AIDS ေရာဂါအေၾကာင္းနဲ႔ AIDS ေရာဂါရဲ႕ ထူးျခားခ်က္ေတြကုိ နားလည္ခ်င္ရင္ ဗိုင္းရပ္စ္အေၾကာင္းနဲ႔ AIDS ဗိုင္းရပ္စ္အေၾကာင္းကုိ အေျခခံေလာက္ေတာ့ သိထားမွ ျဖစ္မယ္။ ဗိုင္းရပ္စ္ဆိုတာကေတာ့ genetic information လိုေခၚတဲ့ ဗီဇမ်ိဳးေစ့ ထုတ္လုပ္ဖို႔ရာ အတြက္ လိုအပ္တဲ့ (formula) နည္း (သို႔) "information" ပါတဲ့ ပစၥည္း အလယ္ဗဟိုမွာ ရွိၿပီး အဲဒါကုိ ဝိုင္းထားတာကေတာ့ protein အကာ ျဖစ္တယ္။ ဒီေတာ့ ဒီဗိုင္းရပ္စ္ေတြဟာ သတၱဝါေတြထဲမွာ အေသးဆံုးနဲ႔ ေအာက္ေျခအက်ဆံုး ဖြဲ႕စည္းထားပံု အရုိးရွင္းဆံုး သတၱဝါလို႔ ေခၚရမယ္။

သူ႕အထဲမွာ လုပ္စရာ အလုပ္ဆိုလို႔ ဗီဇမ်ိဳးေစ့ ထုတ္လုပ္စရာပဲ ရွိတယ္။ ဗိုင္းရပ္စ္ေတြဟာ သူတို႔ခ်င္းနင္း ဝင္ေရာက္လာတဲ့ လူ/သတၱဝါရဲ႕ ဆဲလ္ ေတြထဲကုိ ထုိးဝင္လာၿပီး ဒီဆဲထဲက သူတို႔လိုအပ္တဲ့ ကုန္ၾကမ္းပစၥည္းေတြကုိ ယူၿပီး သူတို႔လိုမ်ိဳးတူ ဗိုင္းရပ္စ္ေတြ ပြားထုတ္ၾကတယ္။ ဒီဗတာ့ ဗိုင္းရပ္စ္ေတြဟာ သူတို႔ ခ်င္းနင္းဝင္လာတဲ့ လူ/သတၱဝါေတြရဲ႕ ဆဲလ္ကုိ အပုိင္သိမ္းၿပီး ဆဲလ္ထဲက ကုန္ၾကမ္းေတြကုိ အသံုးခ်ၿပီး သူတို႔လိုပံုစံတူ ဗိုင္းရပ္စ္ေတြ ထုတ္လုပ္တဲ့ စက္ရံုအျဖစ္ ေျပာင္းယူပစ္လိုက္တယ္လို႔ ဆိုရမယ္။

အဲဒီလို လုပ္ရင္း သတၱဝါရဲ႕ဆဲလ္ကုိ ပ်က္သြားေစတယ္။ အရင္ကဆိုရင္ ဒီဗီဇမ်ိဳးေစ့ ပစၥည္းဟာ DNA (Deoxyribonucleic Acid) ပဲျဖစ္လို႔ ထင္ခဲ့ၾကတယ္။ RNA (Ribonucleic Acid) ကေတာ့ DNA ထဲမွာ ပါတဲ့ ဆဲလ္ေတြပြားရာမွာလိုတဲ့ နည္းကုိ သယ္ေဆာင္ယူတဲ့ အလုပ္ကုိပဲ လုပ္တယ္လို႔ ယူဆထားၾကတယ္။ ေနာက္ေတာ့ ဒီအယူအဆ မမွန္ဘူးဆုိတာ သိခဲ့ရတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲ ဆိုေတာ့ ဗိုင္းရပ္စ္ အုပ္စု အသစ္တစ္ခုဟာ အျခားဗိုင္းရပ္စ္ေတြနဲ႔ ေျပာင္းျပန္ RNA ကေန DNA ကုိ ေျပာင္းၾကတာ ေတြ႕ရတယ္။

ဒီဗိုင္းရပ္စ္ေတြကုိ Reto-Virus (ေျပာင္းျပန္ ဗိုင္းရပ္စ္) လို႔ ေခၚၾကတယ္။ AIDS ဗိုင္းရပ္စ္ဟာ ေျပာင္းျပန္ ဗိုင္းရပ္စ္ တမ်ိဳး ျဖစ္တယ္။ ဒီ AIDS ဗိုင္းရပ္စ္ကုိေတာ့ Human Immunodeficiency virus (လူသားရဲ႕ ခုခံကာကြယ္ အဖြဲ႕အစည္းကုိ ခ်ိဳ႕တဲ့ေစေသာ ဗိုင္းရပ္စ္) လို႔ အမည္တြင္ေစတယ္ ဆိုတာကုိေတာ့ ေဖာ္ျပၿပီး ျဖစ္တယ္။ ေျပာင္းျပန္ဗိုင္းရပ္စ္ဟာ လူသိနည္းေသးတဲ့ ဗိုင္းရပ္စ္တမ်ိဳး ျဖစ္တယ္။ ဗိုင္းရပ္စ္ဟာ လူကုိယ္တြင္းမွာရွိတဲ့ ေရာဂါ တိုက္ဖ်က္တဲ့ ဆဲလ္ တစ္မ်ိဳးျဖစ္တဲ့ တီဆဲလ္ထဲကုိ ဝင္တယ္။ အဲဒီ ဆဲလ္ထဲေရာက္ေတာ့ ဒီ ဆဲလ္ထဲမွာ ရွိတဲ့ ဗီဇမ်ိဳးေစ့ပစၥည္းကုိ အၿပီးအပိုင္ ဖ်က္စီးပစ္လိုက္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဒီလူရဲ႕ ေရာဂါ ကာကြယ္မႈ ယႏၱရား ပ်က္ျပား (သို႔) အား သိပ္ၿပီး ေလ်ာ့သြားတယ္။

ဒီ တီဆဲလ္ေတြဟာ “ကုိယ္တြင္းရွိ အရည္” အားလံုးမွာ ရွိၾကတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ကုိယ္တြင္းရွိ အရည္အားလံုးမွာ ဒီဗိုင္းရပ္စ္ေရာက္သြားႏိုင္တယ္။ ဒါေပမယ့္ ေသြး၊ သုက္ရည္နဲ႔ ေယာနိ (vagina) မွ ထြက္တဲ့ အရည္မွာ ပိုၿပီး မ်ားမ်ားရွိတယ္။ ပံုမွန္သေဘာမွာ လူကိုယ္တြင္းကုိ ဗိုင္းရပ္စ္ (သို႔) အျခား ရန္မူတတ္ေသာ ေရာဂါပိုးစသည္တို႔ ဝင္ေရာက္လာၿပီဆိုရင္ ခႏၶာကုိယ္တြင္းရွိ ခုခံကာကြယ္ အဖြဲ႕အစည္းက ၎ရန္သူမ်ားကုိ တိုက္ဖ်က္တဲ့ ဆဲလ္ေတြနဲ႔ ပဋိပစၥည္းေတြ ထုတ္ၿပီး တိုက္ဖ်က္ ဖ်က္စီးပစ္ၾကတယ္။ ဒါေပမယ့္ AIDS မွာ ဒီလို သဘာဝလမ္းစဥ္အရ ထြက္လာတဲ့ တိုက္ဖ်က္ေရး လက္နက္ေတြဟာ မေအာင္ျမင္ဘူး။ ဗိုင္းရပ္စ္ကုိ မထိႏိုင္ဘူး။

AIDS ေရာဂါ ကူးစက္ျပန္႔ပြားပံုကေတာ့ ဗိုင္းရပ္စ္ရွိေနသူရဲ႕ ေသြး၊ သုက္ရည္နဲ႔ ေယာနိမွ အရည္ဟာ အျခားေသာ သူတစ္ေယာက္ရဲ႕ ေသြး၊ ဒါမွမဟုတ္ mucus membrane လုိ႔ေခၚတဲ့ အေျမႇးပါးကေလးမ်ား (ဥပမာ ပါးစပ္၊ ခံတြင္း၊ အစာျပြန္မွ အစ၊ စအို အိ အစာလမ္းေၾကာင္း တစ္ေလွ်ာက္ စသည္တို႔) နဲ႔ ထိေတြ႕စပ္ယွက္မႈ ရွိရင္ ဗိုင္းရပ္စ္ပိုး ဝင္သြားၿပီး ကူးစက္ႏုိင္ပါတယ္။ AIDS ဗိုင္းရပ္စ္က တကယ္ဆိုရင္ သိပ္ၿပီး လႈပ္ရွားတက္ၾကြတဲ့ ဗိုင္းရပ္စ္မ်ိဳး မဟုတ္ဘူး။ တနည္းဆိုေတာ့ နည္းနည္းေပ်ာ့ေပ်ာ့တဲ့ ဗိုင္းရပ္စ္လို႔ ဆိုရမွာပါ။ ဒါေၾကာင့္ အထက္က တင္ျပခဲ့တဲ့ အရည္ေတြထဲမွာ ဗိုင္းရပ္စ္ေတြ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ရွိမယ္။ ဒါမွ မဟုတ္လည္း အႀကိမ္ႀကိမ္ ထိေတြ႕စပ္ယွက္မႈ ရွိခဲ့မွသာ ေရာဂါ ကူးႏိုင္တယ္။

AIDS ျပန္႔ပြားပံုမွာ ၃ မ်ိဳး ရွိတယ္ -
၁။ လိင္စပ္ယွက္ျခင္း (Hetero sexual or homo sexual - လိင္ မတူသည္ျဖစ္ေစ၊ တူသည္ျဖစ္ေစ။)
၂။ ေသြး၊ ေသြးပစၥည္း အစားထိုးရန္ လွဴထားေသာ အစိတ္အပိုင္းမ်ား၊ သုက္ရည္၊ အမ်ိဳးသမီး ေယာနိမ်ားမွ ထြက္ေသာ အရည္၊ အခ်ိဳ႕ေသာ ကိုယ္တြင္းရွိ အရည္၊ (ဒီက႑မွာေတာ့ အမ်ားအားျဖင့္ ဗိုငး္ရပ္စ္ (HIV) ပါေသာ ေသြးသြင္းမိျခင္းႏွင့္ ပိုးေကာင္းစြာသတ္ထားျခင္း မရွိေသာ (sterilized မလုပ္ထားေသာ) အပ္မ်ားနွင့္ အျခား ကိရိယာပစၥည္းမ်ား သံုးျခင္းေၾကာင့္ ကူးစက္တယ္။ (မူးယစ္ေဆး ထိုးသူမ်ား ဤနည္းျဖင့္ ေရာဂါ ရၾကတယ္။
၃။ အမိဝမ္းတြင္းမွ ရျခင္း၊ အေမမွ ကေလးသို႔ ကူးစက္ျခင္း။ (မေမြးခင္ (သို႔) ေမြးေနစဥ္ (ေမြးရာလမ္းေၾကာငး္ကုိ ျဖတ္သြားစဥ္) ႏွင့္ ေမြးၿပီးစမွာ ကူးစက္ျခင္းတို႔ ျဖစ္သည္။)

ကူးစက္ပံုႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး လြဲမွားေသာ အယူအဆေတြ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ရွိေနေသးလို႔ ေရာဂါမပြားႏုိင္တဲ့ အေျခေတြကုိလည္း တင္ျပဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။

ေဒါက္တာ ေဒၚျမင့္ျမင့္ခင္ ေရးသားေသာ “လူတိုင္းအတြက္ ထုိးတဲ့ ေခါင္းေလာင္း” စာအုပ္မွ ျပန္လည္ေရးသား ေဖာ္ျပထားျခင္း ျဖစ္ပါသည္။