့္ လူငယ္လူရြယ္ေတြမွာ ျဖစ္တယ္။ ဒီေတာ့ လူေတြဟာ အသက္ခပ္ငယ္ငယ္မွာ ေသကုန္ၾကရင္ တိုင္းျပည္တစ္ျပည္ရဲ႕ ထုတ္လုပ္မႈ စြမ္းအားနဲ႔ ဝင္ေငြ ဘယ္လိုျဖစ္သြားမလဲ။

အခ်မ္းသာဆံုး အေမရိကန္ရဲ႕ လူနည္းစုေတြဟာ တတိယ ကမၻာလို႔ေခၚတဲ့ မဖြံ႕ၿဖိဳးေသးတဲ့ အေျခအေန လူေနမႈ အဆင့္မွာပဲ ရွိေနေသးတယ္ ဆိုတာကုိ ျပေနတာပါပဲ။ ဒါေၾကာင့္ ဖြံ႕ၿဖိဳးစ တုိင္းျပည္ေတြ အထူးသျဖင့္ ျမန္မာလို ဖြံ႕ၿဖိဳးမႈကုိ ျဖဳန္းခနဲ ဒိုင္းခနဲ အရွိန္ခပ္ျပင္းျပင္းနဲ႔ လုပ္ၾကမယ့္ ေနရာေတြမွာ ခ်မ္းသာတဲ့ လူေတြဟာ သိသိသာသာ ပိုၿပီး ခ်မ္းသာၾကၿပီး ဆင္းရဲတဲ့ သူေတြဟာ ပိုၿပီး ဆင္းရဲလာလို႔ ကြာဟခ်က္ဟာ ႀကီးသထက္ ႀကီးလာမွာပဲ။

ေယာက်္ားေလးရဲ႕ သုက္ရည္ထဲက သုက္ပိုးဟာ ခႏၶာကိုယ္အျပင္ဘက္မွာ အခ်ိန္ဘယ္ေလာက္ၾကာၾကာ ေနႏိုင္ပါသလဲ။ တကယ္လို႔ သုက္ပိုးဟာ ခႏြာကိုယ္ အျပင္ဘက္ေရာက္ျပီး အခ်ိန္ နည္းနည္းၾကာမွ မိန္းမ အဂၤါထဲကို လက္ကေနတဆင့္ အနည္းငယ္ ကပ္ပါသြားခဲ့ရင္ေရာ ကိုယ္ဝန္ ရႏိုင္ပါသလား။ – Sperm သုက္ပိုးက ဘယ္မွာေနတာလဲ သိရမယ္။ သူတို႔ေနစရာ အပၚမွာ မူတည္ျပီး ဘယ္ေလာက္ၾကာၾကာ ရွင္ႏိုင္သလဲ ကြာျခားတယ္။ – သုက္ရည္ကို အမ်ိဳသမီးရဲ႕ ဗဂ်ိဳင္းနားထဲမွာ ထုတ္လႊတ္ရင္ အၾကာဆံုး အသက္ရွင္ေနႏိုင္တယ္။ ဗဂ်ိဳင္းနား၊ သားအိမ္အဝနဲ႔ သားမအိမ္ထဲ၊ သားအိမ္ျပြန္ေနရာေတြမွာ ၃ ရက္ကေန ၅ ရက္အထိ ရွင္ေနၾကမယ္။ – ဒါေၾကာင့္ အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ တလမွာ တရက္တည္းမွာသာ မ်ိဳးဥက ထြက္ေပမဲ့ မ်ိဳးဥမထြက္ခင္ သုက္ပိုးေတြက […]

လိင္ဆက္ဆံရာ အသံုးျပဳတဲ့ ေနရာမွန္သမွ်မွာ ေရာဂါရတယ္။ လိင္အဂၤါ၊ ပါးစပ္၊ စအို။ ေနာက္ၿပီး မေအကေန ကေလး။ မူးယစ္ေဆး ေသြးျပန္ေၾကာ ထိုးနည္းေတြကေနလဲ ကူးႏိုင္တယ္။ လိင္အဂၤါေတြမွာသာ မဟုတ္ဘဲ တျခားေနရာေတြမွာပါ ေရာဂါရတတ္တယ္။ အဲလိုျဖစ္တာေတြကပိုဆိုးတယ္။ Systemic STDs တကိုယ္လံုးကို ျပန္႔တဲ့အဆင့္လို႔ ေခၚတာေတြက HIV, Hepatitis B (ဘီ) ပိုး၊ Hepatitis C (စီ) ပိုးနဲ႔ Herpes လိင္လမ္းေရယံုေတြ ျဖစ္တယ္။

ကေလးမွာ AIDS မပါလာဘူး၊ မရွိဘူးဘဲ ထားဦး၊ (AIDS ရွိသူ အေမတစ္ေယာက္ကေမြးတဲ့ ကေလးမ်ားမွာ ပ်မ္းမွ်အားျဖင့္ ၄၀-၅၀ % ေလာကက္မွာ AIDS ပါလာႏိုင္တယ္) AIDS ျဖစ္ေနသူ မိဘေတြဟာ ငယ္ရြယ္သူေတြျဖစ္ၿပီး ငယ္ငယ္နဲ႔ပဲ ေသကုန္ၾကေတာ့ သူတို႔ကေလးေတြဟာ မိဘမဲ့ေတြ ျဖစ္လာၾကတယ္။ နယူးေယာက္ၿမိဳ႕မွာဆိုရင္ ၁၉၉၀ ခုႏွစ္ေနာက္ပိုင္းမွာ AIDS ပိုးမရွိဘဲ က်န္းက်န္းမာမာ ရွိေနတဲ့ ကေလးေပါင္း ၇၅၀၀၀-၈၅၀၀၀ ဟာ သူတို႔ရဲ မိဘေတြ AIDS နဲ႔ ေသကုန္ၾကၿပီ ျဖစ္လို႔ မိဘမဲ့ ျဖစ္ၾကရမယ္။

ART ေဆးႏွင့္ ေဆးၿမီးတို တြဲဖက္သံုးစြဲမႈမ်ား လံုး၀မလုပ္သင့္ဟုလည္း တိုက္တြန္းသည္။ “ေဆးပညာအျမင္ကေန ၾကည့္ရင္ အႏၱရာယ္မ်ားတယ္။ မလိုအပ္တဲ့ အစိတ္အပိုင္းေတြကို သြားၿပီး ေဆးက အက်ဳိးသက္ေရာက္ေနရင္ လူနာအတြက္ မေကာင္းဘူး။ အခုထက္ထိ ကမၻာမွာ HIV လူနာေတြရဲ႕ အသက္ကို ဆြဲဆန္႔ႏိုင္တဲ့ ေဆးဆိုလို႔ ART ေဆးပဲရွိပါတယ္။ HIV ပိုးေပ်ာက္ႏိုင္တဲ့ တိုင္းရင္းေဆး၊ ေဆးၿမီးတို လံုး၀ မရွိပါဘူး” ဟုလည္း ေျပာသည္။

အမ်ဳိးသမီးေတြမွာ အျဖစ္ အမ်ားဆံုးေသာ ကင္ဆာေတြထဲက တစ္ခုကေတာ့ ရင္သားကင္ဆာျဖစ္ပါတယ္။ ရင္သားကင္ဆာကို ႀကိဳတင္ ကာကြယ္မႈမ်ား ျပဳလုပ္ရန္ ေဆာလ်င္စြာ သိရိွရန္ လိုအပ္ပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ထိေရာက္တဲ့ ကုသမႈေတြဟာလည္း အလြန္အေရးႀကီး လွပါတယ္။ ရင္သား ကင္ဆာဟာဆိုရင္ ေဆာလ်င္စြာ သိရွိပါက ေပ်ာက္ ကင္းေအာင္ ကုသႏုိင္ ေသာ ကင္ဆာလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ရင္သားကင္ဆာနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး အမ်ဳိးသမီးေတြ သိထားသင့္တာ ေလးေတြကို ေဖာ္ျပေပးလိုက္ပါတယ္။

RV ျဖစ္ျဖစ္ AV ျဖစ္ျဖစ္ အမ်ိဳးသမီးဟာ ပက္လက္အေနအထားေနခ်ိန္မယ္ သုက္ရည္ကို ဗဂ်ိဳင္းနားအဝ ေနရာမွာသာ စြန္႔ထုတ္တယ္ ဆိုရင္ေတာင္မွ ေအာက္ဖက္ဆီကို ဆင္းဝင္ေစႏိုင္တယ္။ RV ျဖစ္ေနသူ ပက္လက္အေနအထားမွာ သုက္ရည္ကို ဗဂ်ိဳင္းနား အတြင္း နက္ဆံုးေနရာမွာ စြန္႔ထုတ္တယ္ဆိုရင္လဲ ဖိုနဲ႔မ ဆြဲအားသေဘာအရ အလြယ္တကူ ဝင္လာေစမယ္လို႔လဲ ယူဆတယ္။ AV မွာ သုက္ရည္ကို ဗဂ်ိဳင္းနား အတြင္းနက္ဆံုးေနရာမွာ စြန္႔ထုတ္တယ္ဆိုရင္ ဖိုနဲ႔မ ဆြဲအားသေဘာအျပင္ ကမာၻဆြဲအား သေဘာနဲ႔ (ဂဲၾသေမထရီ) သေဘာတရားေတြအရ ပိုလို႔ေတာင္ လြယ္စရာအေၾကာင္း ရွိမယ္လို႔ ယူဆႏိုင္တယ္။

ျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္ HIV ေရာဂါကာကြယ္ေရးႏွင့္ တုိက္ ဖ်က္ေရးလုပ္ငန္းမ်ားအတြက္ လိုအပ္ေသာ ရန္ပံုေငြကို ကမၻာလံုးဆုိင္ရာ ေငြေၾကးရန္ပံုေငြ အဖြဲ႕ (Global Fund ) က အဓိကပံ့ပိုးေပးလ်က္ရွိပါသည္။ ၂ဝ၁၃-၁ဝ၁၆ ခုႏွစ္တြင္ Global Fund New Funding Model ျဖင့္ HIV / AIDS ေရာဂါတားဆီး ကာကြယ္ေရး ႏွင့္ တုိက္ဖ်က္ေရး လုပ္ငန္းမ်ား ေဆာင္ရြက္ႏိုင္ရန္အတြက္ အေမရိကန္ေဒၚလာသန္း ၁၆ဝ ခန္႔ ထိ တုိးျမႇင့္ေထာက္ပံ့ေပးရန္ Global Fund မွ သေဘာတူ ခြင့္ျပဳၿပီးျဖစ္ သည္။

ကမၻာ့ကုလသမဂၢ အေထြေထြအတြင္းေရးမႈခ်ဳပ္ ဘန္ကီမြန္းရဲ႕ ေျပာၾကားခ်က္အရ အခုလက္ရွိအခ်ိန္မွာ လူဦးေရ ၃၅ သန္းဟာ HIV ပိုးကူးစက္ခံရၿပီး အသက္ရွင္ေနရသလို ၂၀၁၃ ခုႏွစ္အတြင္းမွာပဲ ပိုးကူးစက္ခံရသူ အသစ္၂.၁ သန္းရွိေနေၾကာင္း၊ ဒါေပမယ့္ ၂၀၀၁ ခုႏွစ္က အေရအတြက္ျဖစ္တဲ့ ၃.၄ သန္းထက္ေတာ့ ေလ်ာ့က်သြားျခင္းျဖစ္ေၾကာင္း သိရွိရပါတယ္။

”ကိုယ့္ႏိုင္ငံမွာပဲ ART ေဆး ဝါးကို ထုတ္လုပ္ႏိုင္ရင္သိပ္ေကာင္း ပါတယ္။ ခ်င္းျပည္နယ္မွာ ေနတဲ့သူ ေတြဆိုရင္ ကေလးကေန ART ေဆးဝါးကို အိႏၵိယအထိေတာင္ သြားထုတ္ရတာေတြ ရွိတယ္။ အစိုးရနဲ႔ ျပည္ တြင္းျပည္ပ အဖြဲ႕အစည္းေတြက ART ေဆးဝါးေတြကို ေထာက္ပံ့ေပး ေနတယ္ ဆိုေပမယ့္လည္း ၿမိဳ႕ႀကီး ေတြမွာပဲ ထုတ္ေပးတာဆိုေတာ့လက္ လွမ္းမမီတာေတြကလည္း ရွိေန ေသးတယ္” ဟု Myanmar Positive Women Network(MPWN) မွ ဘ႑ာေရးမႉးေဒၚေခ်ာစု လတ္က ေျပာသည္။