Gardasil နဲ႔ Cervarix ေဆး ၂ မ်ိဳးလံုးကေန သားအိမ္-ကင္ဆာကိုျဖစ္ေစႏိုင္တဲ့ HPV infection ကူးစက္မွာကို ကာကြယ္ေပးပါမယ္။ မိန္းကေလးတေယာက္ကို လိင္နဲ႔ပတ္သက္တာမ်ိဳး မထိေတြ-မဆက္ ဆံႏိုင္ေလာက္တဲ့ အခ်ိန္-အသက္အရြယ္မွာ ထိုးေပးသင့္တယ္လို႔ သတ္မွတ္ထားတယ္။

တားေဆး ေသာက္သူေတြထဲမွာ တခါမွ ကေလးမယူေသးသူနဲ႔ အရင္ကေလးရွိဘူးသူ၊ ေနာက္ျပီး အသက္ေတြက မတူၾကဘူး။ ကေလးရဘူးသူေတြ နဂိုအေနျပန္ေရာက္ဘို႔ သူမ်ားထက္ ေစာႏိုင္တယ္။ ကေလးလည္း မယူဘူးေသး၊ အသက္လဲ ၃ဝ-၃၅ ႏွစ္ဆိုသူေတြက ရင္းစားျပန္ရဘို႔ သူမ်ားေတြထက္ ၾကာႏိုင္တယ္။

ကိုယ္ဝန္တား စားေဆးေတြရဲ႕ အဓိက ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးေတြကေတာ့ ၾကားရက္ ေသြးဆင္းတာ၊ ရင္သားတင္းတာ-နာတာ၊ ေခါင္းကိုက္တာ နဲ႔ ပ်ိဳ႕ခ်င္တာေတြ ျဖစ္တယ္။ အမ်ိဳးသမီးတခ်ိဳ႕မွာ လူကို ဝေစတယ္။ လူတိုင္းကို အဲလိုမျဖစ္ေစလို လူအမ်ားကိုလဲ အဲလိုမျဖစ္ေစတာ ေသျခာတယ္။

STD/STI လိင္ကတဆင့္ ကူးစက္ေရာဂါေတြထဲမွာ HIV လဲပါတယ္။ HIV မဟုတ္တဲ့ တျခား STD/STI ရွိေနသူေတြမွာ HIV အျမဲတြဲရွိမေနပါ။ ဒါေပမဲ့ HIV ကူးစက္လာႏိုင္တဲ့ အေျခအေနကို အားေပးတယ္။ ဖိတ္ေခၚေနရာက်တယ္။ ရာခိုင္နွဳန္းပိုမ်ားတာ ေတြ႔ရတယ္။ HIV ရွိေန-မေနဆိုတာ ေသြးစစ္မွသာ ေျပာႏိုင္ပါတယ္။ တျခား STD/STI ရွိတိုင္းေတာ့ HIV မရွိပါ။

အခု က်မရဲ႕ သားအိမ္လို႔ထင္ရတဲ့ ဘယ္ဘက္ဆီးခုံ အထက္နားက တခါတခါဆိုရင္ အရမ္းနာပါတယ္၊ ဆိုင္ကယ္စီးတဲ့အခါမ်ိဳးမွာလည္း နာပါတယ္။ အခုေနာက္ပိုင္း လိင္ဆက္ဆံခ်င္တဲ့စိတ္ျဖစ္ရင္ ေၾကာက္လို႔ မလုပ္ျဖစ္ပါဘူးရွင့္။ အဲဒါဆိုလည္း အဲလိုစိတ္ ျဖစ္လာေတာ့လည္း နာပါတယ္ရွင့္။ အဲဒါ က်မသားအိမ္မွာ ေရာဂါမ်ားရေန တာလား၊ လိင္ဆက္ဆံခ်င္တဲ့စိတ္က ခဏခဏ ျဖစ္တာလည္း ေရာဂါလားရွင့္။

က်ား-လိင္အဂၤါကိုသံုးတာဆိုေတာ့ သီးသန္႔စဥ္းစာရမယ္။ အဂၤါမွာ တကယ္ေတာ့ ၾကြက္သားမရွိပါ။ ဆက္စပ္ေနတဲ့ ၾကြက္သားေတြေတာ့ ရွိတယ္။ ဒါေတြက အထဲထဲမွာ၊ ဆီမေရာက္ႏိုင္ဘူး။ Kegel exercise (ကီဂယ္လ္) ေလ့က်င့္ခန္း ဆိုတာမွ အတြင္းထဲက ၾကြက္သား နဲ႔ အရြတ္ေတြကို သန္မာေအာင္လုပ္ေပးႏိုင္တယ္။

လိင္ကတဆင့္ ကူးစက္ေရာဂါ တဒါဇင္ေလာက္ထဲမွာ အျဖစ္မ်ားဆံုးက Chlamydia (ကလာမိုင္ဒီးယား) ေရာဂါျဖစ္တယ္။ Chlamydia trachomatis (ဗက္တီးရီးယား) ကေန ကူးစက္တယ္။ ေရာဂါပိုးရွိေနသူေတြမွာ ခံစားရတာ နည္းနည္းကေန ဆိုးဆိုးဝါးဝါးအထိ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။

အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုတြင္ ၿပီးခဲ့တဲ့ေမလက ေယာက်္ားအဂၤါကို ပိုႀကီးခ်င္လို႔ ဆီလီကြန္ထိုးခဲ့တဲ့ အသက္(၂၂)ႏွစ္အရြယ္ အမ်ိဳးသားဟာ ထိုးၿပီးေနာက္ေန႔၌ ေသဆံုးသြားခဲ့ေၾကာင္း သိရပါတယ္။ ေသဆံုးရျခင္းအေၾကာင္းအရင္းကို စမ္းသပ္စစ္ေဆးၾကည့္ရာမွာ ဆီလီကြန္ထိုးသြင္းခဲ့တဲ့ အက်ိဳးဆက္အေနနဲ႔ ေသဆံုးသြားခဲ့တာျဖစ္ေၾကာင္း သိရတယ္။

ေဆးေသာက္ျပီးေနာက္ ၃ဝ မိနစ္ကေန ၁ နာရီအတြင္းမွာ လိင္စိတ္ ျဖစ္ေပၚလာလိမ့္မယ္။ ေဆးေသာက္ျပီး ၄-၆ နာရီအထိ ေဆးအရွိန္ရွိေနမယ္။ တေယာက္နဲ႔ တေယာက္၊ အေျခအေနတခါနဲ႔တခါ မတူတတ္ပါ။

လြန္ခဲ့တဲ့ ၃ လေလာက္က သူေကာင္မေလးတစ္ေယာက္နဲ႔ အတူေနျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီေနာက္ ဒီဇင္ဘာလလယ္ေလာက္ကစၿပီး Genital warts (ၾကြက္ႏို႔) ေတြ ေပါက္ပါတယ္။ Glans (က်ား-အဂၤါထိပ္ဖ်ား) နဲ႔ထိေနတဲ့ Prepuce (အေရျပား) အတြင္းဘက္မွာ ေရႏူးသလို အကြက္ေလးေပၚေနပါတယ္။

အရြယ္ေရာက္ေနတဲ့ မိန္းကေလးတေယာက္ ရာသီလာရမဲ့ရက္မွာ မလာရင္ ကိုယ္ဝန္ကို အရင္ဆံုး စဥ္းစားၾကရတယ္။ ဒါေပမဲ့ တျခားျဖစ္ေစႏိုင္တာေတြ အမ်ားၾကီးရွိေသးတယ္။

လံုး၀မသံုးသင့္သူမ်ားကေတာ့ အရင္က ဖန္ျပြန္သေႏၶသားကိုယ္၀န္ေဆာင္ခဲ့သူေတြ၊ တင္ပဆံုေရာင္ရမ္းေရာဂါရွိတဲ့ လူေတြ၊ ကိုယ္၀န္သည္ေတြ၊ ကိုယ္ခံအားက်ဆင္းမွု ေရာဂါရွိတဲ့ လူနာေတြ၊ သားအိမ္အေခါင္းေပါက္ (cavity)လိမ္ေနတဲ့ လူေတြ၊ ႏွလံုးေရာဂါရွိသူေတြ၊ HIV ပိုးရွိသူေတြအေနနဲ႕ လံုး၀ မသံုးသင့္ပါဘူး။ Failur rate : အေနနဲ႕ကေတာ့ ထည့္ထားတဲ့ IUDs ပစၥည္းေပၚ မူတည္ျပီး ၀.၃% ကေန ၂%ေလာက္ပဲ ရွိပါသည္။