AIDS ေရာဂါကုိ ၁၉၈၁ ခုႏွစ္မွာ ပထမဦးစြာ အေမရိကန္မွာ ေတြ႕ခဲ့တယ္ဆိုတာ တင္ျပျပီးျဖစ္တယ္။ ဒါေပမယ့္ လူသိမမ်ားေသးဘူး။ ၁၉၈၅ ခုမွာေတာ့ ေက်ာ္ေစာထင္ရွားမႈ ရခဲ့ျပီး ကမၻာသိ ေရာဂါ ျဖစ္လာတယ္။ ရုပ္ရွင္မင္းသား Rock Hudson က AIDS ေၾကာင့္ အဲဒီႏွစ္မွာ ေသသြားတာကလည္း ဒီေက်ာ္ေစာမႈကုိ အမ်ားၾကီး အေထာက္အကူ ျပဳခဲ့တာလည္း တင္ျပခဲ့ျပီး ပါျပီ။ အဲဒီအခ်ိန္မွာ ကမၻာက AIDS အေပၚ ဘယ္လိုျမင္သလဲ?။ ပထမေတာ့ AIDS ဟာ “ေဂး” ေရာဂါ၊ သဘာဝနဲ႔ ပံုမွန္ မူမွန္ အေျခအေနကုိ ဆန္႔က်င္သူေတြကို ခတ္တဲ့ ဒဏ္လို႔ ဆိုခ်င္ၾကတယ္။

မေကာင္းမႈ ဒုစရုိက္ရဲ႕ တံု႔ျပန္မႈကုိ ခံရတာပဲ ထင္ျပီး ဒီလူေတြကုိ ကဲ့ရဲ႕ျပစ္တင္ျပီး ဒီလူေတြကုိ ဖိႏွိပ္ခ်ဳပ္ခ်ယ္ခ်င္တဲ့ အာသီသေတြ ပြားလာခဲ့ၾကတယ္။ “သူတို႔ထိုက္နဲ႔ သူတို႔ကံပဲ၊ မေကာင္းတာလုပ္ရင္ မေကာင္းတာ ျဖစ္မွာပဲ ခံလိုက္ေပါ့။ ဒါဟာ တရားတဲ့ ေလာကနိယာမပဲ၊ သူတို႔ အပစ္ေၾကာင့္ သူတို႔ ခံရတာ။ တို႔နဲ႔ မဆိုင္ဘူး။ အေနသာၾကီးပါ” လို႔ ထင္ျမင္သူဆတဲ့ သူေတြလည္း အမ်ားၾကီး ရွိတယ္။ တခ်ိဳ႕ကေတာ့ သူတို႔ေၾကာင့္ ဒီစက္ဆုပ္ဖြယ္ေကာင္းတဲ့ အႏၱရာယ္ၾကီး ျဖစ္လာရတာ သူတို႔ တရားခံပဲ။

အခ်ိဳ႕ေနရာေတြမွာ “ေဂး” ေတြကို ရိုက္ႏွက္ ပုတ္ခတ္ညႇဥ္းဆဲတဲ့ အထိ ျဖတ္တာေတြ ေတြ႕လာရတယ္။ ေနာက္တစ္ခါ ေဟတီကြ်န္းက လူေတြမွာျဖစ္တဲ့  ေရာဂါပါ။ ေနာက္ဆက္ျပီး (Haemophilia) လုိ႔ ေခၚတဲ့ “ေသြးမတိတ္” ေရာဂါသည္ေတြမွာ ျဖစ္တယ္လို႔ သိနားလည္လုိက္ၾကတယ္။ ဒီေတာ့ ဒီေရာဂါဟာ တခ်ိဳ႕ တခ်ိဳ႕ေသာ ကန္႔သတ္ထားတဲ့ အုုပ္စုမွာသာ ျဖစ္တာပါ။ အမ်ားသူငါမွာ ျဖစ္တဲ့ ေရာဂါ မဟုတ္ဘူး။ ဒီလို (risk group)  သီးသန္႔အုပ္စုမွာသာ ျဖစ္တာလို႔ ထင္ၾကျပန္တယ္။ ေရာဂါျဖစ္ေစတဲ့ အႏၱရာယ္ဟာ အထူးစပါယ္ရွယ္ အုပ္စုေတြထဲမွာသာ ရွိတာမဟုတ္၊ ေရာဂါေဘးဟာ လူတစ္ဦးရဲ႕ အႏၱရာယ္မ်ားတဲ့ ျပဳမႈခ်က္ေပၚမွာ မူတည္ေနတယ္ ဆိုတာကိုေတာ့ ေနာက္မွ တစ္ျဖည္းျဖည္း သိလာၾကတာ။

ပထမေတာ့ “ေဂး” ေတြကုိ ပစ္မွတ္အျဖစ္ထားျပီး အျပစ္တင္ၾက၊ ဒဏ္ခတ္ၾက လုပ္လာၾကေတာ့ “ေဂး”ေတြ မခံမရပ္ႏိုင္ ျဖစ္လာတယ္။ အေမရိကမွာဆိုရင္ အၾကီးအက်ယ္ ဆႏၵျပျပီး ပဋိပကၡ ျဖစ္မႈေတြ ေပၚေပါက္ခဲ့တယ္။ အခုထိ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ AIDS  အစည္းအေဝး ညီလာခံ စသည္တို႔ ရွိရင္ “ေဂး” အုပ္စု အခြင့္အေရးအတြက္ တိုက္ပြဲဝင္သူေတြဟာ အျမဲလိုလို ဆႏၵျပခဲ့တယ္။ အစည္းအေဝး က်င္ပတဲ့ ေနရာေတြမွာ ဆႏၵျပၾကျပီး အခြင့္အေရးေတြ တင္ျပေတာင္းဆိုမႈေတြ လုပ္ေနဆဲ ျဖစ္တယ္။

သမိုင္းအေၾကာင္းကို ၾကည့္လွ်င္ ဆစ္ဖလစ္တုန္းကလည္း ဒီနည္းဆင္ဆင္ ျဖစ္ခဲ့တာပဲ။ ဆစ္ဖလစ္ဟာ ၁၄၄၀ ေလာက္ကစျပီး ေနာက္ အႏွစ္ တစ္ရာေလာက္ အတြင္းမွာ အျပင္းအထန္ ျပန္႔ပြားခဲ့တယ္။ အႏွစ္ ၅၀၀ ၾကာတာေတာင္ ဒီေရာဂါရဲ႕ ဇစ္ျမစ္ေၾကာင္းအင္ကုိ သိပံၸပညာရွင္တို႔ ေရလည္စြာ မသိၾကေသးဘူး။ AIDS ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးကို ေရာဂါေပၚလာျပီး ၅ ႏွစ္ေလာက္ အတြင္းမွာ ေဖာ္ထုတ္ႏုိင္တာကေတာ့ အခုေခတ္ သိပၸံပညာ အတတ္ပညာ ထြန္းကားတိုးတက္မႈရဲ႕ အက်ိဳးေၾကာင့္ပဲ ျဖစ္တယ္။ ဆစ္ဖလစ္ေရာဂါဟာ ပထမ အီတလီမွာ သဲသဲမဲမဲ စျဖစ္ျပီး ၁၉၄၅မွာ ျပင္သစ္၊ ဂ်ာမဏီနဲ႔ ဆြစ္ဇာလန္ကို ေရာက္တယ္။ ၁၄၉၆ မွာ ေဟာ္လန္နဲ႔ ဂရိ၊ ၁၄၉၇ မွာ အဂၤလန္နဲ႔ စေကာ့တလန္၊ ၁၄၉၉ မွာ ရုရွာကို ေရာက္တယ္။

ဆစ္ဖလစ္ ျပန္႔ပြားမႈကေတာ့ AIDS ေလာက္ မျမန္ဘူး။ ဒါဟာလည္း မ်က္ေမွာက္ေခတ္ရဲ႕ တိုးတက္မႈ တစ္ရပ္ျဖစ္တဲ့ ဆက္သြယ္ေရးနဲ႔ ကူးလူးဆက္ဆံေရး ေကာင္းမြန္လြယ္ကူ ျမန္ဆန္ျခင္း ေၾကာင့္ပဲ။ ဒါကေတာ့ အေကာင္းနဲ႔ အဆိုးဟာ အမ်ားအားျဖင့္ တစ္ခုတည္း ေပၚမလာဘူး။ ဒြန္တြဲျပီးလာတယ္ဆိုတာကို သတိရေစတဲ့ အခ်က္တစ္ခုပဲ။ အဲဒီအခ်ိန္ကလည္း အခု AIDS မွာ ျဖစ္သလိုပဲ ရုရွေတြဟာ ပိုလန္သားေတြဆီက ရတာလို႔ ဆိုတယ္။

အဂၤလိပ္နဲ႔ တူရကီေတြကေတာ့ ျပင္သစ္ေရာဂါလို႔ အမည္တပ္လုိက္တယ္။ ျပင္သစ္ေတြက အီတလီ ေရာဂါလို႔ ေခၚျပီး၊ အီတလီေတြက စပိန္ေရာဂါလုိ႔ ေခၚတယ္။ စပိန္ေတြက ဒီေရာဂါကို ကိုလံဘတ္ ကမၻာသစ္ကို ေတြ႕စဥ္က ေရာက္ခဲ့တဲ့ ေဟတီကြ်န္းက ရလာတာလို႔ ဆိုျပန္တယ္။ ဒီျဖစ္စဥ္ သမိုင္းပံုစံဟာလည္း အခု AIDS မွာ ျပန္ေတြ႕ေနရ ျပန္ျပီ။ ဓာတ္ျပာား ေဟာင္းၾကီး ျပန္ျပီး ဖြင့္ေနသလိုပါပဲ။

ေဒါက္တာ ေဒၚျမင့္ျမင့္ခင္ ေရးသားေသာ “လူတိုင္းအတြက္ ထုိးတဲ့ ေခါင္းေလာင္း” စာအုပ္မွ ျပန္လည္ေရးသား ေဖာ္ျပထားျခင္း ျဖစ္ပါသည္။