လိင္ဆက္ဆံျခင္းေၾကာင့္ ပါပယ္လိုမာေခၚ ဗိုင္းရပ္စ္ ကူးစက္ခံရၿပီး သားအိမ္ေခါင္း ကင္ဆာ ျဖစ္ပြားရာ HPV သားအိမ္ေခါင္း ကင္ဆာ ကာကြယ္ေဆးကို ေရာဂါမျဖစ္ေအာင္ ႀကိဳတင္ ထိုးႏွံ၍ ကာကြယ္ႏိုင္မည္ ျဖစ္သည္။ သုေတသီမ်ား၏ သုေတသန အသစ္ တီထြင္ေပါင္းစပ္ Data ကိန္းဂဏန္းမ်ားကို ေဆး သံုးႀကိမ္ ထိုးသည့္ အုပ္စုႏွင့္ တစ္ႀကိမ္ ထိုးသည့္ အုပ္စုမွ ရယူခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္ဟု လန္းဆတ္ ကင္ဆာ ေဆးပညာ ဂ်ာနယ္တြင္ ေဖာ္ျပထားသည္။

လြန္ခဲ့တဲ့ ဆယ္စုႏွစ္ကတည္းက HIV ေဆးေတြကို ျပိဳင္ဆိုင္ထုတ္လုပ္လာခဲ့တယ္။ တက္ၾကြလႈတ္ရွားသူေတြကေန အစိုးရနဲ႔ ေဆးကုမၸဏီေတြ အေပၚ ေဆးနာမည္ရင္းအတိုင္း ထုတ္ဖို႔နဲ႔ ေစ်းႏွဳန္း သက္သာဖို႔ရာ ဖိအားေတြေပးေနၾကတယ္။ အဲဒီေက်းဇူးနဲ႔ အခုေနအခါ မခ်မ္းသာေသးတဲ့ တိုင္းျပည္ေတြက လူနာေတြပါ လက္လွမ္း မီလာၾကပါတယ္။ လူနာေပါင္း ၈ သန္းေလာက္က ART ေဆးလိုေနၾကတယ္။

HIV အတြက္ အသိအမွတ္ျပဳထားတဲ့ ART ေဆး (၂ဝ) ရွိတယ္။ တခ်ိဳ႕က ေဆးေတြေရာထားတယ္။ အမ်ားဆံုး သံုးေနတာတခုက Truvada ျဖစ္တယ္။ Emtricitabine နဲ႔ Tenofovir ေဆး (၂) မ်ိဳးေရာထားတယ္။ အမ်ားစုမွာ ေဆးနာမည္ (၃) မ်ိဳးပါတယ္။ ဥပမာ AZT (Zidovudine) ေဆးျဖစ္တယ္။ Retrovir လို႔လည္းေခၚတယ္။ ZDV လို႔လည္းေခၚေသးတယ္။

ေဘးကင္းလုံၿခဳံတဲ့ Oral Sex ဆက္ဆံခ်င္တယ္ဆုိရင္ေတာ့ ကုိယ္နဲ႔ ကုိယ္ရဲ႕ ဆက္ဆံေဖာ္ရဲ႕ လိင္အဂၤါ (သုိ႔မဟုတ္) ပါးစပ္ေတြမွာ အနာ၊ ဒဏ္ရာ၊ ပြန္းပြဲ႕ တာေတြ မရွိဖုိ႔ လိုအပ္ပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္လည္းဆုိေတာ့ အဲဒီအနာေတြ၊ ဒဏ္ရာေတြ၊ ပြန္းပဲနာေတြကေနတဆင့္ ကူးစက္ေရာဂါေတြ ၀င္ေရာက္လာႏုိင္လို႔ပါပဲ။ ကိုယ္ရဲ႕ လိင္ဆက္ဆံေဖာ္က လိင္ဆက္ဆံသူ မ်ားလြန္းတဲ့သူ ဟုတ္၊ မဟုတ္ဆိုတာလည္း ကုိယ္က သိထားမယ္ဆုိရင္ Oral Sex က ျဖစ္လာႏုိင္တဲ့ ကူးစက္ေရာဂါ အႏၱရာယ္ေတြကုိ ကာကြယ္ႏုိင္မွာ အေသအခ်ာပါပဲ။

မည္သည့္အခ်ိန္ ကာလမွပင္ ေပ်ာက္ကြယ္သြားမည္ မဟုတ္သည့္ ျပည္တန္ဆာ ပေပ်ာက္ေရး လုပ္ငန္းကို ျပည္သူ႕ရဲမ်ားက စနစ္တက်စီမံ ကိန္းမ်ား ခ်မွတ္စဥ္ ဆက္မျပတ္ လုပ္ေဆာင္ေနျခင္း ဟုတ္ဘဲ အလ်ဥ္းသင့္ သလို အခါအခြင့္သင့္သလို ႀကဳံလ်င္ ႀကဳံသလို ျပည္တန္ဆာမ်ားကို ဖမ္းဆီးေလ့ရွိၿပီး ဖမ္းဆီးမႈေတာ္ေတာ္ မ်ားမ်ားကိုလည္း အသြင္ယူ သက္ေသမ်ားျဖင့္ ေပ်ာ္ပါးၿပီးမွသာ ဖမ္းဆီးေလ့ရွိၾကသည္။

အပ်ဳိရည္ဟာ ဒီလုိဆုိရင္ သိပ္တန္ဖုိးမရွိဘူး ထင္ရေပမယ့္ ေနာက္တစ္နည္းအရ ေတာ္ေတာ္တန္ဖုိးႀကီးတဲ့အရာ ျဖစ္ေနျပန္ပါတယ္။ လိင္မုဆုိးေတြက အပ်ဳိစင္တစ္ ေယာက္နဲ႔ တစ္ပတ္အတူေနဖုိ႔အတြက္ ေဒၚလာ ၈၀၀ ကေန ၄,၀၀၀ ၾကား ေပး၀ယ္ၾကတယ္။ ဒါေပမဲ့ မိန္းကေလးရဲ႕ အခ်ဳိးအစား၊ အလွအပနဲ႔ သူတုိ႔ သုံးႏုိင္တဲ့ ေငြပမာဏအေပၚလည္း မူတည္ပါေသးတယ္။

HIV မိခင္ကေန ေမြးလာမဲ့ကေလးမကူးေစေအာင္ – ကိုယ္ဝန္ေဆာင္စဥ္၊ ေမြးဖြါးေနစဥ္နဲ႔ ကေလးႏို႔တိုက္စဥ္မွာ ပိုးရွိ မိခင္ကေန ကေလးဆီ ကူးနည္းကို ေဒါင္လိုက္ ကူးနည္းနဲ႔ (MTCT) မိခင္-ကေလး ကူးနည္းလို႔ေခၚတယ္။ ကူးစက္ဘို႔ အခြင့္အလမ္း ၁၅-၄၅% ရွိတယ္။ မိခင္ကို ARVs ေဆးေပးပါ။ CD4 count ကို ၾကည့္မေနပါနဲ႔။ ၂ဝ၁၂ အထိ ၁႕၅ သန္း ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ ထဲက ၆၂% ဟာ ဆင္းရဲတဲ့ ႏိုင္ငံေတြ က ျဖစ္တယ္။ ၂ဝ၁ဝ တံုးက ဆိုရင္ ၄၈% သာ ရွိခဲ့တယ္။

မိမိမွာ STDs ရွိႏိုင္တယ္လို႔ ယူဆရင္ သို႔မဟုတ္ STDs ရွိသူနဲ႔ ဆက္ဆံမႈရွိတယ္လို႔ ယူဆရင္ ေဆးစစ္ဖို႔ မျဖစ္မေနလိုအပ္ပါ တယ္။ ဆရာ၀န္ဆီ အျမန္ဆံုးေရာက္ေလ ေကာင္းေလပါပဲ။ ဒါမွလည္း ေနာက္ဆက္တြဲ ဆိုးက်ိဳးေတြနဲ႔ ကူးစက္မႈေတြကို ေရွာင္ ရွားႏိုင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။

လိင္နဲ႔ မ်ိဳးဆက္ပြားဆိုင္ရာ ဘယ္လိုပညာေတြရမလဲ လာေရာက္ၾကည့္႐ႈတဲ့ ကိုရန္ပိုင္ကေတာ့ HIV နဲ႔ AIDS ကြဲျပားပံု မသိေသးတာေတြ သိရိွခဲ့ရၿပီး မ်ိဳးဆက္ပြားမႈနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး သူလံုးဝမသိေသးတာေတြကို ဒီပြဲမွာ ေျပာျပေပးလို႔ အမ်ားႀကီး လူငယ္ေတြအတြက္ အမ်ားႀကီး အက်ိဳးရိွေစတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။

ခ်င္းျပည္နယ္တြင္ HIV/AIDS ေရာဂါသည္မ်ားအား ျပဳစုေစာင့္ေရွာက္သည့္ အဖြဲ႕အေနျဖင့္ Charity Social Service (CSS) တစ္ခုတည္းသာ ရွိၿပီး အဆုိ ပါအဖြဲ႕အစည္း၏ အကူအညီျဖင့္ ART ေဆးေသာက္သံုးသူ ကေလးၿမိဳ႕ တြင္ ( ၄၀၀) ေက်ာ္၊ ဖလမ္းၿမိဳ႕တြင္ (၁၅) ဦး၊ ဟားခါးၿမိဳ႕တြင္ (၄၀) ေက်ာ္၊ တီးတိန္ ၿမိဳ႕တြင္ (၂၅) ဦး၊ ထန္တလန္ၿမိဳ႕တြင္ (၂၀) ဦး စုစုေပါင္း (၅၀၀) ၀န္းက်င္ရွိကာ အဓိကအားျဖင့္ အသက္ (၂၀) မွ (၅၀) ၀န္းက်င္ လူမ်ားျဖစ္သည္။

သူ႕နာမည္က ျဖဴျဖဴသင္းျဖစ္ၿပီး စစ္အစုိးရလက္ထက္ကတည္းကပင္ အမ်ဳိးသား ဒီမုိကေရစီအဖြဲ႕ခ်ဳပ္(NLD) ၏ တက္ၾကြ ေသာ လူငယ္ အဖြဲ႕၀င္ တဦး ျဖစ္ခဲ့သည္။ ျမန္မာႏုိင္ငံအတြင္းရွိ ခိုကုိးရာမဲ့ HIV လူနာမ်ားအတြက္ ကူညီ ေစာင့္ေရွာက္ေရး ေဂဟာ တခု ဖြင့္လွစ္ထားၿပီး မိဘမဲ့ကေလးမ်ားကိုလည္း သူတတ္စြမ္းသမွ် ကူညီေစာင့္ေရွာက္လ်က္ရွိသည္။

HIV ကို အမ်ားဆံုးေသြးကို စစ္တယ္။ HIV antibodies အင္တီေဘာ္ဒီကိုစမ္းတယ္။ ေပ်ာက္ေအာင္ ကုႏိုင္တဲ့ေဆး မရွိေသးပါ။ Antiretroviral ေဆးကေန ထိန္းထားႏိုင္တယ္။ ၁၂႕၉ သန္းက ART ေဆးရေနၾကတယ္။ ကေလးေတြ ေဆးရႏွဳန္းနည္းတယ္။ အသိအမွတ္ျပဳထားျပီး ေဆး (၂ဝ) ရွိပါတယ္။