၂၀၃၀ မွာ ျမန္မာႏိုင္ငံဟာ AIDS Free Generation ျဖစ္ဖို႔ UNAIDS က ရည္မွန္းထားၿပီး အဲဒီ ရည္မွန္းခ်က္ ပန္းတိုင္ ဆီကို မေရာက္ခင္ စပ္ၾကားမွာ မ်ိဳးဆက္နဲ႔ခ်ီတဲ့ စိန္ေခၚမႈေတြကို ျမန္မာႏိုင္ငံ အေနနဲ႔ ဘယ္လို ရင္ဆိုင္တံု႔ျပန္မယ္ ဆိုတာ HIV ကူးစက္ခံထားရတဲ့ ကေလးငယ္ေပါင္း ၅၀ဝ၀ ေက်ာ္သာမက လူမႈပတ္ဝန္းက်င္ တခုလံုး အတြက္၊ ႏိုင္ငံ အတြက္ လြန္စြာအေရးႀကီးတဲ့ အရာ ျဖစ္ေနပါတယ္။

HIV ႏွင့္ ေရာင္ရမ္းမႈ (Inflammation) တုိ႔က အသက္အရြယ္ ႀကီးရင့္မႈ ျဖစ္စဥ္ကို အရွိန္ျမင့္တက္ေစႏုိင္ၿပီး ဦးေႏွာက္၏ စဥ္းစား ေတြးေခၚမႈ ဆုိင္ရာအပိုင္းကို ထိခိုက္အား နည္းေစႏုိင္သည္။ ျပင္း ထန္ပါက HIV ဗုိင္းရပ္စ္ႏွင့္ ဆက္စပ္သည့္ က်န္းမာေရး ဆုိးက်ဳိးမ်ား ျဖစ္လာႏုိင္သည္ဟု ဆ၀န္စထရြန္းက ေထာက္ျပသည္။

တကယ္ေတာ့ လူကုန္ကူးမႈေတြ၊ အဓမၼက်င့္ခံရမႈေတြ၊ ျပည့္တန္ဆာ ျပဳျခင္းခံရမႈေတြဟာ တစ္ခုနဲ႔ တစ္ခု ဆက္စပ္ေနတာျဖစ္ၿပီး အင္မတန္ လွပေခ်ာေမြ႔တဲ့ လူႏွစ္ေယာက္ အေၾကာင္းကို ရိုက္ကူးထားေသာ “Pretty Woman” ကဲ့သို႔ စိတ္ကူးယဥ္ ရုပ္ရွင္ဇာတ္ကားထဲက အျဖစ္အပ်က္နဲ႔ကေတာ့ တျခားစီျဖစ္ပါတယ္။

ျဗိတိန္မွာ HIV ကို စေတြ႔တာ ႏွစ္ေပါင္း (၃ဝ) ရွိျပီ။ ၁၉၈ဝ ကတည္းက HIV ပိုးေတြ႔ထားျပီး ကေန႔ထိ အသက္ရွင္ေနသူ အပါအဝင္ ဇာတ္လမ္း ကိုယ္စီရွိသူ (၆) ေယာက္အေၾကာင္းကို ဂါးဒီးယန္း သတင္းစာမွာ ၂၂-၃-၂ဝ၁၅ ေန႔က ေရးသား ထားပါတယ္။

၂ဝဝ၉ ကေန ၂ဝဝ၁၂ အတြင္း ယူအက္စ္နဲ႔ ပီရူးႏိုင္ငံေတြမွာ စမ္းသပ္မႈ ၂ ခုလုပ္ခဲ့တယ္။ HIV-1 ပိုးရွိသူ ၁၈ ေယာက္ကို စမ္းတယ္။ သူတို႔မွာ HSV-2 ပိုးေတာ့ မရွိၾကဘူး။ CD4 cell counts နည္းၾကျပီး Antiretrovirals (ART) ေဆးလည္း ေပးမထားသူေတြ ျဖစ္ၾကတယ္။ သူတို႔ကို ေဆး တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ ၁၂ ပါတ္ေပးတယ္။

” ေရာဂါပုိးရွိေနတဲ့ သင္တုန္းဓားနဲ႔ ေခါင္းရိတ္ရာကေန ကူးတာ၊ မုတ္ဆိတ္ ရိတ္ဓားကလည္း ကူးတတ္တယ္၊ ေဆးမင္ေၾကာင္ထုိး ရာကေနလည္း ကူးတတ္တယ္၊ ေမာင္ေဒါနဟာ အေပ်ာ္အပါး ကင္းရွင္းပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အမႈမဲ့ အမွတ္မဲ့နဲ႔ ေရာဂါရွိတဲ့ သေဘၤာ သား ကတုံးရိတ္ထားတဲ့ သင္တုန္းဓားကုိ သုံးလုိက္မိတယ္၊ သင္ခန္း စာယူစရာေပါ့ဗ်ာ”

HIV ပိုးရွိေနသူတဲ႔ လိင္ဆက္ဆံရာမွာ ဗဂ်ိဳင္းနားလမ္း၊ ပါးစပ္၊ စအိုလမ္းေတြကေန ဝင္လာႏိုင္တယ္။ အပ္၊ ဓါးစတာေတြ မွ်သံုးရာကေနလည္း ကူးတယ္။ အလွအပကြင္းတပ္တာ၊ တက္တူး ထိုးတာေတြကေနလည္း ကူးစက္ႏိုင္တယ္။ ပိုးရွိေနတဲ့ မိခင္ေလာင္းကေနလည္း သူ႔ကေလးကို ေမြးေနစဥ္နဲ႔ ႏို႔တိုက္ေနစဥ္ ကာလမွာ ကူးစက္ႏိုင္ပါတယ္။

၂ဝ၁၂ ကတည္းက လူေပါင္း ၅၄၅ ေယာက္ကုိစမ္းသပ္ခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။ ၂၇၆ ေယာက္ကုိ အဲလိုေဆး ခ်က္ခ်င္း ေပးခဲ့ျပီး၊ ၂၆၉ ေယာက္ ကိုေတာ့ ၁၂ လေနမွသာ ေဆးေပးပါတယ္။ ၂၂ ေယာက္မွာ ပထမႏွစ္ အတြင္း HIV ကူးစက္ခံရတယ္။ ၃ ေယာက္က ပထမ အုပ္စုကျဖစ္ျပီး၊ က်န္ ၁၉ ေယာက္က ဒုတိယ အုပ္စုက ျဖစ္ပါတယ္။ ၁.၃% နဲ႔ ၈.၉% ကူးစက္ၾကတယ္။

ကၽြန္ေတာ့္မွာ ေဆးမွင္ေၾကာင္ထိုးရာမွတဆင့္ HIV ေရာဂါပိုး စတင္ခဲ့ပါတယ္။ ေဆးမွတ္တမ္းအရ ၁ ႏွစ္ခြဲ ရွိပါျပီ။ အိမ္ေထာင္ရွိပါသည္။ ၂၄ နာရီျခားေဆးတလံုး ေန႔စဥ္မွီဝဲရပါသည္။ အမ်ိဳးသမီးတြင္ HIV ပိုးမရွိပါ။ ယခုျပသေနေသာ ဆရာႀကီးမွာ မည္သည့္ေဆြးေႏြးခ်က္ကိုမၽွ နားမေထာင္ေပးပါ။

ျမန္မာႏိုင္ငံ အပါအဝင္ ႏိုင္ငံ ၄ ခုမွာစတင္ခဲ့တဲ့ ေလ့လာခ်က္စစ္တမ္းရဲ႕ သုေတသနေတြ႔ရွိခ်က္အရ ေဒသအတြင္းျဖစ္ပြားေနတဲ့ လိင္လုပ္သားေတြ အေပၚ ႐ုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာ၊ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာနဲ႔ က်န္းမာေရးဆိုင္ရာ အၾကမ္းဖက္ခံေနရတဲ့ အေၾကာင္း ေလ့လာ သံုးသပ္ ထားတာျဖစ္ၿပီး အၾကမ္းဖက္ခံရသူ လိင္လုပ္သားေတြကို အကာအကြယ္ေပးတဲ့ ဥပေဒလည္း မရွိတာေၾကာင့္ တိုင္တန္းမယ္ဆိုရင္ အမႈပိုႀကီးသြားတာမို႔ သည္းခံေနေနရတယ္လို႔ မေကသီက ဆိုပါတယ္။

ေရလုပ္ငန္း၊ လိင္လုပ္ငန္း၊ အိမ္ေဖာ္လုပ္ငန္းႏွင့္ ေတာင္းရမ္းခုိင္းေစခံရမႈတုိ႔တြင္ လူကုန္ကူးခံရမႈထက္ ဇနီးေလာင္း(သုိ႔) ဇနီး အျဖစ္ႏွင့္ လူကုန္ကူးခံရမႈက ပုိၿပီး ႐ုပ္/စိတ္ပုိင္းဆုိင္ရာ အၾကမ္းဖက္ခံရမႈ ပုိမ်ားေၾကာင္း ေတြ႔ရိွရသည္။

လိင္တူ ခ်စ္သူမ်ား အေနျဖင့္ က်န္းမာေရး ေကာင္းမြန္ ေနေသာ္လည္း ေရာဂါကူးစက္မႈ မျဖစ္ပြား ေစရန္ ႀကိဳတင္ ကာကြယ္သည့္ အေနျဖင့္ HIV ေဆးဝါးမ်ားကို ႀကိဳတင္ ေသာက္သံုး ေပးသင့္ေၾကာင္း ယူေက ေဆးဝါး သုေတသန ေကာင္စီႏွင့္ အဂၤလန္ႏိုင္ငံ ျပည္သူ႔ က်န္းမာေရး သိပၸံပညာရွင္ မ်ားက အဆိုျပဳထားသည္။