“ဘဝတူေတြကို က်မေျပာခ်င္တာကေတာ့ အမ်ိဳးသမီး Sex Worker ေတြအေနနဲ႔ ဘယ္လို အေျခအေနျဖစ္ျဖစ္ ကြန္ဒံုးသံုးပါ။ ပိုက္ဆံ ဘယ္ေလာက္ေပးေပး ကြန္ဒံုးမသံုးရင္ လက္မခံပါနဲ႔။ ခ်စ္သူရည္းစားဆိုလည္း ကြန္ဒံုးသံုးပါ။ အခမဲ့ ကူညီေပးေနတဲ့ စင္တာေတြကို ဆက္သြယ္ၿပီး ေသြးစစ္ပါ။ HIV မရွိလည္း ၃ လတႀကိမ္စစ္ပါ။ HIV ရွိခဲ့ရင္ လည္း စိတ္ဓာတ္က်စရာမလိုဘဲ ART ေဆးေသာက္ ၿပီး ဘဝကို အေကာင္းဆံုးရင္ဆိုင္ပါလို႔ သတင္း စကားပါးလိုက္ခ်င္ပါတယ္” ဟု ဆိုပါသည္။

ကိုတိုးတိုး အေနနဲ႔ ရန္ကုန္တက္လာၿပီး HIV ပိုးအတြက္ ေဆးရရွိဖို႔ စီစဥ္တဲ့ အခ်ိန္တုန္းကလည္း မိသားစု ေတြရဲ႕ တံု႔ျပန္မႈက ေရာဂါခံစားရလို႔ စိတ္အားငယ္ရ တာထက္ ပိုဆိုးတယ္ လို႔ သူ ခံစားခဲ့ရပံုကို ေျပာျပတယ္။ ART ေဆးရဖို႔ မိသားစုတဦးဦးရဲ႕ ေထာက္ခံခ်က္ရွိမွ ရတာေၾကာင့္ အိမ္ကို အေၾကာင္းၾကားတဲ့ အခါမွာ သူ႔ကို မိသားစု ကေန ပစ္ပယ္လိုက္တာထက္၊ သူ႔ေၾကာင့္ မိသားစုဝင္ေတြ အရွက္ရတယ္ ဆိုၿပီး ေျပာဆိုခံခဲ့ ရတဲ့အတြက္ သတ္ေသမလို႔ အထိ စဥ္းစားခဲ့ေသးတယ္ လို႔ သူက ဆိုပါတယ္။

၂ဝ၁၂ အကုန္မွာ လူေပါင္း ၃၅.၃ သန္းမွာ HIV ပိုးရွိေနၾကတယ္။ ၂.၁ သန္းက လူငယ္လူရြယ္ေတြျဖစ္ၾကတယ္။ ၉.၇ သန္းဟာ ဆင္းရဲ (သို႔) မဖြံ႔ျဖိဳးတဲ့ေဒသေတြကျဖစ္ၾကျပီး antiretroviral therapy (ART) ေဆးရေနၾကတယ္။ အမွန္က ၁၉ သန္းေလာက္က ေဆးရေနသင့္ေပမဲ့ ေဆးမရၾကေသးဘူး။ ART ေဆးေၾကာင့္ HIV-positive ပိုးရွိေနသူေတြ အသက္ ပိုရွည္လာၾကတယ္။ ဒါ့ျပင္ သူတို႔ကေန ကူးစက္မွာကိုလဲ သက္သာေစတယ္။ ART ေဆးေတြဆိုတာ ေဆး ၃ မ်ိဳးပါမယ္။ တခ်ိဳ႕ေနရာေတြမွာ ပိုပါတယ္။

HIV ပိုးဟာ လူ႔ကိုကေနအျပင္ေရာက္ရင္ ၾကာၾကာမရွိပါ။ မိနစ္ေတြနဲ႔ နာရီေတြအထိသာ ရွင္ႏိုင္တယ္။ မိနစ္ အနည္းငယ္လို႔ ေျပာရင္ မလြဲပါ။ ရက္အထိမရွင္ပါ။ သူတု႔ရဲ႕ ေရာဂါရႏိုင္စြမ္းကလဲ ကိုယ္ထဲထြာက္ေနရတာ ၾကာေလေလ နည္းလာေလေလျဖစ္တယ္။ ကိုယ္ပုခ်ိန္ ၉၈.၆ ကိုသာႏွစ္သက္လို႔ ဒိထက္ေအးရာမွာ ၾကာၾကာ မရွင္တာျဖစ္တယ္။

ဒီေရာဂါစၿပီးေတာ့ လူအေျပာမ်ားတဲ့ ကာလေတြမွာ အရွိန္အဟုန္နဲ႔ဝိုင္းဝန္းႏိုင္ ၾကတုန္းက အစ္ကိုတို႔ အႏုပညာရွင္ေတြ လည္း ပညာေပးဇာတ္လမ္းေတြ ႐ိုက္ၾက တယ္။ ခုထိလည္း ပညာေပးတဲ့ ဇာတ္ဝင္ ခန္း ျပကြက္ေတြ ထည့္သြင္း ႐ိုက္ကူးေန တုန္းပါပဲ။ အရင္တုန္းကလို အရွိန္အဟုန္နဲ႔ လႈပ္ရွားမႈကေတာ့ နည္းသြားတာေပါ့။ ဒါ ေပမဲ့ ကမၻာ့ AIDS ေန႔ကေတာ့ သက္ဆုိင္ရာ အဖြဲ႕အစည္းေတြက ေဆာင္ရြက္မႈေတြေတာ့ ရွိပါတယ္။

ယိုးဒယားက ပက္ပံုးလို အမ်ဳိးသားေရးသိကၡာက်တဲ့အထိ ထင္ရာျမင္ရာေလွ်ာက္လုပ္ခြင့္ေပးဖို႔ ဆိုလိုတာမဟုတ္ပါဘူး။ စည္းနဲ႔၊ ကမ္းနဲ႔ စနစ္တက် မွတ္ပံု တင္ၿပီး အကာအကြယ္ေပးဖို႔ေျပာတာပါ။ အဲဒီလို အကာအကြယ္ေပးထားရင္ သူတို႔ကို အႏိုင္က်င့္ႏွိပ္စက္လို႔ မရႏိုင္ေတာ့ သလို တစ္ဖက္က ၾကည့္ရင္လည္း HIV/AIDS Prevention အတြက္ အေထာက္ အကူအမ်ားႀကီးျဖစ္ပါတယ္။

ဒန္နီယယ္ရဲ႕ ခ်စ္သူ မိန္းကေလးေတြထဲက တခ်ိဳ႕ကလည္း ဒီကိစၥ ႀကိဳသိခဲ့လုိ႔ HIV သြားစစ္ေဆးတဲ့အခါ သူတုိ႔မွာလည္း Positive ျဖစ္ေနတာ ဝမ္းနည္းစြာပဲ သိခဲ့ရပါတယ္တဲ့။ ႐ုိေမးနီးယား ဥပေဒထဲမွာေတာ့ လူတဦးဟာ သူ႔မွာ AIDS ေရာဂါ သိလွ်က္နဲ႔ တျခားသူေတြကို ျပန္႔ ပြားေအာင္ လုပ္ေဆာင္ ခဲ့မယ္ဆုိရင္ ေထာင္ဒဏ္ ၁၅ ႏွစ္ထိ က်ခံရႏုိင္ပါတယ္။

ကြၽန္မနဲ႔တြဲ လာခဲ့တဲ့ တစ္ေလွ်ာက္လံုး သူ႔မွာ အိပ္ခ်္အိုင္ဗီြမရွိဘူးလို႔ ေျပာခဲ့တယ္လို႔ Enquirer ကို ဒိုင္နီကေျပာျပပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ေဆးစစ္ၾကည့္လိုက္တဲ့ အခါ ဒိုင္နီဟာ သူကိုယ္တိုင္ အိပ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုး ကူးစက္ခံထားရသူတစ္ ေယာက္မွန္း သိရွိခဲ့ရပါတယ္။ ေဆးစစ္ခ်က္ အေျဖထြက္ ေတာ့ ၾကမ္းျပင္ေပၚ ကြၽန္မဒူး ေထာက္က်သြား ခဲ့တယ္လို႔ Enquirer ကို ေျပာျပပါတယ္။

ကေလးေတြမွာ HIV ေရာဂါ ပိုးဝင္ၿပီး AIDS (ေခၚ) ကိုယ္ခံစြမ္းအားက်ေရာဂါ အဓိကျဖစ္ရတာက ကိုယ္ဝန္ေဆာင္မိခင္၊ ႏို႔တိုက္မိခင္ေတြ ဆီကေနတဆင့္ ကူးႏိုင္တယ္လို႔ က်န္းမာေရးပညာရွင္ေတြက ေထာက္ျပေျပာဆိုၾကပါတယ္။ အျခား ဘယ္လိုနည္းေတြနဲ႔ ကူးဆက္ႏိုင္ပါေသးလဲ။

လူငယ္ေတြကုိ အေတြးေခၚ အယူ အဆေတြ ရင့္က်င့္သူေတြ ျဖစ္လာေအာင္ ပညာေပးမႈေတြ လုပ္ေပးႏိုင္မွသာ အဲဒီလို ပတ္၀န္းက်င္ေတြရဲ႕ ေကာင္းက်ဳိး၊ ဆိုးက်ဳိးေတြကုိ ခြဲျခား တတ္ၾကမွာပါ။ ခရီးသြား လုပ္ငန္းဖြံ႔ၿဖိဳးလာျခင္းနဲ႔အတူ ေကာင္းက်ဳိး ဆိုးက်ဳိး ေတြဟာလည္း ဒြန္တြဲေနတဲ့ အတြက္ မူးယစ္ေဆး အလြန္အကြ်ံ သုံးစြဲသူ တခ်ဳိ႕ကေတာ့ ဘ၀ေတြ ပ်က္စီးသြားၾကသလို တခ်ဳိ႕ကလည္း HIV/AIDS ေတြ ျဖစ္သြားၾကတယ္လို႔ ပေတာင္ ေဒသခံေတြ က ေျပာၾကပါတယ္။

”ဒီဘဝကေန သူတုိ႔႐ုန္းထြက္ဖုိ႔ အလြန္တရာခက္ခဲပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆုိေတာ့ ေငြရလြယ္တာကုိ သိလာတယ္။ ေငြရွိေတာ့ ဝတ္ရစားရတယ္။ ေခါင္းပံုျဖတ္ ခံရတာကုိ သိေပမယ့္ ေငြရ လြယ္ေနေတာ့ ေနာက္အလုပ္တစ္ခုကုိ ရွာဖုိ႔ ပ်င္းသြားတယ္။ ေနာက္ဆံုးေတာ့ ပင္ပန္းတဲ့ အလုပ္ကုိေျပာင္းၿပီး မလုပ္ခ်င္ေတာ့တဲ့ စိတ္ဓာတ္ေတြလဲ ပါတယ္”။

ကေလးေတြမွာ HIV ေရာဂါ ပိုးဝင္ၿပီး AIDS (ေခၚ) ကိုယ္ခံစြမ္းအားက်ေရာဂါ အဓိကျဖစ္ရတာက ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ မိခင္၊ ႏို႔တိုက္မိခင္ေတြ ဆီကေနတဆင့္ ကူးႏိုင္တယ္လို႔ က်န္းမာေရး ပညာရွင္ေတြက ေထာက္ျပေျပာဆိုၾကပါတယ္။ အျခား ဘယ္လိုနည္းေတြနဲ႔ ကူးဆက္ႏိုင္ပါေသးလဲ။