အိတ္ခ်္အုိင္ဗီြ၊ ကာကြယ္တာဆီးေရးအတြက္ ကုသတဲ့ေနရာမွာသံုးတဲ့
ARV ေဆးဝါးေတြကို အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြပိုး ကူးစက္မခံရေအာင္ ကာကြယ္တဲ့ေနရာမွာ သံုးစြဲႏိုင္တယ္
လို႔ ေမ်ာက္ေတြနဲ႔ စမ္းသပ္ေလ့လာ သုေတသန ျပဳခ်က္တစ္ခုအရ ေတြ႔ရွိခဲ့ပါတယ္။ ဒီလိုမ်ိဳး
စမ္းသပ္ေတြ႔ရွိမႈကို ေအအိုင္ဒီအက္စ္ သုေတသီေတြက ခ်ီးက်ဴးခဲ့ၾကတယ္ လို႔ VOA သတင္းေထာက္
ဂ်က္ဆီကယ္ဘားမွန္း တင္ျပထားတာကို HIM ပရိတ္သတ္အတြက္ ေဝငွေပးလိုက္ပါတယ္။

ခုဆိုရင္ ကမၻာေပၚမွာ လူဦးေရ ၃၃သန္းေက်ာ္ဟာ HIV ဗိုင္းရပ္ပိုး
ကူးစက္ခံထားရပါတယ္။ ၿပီးခဲ့တဲ့ႏွစ္မွာတင္ လူဦးေရ ၂.၅သန္းဟာ ဒီအိတ္ခ်္အိုင္ဗီြ ဗိုင္းရပ္ပိုးကို
ရခဲ့ပါတယ္။ ဒီေရာဂါပိုး တိုက္ဖ်က္ေရးအတြက္ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ႀကိဳးစားေနခဲ့ၾကေပမဲ့
ခုခ်ိန္ထိေတာ့ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြေရာဂါပိုး သုေတသီေတြအေနနဲ႔ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြ ကာကြယ္ေဆးကို
ထုတ္လုပ္ႏိုင္စြမ္း မရွိေသးပါဘူး။ ဒါေပမဲ့ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြ ေရာဂါပိုး ကူးစက္ခံထားရသူေတြကို
ေအအိုင္ဒီအက္စ္ ခုခံအားက်ဆင္းမႈ ေရာဂါအဆင့္အထိ ေရာက္မလာႏိုင္ေအာင္ ထိန္းထားႏိုင္တဲ့
ARV ေဆးဝါးေတြကိုေတာ့ ထုတ္လုပ္ႏိုင္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ခုေတာ့ အဲဒီ ARV ေဆးျပားေတြကို အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြ
ပ်ံ႕ႏွံ႔မႈကာကြယ္ဖို႔ ျဖစ္ႏိုင္ေျခရွိတဲ့ ကာကြယ္ေဆးအျဖစ္နဲ႔ အသံုးခ်ေကာင္း ခ်လာႏိုင္တယ္လို႔
သုေတသီေတြက စမ္းသပ္ေတြ႔ရွိခဲ့ပါတယ္။

အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စု ေဂ်ာ္ဂ်ီယာျပည္နယ္ အတၱလန္တာက အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု
ေရာဂါထိန္းခ်ဳပ္ေရးနဲ႕ကာကြယ္ေရးဌာနက သုေတသီေတြဟာ ေမ်ာက္ေတြကို
စမ္းသပ္ၿပီးေတာ့ ေလ့လာခ်က္တစ္ရပ္ လုပ္ခဲ့ပါတယ္။ ဒီေလ့လာခ်က္မွာေတာ့ ARVေဆးျပား ႏွစ္မ်ိဳးဟာ
ကႏွဦးအဆင့္ရွိတဲ့ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြ ဗိုင္းရပ္ပိုး ပ်ံ႕ႏွံ႔မႈကို ဘယ္ေလာက္ထိကာကြယ္ ႏိုင္သလဲဆိုတာ
စမ္းသပ္ခဲ့ပါတယ္။ ဒီစမ္းသပ္မႈမွာ သံုးတဲ့ ေမ်ာက္အမ်ိဳးအစားကေတာ့ မာကိုး ေမ်ာက္အမ်ိဳးအစား
ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေမ်ာက္ကို ARV (ftc) ေန႔စဥ္ ထိုးသြင္းေပးပါတယ္။ အဲဒီေနာက္ ၁၄ပတ္ၾကာတဲ့အထိ
တစ္ပတ္ကို တစ္ခါ ကနဦးအဆင့္ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြ ဗိုင္းရပ္ပိုး ထိေတြ႔ ကူးစက္ေစပါတယ္။ ဒီစမ္းသပ္မႈမွာ
ေတြ႔ရတာကေတာ့ ဒီလိုမ်ဳိး ARV ေဆးထိုးထားတဲ့ ေမ်ာက္ဟာ ေဆးထိုးေပးထားတာ မရွိတဲ့ ေမ်ာက္ထက္
ေရာဂါကူးစက္မႈ ျဖစ္ႏိုင္ေျခ ၃.၈ဆကို နည္းသြားပါတယ္။ ေနာက္ ဒုတိယအႀကိမ္ စမ္းသပ္မႈ လုပ္ပါတယ္။
ဒီ ေမ်ာက္ေတြကို ARV(ftc) စားေဆးနဲ႔ ေနာက္ ARV ေဆးတစ္မ်ိဳးျဖစ္တဲ့ တႏိုဖိုးဘဲလ္ကို
သံုးစြဲေစပါတယ္။ ဒီတစ္ခါမွာေတာ့ ဒီေမ်ာက္ေတြဟာ အျခားေဆးမေပးမထားတဲ့ ေမ်ာက္ေတြထက္ ၇.၈ဆကို
ေရာဂါျဖစ္ႏိုင္ေခ် နည္းပါးသြားတာ ေတြ႔ရပါတယ္။

တတိယအႀကိမ္ စမ္းသပ္ေတာ့ ဒီေမ်ာက္ေတြကို
ARV(ftc) ေန႔စဥ္ေပးသလိုပဲ တႏိုဖိုးဘဲလ္ကိုလဲ အရင္ကထက္ ပမာဏမ်ားမ်ား ပိုၿပီးေတာ့ သံုးစြဲေစပါတယ္။
ဒီေနာက္မွာေတာ့ ကနဦအဆင့္ အိတ္ခ်အိုင္ဗီြ ဗိုင္းရပ္ပိုးနဲ႔ ထိေတြ႔ကူးစက္ေစပါတယ္။ ဒီတစ္ခါမွာေတာ့
၁၀၀ရာခိုင္ႏႈန္းအဆင့္ထိကို ကာကြယ္မႈ ေပးႏိုင္တာကို ေတြ႔ရတဲ့အေၾကာင္း ဒီသုေတသနကို ဦးစီးတဲ့
ဝါးလစ္ဟန္းဒင္းက ေျပာပါတယ္။ ခုေတြ႔ရတဲ့ ေတြ႔ရွိခ်က္ဟာ ေနာက္ပိုင္းလူေတြမွာ စမ္းသပ္ဖို႔
စံျပနမူနာ ျဖစ္တယ္လို႔လည္း သူကေျပာပါတယ္။

“ခုေတြ႔ရွိခ်က္က ဘာကို ျပသလဲဆိုေတာ့
ရံဖန္ရံခါ လုပ္ေလ့ရွိတဲ့ ဒီေလ့လာ ေတြ႔ရွိခ်က္ဟာ တစ္ကယ္တမ္း အနာဂတ္ သုေတသန လုပ္ငန္းေတြအတြက္
ေနာက္ဆံုးမွ အလားသစ္ေတြ အလားအလာေကာင္းေတြ ျဖစ္လာႏိုင္တယ္ဆိုတာကို ျပသေနပါတယ္။ ခုလိုမ်ိဳး
ရံဖန္ရံခါ လုပ္ေနတာေတြက ေနၿပီးေတာ့ သုေတသန လုပ္ငန္းေတြ ပိုၿပီးေတာ့ လုပ္လာၾကဖို႔ လမ္းဖြင့္ေပးလိုက္သလိုပါပဲ”
လို႔ ဝါးလစ္ဟန္းဒင္းက ေျပာခဲ့ပါတယ္။

ခုသုေတသနျပဳ ေတြ႔ရွိခ်က္ကိုေတာ့ အင္တာနက္အြန္လိုင္း
ေဆးသိပၸံ ဂ်ာနယ္တစ္ေစာင္ျဖစ္တဲ့ Public library မွာ ပံုႏွိပ္ ေဖၚျပထားပါတယ္။ ခုဆိုရင္ေတာ့
အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စုရဲ့ ကူးစက္ေရာဂါကာကြယ္ေရးနဲ႔ ေရာဂါထိန္ခ်ဳပ္ေရး ဌာနအေနနဲ႔ ARV
ေဆးျပားေတြကို အသံုးျပဳၿပီးေတာ့ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြ ကာကြယ္ေဆး စမ္းသပ္မႈေတြကို ကမၻာ့ေနရာ
ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားမွာ ျပဳလုပ္လ်က္ရွိပါတယ္။ ထိုင္း ႏိုင္ငံက မူးယစ္ေဆးဝါးသံုးစြဲသူေတြ၊
ေဘာ္စပြန္းနားက လိင္ကြဲကာမ ဆက္ဆံသူေတြနဲ႔ အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စုအတြင္းက လိင္တူဆက္ဆံသူေတြ
အၾကားမွာ စမ္းသပ္မႈေတြ လုပ္ေနတာ ျဖစ္ပါတယ္။

အေမရိကန္ ေရာဂါထိန္းခ်ဳပ္ေရး ဌာနရဲ့
စမ္းသပ္ေဆးခန္းေတြကို ထိန္းခ်ဳပ္ႀကီးၾကပ္ရတဲ့ “လင္းပါ့စတြန္” ကေတာ့ ခုလိုမ်ိဳး ARV
ေဆးျပားေတြကို အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြေရာဂါပိုး ပ်ံ႕ႏွ႔ံမႈ ကာကြယ္ေရးလုပ္ငန္းေတြမွာ အသံုးျပဳေနတာေတြဟာ
ခုမွ အသစ္လို မဟုတ္ပါဘူးတဲ့ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ မိခင္ေတြကေန ကိုယ္ဝန္ သေဋသားေတြကို အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြ
ဗိုင္းရပ္ပိုးမကူးေအာင္ ဒီARV ေဆးျပားေတြကို အသံုးျပဳခဲ့တယ္လို႔ သူမကေျပာပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္မလို႔
အခုေဆးဝါးေတြဟာ ကြန္ဒံုအသံုးျပဳသလိုမ်ိဳး အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြ ေရာဂါကာကြယ္ေရး အစီအမံတစ္ခုလည္း
ျဖစ္လာႏိုင္တယ္လို႔ “ပါစတြန္” ကေျပာပါတယ္။

“ဒါ့ေၾကာင့္မလို႔ ေရာဂါတိုက္ဖ်က္ေရး
အစီအစၪ္ထဲမွာ ထည့္သြင္းလာႏိုင္တဲ့ အားေကာင္းတဲ့ နည္းနာတစ္ရပ္ ျဖစ္လာႏိုင္ဖြယ္ရွိတဲ့
အေနနဲ႔ ဒီေရာဂါ ကာကြယ္ေရး ကုထံုးကို က်မတို႔ ေစာင့္ၾကည့္ထားပါတယ္။“မာရြန္းကိုဟန္” ကေတာ့
ေျမာက္ကာလိုလိုင္းနား ေဆးပညာတကၠသိုလ္ ဌာနကပါ။“ ဒီအေျခအေနဟာ ပံုမွန္မဟုတ္ေတာ့ ပါဘူး။
ခုဆိုလို႔ရွိရင္ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြ ဗိုင္းရပ္ကူးစက္ခံရသူေပါင္း သန္း ၃၀၊ ၄၀ေလာက္ကို ရွိေနပါတယ္။
ဒါေၾကာင့္မလို႔ ပိုၿပီးေတာ့ ေကာင္းတဲ့ အေရးေပၚ ေဆာင္ရြက္ခ်က္ေတြ လုပ္ေဆာင္ခ်က္ေတြ လုပ္ေဆာင္သင္ပါတယ္”
လို႔ သူကေျပာသြားပါတယ္။ ဒါကေတာ့ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြ ဗိုင္းရပ္ပိုး ပ်ံ႕ႏွံ႔မႈအတြက္
ARV ေဆးျပား ေတြကို ကာကြယ္ေဆး အျဖစ္နဲ႔ သံုးလာႏိုုင္တယ္ဆိုတဲ့ သတင္းအေပၚမွာ  “မာရြန္းကိုဟန္” ရဲ့ မွတ္ခ်က္စကား ျဖစ္ပါတယ္။ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြ
ေရာဂါဟာ တစ္ကမၻာလံုးမွာ ပ်ံ႕ႏွံ႕ေနၿပီးေတာ့ အဲဒီအတြက္ ကာကြယ္ေဆး ကိုခုခ်ိန္ထိ ေဖၚထုတ္မရႏိုင္ေသးတဲ့အတြက္
ARV ေဆးျပားေတြကို ကာကြယ္ေဆး အျဖစ္နဲ႔ အသံုးခ်လာႏိုင္တယ္။ဆိုတဲ့ ဒီေတြ႔ရွိခ်က္ဟာ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြ
ေရာဂါတိုက္ဖ်က္ေရးအတြက္ေတာ့ အေတာ့္ကို အေရးပါတဲ့ ေတြ႔ရွိခ်က္လို႔ ဆိုရမွာပါ။

ARV ေဆးျပားေတြကို အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြ ကာကြယ္ေဆးအျဖစ္ သံုးစြဲႏိုင္ေတာ့မည္။

အသံဖိုင္ ေအာက္တြင္ ယူူပါ။