AIDS နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ေနာက္ပိုင္းမွာ ထင္ရွားလာတဲ့ အခ်က္တစ္ခုကေတာ့ AIDS ဟာ စီးပြားေရး ၾကပ္တည္းျပီး အခြင့္အေရး အေပးမခံရတဲ့ လူတန္းစား၊ တစ္နည္းဆိုရင္ ဘဝ အာမခံခ်က္ မရွိတဲ့ လူေလာကရဲ႕ ေအာက္တန္းလႊာေတြကုိ ပိုၿပီး ထိေနတယ္ ဆိုတာပဲ ျဖစ္တယ္။ ဒါကုိ အေမရိကန္က AIDS ေရာဂါအေၾကာင္း ကိန္းဂဏန္းေတြကုိ စစ္ေဆးေလ့လာၾကည့္ရင္ ထင္ရွားစြာ ေပၚေနပါတယ္။ အေမရိကန္မွာ AIDS လုနာစာရင္းကုိ လုမ်ိဳးအုပ္စု အလိုက္နဲ႔ ပထဝီေဒသအလိုက္ ခြဲျခားၿပီး ကိန္းဂဏန္း ေကာက္ယူလုိက္ေတာ့ ေတြ႕ရတာက ၁၉၈၃ ခုႏွစ္အထိမွာ နယူးေယာက္မွာဆိုရင္ AIDS ျဖစ္သူေတြဟာ “ေဂး” သို႔မဟုတ္ bisexual လို႔ေခၚတဲ့ လိင္ ၂ မ်ိဳးစလံုး (ေယာက္်ားေရာ မိန္းမပါ) နဲ႔ ဆက္ဆံသူေတြ ျဖစ္တယ္။

၁၉၈၈ ခုမွာေတာ့ မူးယစ္ေဆးဝါး ထိုးသူဟာ AIDS လူနာေတြထဲမွာ အထက္က “ေဂး”၊ လိင္ ၂ မ်ိဳး ဆက္ဆံသူေတြထက္ ပိုမ်ားလာတယ္။ ဒီေတာ့ ၾကည့္ရတာ ဒုတိယ တစ္ေက်ာ့ ျဖစ္တဲ့ AIDS ေရာဂါလႈိင္းဟာ ဆင္းရဲသားပုိင္းကုိ ပုိထိပံု ရေနတယ္။ အလုပ္လက္မဲ့ၿပီး ဆင္းရဲတယ္။ ေဆးေတြ သံုးတယ္။ ရာဇဝတ္မႈေတြ ထူေျပာတယ္။ လူမႈခြဲခားျခင္း ခံရတယ္။ နဂိုကတည္းက က်န္းမာေရး ခ်ိဳ႕တဲ့ေနတဲ့ အုပ္စုမွာ AIDS ေရာဂါဗိုင္းရပ္စ္ က်က္စားေနၿပီ ျဖစ္တယ္။

ဒီလို လူဆင္းရဲ အုပ္စုမွာ ပါဝင္ေနသူ အမ်ားစုကေတာ့ အမည္းေတြနဲ႔ လက္တီႏို လို႔ ေခၚတဲ့ စပိန္စကားေျပာတဲ့ အနီးပတ္ဝန္းက်င္ တုိင္းျပည္ေတြကေနၿပီး အေမရိကန္မွာ လာေနၾကသူေတြပဲ။ အေမရိကန္ အေျဖဴေတြ (လူႀကီးေတြ၊ ကေလးေတြမပါ) ထဲမွာဆိုရင္ AIDS ေရာဂါ ျဖစ္ႏႈန္းဟာ လူဦးေရ တစ္သန္းမွာ ၁၈၉ ေယာက္ရွိတယ္။ အမည္းေတြမွာဆိုရင္ ၅၇၈ ေယာက္ျဖစတယ္။ “လက္တီႏို” ေတြထဲမွာ ၅၆၄ ေယာက္ ရွိတယ္။ ဒီေတာ့ အၾကမ္းအားျဖင့္ ဆိုရင္ အမညး္ေတြနဲ႔ လက္တီႏိုေတြမွာ AIDS ျဖစ္ႏႈန္းဟာ အေျဖဴေတြထက္ ၃ ဆေလာက္ ရွိတယ္။ မိန္းမေတြမွာ ပိုၿပီး အျဖစ္ဆိုးေသးတယ္။

AIDS ရွိသူ အားလံုးေသာ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ ၇၁% ဟာ အမည္းနျ႔ လက္တီႏို အမ်ိဳးသမီးေတြ ျဖစ္တယ္။ ဒီေတာ့ အမည္းအမ်ိဳးသမီးဟာ အျဖဴအမ်ိဳးသမီးထက္ ၁၃ ဆ ပိုလို႔ AIDS ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ လက္တီႏို အမ်ိဳးသမီးအတြက္ အလားတူ ကိန္းကေတာ့ ၉ ဆျဖစ္တယ္။ နယူးေယာက္တြင္ မကေသးဘူး အျခားၿမိဳ႕ႀကီးမ်ားနဲ႔ အေမရိကန္က နယ္ေဒသေတြ တစ္ဝန္းလံုးမွာလည္း ဒီလိုပံုးစံမ်ိဳး ျဖစ္ေနတယ္။ ဥပမာ ေလာ့စ္အင္ဂ်လီး(စ)၊ အတၱလန္တာ ေဘာ္လတီမိုးမွာ ေသြးလွဴရွင္ကုိ AIDS ဗိုင္းရပ္စ္ စစ္ၾကည့္ေတာ့ အမည္းေတြဟာ အျဖဴေတြထက္ ၁၅ ဆ ပိုရွိၿပီး လက္တီႏိုေတြကေတာ့ ၄ ဆေလာက္ ပိုတယ္။ ဒီလို အခ်မ္းသာဆံုး တိုင္းျပည္တစ္ျပည္က လူနည္းစု အုပ္စုေတြထဲမွာ ဒီေရာဂါဟာ ကူးစက္ျမန္ႏႈန္းနဲ႔ ကူးစက္ေအာင္ အေျခအေနေပးခဲ့တယ္။

ဘာေၾကာင့္လဲ။ ပါဝါအာဏာ မရွိဆံုးျဖစ္တဲ့ ဆင္းရဲသား အုပ္စုဟာ ကူညီပံ့ပိုးမႈကုိ မရဆံုးျဖစ္လို႔ဘဲ။ ဒီေတာ့ ကမၻာရဲ႕ အျခားေဒသေတြမွာလည္း ဒီလိုပဲ အထိနာမယ့္ ဆင္းရဲတဲ့ အတန္းအလႊာမွာ အေမရိကန္မွာလိုပဲ AIDS ဟာ ကူးစက္ျမန္စြာနဲ႔ ပြားဦးမွာပဲ။ ဒီအခ်က္ဟာ ေရာဂါကာကြယ္ေရးမွာ အေလးေပးဖို႔ ကိစၥတစ္ခုပဲ။ ဒါေၾကာင့္ ဒီအုပ္စုမွာ ပညာေပးမႈကုိ ၾကပ္ၾကပ္ ပိုလုပ္ေပးဖို႔ လိုတယ္။

AIDS ျဖစ္ႏႈန္းကုိ ေနာက္တစ္နည္း ၾကည့္ရင္လည္း ဒီအေျဖပဲ ထြက္တယ္။ အေျဖဆိုတာက AIDS ဟာ အခု စီးပြားေရးနဲ႔ လူမႈအခြင့္အေရး ဆံုးေနသူေတြမွာ၊ ဒါမွ မဟုတ္လည္း ဖြံ႕ျဖိဳးမႈ မရွိတဲ့ ေနရာေတြမွာ ပိုျဖစ္တယ္ဆိုတာပဲ ျဖစ္တယ္။ အေမရိကန္မွာ ေရာဂါဆိုးဆိုးဝါးဝါး ျဖစ္ခဲ့တာ မွန္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ကမၻာရွိ အျခားတိုင္းျပည္ေတြပါ ထည့္ၿပီး ဦးစား အစီအစဥ္ လိုက္စီၾကည့္ရင္ အံ့ၾသသြားစရာပဲ။ အေမရိကန္က ထိပ္က မဟုတ္ဘူး။

၁၉၈၈ ခုႏွစ္အထိ ရရွိတဲ့ ကိန္းဂဏန္းမ်ားမွ -
တိုင္းျပည္                                                  လူဦးေရ တစ္သန္းတြင္ ျဖစ္ေသာ AIDS ေရာဂါ လူနာဦးေရ
ဘာမ်ဴးဒါး (အေနာက္အိႏိၵယ ကြ်န္းစု)        ၁၃၃၉
ျပင္သစ္ဂီယာနာ (ေတာင္အေမရိက)       ၁၁၃၄
ဘဟားမား(စ) (အေနာက္အိႏိၵယကြန္းစု) ၆၉၄
ကြ်န္ဂို (အာဖရိက)                                      ၅၉၅
အေမရိကန္ (ေျမာက္အေမရိက)              ၂၃၄
ဂြါဒါလုပ္(ပ) (ကရိဘီယံကြ်န္းစု)                ၂၀၃
ဘူဂြန္ဒီ (အာဖရိက)                                  ၁၉၂
ေဟတီ (အေနာက္အိႏိၵယကြ်န္းစု)            ၁၈၆
ဘာေတဒိုး(စ) (.........)                               ၁၇၃
ႀတိနိဒက္ (ေတာင္အေမရိက)                   ၁၅၈

ဒီကိန္းဂဏန္းေတြဟာ ၁၉၉၀ ေလာက္က ျဖစ္တယ္။ အခုဆိုရင္ အာဖရိကၿပီး အာရွက လိုက္ေနၿပီ။ ဒါေၾကာင့္မို႔ တတိယ ကမၻာလို႔ ဆိုၾကတဲ့ ဖြံ႕ျဖိဳးဆဲ ႏိုင္ငံ အခ်ိဳ႕မွာ AIDS ဟာ ပိုၿပီးဆိုးတဲ့ အေျခအေနမွာ ရွိတယ္လို႔ ဆိုရမွာပါ။

ကမၻာေပၚရွိ AIDS ပိုးဝင္ၿပီးျဖစ္သူ အားလံုးထဲက ၆၇% ဟာ ဖြံ႕ၿဖိဳးဆဲ ႏိုင္ငံေတြမ်ာ ရွိေနတယ္။ “ဖြံ႕ၿဖိဳးဆဲ” ဆိုတဲ့ နာမဝိေသသနကလည္း ၾကားေကာင္းေအာင္ ေခၚထားတာပါ။ တစ္္နည္းဆိုရင္ေတာ့ ဆင္းရဲတဲ့ ႏုိင္ငံ၊ ေအာက္တန္းမွာ ရွိေနတဲ့ ႏုိင္ငံ၊ အခြင့္အေရးကို အျပည့္အဝ မခံစားရေသးတဲ့ ႏုိင္ငံလို႔ ဘာသာျပန္လို႔ ရပါတယ္။ လူတို႔ရဲ႕ က်န္းမာေရး အဆင့္ကုိ ၿခံဳငံုၿပီး ေျပာရရင္ စီးပြားေရး နိမ့္က်လို႔ အခြင့္အေရးမဲ့သူ၊ အခြင့္အေရးနည္းသူမ်ား က်န္းမာေရး ခ်ိဳ႕တဲ့တယ္။ ေရာဂါပို ျဖစ္တယ္ဆိုတာ သိပ္မွန္ပါတယ္။ ဆင္းရဲႏြမ္းပါးမႈဟာ ေရာဂါေတြရဲ႕ ေၾကာင္းအင္ အစစ္ပါ။

ဒီအခ်က္ဟာ AIDS မွာ ပိုလိုပ သိသာေနပါတယ္။ ဖြံ႕ၿဖိဳးဆဲ ႏိုင္ငံေတြအတြင္းမွာလည္း အဆင့္ဆင့္ ရွိျပန္တယ္။ စီးပြားေရး အေျခအေန ပိုေကာင္းတဲ့ ႏုိင္ငံနဲ႔ မေကာင္းတဲ့ ႏုိင္ငံေတြပါ။ Least Developing Country (LDC) ဖြံ႕ၿဖိဳးမႈ အနည္းဆံုး ဆိုင္းျပည္ေတြမွာ ပိုဆိုးပါတယ္။ LDC ထဲမွာ ျမန္မာ ပါပါတယ္။

ေဒါက္တာ ေဒၚျမင့္ျမင့္ခင္ ေရးသားေသာ “လူတိုင္းအတြက္ ထုိးတဲ့ ေခါင္းေလာင္း” စာအုပ္မွ ျပန္လည္ေရးသား ေဖာ္ျပထားျခင္း ျဖစ္ပါသည္။